Кіріспе
Австралиялық кісі өлтіруші Данте Уиндэм Артурс (8 тамыз 1984 жылы туған) - сегіз жасар София Родригес Уррутия Шуды өлтіргені үшін сотталған австралиялық кісі өлтіруші. 2007 жылдың 17 қарашасында Артурс кісі өлтіру және заңсыз қамауға алу туралы айыпты мойындады және Батыс Австралияның Жоғарғы сотында сотталды; ол 13 жылға шартты түрде босатылмау мерзімімен өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Артур Казуарна түрмесінде қамауда отыр. 2019 жылдың маусым айында және 2022 жылдың мамырында оның шартты түрде босатылу туралы өтініші қабылданбады. Артурс шарт бойынша босатылуы мүмкін Соңғы рет Батыс Австралияда 1964 жылы Эрик Эдгар Кук асылып өлтірілді, ал 1984 жылы бұл штатта өлім жазасы жойылды.
Dante Wyndham Arthurs (born 8 August 1984) is an Australian murderer, convicted of the murder of eight year old Sofia Rodriguez Urrutia Shu. On 17 November 2007 Arthurs pleaded guilty to the charges of murder and unlawful detention and was convicted in the Supreme Court of Western Australia; he was sentenced to life imprisonment with a non parole period of 13 years. , Arthurs is imprisoned in Casuarina Prison. Bids by him for parole were dismissed in June 2019 and again in May 2022. Arthurs is next due to be considered for parole The last person hanged in Western Australia was Eric Edgar Cooke in 1964 and the death penalty was abolished in that state in 1984.
Қылмыс
2006 жылдың 26 маусымында сағат 16:00-де сегіз жасар Родригес Уррутия Шу өзінің ағасы, апасы және ағасымен бірге Каннинг Вэйлдегі Ливингстон сауда орталығында болды. Отбасы сауда орталығының басты бөлмесінде күтіп тұрғанда, София дәлізге түсіп, дәретханаға барды. Артурс сауда орталығының қызметкері болды, оның соңынан еріп, әйелдер дәретханасынан шыққаннан кейін, оны арт жағынан ұстап алды, оны жақын маңдағы мүгедектер дәретханасына сүйреп әкеліп, есікті құлыптап тастады. Родригес Уррутия Шудың отбасы бірнеше минут күткеннен кейін, уайымға түсіп, оның 14 жасар інісі оны іздеуге жіберілді. Ол әйелдер дәретханасының есігін ашты, бірақ жауап алмады, қайтадан дәлізге қарай жүріп кетті. Ол мүгедектер бөлмесінен қозғалыс естіп, есікті қағып, Софияның атын атады. Жауап жоқ. Софияның ағасы, ағасы мен кіші әпкесі орталықты іздестіруді бастады. Бірнеше минуттан кейін оның ағасы мүгедектер дәретханасына қайта оралып, есікті ашып жіберді. Осы уақытта, София отбасын тастап кеткеннен кейін 10 минут өткенде, оның ағасы оның жалаңаш денесін кабинеттің еденінде жатқан күйінен тауып алады. Сауда орталығын іздестіру кезінде қылмыскер табылмады, сондықтан бүкіл орталық жабылды және қылмыс орны деп жарияланды. Артурс оны ұстап, киімдерін шешіп жатқанда, аяқтары қатты қисылып, екі аяғы сынған, сол қолы да шығып қалған. Родригес Уррутия Шудың да кемікшесі қатты қысылып, оның кемікшесі Артурс оның жылауын басуға тырысқанда күйреп кетті. Сондай-ақ, оның жамбас сүйегі қатты жарылды. Оның өлімінің себебі - тіс жарғаннан болған.
