Кіріспе

Сұлтанпур Лоди - Үндістанның Пенджаб штатындағы Капуртала ауданындағы Капуртала қаласынан 17 миль (27 км) жерде орналасқан қала және муниципалдық кеңес. Қаланың атауы оның негізін қалаушы, Делидің болашақ сұлтаны Бахлол Лодидің есімімен аталған, ол Пәнжаб губернаторы болған кезде 1443 жылы қалаға жаңа атау берді. Сұлтанпур Лоди Пенджабтың Беас және Сатледж өзендерінің қосылуынан солтүстікке қарай 10 км қашықтықта орналасқан Кали Бейін деп аталатын маусымдық өзеннің оңтүстік жағалауында орналасқан.

Тарих

Сұлтанпур Лоди 1-ғасырда құрылған.

Ежелгі

І ғасырдан VI ғасырға дейін Сұлтанпур Лоди Сарвманпур деп аталып, индуизм мен буддизмнің негізгі орны болды. Буддистік кітап Абинав Праставаны 8 ғасырда Сарвманпурда Катяня жазған деп есептеледі.

Орта ғасырлар

1020 - 1030 жылдары Газнидің Махмуд ханы индус буддалық қаланы басып алып, оны өртеп жіберді. 12 ғасырда Наваб Вали Мұхаммед ханның ұлы, Пенджаб хакимі Сұлтан хан, қоршаған ортаның сұлулығына қызығып, Сұлтанпур деген атпен қаланы қайта құруға тырысты. Қала 1443 жылға дейін Сұлтанпур деген атауды сақтады, содан кейін Делидің болашақ сұлтаны Бахлол Лоди, ол кезде Пунджабтың губернаторы болған, Лодиді қаланың атына қосты, сондықтан оны Сұлтанпур Лоди деп атады, ол әлі күнге дейін белгілі. "Сұлтанпур Лоди" Дели мен Лахор арасындағы ескі сауда жолының орталық нүктесі болды. Сол кезде бұл қала Солтүстік Үндістанның ірі сауда орталығы болды. Ол 32 ірі нарықтан және 5600 дүкеннен тұрады (суреттер тек бағалаулар, өйткені автормен әлі дәлелденген жоқ). Сол кезде қаланың аумағы 13 шақырымға созылыпты . Қаланы қара өзен (Кали Бейн) аралап өтетін. Осы белгілер Сұлтанпур Лодхидің ежелгі заманда үлкен қала болғанын дәлелдеуге жеткілікті. Сұлтанпур Лоди атақты "Айн е Акбари" шығармасында маңызды орын ретінде аталып кеткен. Сол кездегі қалада көптеген патшалық бақтар мен фермалар болды. Қазіргі уақытта сол кездегі патшалық ғимараттардың қалдықтары әлі де бар. Солардың бірі "Хадера". Бұл ғимарат бір кездері патша отбасының сарайларына бара жатқанда демалатын орны ретінде пайдаланылған. Сондай-ақ, ол патша отбасының көңіл көтеру орны ретінде, сондай-ақ билер мен басқа да патшалық іс-шараларды ұйымдастыру үшін пайдаланылған. Бұл жер ескірген, ескірген ғимаратқа айналды. Сол кездегі Сұлтанпур Лоди өзінің көрікті жерлері мен саудасы үшін ғана емес, сонымен қатар білім беруі үшін де танымал болды. Қалада "Мадресе" деп аталатын көптеген ислам мектептері болды. Делидің екі ханзадасы Ауренджеб пен Дара Шикох Сұлтанпур Лодидің бір ақ мешітінде білімдерін аяқтады. 14 ғасырдың соңында Лахордың губернаторы Даулат хан Лоди болды. Сұлтанпур Лодиді "Перран Пури" деп те атаған. Көптеген діни тұлғалар сол кезде қаламен байланысты болды және осы монахтардың кейбір қабірлері әлі күнге дейін қалада бар. Нанкана Сахибтен (қазіргі Пәкістан) кейін Сұлтанпур Лоди бірінші сикх гурусының өмірімен байланысты. 1475 жылы Гуруның үлкен әпкесі Биби Нанкидің әйелі Сұлтанпур Лодхидің Шри-Джай Рамына тұрмысқа шықты. 1483 жылы Гуруның әкесі оны Шри-Джай Рамның қамқорлығына жіберді. Гуру Джи Моди ханның (әлеуметтік құралдар дүкенінің) басқарушысы болып жұмыс істеген. 1488 жылы маусымда Гуру Нанак Дев бибі Сулханиге Сұлтанпур Лодиде үйленді. Осы қалада 1494 жылдың шілдесінде Шри Чанджи мен 1497 жылдың ақпан айында Лакми Чанджи есімді екі ұлды дүниеге әкелді. Осы қалада Гуру Джи 14 жылдан астам уақыт өткізді және 1497 жылы Гуру Джи қаланың солтүстік жағында ағып жатқан қасиетті өзенде (Кали Бейін) жоғалып кетті, содан кейін үш күннен кейін "на кой индус, на кой мусульман" (Ешкім индус емес, ешкім мұсылман емес) ілімімен қайта пайда болды. Бұл жаңа діннің, сикхтердің, пайда болуына себеп болды. Содан кейін Гуру-джи өзінің жұмысын және қаласын тастап, Бірінші Удасиді бастады. Гуру Нанак Дев-жиден кейін, Бесінші Гуру Сахиб Гуру Аржан Дев-жи, оның ұлы Гуру Харгобинд-сахибтің жақын маңдағы ауылдағы үйлену тойына орай, Дхалла Сұлтанпур Лодиде демалды. Бұл жерде Сехра мен Гуруның үйлену тойы киімі бар Гурдувара салынған. 1526 жылы Лоди тайпасының кейбір адамдары Пәкістанға сапар шегеді. Чура Баз Хан Лоди Мохиб Бандаға, Марданға, Пәкістанға сапар шекті.

