Кіріспе
Американдық әнші (1942–1968)
Франклин Джозеф Лаймон (30 қыркүйек 1942 – 27 ақпан 1968) – американдық рок-н-ролл/ритм-энд-блюз әншісі және ән жазушы, ең белгілісі Нью-Йорк қаласындағы The Teenagers ерте рок-н-ролл доу-уоп тобының сопрано вокалисі ретінде танымал. Топтың құрамында бес жігіт болды, олардың барлығы жасөспірім шағындағылар еді. The Teenagers тобының бастапқы құрамында үш афроамерикалық мүше – Лаймон, Джимми Мерчант және Шерман Гарнес; және екі пуэрто-риколық мүше – Джо Негрони және Герман Сантьяго кірді. The Teenagers тобының алғашқы синглы, 1956 жылғы "Why Do Fools Fall in Love" олардың ең үлкен хиті болды. Лаймон 1957 жылдың ортасында жеке карьерасын бастағаннан кейін, оның және The Teenagers тобының мансабы төмендеді. 1968 жылы Лаймон 25 жасында әжесінің ванна бөлмесінде героиннің артық дозасынан қайтыс тапқан күйде табылды. Лаймон 1993 жылы The Teenagers тобының мүшесі ретінде Рок-н-ролл Даңқ залына енгізілді. Оның өмірі 1998 жылғы "Why Do Fools Fall in Love" фильмінде бейнеленді.
194256: Ерте өмір / Жасөспірімдерге қосылу
Лимон 1942 жылғы 30 қыркүйекте Нью-Йорк қаласындағы Вашингтон Хайтс ауданында Жаннет және Говард Лимонның отбасында дүниеге келді. Говард жүк көлігінің жүргізушісі болса, Жаннет үй шаруашылығын жүргізді. Екеуі де The Harlemaires атты евангелистік топта ән айтты; Фрэнки және оның ағалары Льюис пен Хоуи Harlemaire Juniors тобымен ән шырқады (төртінші ағасы Тимми де әнші болған, бірақ Harlemaire Juniors тобында емес). Лимондар күнкөріс үшін күресіп, Фрэнки 10 жасында азық-түлік дүкенінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1954 жылы, 12 жасында мектептегі таланттар көрсетілімінде Купе Де Вилл деп аталатын жергілікті ду-уоп тобын естіді. Лимон топтың жетекші әншісі Герман Сантьягомен дос болып, ақырында топқа қосылды, ол кезде топ өзін The Ermines және The Premiers деп атады. 1955 жылы бір күні көршісі жігіттерге шабыттандыру үшін, өзінің сүйіктісінен алған бірнеше махаббат хаттарын берді. Джимми Мерчант және Сантьяго сол хаттардың бірін "Неліктен ақымақтар ғашық болады?" деген әнге айналдырды. "Премьерлер" енді "Өспірімдер" деп аталды, алғашқы рет "Валентиндер" тобының әншісі Ричард Барретке әсер еткеннен кейін танымал болды. Барретт өз кезегінде топты продюсер Джордж Голднерге сынаққа жіберді. Топтың сынақ күні бастапқы әнші Сантьяго кешігіп келді. Лимон алға шығып, Голднерге әнді жазуға көмектескендіктен, оның рөлін жақсы білетінін айтты. Диск-жокейлер оларды әрқашан "Фрэнки Лимон және Өспірімдер" деп атады.
1956 жыл: "Неге ақымақтар ғашық болады"
Голднер Gee Records компаниясымен келісімшарт жасады, ал "Why Do Fools Fall in Love" 1956 жылдың қаңтарында топтың алғашқы синглы болды. Сингл Billboard поп-синглдер тізімінде 6-орынға жетті және Billboard R&B синглдер тізімінде бес апта бойы көшбасшы болды. Келесі жыл ішінде тағы төрт R&B топ-10 синглы жарық көрді: "I Want You to Be My Girl", "I Promise to Remember", "Who Can Explain?" ("I Promise to Remember" әнінің B жағы, бірақ ол жеке хит-парадқа ілесіп кірді), "The ABC's of Love" және "I'm Not a Juvenile Delinquent". "I Want You To Be My Girl" тобына екінші поп-хитті сыйлады, ол Ұлттық Billboard Hot 100 тізімінде 13-орынға ие болды. "Goody Goody" (Мэтти Мальнек пен Джонни Мерсер жазған, ал бастапқыда Бенни Гудман орындаған) No. 20 поп-хит болды, бірақ R&B тізіміне енбеді. The Teenagers тобының тағы екі синглы поп-тізімнің төменгі жартысына түсті. "I Want You To Be My Girl" синглының жарық көргенімен, топтың екінші синглы The Teenagers есімі Frankie Lymon & the Teenagers болып өзгерді. Дегенмен, 1956 жылы жарық көрген синглдерден жинақталған альбом бұрынғы атымен шықты: Фрэнки Лаймонды ұсынып тұрған жасөспірімдер.