Қылмыстық тергеу
Сауда орталығында жүргізілген алғашқы тергеулер бірнеше күдіктілерді анықтады. Артурс жергілікті детективтерге белгілі болған, себебі ол осыдан үш жыл бұрын осы аймақта сегіз жасар қызды жыныстық қатынасқа түскен. Полиция қылмыс орнында таңертеңгі сағат 5-те болған, Родригес Уррутия Шудың денесі табылған күннен кейін олар сауда орталығынан бірнеше жүз метр қашықтықта тұратын Артурстың үйіне барған. Артурстың үйін тінтуден кейін оны қамауға алып, кейін қасақана кісі өлтіргені, балаға жыныстық қатынас жасаған екі адам және бас бостандығынан айырған деген айып тағылды.
Құқықтық дау
Родригес Уррутия Шудың өлтірілуі туралы хабар тарағаннан кейін және оның болжамды өлтірушісі туралы ақпарат ашылғаннан кейін жергілікті, ұлттық және халықаралық БАҚ-тар үлкен қызығушылық танытты. Бұл қылмыс көптеген жаңалықтарда 1980 жылдары Дэвид пен Кэтрин Бирнидің өлтірілуінен кейін Батыс Австралиядағы ең қорқынышты қылмыс ретінде сипатталды. Батыс Австралия полициясы Артурстың 1993 жылы Ұлыбританияда Джеймс Булгерді өлтіргені үшін сотталған балаларды өлтіргендердің бірі екендігі туралы құлақтандырылмаған уәделерді жоққа шығаруды талап етті. Артурс шын мәнінде Роберт Томпсон деп айтылды, ол 10 жасында Болгерді өлтіргені үшін сотталып, жаңа жеке басын алғаннан кейін Австралияға жеткізілді. Батыс Австралия және Австралия Федералды Полициясы Артурстың Томпсон емес екендігі туралы ақпаратты ашық жариялады және бұл аңыз бұдан әрі қозғалмады. 2006 жылдың 29 маусымында Канберрадағы британдық жоғарғы комиссия "Батыс Австралияда тұтқындалған адам мен Джеймс Булгер ісіне қатысы бар адамдар арасында байланыс жоқ" деп мәлімдеді. Австралия 1868 жылдан бері британдық сотталғандарды қабылдамады. Жергілікті БАҚ-та Артурстың 2003 жылы 8 жасар қызға жасаған жыныстық зорлық-зомбылық үшін тергеліп жатқаны туралы ақпарат жарияланғанда, дау-дамайлар көтерілді. Баспасөз құралдары және кейін Батыс Австралия полиция комиссары Карл О'Каллахан мен Қоғамдық прокуратура директоры Артурстың шабуыл үшін тұтқындалғанын растады; дегенмен, дәлелдемелердің жеткіліксіздігі және полициямен сұхбат жүргізудің дұрыс емес әдістері үшін айыптар алынып тасталды. Родригес Уррутия Шудың 2006 жылы өлтірілген кезінде 2003 жылғы шабуыл кез келген ықтимал байланысты анықтау үшін қайта ашылды. Кейін 2003 жылы Артурс шабуыл кезінде киген шортыда құрбанның қаны бар екені анықталды, ол 2003 жылғы тергеу кезінде байқалған жоқ. Батыс Австралия полициясы қысқа шортыларды сот-медициналық сараптамадан өткізбегені үшін көпшілік тарапынан айыпты болды, бұл Артурстың 2003 жылғы шабуыл үшін айыпталуын қамтамасыз ете алатын және сондықтан Родригес Уррутия Шудың өлтірілуін болдырмайтын. Родригес Уррутия Шудың отбасы бұл табылғаннан ренжігенмен, олар полицияны ашық қолдады және 2003 жылы Артурсқа қарсы айыптаудың табысты болғаны қызының әлі күнге дейін тірі екеніне кепілдік бермейтінін түсінді.
