Кіріспе
Б.з.д. 1-ғасырдағы римдік генерал Квинт Лабиен Парфик (б.з.д. Тит Лабиеннің ұлы Парфиямен одақтасып, Марк Антонийдің бақылауында болған Жерорта теңізінің шығысындағы Рим провинцияларына басып кірді. Ол б. з. б. 40 жылы парфтармен бірге Сирияның римдік провинциясын басып алды. Содан кейін ол оңтүстік Анатолияға қарай Парфияның қолдауымен алға жылды. Парфян әскері Сирияны басып алып, Яһудеяны жаулап алды. Лабиен мен парфтарды Публий Вентидий Басс жеңіп, Марк Антонийге осы провинцияларды қайтарып берді.
Quintus Labienus Parthicus (died 39 BC) was a Roman general in the Late Republic period. The son of Titus Labienus, he made an alliance with Parthia and invaded the Roman provinces in the eastern Mediterranean which were under the control of Mark Antony. He occupied the Roman province of Syria together with the Parthians in 40 BC. He then pushed into southern Anatolia, still with Parthian support. The main Parthian force took charge of Syria and invaded Judea. Both Labienus and the Parthians were defeated by Publius Ventidius Bassus, who recovered these provinces for Mark Antony.
Бостандықтаушылардың азаматтық соғысы
44 жылы Юлий Цезарь өлтірілгеннен кейін Цезарьдің жақтастары Цезарь мен Помпейдің жақтастары Помпейлер арасында азаматтық соғыс болды. Бұл азаматтық соғыста, азаттық соғысында (б.з.д. 43-42), Помпеиді Гай Кассиус Лонгин және Маркус Юний Брут Кіші бастап, Цезарьді өлтіру туралы сөз байластырды. Олар Екінші триумвираттың екі мүшесі Октавиан мен Марк Антонийге қарсы соғысты, бұл Кесарияның үш көшбасшысының одағы. Кассиус пен Брут б. з. б. 42 жылдың қазан айында Филиппи шайқасында жеңілді. Лабиен парфяндықтардың көмегімен Помпеи ісіне қайта жандануға тырысты.
Помпеи ісіне жалғастыру
Фесттің айтуынша, Лабиен Персияға қашып кеткен. Дегенмен, Кассиус Дионың айтуынша, оны Брут пен Кассиус Парфия патшасы Ород II-ге Филиппи шайқасынан бұрын күш алу үшін жіберген. Ол Ородтың не болатынын біліп алу үшін ұзақ уақыт сол жерде ұсталды. Лавиен Пиллипидегі жеңілістен кейін Парфияда қалды, өйткені ол жеңімпаздардың жазалауынан қорықты. Ол Марк Антонийдің шығыстағы аймақтарын дұрыс басқаруға келмегенін және Мысырға кеткенін көргенде, Ородты римдіктерге шабуыл жасауға көндірді. Ол: "Бір жағы шайқаста күйретіліп, басқалары жараланып қалды. Ол Марк Антоний Мысырда болған кезде оған Сирияға шабуыл жасауға кеңес берді және көптеген Рим провинциялары Антонийдің жамандығынан жиреніп қалғандықтан, оны қабылдап алады деп айтты. Ол әскерін басқаруды ұсынды. Ород соғысқа көндіріліп, Лабиен мен оның ұлы I Пакорға үлкен күш тапсырды. Плутархтың айтуынша, парфяндық генералдар Лабиенді Месопотамияда тұрып жатқан және Сирияға шабуыл жасауға дайын парфяндық әскердің бас қолбасшысы етіп тағайындады. Юстиннің айтуынша, шабуыл жасайтын әскерді жетектеген Пакор болды. Юстин парфтардың Помпеи жағына шығып, Лабиенмен одақтасқандығын үшінші Митрида соғысында (73 63 б.