1957-1965: жеке карьерасы
1957 жылдың басында Лаймон мен Teenagers тобы Еуропалық гастроль кезінде тарап кетті. Лондон Палладиумдағы өнер көрсету кезінде Голднер Лаймонды жеке орындаушы ретінде насияттауды бастады, оған шоуда жеке нөмірлер берді. Лаймон алдын ала жазылған таспалармен сүйемелдеуде өнер көрсетуге кірісті. Топтың соңғы синглы "Goody Goody" әні, "Creation of Love" әнімен бірге бастапқыда "Фрэнки Лаймон және Teenagers" деген атпен шықты, бірақ бұл шын мәнінде жеке жазбалар болатын (студиялық әншілердің қолдауымен). Лаймон 1957 жылдың қыркүйегіне қарай топтан ресми түрде кетіп қалды; "Frankie Lymon and the Teenagers at the London Palladium" деп аталатын студиялық альбомның жазылуы тоқтатылып, Лаймонның жеке альбомы ретінде шығарылды. Жеке әнші ретінде Лаймон Teenagers тобымен болғандай сәттілікке жете алмады. "My Girl" атты екінші жеке шығармасынан бастап Лаймон Roulette Records компаниясына көшті. 1957 жылдың 19 шілдесінде Алан Фридтің тікелей эфирдегі ABC телешоуы "The Big Beat" бағдарламасында Лаймон өнер көрсетіп жатқанда ақ нәресте қызбен биледі. Лаймонның бұл әрекеті, әсіресе Оңтүстік штаттарындағы телеарна иелерінің арасында, үлкен дау тудырды, содан кейін "The Big Beat" бағдарламасы жабылды. Лаймонның сату көрсеткіштері 1960 жылдардың басында күрт төмендеді. Оның ең жоғары жетістігі Бобби Дейдің "Little Bitty Pretty One" әнінің кавер-версиясы болды, ол 1960 жылы "Hot 100" поп-тізімінде 58-орынға жетті және 1957 жылы жазылған еді. 15 жасынан бастап героинге тәуелді болған Лаймон осы жағдайдан шығуға тырысып, өнер жолындағы мансабы құлдырады. 1967 жылы Ebony журналына берген сұхбатында Лаймон 15 жасында өзінен екі есе үлкен әйелдің арқылы алғаш рет героинмен танысқанын айтты. 1961 жылы, қазір Моррис Леви басқаратын Roulette компаниясы Лаймонмен жасасқан келісімшартты бұзды және ол есірткіге қарсы емделу бағдарламасына қатысты. Лаймоннан айырылған соң Teenagers тобы бірнеше әншілерді ауыстырды, алғашқысы Билли Лобрано болды. 1960 жылы Говард Кенни Бобо Teenagers тобымен бірге "Tonight's the Night" әнін орындады; сол жылдың соңында Джонни Хьюстон екі әнге жетекші орындаушы болды. Моррис Леви End Records компаниясына көшірген Teenagers тобы 1961 жылы келісімшарттан босатылды. Teenagers тобы 1965 жылы Лаймонмен қайта бірікті, бірақ бұл жоба сәтті болмады.
