Кіріспе

Америка жазушысы (1903-1996) Британдық паралимпиадалық үстел теннисі ойыншысы Сью Бейли Турман (Sue Bailey Thurman; 26 тамыз 1903 - 25 желтоқсан 1996) - американдық автор, оқытушы, тарихшы және азаматтық құқық қорғаушы. Ол Огайо штатындағы Оберлин колледжінде музыка мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алған алғашқы ақ тәнді емес студент болды. Ол 1930 жылы YWCA халықаралық жұмысына қатысқанға дейін Вирджиниядағы Хэмптон институтында қысқа уақыт оқытты. 1930 жылдардың ортасында Азияға алты айлық сапар кезінде Турман Махатма Гандимен кездесуге келген алғашқы африкалық-америкалық әйел болды. Гандимен кездесу Турман мен оның күйеуі, теолог Говард Турманды әлеуметтік өзгерістерді жасау құралы ретінде зорлық-зомбылықсыз қарсылықты насихаттауға талпындырды, оны жас уағыздаушы Мартин Лютер Кингтің назарына жеткізді. Азаматтық құқық қозғалысы кезінде белсенді наразылық білдірмегенмен, ол майдан шебіндегі көптеген адамдарға рухани кеңесші болды және Америка Құрама Штаттарында тұңғыш нәсілдер аралық, конфессиялық емес шіркеуді құруға көмектесті. Турман шетелдік студенттердің шетелде оқып жүріп оқшаулануын болдырмау үшін халықаралық студенттік ұйымдарды құруда белсенді рөл атқарды. Ол афроамерикалық әйелдер үшін алғашқы халықаралық стипендия бағдарламаларының бірін ұйымдастырды. Ол әлемдегі түрлі адамдарға расизм мен алалаушылықтың әсерін зерттеді, өмірінде екі рет әлемді аралап жүрді. Ол қара мұраны сақтау үшін кітаптар мен газет мақалаларын жазды және National Council of Negro Women (NCNW) баспасын құру арқылы африкалық әйелдер журналын құрды. 1958 жылы Терман қара калифорниялықтардың екінші тарихын жазумен қатар, афроамерикалықтардың азаматтық құқықтары аз болған кезде қара әйелдер туралы тарихи ақпаратпен қамтылған аспаздық кітап шығарды. Сол кезде қара әйелдер тарихына академиялық қызығушылық аз екенін мойындаған Турман тамақ сатудың стратегиясын үй шаруасына қатыспайтын қара әйелдердің өмірі туралы хабарлау үшін қолданды. Ол халықаралық бейбітшілік және феминисттік конференцияларға қатысып, 1945 жылы Сан-Францискодағы Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылғанына ресми емес делегация құрамында қатысты. Турман сондай-ақ 1963 жылы Бостондағы Афроамерикан тарихы мұражайы сияқты мұражайлар құрды. 1965 жылы Турман күйеуімен бірге Сан-Францискода зейнеткерлікке шықты. Ол 1969 жылы Сан-Францисконың қоғамдық кітапханасында Америка батысының қара тарихына арналған ресурстарды әзірлеуде жұмыс істеді. 1979 жылы ол Спилман колледжінде ЮНЕСКО директоры Гершель Салливан Чалленормен бірге жүз жылдық сыйлықпен марапатталды. Күйеуі 1981 жылы қайтыс болғаннан кейін, Турман әдеби, діни және ғылыми мақсаттар үшін зерттеулерді қаржыландыратын және қара студенттерге стипендиялар беруге көмектесетін Говард Турман білім беру қоры басқаруын қолға алды. 1996 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол ерлі-зайыптылардың ауқымды мұрағатын көптеген университеттерге қалдырды.