з.д.) Помпеймен достық қарым-қатынас орнағандықтан және Карре шайқасында (53 б.з.д.) Цезардың одақтасы Маркус Лициний Крассты жеңіп, өлтіргендіктен ойлады. Красс ұлы Цезарь партиясының мүшесі болды. Сондықтан олар, егер Цезарь жеңсе, Красстың өлімі үшін кек алмақ. Сонымен қатар, Юстин олардың Кассиус пен Брутқа көмек жібергенін жазды, бұл Кассиус Дионың есебімен қарама-қайшы. Апиан Марко Антонийдің әрекеттері парфяндықтардың басып кіруіне себеп болды деп ойлады. Антоний Клеопатраға ғашық болғаннан кейін, ол қоғамдық істерге қызығушылығын жоғалтып, Клеопатраның тапсырысын орындады. 44 жылы Цезарь қайтыс болғаннан кейін Сирияда азаматтық қақтығыс болды және жергілікті төрешілер парфтардың көмегімен Сирия қалаларын басып алды. Антоний бұл төрешілерді қуып шығарып, олар Парфияға бас сауғалады. Содан кейін ол ауыр салықтар салды. Ол бай қала Пальмираны тонауға ат әскерін жіберді, бірақ қала тұрғындары оны тоқтатты. Ол Сирияны қоршап тұрды. Кассиус Дио осылай деп айтқан. Осыдан кейін Антоний Клеопатраға қосылу үшін Мысырға барды.
40 жылы Помпея-Партияның басып кіруі
Кассиус Дион Лабиеннің жорығының егжей-тегжейін айтып берді. Ол Финикияға басып кіріп, Апамеяға шабуыл жасады, бірақ кері қайтарылды. Алайда ол Финикиядағы барлық римдік гарнизондарды қарсылықсыз жеңді, өйткені олар Кассиус пен Брутпен соғысқан және Марк Антоний оларды өз әскеріне енгізген кезде сол жерге жіберілген сарбаздар еді. Олар Лабиенді білген. Антонийдің Сирияға қолбасшылық берген Луций Децидий Сакса ғана қашып кетпеді. Ол қашып кетті. Лабиен оны қуып жетіп, аздап адамымен бірге жеңіп шықты. Сакса Антақияға қашып кетеді. Апамея тұрғындары Саксаның өліп қалғанын ойлап, берілді. Лабиен Антиохияны берілуге мәжбүрледі, ал Сакса Киликияға қашып кетеді. Лабиен оны ұстап алып, өлтіреді. Осы аралықта Пакор Сирияны жаулап алды, бірақ Тирдің тұрғындары Рим әскерін қолдады. Пакорус флоты жоқ болғандықтан, қаланы басып ала алмады. Ол Яһудеяға басып кірді, оны басып алды, Гиркан II-ді биліктен алып тастады және оның немере інісі және жауы Антигон II Матфатиасты орнатты. Иосиф Флавий парфяндықтар Яһудеяға басып кірген кезде болған оқиғаларды егжей-тегжейлі баяндаған. Осы арада Лабиен Киликияны басып алып, Анатолияның оңтүстік жағалауындағы қалалардың адалдығын алды, бірақ Кариядағы үш қаладан басқа: Стратоницея, Миласа және Алабанда. Соңғы екі қаладан гарнизондар келіп, оларды өлтіріп, бүлік шығарды. Лабиен Алабанданы басып алып, тұрғындарын жазалады. Ол Милазаны тастап кеткеннен кейін жойған. Ол ұзақ уақыт бойы Стратоницеяны қоршап тұрды, бірақ оны басып алуға үлгермеді. Ол өзін Парфик (парфтарды жеңуші) деп атады, осылайша римдіктерге қарсы жүргізгендерден атақ алды, егер ол жеңіске ұшыраған азаматтар емес, парфтар болса. Плутарх Марк Антонийдің Лабиеннің шабуылдарына жауап беруі баяу болды деп жазды, өйткені ол Мысырдағы Клеопатраның әсемдігімен және сән-салтанатпен өмір сүру салтымен, той-думанмен, спортпен және басқа да жасөспірімдермен айналысумен айналысты. Ол өзінің әйелі Фулвияның Италияда Октавианмен соғысқа кіріскенін (Перузин соғысы, 41 40 б.