1966-68: Кейінгі жылдары
Келесі төрт жылда Лаймон 20th Century Fox Records және Columbia Records компанияларымен қысқа мерзімді келісімшарттар жасады. Ол 1964 жылғы қаңтарда оның бірінші әйелі болған Элизабет Микки Уотерспен қарым-қатынас бастады, ол жалғыз қызы Франсинды дүниеге әкелді. Нәресте Ленокс Хилл ауруханасында туылғаннан кейін екі күннен соң қайтыс болды. Лаймонның Уотерспен некесі заңды емес еді, себебі ол сол кезде әлі бірінші күйеуіне үйленген болатын. Неке сәтсіз аяқталғаннан кейін Лаймон 1960-шы жылдардың ортасында Лос-Анджелеске көшіп, Платтер тобының мүшесі Зола Тейлормен романтикалық қарым-қатынас құрды. Тейлор 1965 жылы Мексикада Лаймонға үйленгенін мәлімдеді, бірақ олардың қарым-қатынасы Лаймонның есірткіге тәуелділігіне байланысты бірнеше айдан кейін аяқталды. Алайда Лаймон бұл некені жарнамалық трюк деп есептеген, ал Тейлор олардың некесін растайтын заңды құжаттарды ұсынған жоқ. 1966 жылғы 6 маусымдағы Мажор Робинсонның газет бағанында Зола бұл оқиғаның әзіл болғанын, ол 1965 жылдың қазанында оған келісім бергенін айтты. Лаймон Аполлода ревюдің бөлігі ретінде өнер көрсетіп, ұзақ тақпақ би нөмірін қосты. Ол бірнеше тікелей орындауларын жазды (мысалы, 1959 жылғы "Мелинда"), бірақ олардың ешқайсысы хит-парадқа енбеді. Лаймонның соңғы теледидардағы өнері 1965 жылы "Hollywood a Go Go" бағдарламасында болды, онда ол 13 жастағы өзінің "Неге ақымақтар ғашық болады" әніне ерін қозғамай ойнады. 1966 жылғы 21 маусымда Лаймон героин сатуы үшін тұтқындалып, түрме жазасының орнына АҚШ армиясына шақырылды. Ол оқу үшін Джорджия штатының Аугуста қаласына жақын орналасқан Форт Гордонға бағытталды. Аугуста аймағында Лаймон Хорнсби бастауыш мектебінің мұғалімі Эмира Иглмен танысып, ғашық болды. Екеуі 1967 жылғы маусымда үйленді, ал Лаймон Оңтүстік штаттарындағы шағын клубтарда концерттер беру үшін бірнеше рет армиядан қашып кетті. Армиядан абыройсыз босатылғаннан кейін Лаймон әйелімен бірге тұрып, сирек-сирек өнер көрсетуді жалғастырды. 1968 жылы Нью-Йоркке сапар шеккен Лаймон менеджер Сэм Бреймен Big Apple лейблімен келісімшарт жасады және қайтадан жазуға кірісті. Roulette Records компаниясы Big Apple компаниясымен бірлесіп Лаймонның жазбаларын шығаруға қызығушылық танытып, 28 ақпанға жазу сессиясын жоспарлады. Радиода танымал тұлғалар Фрэнки Кроккер, Херб Хамлетт және Эдди О'Джейге тиесілі CHO Associates компаниясымен кең ауқымды жарнамалық кампания ұйымдастырылды. Лаймон өскен Гарлемдегі әжесінің үйінде тұрып, өзінің жақсы жағдайын героин қабылдаумен тойлады. Ол екі жыл бұрын армияға қабылданғаннан бері есірткіні тастаған еді.
Өлім
1968 жылғы 27 ақпанда Лимон 25 жасында әжесінің ванна бөлмесінің еденінде, қасында шприцпен бірге героиннің артық дозасынан көз жұмды. Лимон Нью-Йорк штатының Нью-Йорк қаласындағы Бронкс ауданының Трёгс Нек бөліміндегі Сент-Реймонд зиратында жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін 1969 жылы "I'm Sorry" және "Seabreeze" әндері жарыққа шықты.