Қазіргі заманғы

1739 жылы атақты басқыншы Надир Шах Делиге бара жатқанда Сұлтанпур Лодхиге басып кірді және оны толығымен жойып жіберді. Бүкіл қаланы тонап, өртеп жіберді. Содан кейін Ахмет Шах Абдали оны қайтадан жойды. Кейіннен Сардар Жасса Сингх Алувалия тарихи ескерткіштерді өз қамқорлығына алғаннан кейін осы қаланы қайтадан құрды. Бірақ ол өзінің бұрынғы беделін және даңқын қайта ала алмады. Оның бір себебі - Делхиге жол жүрудің негізгі жолы ретінде Амритар Жаландхар Г.Т. Капурталаның Махаражасы Джагажит Сингхтің серіктерінің бірі Сұлтанпур Лодидің Деван Рамжас болды; кейін оның ұлдары Капурталаның патша отбасында жұмыс істеді, Деван Матура Дасс, Деван Даулат Рам және Деван Джармани Дасс ((1895 1971) 1970 жылы "Махаража және Махарани" кітабын жазды. Деван Рамджас пен оның отбасыға көптеген ауылдар берілді.

ҮЕҰ

Қаланың қазіргі заманғы қоғамында түрлі үкіметтік емес ұйымдар жұмыс істейді. Халықаралық қауымдастықтар - Ротари Интернешнл мен Лайон Клубтың бірнеше бөлімдері. Ал жергілікті деңгейдегілерге PLUS Endeavour, Punjabi Sahit Sabha, Citizens Welfare Forum және т.б. кіреді.

Білім

Екі жоғары оқу орны және білім беру колледжі, екі мемлекеттік жоғары орта мектеп, екі мемлекеттік көмек (таныс алған) жоғары орта мектеп, көптеген аффилиирленген мектептер, монастырлық мектеп, ITI және т.б. Қазір жақын маңдағы "Жаббовал" ауылында көп салалы колледж ашылған. Жақында ғана Амритсар қаласының маңында Гуру Нанак Дев университеті жаңа аймақтық кампус ашылды. ~~

Денсаулық сақтау және медициналық көмек

Қалалық ауруханада СМО-ның қарамағындағы азаматтық аурухана бар және онда ортология, офтальмология, гинекология, педиатрия және стоматология салалары бойынша арнайы медициналық көмек көрсетіледі. Сондай-ақ, мұнда травматологиялық орталық жұмыс істейді. Көптеген жеке дәрігерлер жақсы медициналық қызмет көрсетеді. Ең жақын медициналық колледждер - Лудианадағы CMC және DMC немесе Гов. Амритардағы медициналық колледж және Жаландхардағы ПИМС. ~~

Демография

2001 жылғы Үндістан санағының мәліметтері бойынша Сұлтанпур Лодидің (қалалық код 4591 және Техсил коды 03 03 0003) халқының саны 15 653 адам. Ерлер халық санының 54% -ын, ал әйелдер 46% құрайды. Сұлтанпур Лодидің сауаттылық деңгейі 71%, ұлттық орташа деңгейден 59,5% -ға жоғары: ерлердің сауаттылығы 73%, әйелдердің сауаттылығы 68%. Мұнда халықтың 11% -ы 6 жасқа толмаған. Бұл қала 10 шаршы шақырым жерді алып жатыр , Жаланжардан 42 шақырым , Капурталадан 27 шақырым жерде .