Сот іс жүргізуі
Родригес Уррутия Шудың отбасы қыздарының өлтірілуімен қатты күйзеліп, сот процесінің перспективасына төтеп бере алмады. Олар іс-шараларға қатыса алмады, сондықтан олардың орнын Софияның Янгбуп маңындағы мектебінің екі мүшесі басқарды. Қауымның бас діни қызметкері, Брайан Рослинг әкесінің отбасының қазасы туралы бұқаралық ақпарат құралдарында айтылған оқиғаға байланысты күресті қолға алды. Батыс Австралия полициясының офицері және Родригес Уррутия Шудың мектептегі бір оқушысының ата-анасы Пол Литерленд отбасының атынан қаржы жинау іс-шараларын ұйымдастырды. 2007 жылдың 7 наурызында прокурорлар мен Артурстың қорғаушыларының арасындағы жан-жақты психологиялық сынақтар мен талқылаулардан кейін Артурс қасақана кісі өлтіру, балаға жыныстық қатынас жасау және заңсыз қамауға алу туралы екі айыптау бойынша өтініш білдірді. Ол төрт айып бойынша да кінәсіз деп танылып, қамауға алынды. 2007 жылдың 31 тамызында судья Питер Блэкселл Артурстың қылмыстан кейінгі таңертең полициямен сұхбаттасу кезінде берген мойындауларының басым бөлігі "қазаққа созылған қысым немесе тұрақты немесе орынсыз талап ету немесе қысым" негізінде оның сотта қабылдануы мүмкін емес деп шешті. Артурсқа сот психологы Грег Дир Аспергер синдромын анықтады. 2007 жылдың 31 шілдесінде Бас судья Уэйн Мартин Артурстың сотқа тартылатынын шешті. Мартин сотқа дейінгі "кең, үздіксіз және кейбір жағынан ерекше" бұқаралық ақпарат құралдарының қамтылуы, қылмыстың мән-жайлары және судьяның өз шешімінің себептерін беруі тек судьяның соттылығын қолдады деді. 2007 жылдың 7 қарашасында Артурс 13 жылға шартсыз босатылу мерзімімен өмір бойына түрмеге кесілді. Сонымен қатар, ол Родригес Уррутия Шуды бостандықтан айырғандығы үшін екі жылға сотталды. Артурстың қылмыстарын "қоғамдық ар-ожданды шоктайтын зұлымдық" деп сипаттаған судья Джон МакКечни Артурсқа өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына кесілген қылмыскерлерді босату үшін Батыс Австралияның Бас прокуроры қол қоюы керек болғандықтан, ол ешқашан босатылмауы мүмкін екенін айтты.
Басқа да айыптаулар
Артурс кінәсін мойындағаннан кейін ол 2001 жылы басқа қызға жыныстық қатынаста болғандығы үшін британдық полиция тарапынан тергеліп жатқаны жарияланды. Артурс бұл оқиғаға қатысты ешқашан айыпталмаған, өйткені ол Ұлыбританиядан Австралияға жеке басын тану парадты өтуден бұрын кеткен.
Заңнамаға өзгерістер
Родригес Уррутия Шу өлтірілгеннен кейін полиция Артурсты қасақана кісі өлтірген деп айыптау мүмкіндігіне шек қойылды, өйткені оны өлтіру ниеті болғандығын дәлелдеуге болмайды. Қасақана кісі өлтіру, ол өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына кесілді, ол кезде шартсыз босату мерзімі 15 жылдан 19 жылға дейін (ең төменгі) болды, бұл адам өмірін алу үшін ең жоғары айып болды. Оның орнына Артурс кішігірім қылмыспен айыпталып, сотталды, бұл қасақана элементті болдырмады. Бұл әлі де өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына әкелді; алайда, шартсыз босату мерзімі 7 жылдан 14 жылға дейін (ең төменгі) болды. Көптеген адамдар онжылдықтар бойы Батыс Австралияда жасалған ең қорқынышты қылмыстардың бірі деп санаған қылмысы үшін Артурс 7 жыл ғана түрмеде отырған болар еді. Бұл жаппай наразылық тудырды және Батыс Австралияда кісі өлтіру туралы заңдарды өзгертуді талап етті. Сол кездегі Бас прокурор Джим МакГинти арқылы Родригес Уррутия Шудың отбасы және олардың көптеген жақтастары үкіметке заңдарды өзгертуге өтініш жасады, бұл жасалған қылмыстардың ауырлығын айқын көрсетеді. Нәтижесінде қасақана кісі өлтіру және адам өлтіру айыптары алынып тасталды және қатаң жазалау үшін бір ғана адам өлтіру айыптары құрылды. Қас қастандыққа қатысты және қас қастандыққа қатысты емес айырмашылық әлі де енгізілгенімен, үкім шығарудың қарарлары күрт өзгертілді. Жаңа заңда "бұл адам ешқашан босатылмайды" деген ереже енгізу мүмкіндігі, сондай-ақ шартты түрде босатуды қарастырудан бұрын тағайындалатын ең төменгі жазаны өзгерту туралы айтылған. Қасақана кісі өлтірген үшін - 20 жыл, дәлелденбеген қасақана кісі өлтірген үшін - 15 жыл жазаланады.