з.д.) және Лабиеннің "Евфраттан және Сириядан Лидия мен Ионияға дейін Азияны бағындырып отырғанын" хабарлаған. Кассиус Дионың айтуынша, Антоний бұл туралы біліп отыратын. Алайда, ол қорғаныс шараларын қабылдамады, өйткені билік басында болған кезде ол өз міндеттеріне жеткілікті көңіл бөлмеді және мысырлықтардың сән-салтанатты өмірінен ләззат алды. Ол толықтай demoralized болғанға дейін. Алайда ол Сирияның жаулап алынғандығын көргенде, оны тастап кетті. Ол жағалаумен Грекияға дейін, содан кейін Италияға дейін Октавианға қарсы соғыста Фулвияны қолдауға барды. Ол Сипонт қаласын басып алып, Брундзийді қоршауға алды. Фулвия қайтыс болғаннан кейін, қақтығыстар тоқтап, татуласу болды. Антоний мен Октавиан б. з. б. 40 жылдың қыркүйегінде Брундзий келісімін жасады. Марк Антоний Грекияға оралды. Ол Паблиус Вентидий Бассты парфтар мен Лабиенге қарсы Азияға жіберді. Вентидий Лабиенге тап болғанда, оның кенеттен келгенінен қорқып қалды. Парфяндықтар жоқ, тек жергілікті әскерлер ғана болды. Вентидий оны Азиядағы Рим провинциясынан қуып шығарып, ең жеңіл әскерімен Сирияға қуып кірді. Ол оны Таурус тауларының маңында кездестірді. Екі әскер бірнеше күн бойы қоныстанып тұрды. Вентидий өзінің қарулы әскерін, ал Лабиен парфтарды күтіп отырды. Екеуі бір уақытта келді. Вентидий жаудың үлкен атлы әскерінен қорқып, төбедегі қонысында қалды. Соңғылары өздерінің санының күштілігіне сенімді болып, таңертең Лабиеннің күштері қосылатынын күтпей, төбеге көтерілді. Вентидий жауап бермей, ат әскері беткейден жоғары қарай шабуыл жасады. Олар жоғарыға көтерілгенде, римдіктер шабуыл жасап, жауды төмен қарай итеріп жіберді. Көптегендер шайқаста қаза тауып, тағы да көбісі тік қашып бара жатқанда тапталды. Тірі қалғандар Лабиенге қосылмай қашып кетеді, ал Вентидий оларды лагеріне дейін қуып жетеді. Лабиен сол жерге жетіп, шайқасқа дайындалды. Алайда парфяндықтардың қашып кетуіне оның сарбаздары да ұшырады. Лабиен бас тартып, кері қайтпақ болды. Бұл туралы Вентидий дезертирлерден біліп, тұтқынға алу үшін бірнеше жерді дайындады. Жау жеңіліп, Лабиен қашып кетті. Ол Кіликияда кейіпкер ретінде біраз уақыт болды. Алайда ол анықталып, тұтқындалды. Вентидий Кіликияны басып алып, ат әскерін Киликия мен Сирияның арасындағы Аман таудың маңайына жіберді. Бұл қаланы Пакордың жорықтағы гарнизонға басшылық ететін лейтенанты Фарнапатес қашып құлатып жібермекші болды. Вентидий күтпеген же�...