Гурдуваралар

Сұлтанпур Лоди - сикхтардың 14 жыл өмір сүрген Сикхтардың негізін қалаушы Гуру Нанакқа байланысты қасиетті діни орны. Ол 15 ғасырдың соңында осы жерде білім алған. Ол Бейін өзенінің суына түсіп, үш күннен кейін ағарған ұстаз ретінде қайта пайда болды. Оның алғашқы сөзі: "Индустар да, мұсылмандар да жоқ" болды.

Гурдувара Шри Бер Сахиб

Гурдувара Шри Бер Сахиб - Сұлтанпурдың басты ғибадатханасы, ол Кали Бейін өзенінің жағасында орналасқан. Гуру Нанак таңертеңгісін Бейнде тазару рәсімін орындап, содан кейін Бер (зизифус) ағашының астында отырып, ой жүгіртті. Гура бұл ағашқа 14 жыл, 9 ай, 13 күн бойы күнделікті келіп, ой жүгірткен. Дәл осындай бір тәубе кезінде Гуру Нанак "Джанм-Сакхис" кітабында айтылғандай, құдайлықпен тікелей байланысқа түсті. "Джанм сақхи" кітаптарында айтылғандай, бір күні таңертең Гуру Нанак өзенге сіңіп кеткен. Ол өзеннің 2 км-і жоғары, қазіргі Сант-Гат деген жерге келгенде, ең бірінші айтқан сөзі "Ешкім де индус, мұсылман емес" болды. Енді Гуру Нанак өзінің ұзақ сапарларына аттануға дайын болды. Гурдувара Бер Сахиб ескі бер ағашының жанында салынған. Гуру Нанак сол ағаштың астында медитация жасайтын деп есептеледі. Гурдувара Бер Сахибтің қазіргі ғимаратын Капурталаның Махаражасы Джагатжит Сингх салған. Багарианның ағасы Аржан Сингх 1937 жылы 25 ақпанда іргетасын қалады, ал Гурдувараны 1941 жылы 26 қаңтарда Патияланың генерал-лейтенанты Махаража Ядавиндер Сингх ашты. Жоғары тұғыры бар, сегізбұрышты бағаналар мен кішкентай кіреберіс галереясы бар портик арқылы кіретін, биік төбелі, мәрмәр еденді зал. Алысы, гүлдермен әшекейленген, ақ мәрмәрден жасалған тақ үстінде отырған Гура Грант Сахибтің киелі үйі орналасқан. Күнделікті ғибадатханалық қызмет пен маңызды сикх мерейтойларын атап өтуден басқа, Гуру Нанак Дев Джидің әр туған күні көпшілік қатысатын жәрмеңке өткізіледі.

Гурдувара Шри Хат Сахиб

Жас кезінде Гуру Нанакты отбасы Наваб Даулат Хан Лодидің бухгалтері ретінде жұмысқа қабылдауға көндірді. Гуру Нанак бұл қызметке өзінің қайын інісі Джей Рамның ұсынысы бойынша тағайындалды. Наваб жас гуруға қатты таңғалады. Ол күндіз тынымсыз еңбек етіп, кешке дейін достарымен бірге Құдайға ән шырқады.

Гурдувара Шри Котри Сахиб

Гуру Нанак Дев Наваб Даулат Хан Лодидің бухгалтері болып жұмыс істеді. Навабқа қызғанышпен қараған адамдар Гуру өзінің бұрынғысы сияқты қордан ұрлық жасап отырғанын жалған хабарлаған. Сонымен. Гуру Джи қысқа уақытқа мұнда қамалған. Бірақ есептер мен қорлар тексеріліп, дұрыс екендігі анықталғанда, Наваб Гуру Нанакты босатып, одан кешірім сұрап, тіпті Гуру Нанаққа жоғарылатуды ұсынды. Гуру Нанак бұл лауазымнан бас тартты, өйткені ол өмірін Құдайдың сикх (рухани шәкірті) болуына әкелетін адамгершілік, бағышталу, жанашырлық, махаббат ілімін таратуға арнауды шешті.