Жыныстық қылмыскерлер тізілімі
Қылмысқа қатысты заңға енгізілген өзгерістерден басқа, Родригес Уррутия Шудың отбасы Батыс Австралия үкіметінің жыныстық қылмыскерлер тізімін енгізуіне ықпал етті. Бұл сотталған жыныстық қылмыскерлердің аты-жөні мен маңына (бірақ мекен-жайларына емес) қол жетімді болады. Мұндай тіркелімге қоғамдық қолдау өте күшті болғанмен, үкімет мұндай заңнама белгілі жыныстық қылмыскерлердің қауіпсіздігіне әкелуі мүмкін қауіп-қатерлер үшін заңнаманы тоқтатты. Полиция түрмеде отырғаннан кейін босатылған жыныстық қылмыскерлерге қарсы шабуылдар жасалуы мүмкін деген қауіптенуден алаңдаушылық білдірді. 2011 жылдың қарашасында Батыс Австралия үкіметі төменгі палатада тіркелім туралы заң қабылдады. Бұл жобаның мақсаты - қылмыскерлердің есімдері мен мекен-жайлары туралы мәліметтерді интернет-сайтқа жариялау. Сонымен қатар, ата-аналар өз балаларымен үнемі байланыста болатын адамдардың жыныстық қылмыскерлер тізілімінде бар-жоғын тексеруге мүмкіндік алады. Бұл адамның жеке мәліметтерін полицияға беру арқылы жүзеге асырылады. 2012 жылдың маусым айында Батыс Австралияның жыныстық қылмыскерлер тізілімі заң ретінде қабылданды. 2012 жылдың 15 қазанында тіркелім іске қосылды.
Уақытша босатылу әрекеті
2018 жылдың маусым айында Родригес Уррутия Шудың өлтірілгеніне 12 жыл толғанда, 2019 жылдың басында жоспарланған Артурстың бірінші шарт бойынша сот отырысына дайындық мақсатында қоғамдық өтініш басталды. 2019 жылдың 26 маусымында Артурс шарт бойынша босатылуға қаралды, ол 13 жыл мерзімге бас бостандығынан айырылды. Аталған өтініш Батыс Австралияның қазіргі бас прокуроры Джон Куиглиге жолданды және Артурстың шартты түрде босатылуына қарамастан, оны босатуды талап етпеу үшін жұртшылықтан қолдау сұралды. Онлайн петиция бірнеше күн ішінде 75 000 қол жинады, ал келесі екі аптада 100 000 қол жиналды. Бұл өтініш Батыс Австралияда бұқаралық ақпарат құралдарының үлкен назарына ие болды және Артурстың ең ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырудан бұрын босатылуы мүмкін деген қоғамдық алаңдаушылықты білдірді. Көптеген жұртшылық Родригес Уррутия Шудың өлтірілгеніне 12 жыл болғанына таңғалды. Бұқаралық ақпарат құралдарының назарына Куиглидің "Софияның отбасының тілегі мен осы қорқынышты жағдайға қатысты қабылдайтын кез келген шешімде үлкен мәнге ие болады" деген пікірі түсті. Артурс 2022 жылы тағы да шартты түрде босатылуды қарастырды, бірақ ол бұған жол берілмеді.