Өлімнен кейінгі қиындықтар
Лаймонның қиындықтары оның өлімінен кейін басқаларға да тарады. Диана Росс 1981 жылы "Why Do Fools Fall in Love" әнін Топ-10-ға қайта енгізгеннен кейін, Лаймонның мүлкіне қатысты үлкен дау туды. Олардың ешқайсысын ажырастырмаған және әрқайсысы Фрэнки Лаймонның заңды жұбайы екенін мәлімдеген Зола Тейлор, Элизабет Уотерс және Эмира Игл музыкалық импресарио Моррис Левиге жүгінді, ол Лаймонның авторлық құқықтары мен гонорарларын сақтап тұрған. Бұл күрделі мәселе сот процестеріне және қарсы сот процестеріне әкелді, ал 1986 жылы Лаймонның мүлкіне қатысты бірнеше сот ісі басталды. Фрэнки Лаймонның заңды әйелі кім екенін анықтау қиын болды, себебі қосымша мәселелер де туындады. Уотерс Лаймонға тұрмысқа шыққан кезде бұрыннан үйленген еді; ол бірінші күйеуінен бөлінген, бірақ олардың ажырасуы Лаймонға тұрмысқа шыққаннан кейін, 1965 жылы ғана ресімделді. Тейлор 1965 жылы Мексикада Лаймонға үйленгенін айтты, бірақ олардың одағын растайтын ешқандай қанағаттанарлық дәлел ұсынбады. Алайда, істің мән-жайлары тағы бір мәселені көтерді: мафиози Моррис Леви "Why Do Fools Fall in Love" әнін жазуға бірлескен автор ретінде лайық па? "Why Do Fools Fall in Love" әнінің алғашқы синглдік шығарылымдарында Франки Лаймон, Герман Сантьяго және Джимми Мерчант бірлескен авторлар ретінде көрсетілсе, кейінірек шыққан шығарылымдар мен кавер-версиялары Лаймон мен Джордж Голднерге жатқызылды. Голднер 1959 жылы музыкалық компанияларын Моррис Левиге сатқаннан кейін, Левидің есімі Голднердің орнына "Why Do Fools Fall in Love" әнінің бірлескен авторы ретінде пайда бола бастады. Лаймонның өмірінде ән жазуға байланысты авторлық гонорарлары төленбеді; Эмира Иглдың сотта жеңісінің нәтижесінде Лаймонның мүлкі оның хит-әнінен түскен табыстан ақшалай өтемақы ала бастады. 1987 жылы Герман Сантьяго мен Джимми Мерчант, екеуі де сол кезде кедейлікте жүрген, Моррис Левидің мүлкіне авторлық құқықтарын беру үшін талап қойды. 1992 жылдың желтоқсан айында АҚШ-тың Нью-Йорк оңтүстік округінің аудандық соты Сантьяго мен Мерчантты "Why Do Fools Fall in Love" әнінің бірлескен авторлары деп таныды. Алайда, 1996 жылы АҚШ-тың екінші апелляциялық соты шешімді ескіру мерзіміне байланысты күштен шығарды: авторлық құқықтарға қатысты істерді азаматтық құқық бұзушылық болған күндерден бастап үш жыл ішінде сотқа беру қажет, ал Мерчант пен Сантьягоның талабы 30 жылдан кейін берілді. "Why Do Fools Fall in Love" әнінің авторлық құқығы қазіргі таңда Фрэнки Лаймон мен Моррис Левиге тиесілі.
Мұра
Олардың табысты кезеңі қысқа болғанымен, Фрэнки Лаймон мен Үш жасар жастардың хиттері олардан кейін келген рок және R&B орындаушыларына зор әсер етті. Лаймонның жоғары дауысты әні қыздар тобының тікелей алдын бағасы деп есептеледі. Оны шабыттандырған орындаушылардың қатарында Майкл Джексон, Ронни Спектор, Диана Росс, The Chantels, The Temptations, Джордж Клинтон, Смоки Робинсон, Лен Барри, The Beach Boys және Билли Джоэл бар. Lymon and the Teenagers стиліне ең көп ден қойған және одан үлгі алған орындаушылар – The Jackson 5 және олардың жетекші әншісі, болашақ жұлдыз Майкл Джексон. Motown негізін қалаушы Берри Горди Jackson 5-тің дыбысының көп бөлігін Frankie Lymon & the Teenagers-тің жазбаларына негіздеді. 1973 жылы Лаймон American Graffiti фильмімен жаңа буынға танылды, оның саундтрегіне "Why Do Fools Fall in Love" әні енді. 1979 жылдың қыркүйегінде Санта-Барбара Боулда Джони Митчелл "Why Do Fools Fall in Love" әнін орындады, ол кейіннен келесі қыркүйекте шыққан "Shadows and Light" концерттік альбомына енді. Альбомның кіріспе бөлімінде Митчелл "I'm Not A Juvenile Delinquent" әнінің үзінділерін тақырыптың қайырман өлеңіне енгізді. The Fall тобы 1979 жылдың наурыз айында шыққан "Live at the Witch Trials" альбомында "No Xmas for John Quays" әнінде Лаймонды еске алды. 1991 жылы шыққан Everything but the Girl тобының Worldwide альбомында "Boxing and Pop Music" әні бар, ол ән бойы Лаймонға сілтеме жасайды. Лаймон 1992 жылы Стивен Кингтің "You Know They Got a Hell of a Band" атты әңгімесінде есімдері аталады. Ол, Мэри мен Кларк Уиллингхэмге Рок-н-ролл Жаннатының қаласынан қашуға көмектескендігі үшін официантка Сиссидің саусағын кескен адам ретінде суреттеледі, бұл қалада Жанис Джоплин, Отис Реддинг, Рой Орбисон және жас кезінде қайтыс болған басқа да музыканттар тұрады. 