Plutarch wrote that Mark Antony was slow to respond to Labienus's invasions because he was caught up with the charms of Cleopatra in Egypt and a luxurious lifestyle, feasting, playing sports and engaging in other youthful pursuits. He was surprised by reports that his wife Fulvia had started a war with Octavian in Italy (the Perusine War, 41 40 BC) and that Labienus "was subduing Asia from the Euphrates and Syria as far as Lydia and Ionia." Cassius Dio, instead, wrote that Antony kept himself informed. However, he failed to take defensive measures, because now that he was in power he did not pay enough attention to his duties and enjoyed the life of luxury of the Egyptians “until he was entirely demoralised.” When he was forced to take action, he sailed to Tyre to help Tyre. However, when he saw that Syria had already been occupied, he abandoned it. He sailed along the coast all the way to Greece and then to Italy to support Fulvia in her war against Octavian. He seized Sipontum and besieged Brundisium. When Fulvia died, the hostilities were terminated and there was reconciliation. Antony and Octavian signed the Treaty of Brundisium in September 40 BC. Mark Antony returned to Greece. He sent Publius Ventidius Bassus to Asia against the Parthians and Labienus. When Ventidius came upon Labienus, he was frightened by its suddenness. He was without the Parthians and had only troops which had been levied locally. Ventidius pushed him out of the Roman province of Asia and pursued him into Syria with his lightest troops. He caught up with him near the Taurus Mountains. The two forces stayed encamped for several days. Ventidius was waiting for his heavy armed troops and Labienus was waiting for the Parthians. Both arrived at the same time. Ventidius was worried about the large enemy cavalry and remained in his camp on a hill. The latter, confident in the strength of their numbers, rode up the hill at dawn without waiting for Labienus’ forces to join them. Ventidius did not respond and the cavalry made a charge up the slope. When they were some way up the Romans attacked and pushed the enemy downhill. Many were killed in combat and a larger number was trampled over by those who were retreating while they were still going up the hill. The survivors fled without joining Labienus, and Ventidius pursued them up to their camp. Labienus had got there and prepared to offer battle. However, his soldiers were dejected because of the flight of the Parthians. Labienus gave up and tried to withdraw. Ventidius had learned about this from deserters and prepared some ambushes. The enemy was defeated and Labienus escaped. He spent some time in Cilicia in disguise. However, he was found out and arrested. Ventidius took charge of Cilicia and sent a cavalry force to Amanus, a mountain between Cilicia and Syria. It was nearly routed by Pharnapates, a lieutenant of Pacorus in charge of the garrison at the pass. Ventidius showed up unexpectedly, defeated the enemy and killed Pharnapates. The Parthians abandoned Syria and Ventidius seized it without a fight. He occupied Judea and left it after a frightened Antigonous fled. For the actions of Ventidius and his lieutenant, Silo, in Judea see Josephus. According to Florus, the battle (see Battle of Mount Gindarus) was fought between the rivers Euphrates and Orontes, and the defeated force numbered more than 20,000. Ventidius used the stratagem of pretending to panic to get the enemy to come close to prevent them from using their arrows as they would not have room to shoot. Pacorus died in the battle. This was a compensation for the disaster of Crassus at the Battle of Carrhae. His head was carried around the cities which had revolted. Syria was recovered without a fight. Festus wrote that the battle was fought on Mount Caper. Both Labienus and Pacorus died in that battle. The latter died on the same day in which Crassus had been defeated and this avenged his death. Ventidius celebrated a triumph over the Persians. Frontinus, like Florus, thought that Ventidius feigned fear to lure the Parthians into an unfavourable situation and then attacked them by surprise. The Parthians refused to follow Labienus and left the province. In the Periochae, with his victory, Ventidius drove the Parthians out of Syria after Labienus had been killed. According to Plutarch, Labienus died in the battle, and so did Pharnapates, the most capable general of Orodes II. Mark Antony received the news of the victory while he was wintering in Athens. According to Justin, Ventidius routed the Parthian army in the absence of Pacorus. Justin, too, wrote that Ventidius pretended to be afraid. He put the Parthians to flight with part of his army. Pacorus thought that the fugitive had drawn all the Romans in their pursuit and that their camp was unguarded. He attacked it, but was defeated by the rest of the Roman troops. Pacorus died. This was the biggest defeat suffered by the Parthians in any war.