Гурдувара Шри Гуру Ка Баг

Гура Нанак Дев 14 жыл Сұлтанпур Лодиде, жас кезінде осы үйде өмір сүрді. Гуру Нанак екі ұлын сынады, бірақ олардың ешқайсысы да өз орнын басуға лайық емес. Баба Лакми Чанд дүниелік істерге тым көп араласып кеткен, ал Баба Шри Чанд тәуелсіздік жолын таңдап, эстетик болды. Гуру Сахибтің Лангарды дайындауға әуесқойлығы Биби Нанакидің қолынан келетін. Бұл жерде құдық (хух) орналасқан, оның суы лаңғар дайындауға пайдаланылған.

Гурдувара Шри-Сант Гат

Ол "Бен" өзенінің жағалауында орналасқан. Бер-Сахибтен Гура Нанак Дев Бейинге барып, 3 күнге жоғалып кеткен. Ол Сахкандқа барып, Сатаннамның "Мөл мантар" атты өлеңін алып, бүкіл әлемге таратып берді. Бұл жердің "Сант-Гат" деп аталуының басты себебі - мұнда Гура Нанак Девтің құдайға арнап ой жүгірткені, әрі осы жерден әлемге қызмет етуге кеткені.

Гурдувара Шри Антарямта

Мұсылмандар Гуру Нанак Девті: "Сіз индустар немесе мұсылмандар үшін Гурусыз ба?" деп сұрады. Гуру Нанак дев Джи екі діннің де ізбасарларына ортақ екенін айтты. Мұсылмандар одан Намаз намазын оқып беруін өтінді, өйткені ол өзін индустар мен мұсылмандардың да гурусы деп санайды. Гуру Нанак Дев те бірге жүрді. Барлық адам намазға тұрып, намаз оқыды, бірақ Гуру Нанак Дев тек тік тұрып қалды. Намаз оқығаннан кейін мұсылмандар ашуланып, неге намаз оқымағанын сұрағанда, Гуру-джи олар да намаз оқымағанын айтты. Наваб олардың дұға еткендерін айтты. Гуру хан сенің жүрегіңнің Қандаһардан жылқы алуға деген ықыласты екенін айтты. Сіздер физикалық түрде осында болдыңыздар, мен де сол жерде болдым, бірақ ақыл-ойымда жоқпын. Хан мұны естігенде, гуру діни қызметкермен бірге дұға етуі керектігін айтты. Гуру Нанак Дев мұнда өзі де бар екенін, бірақ оның ақыл-ойы жаңа туған қыз балаға қамқорлық жасап, құдыққа түспеу үшін үйде екенін айтты. Сонда бәрі де Гураның алдына бас иіп, оның құдіреті зор қасиетті адам екенін айтты. Бұл оқиға болған жерде Гурдувара орналасқан.

Гурдувара Шри Сехра Сахиб

Мұнда Мохалла Дхиран қаласында орналасқан Гурудуара Шри Сехра Сахиб Гуру Аржан Дев Джиге арналған. Ол 1604 жылы Сұлтанпурдан өз ұлы Хар Гобиндтің үйлену тойына Даллаға бара жатқанда өткен. Дәстүр бойынша, үйлену тойы осы жерде түнеп, күйеу жігіттің басына сехра немесе салтанатты гүл шоғын байлап қоятын. Гурдувара - кірпішпен қапталған қабырғалы кешеннің ішінде орналасқан сегізбұрышты күмбезді бөлме.

Гурдувара Шри Бейбе Нанки

1970 жылдары салынған бұл ғимарат Гуру Нанақтың үлкен әпкесі Бебе Нанакидің есіне арналған. Негізгі үй - Бэбе Нанаки күйеуі Джей Раммен бірге тұрған деп саналатын үш қабатты ескі ғимарат, Мохалла Чимбианның ескі қалашығында орналасқан. Бірақ ғимарат жеке меншікте болғандықтан, қоғамдық ескерткіш (бағана тасы 1970 жылы 13 қарашада салынған) Бермингемдегі (Ұлыбритания) Биби Балвант Каурдың төрағалығымен Бебе Нанаки Истри Сатсанг қайырымдылық қоры Гурдуара түрінде тұрғызды. Гурдвара Бебе Нанаки Джи орталық залды қамтиды, оның шетінде ақ мәрмәр палакиде отырған Гуру Грант Сахиб бар. Гуру Грант Сахиб Бэбе Нанакидің жеке үйін бейнелейтін кішкентай бөлмеде отыр. Қасиетті бөлменің үстінде, залдың төбесінде, шаршы күмбезді бөлме орналасқан. Құрамында көп қабатты үйлер бар.