Алғашқы жылдар

Сью Элви Бейли 1903 жылы 26 тамызда Арканзас штатының Пайн-Блафф қаласында Айзек және Сюзи Бейлидің (туған Ford) отбасында дүниеге келген. Ол бастауыш мектепті Вашингтондағы Нэнни Берроуздың қыздар мектебінде оқыды. Ол білімін Огайо штатының Оберлин қаласындағы Оберлин колледжінде жалғастырып, 1926 жылы музыка және либералды өнер саласында бакалавр дәрежесін алды. музыка бағдарламасының алғашқы қара түлек дипломаты 1889 жылы Гарриет Гиббс Маршалл болды. Оберлин колледжінде оқып жүргенде Бейли Луиза Томпсонмен достық қарым-қатынас орнатты, ол Гарлем қайта өрлеу қозғалысының орталық тұлғасына айналды. Бейли джаз поэзиясын ойлап тапқан Лэнгстон Хьюзді поэзияны оқыуға шақырды. Ол Кливлендте, Нью-Йоркте және Филадельфияда, сондай-ақ Лондон мен Парижде концерттер берген квинтетпен саяхаттады. Ол бүкіл Еуропа бойынша дәріс оқыды және YWCA-ның бірінші Дүниежүзілік стипендиялық комитетін құрды. 1932 жылы 12 маусымда Солтүстік Каролина штатының Кингс-Маунтин қаласында Линкольн академиясының асханасында Бейли әлеуметтік сыншы, жазушы және АҚШ-тың бірнеше танымал университеттерінің деканы болған министр Говард В. Турманға (1900-1981 жж.) үйленді. Некеге тұрған кезде ол Ранкин шіркеуінің деканы және Вашингтондағы Говард университетінің жүйелі теология профессоры болып қызмет етті. Бастапқыда Говард бұл мүмкіндікті қабылдамады, ал оның әйелі ұсынысқа кірмеді, бірақ сапарға келісілгенде екеуі де қатысушылар болды. Ол Хауард Турманның әйелі ретінде ғана емес, комитет сөздері бойынша, "бұл нақты жұмысты атқаруға ең жақсы қабілетті төрт адамның" бірі болғандықтан таңдалды. Бұл шешім сол кезең үшін ерекше болды, өйткені қара әйелдер қоғамның жиі көрінбейтін мүшелері болды және жалпы алғанда әлеуметтік қамқорлық бағдарламаларында беделді рөлдерге тыйым салынды. Турман сапар барысында негр әйелдері мен олардың ұйымдары, сондай-ақ интернационализм мен мәдениет туралы дәріс берді. Сантиникатан қаласында Рабиндранат Тагормен кездесу кезінде ол "Негро музыкасының тарихы" атты мақаласын ұсынды, бірақ бастапқыда ол құл музыкасын талқылауға қарсы болды. Ақыры Тагор мен Ганди Азия христиандарына негролық рухани жырлар құлдықта жүрген адамдардың терең сенімін білдіреді деп есептелді және батыс әнұрандарынан гөрі шынайы көрінді деп түсіндіргеннен кейін ғана келісті. Турман ән айтып, жергілікті хорларға ән үйретті. Ол сондай-ақ өнер туралы пікір білдірді, бұл тақырып туралы білімді Мексикаға бұрынғы сапары кезінде алған. Ерлі-зайыптылар Махатма Гандимен кездесіп, онымен аудиенция өткізген алғашқы африкалық американдықтар болды. Кездесудің маңызды аспектілерінің бірі - зорлық-зомбылықсыз қарсылықты әлеуметтік өзгерістерді жасау құралы ретінде пайдаланудың жолдары талқыланды. Олар мәсіхші болып қала бермек, бірақ Гандимен кездесу оларды нәсілдік, әлеуметтік, экономикалық және рухани шекаралардан асып түсетін, бейбіт шіркеу құруды қарастыруға итермеледі. Олар Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін, Говард Альфред Фиск атынан А. Дж. Мусттан хат алды. Ол Сан-Францискода нәсілдік және рухани бөліністерді кесіп өтетін шіркеу құру үшін біреуді іздеді. Мұстафа ақсақалдың Турман осы лауазымға қызығушылық танытқан діни оқушыны білетін шығар. Оның орнына, Говард бұл қиындықты өзі шешті, шіркеуді құру үшін демалысқа шықты. Турман онымен бірге екі қызын алып келді, өйткені ол бұл іске қатты сенді.