1993 жылы Фрэнки Лаймон мен Үш жасар жастар Рок-н-ролл Даңқы залына, ал 2000 жылы Вокалдық топтар Даңқы залына енгізілді. Лаймонның музыкасы мен өмірі 1998 жылы Грегори Наваның (Селенаның өмірбаянының режиссері) түсірген "Why Do Fools Fall in Love" атты толық метражды фильмі арқылы заманауи көрермендерге қайта таныстырылды. "Why Do Fools Fall in Love" Лаймонның өмірінің комедиялық, қияли нұсқасын оның үш әйелінің көзқарасынан көрсетеді, олар оның мүлігіне иелік ету үшін сотта күреседі. Фильмде Ларенц Тейт Фрэнки Лаймон рөлінде, Хэлл Берри Зола Тейлор рөлінде, Вивица А. Фокс Элизабет Уотерс рөлінде және Лела Рошон Эмира Игл рөлінде ойнайды. "Why Do Fools Fall in Love" коммерциялық сәттілікке жете алмады және сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды; фильмдің алғашқы көрсетілімінде 12 461 773 доллар табыс әкелді. The Mountain Goats тобының 2012 жылғы Transcendental Youth альбомынан шыққан "Harlem Roulette" әнінде Фрэнки Лаймонға, "Seabreeze" әніне және Roulette Records компаниясына сілтемелер бар. Топтың жетекшісі Джон Дарниелл бұл әннің Лаймонның өмірінің соңғы түні туралы екенін мәлімдеді. The Ed Sullivan Show, American Bandstand, Saturday Night Beechnut Show және Mike Douglas Show сияқты бағдарламалардан алынған Лаймонның көптеген видеожазбалары авторлық құқықтарға байланысты қолжетімсіз болып қалуда.
In 1973, Lymon became known to a slightly younger generation than before with the release of American Graffiti, which included "Why Do Fools Fall in Love" on its soundtrack. In September 1979 at the Santa Barbara Bowl, Joni Mitchell performed a version of "Why Do Fools Fall In Love" which subsequently appeared on the release of her album of the concert entitled "Shadows and Light" the following September. During the opening mix of the album, Mitchell also spliced sections of "I'm Not A Juvenile Delinquent" into the title track refrains. The Fall referenced Lymon in "No X mas for John Quays" on their March 1979 album "Live at the Witch Trials". The English band Everything but the Girl on their 1991 album Worldwide include the song "Boxing and Pop Music" which references Lymon throughout the song. Lymon was mentioned in the 1992 Stephen King short story "You Know They Got a Hell of a Band". Lymon is named as the one who cut off the waitress Sissy's finger for trying to help the protagonists, Mary and Clark Willingham, escape from the town of Rock & Roll Heaven, Oregon, which is inhabited by Janis Joplin, Otis Redding, Roy Orbison, and other musicians who died young. In 1993, Frankie Lymon and the Teenagers were inducted into the Rock and Roll Hall of Fame and into the Vocal Group Hall of Fame in 2000. Lymon's music and story were eventually re introduced to modern audiences with Why Do Fools Fall in Love, a 1998 biographical film directed by Gregory Nava, also the director of the Selena biopic. Why Do Fools Fall in Love tells a comedic, fictionalized version of Lymon's story from the points of view of his three wives as they battle in court for the rights to his estate. The film stars Larenz Tate as Frankie Lymon, Halle Berry as Zola Taylor, Vivica A. Fox as Elizabeth Waters and Lela Rochon as Emira Eagle. Why Do Fools Fall in Love was not a commercial success and met with mixed reviews; the film grossed a total of $12,461,773 during its original theatrical run. The song "Harlem Roulette" by The Mountain Goats, off its 2012 album Transcendental Youth, contains references to Frankie Lymon, to the song "Seabreeze", and to Roulette Records. Frontman John Darnielle has stated that the song is about the last night of Lymon's life. Much of Lymon's kinescoped footage from shows such as The Ed Sullivan Show, American Bandstand, Saturday Night Beechnut Show and the Mike Douglas Show remains unavailable due to copyright claims.