Сант Балбир Сингх Джи Сичевал

Қали Бейін - 160 шақырымдық өзен. Соңғы он жыл ішінде ол 6 қала мен 40 ауылдың қоқыстарын шығаратын лас суға айналды. Өзеннің кейбір бөліктері құрғап, көрші ауыл шаруашылығы жерлері құрғақ қалды. Оның ластанған сулары жер астына сіңіп, жер асты суларын ластады және өлімге әкелетін аурулар тудырды. Сикхтардың қасиетті адамы Сичевал осы үйінділерді тазартуға кірісті. Сикхтардың "кар сева" (ерікті қызмет) дәстүріне сүйене отырып, ол өзінің ізбасарларымен бірге жергілікті тұрғындарға Кали-Бэйнді неге тазалау керектігін үйретті. Оның қозғалысының ең күшті кезеңінде оған 20 ауылдан келген адамдар қосылды. Бұл жұмыстың ауқымы орасан зор болды. Еріктілер өзеннің барлық төсенішін су гиацинті мен балшықтан тазартып, өзен жағалаулары мен жолдарын салған. Үкімет пен муниципалдық органдарға жасалған өтініштер өзенге құйылатын лас суды тоқтатуға мүмкіндік бермеген соң, Сеечевал ауыл тұрғындарын ағынды суды басқа жерге тастауға шақыру үшін қоғамдық хабардар ету науқанын бастады. Кейбір ауылдар қалдықтарды жою мен тазартудың дәстүрлі әдістерін қайта жаңғыртты, ал фермерлер тазартылған судың үлесін алу үшін кезекке тұрды. Ақырында, үкімет жақын маңдағы су арнасынан суды бұрып жіберуге рұқсат берді. Өзеннің сулары таусылып, табиғи бұлақтар қайта пайда болып, өзен тола бастады. Содан бері жағалауға ағаш отырғызылды және биологиялық әртүрлілікті сақтау үшін балық аулауға тыйым салынды. Бүгінгі күні Кали-Бэйн гүлденуде. Отбасылар пикникке, ал діндарлар діни мерекелерде суға шомылады. Сичевал қарапайым қоқыстарды өзендерге тастайтын күншілдік және басқа да зауыттарға назар аударды. Сонымен қатар, ол тұрғындар мен үкіметті өзендер мен арықтарды жүйелі түрде тазартуға талпындырады. "Біз өзендерімізді таза күйіне келтіру мүмкін екенін дәлелдедік, егер бәріміз бірлесе жұмыс істесек", - дейді Сичевал. "Оны кең көлемде жүзеге асырудың уақыты келді".

Шри Гуру Нанак Девтің 550-ші Паркаш Пурабы

2018-2019 жылдары Сұлтанпур Лодиде алғашқы сикх мұғалімі және сикхтер дінінің негізін қалаушы Шри Гуру Нанак Дев Джидің 550 жылдығына орай көптеген даму іс-шаралары ұйымдастырылды. Дастан е Сұлтанпур Лодхи (ਦਾਸਤਾਨ ਏ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ) - панжаби тіліндегі діндік деректі фильм, сценарийін Чанна Рай жазып, режиссерлік етті, продюсері - Гурав Дикшит. Бұл - Сұлтанпур Лодхи қаласының тарихы баяндалған алғашқы фильм. Сикхтер діні мен Гурбани басталған жер, ол Шри Гуру Нанак Девтің 550 жылдық мерейтойына арналған.

Дастан-е-Сұлтанпур Лоди

2016 жылы Rai Film Productions компаниясының түсірген Дастан е Сұлтанпур Лодхи (ਦਾਸਤਾਨ ਏ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ) - 2016 жылы түсірілген пәнжаби тіліндегі дінге қатысты деректі фильм. Фильмнің сценарийін Чанна Рай жазып, режиссерлік етті, продюсері - Гурав Дикшит. Бұл - Сұлтанпур Лодхи қаласының тарихы баяндалған алғашқы фильм. Сикхтер діні мен Гурбани басталған жер, ол Шри Гуру Нанак Девтің 550 жылдық мерейтойына арналған.