Ғылыми еңбектері мен Сан-Франциско

Турман 1930-шы жылдардың аяғында Джульетта Деррикотт стипендиясын құрды, ол жоғары академиялық жетістіктерге қол жеткізген афроамерикалық студенттерге шетелде оқуға және саяхаттауға мүмкіндік берді. Стипендияның алғашқы екі иегері - Говард университетінің Мариан Банфилд және Оберлин колледжінің Анна В. Браун. Банфилд Хауард Турманның құда қызы еді. Келесі жылы оның стипендиясын Фиск университетінде оқыған Бостоннан Элизабет МакКри және Талладега колледжінің Маргарет Буш Уилсон алды. Ұлттық кітапхана, мұрағат және мұражай құруға бағытталған. 1943 жылы, және Үндістан университеттеріндегі негр студенттер үшін стипендиялық алмасуды талап ету. Мартин Лютер Кинг-кең әлеуметтік наразылық білдірудің зорлықсыз қарсылық білдірудің жолын үйрету үшін, ол Турманның отбасына, олардың баяндамалары мен жазбаларына жүгінді. 1944 жылы олар Гандимен кездесуден кейін елестеткен шіркеу Фискпен бірге барлық халықтардың достығы үшін шіркеу ашқанда шындыққа айналды. Бұл АҚШ-тағы тұңғыш нәсілдер аралық, конфессиялық емес шіркеу болды. Турман, NCNW өкілі ретінде, 1947 жылы Гватемала қаласында өткен Primer Congreso Interamericano de Mujeres конференциясына қатысты. Конгресс әйелдердің құқықтары, интернационализм және бейбітшілік бастамалары сияқты көптеген мәселелерді қарастырды. 1949 жылы ол ЮНЕСКО-ның төртінші пленарлық сессиясына қатысу үшін барлық халықтар достығы үшін шіркеуінің мүшелерінің делегациясын Парижде басқарды. Бұл - 1919 жылы Делайла Л. Бизлидің "Калифорнияның негрлік жол жаулаушылары" атты екінші жарық көрген қара калифорниялықтардың тарихы. Америка тарихы сол кезде ерлер туралы жазылған, және тек ақ адамдар туралы жазылған. Калифорниядағы қара нәсілділердің тарихы туралы жазған әйелдердің ешқайсысы да жергілікті калифорниялық болған жоқ. Бастапқыда Турман Марш Чапел Хор мүшелері мен олардың достарына ай сайын кешкі ас ұйымдастырып, инклюзивті орта құруға тырысты. Олар келгеннен кейін көп ұзамай жапон студенті досы жоқ деп жазып, өз-өзіне қол жұмсады. Университетте оны жақсы білмейтіндіктен, отбасына хабарлау қиын болды. Осыған жауап ретінде Турман халықаралық студенттерді оқшаулаудан сақтау үшін Халықаралық студенттік қонақ үйлер комитетін ұйымдастырды. Тюрмандар кейде азаматтық құқық қозғалысында көрнекті белсенді болу керек деп санағандар тарапынан сынға ұшырады, бірақ олар өздерінің міндеттемелері шерулерге, наразылықтарға және демонстрацияларға қатысудан гөрі көрнекті адамдардың рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған деп сенді. MLK-нің қағаздары арасында нәсілдік теңдік конгресінің негізін қалаушы Гомер А. Джек, Романның авторы Лилиан Смит, "Кейбір жемістер" романының авторы Гленн Э. Смайли, "Келісім қауымының" ұлттық далалық хатшысы, сондай-ақ Кингтің рухани бағыт-бағдарларын мойындаған көптеген хаттар болды. Турман өзінің жазу жұмысын Бостонда жалғастырды. 1958 жылы ол рецепттерді ғана емес, сонымен қатар қара тарихты қамтитын "Американдық негрдің тарихи аспаз кітабын" жариялады. Ол афроамерикалықтар азаматтық құқықтардан шеттетіліп отырған кездегі барлық қара әйелдер қызметші және үй шаруасындағы әйелдер деген сенімге қарсы тұру үшін кәсіби әйелдер мен тарих туралы әңгімелер айтты. Ол өз тарихын айту үшін жаңа тәсіл қажет екенін мойындады, өйткені афроамерикалықтардың тарихы үшін нарық жоқ еді. Кітаптың алғы сөзінде ол өзінің шеберлікпен маркетингтік қабілетін дәлелдейтін "тағамды тарих" жасап жатқанын түсіндірді. 1960 жылдары Турмандар кеңінен саяхаттап, қауымдастық құруға тыйым салған нәсілдік кедергілерді зерттеу үшін түрлі сапарлар жасады. 1962 жылы олар Канаданың Саскачеван штатына барып, ру басшыларымен дискриминация туралы кездесті. 1963 жылы олар Нигерия, Израиль, Гавай және Калифорнияға сапар шегіп, сол аймақтарды аралады. Нигерияда Говард Турман Ибадан университетінде дәріс берді. Әлемдік турнедегі екінші турне Жапония, Филиппин және Мысырға әкелді. Тарихқа қызығушылық танытқан ол азамат соғысына дейін еркін қара нәсілділер тұратын елді мекенді және Бостонның алғашқы қара шіркеуі мен АҚШ-тағы алғашқы бөлінген мемлекеттік мектептің орналасқан 1808 жылғы Африка кездесу үйін тапты. Мұражай осы жерді сақтау және аймақтағы афроамерикалық мұраны сақтау үшін басқа да маңызды мүлікті сатып алу үшін құрал жасау үшін құрылды. Картада Бостон қаласындағы қара нәсілділердің тарихымен байланысты 22 қызықты жер көрсетілген. Картаның бір бөлігі қара нәсілді оқушыларға өздері...

Сан-Францискоға қайта оралу

Хауард Турман 1965 жылы Бостон университетінен зейнеткерлікке шықты және ерлі-зайыптылар Сан-Францискоға оралды. 1970 жылдары ерлі-зайыптылар Тынық мұхит бассейніне саяхат жасады. 1979 жылы ол Спилман колледжінде ЮНЕСКО директоры Гершель Салливан Чалленормен бірге жүз жылдық сыйлықпен марапатталды. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін, 1981 жылы, Турман Говард Турман білім беру қоры басқаруын және күйеуінің бірінші әйелімен болған қызы Олив Турманның үшеуі болды. Олив - актер Виктор Вонгтың бірінші әйелі. Турман 1996 жылы Рождество күні Сан-Францискодағы Дзен буддалық хоспис орталығында қайтыс болды. және тағы басқа көптеген мекемелер, мысалы, Вашингтондағы Ұлттық қара нәсілді әйелдер кеңесі архиві және Арканзастағы кітапханалар, оның анасы, Сюзи Форд Бейли атын алған.