Кіріспе

1970 жылдан бері әлемдік болат өнеркәсібі үлкен өзгерістерге ұшырады. Қытай ірі өндіруші және тұтынушы ретінде, ал Үндістан аздап дамыған. Еуропадағы консолидация жылдам болды. Халықаралық энергия агенттігінің (IEA) 2019 жылғы есебіне сәйкес, темір және болат өнеркәсібі тікелей әлемдік CO2 шығарындыларына 2,6 Гт-ды қосты және әлемдік энергия сұранысының 7%-ын құрады. Сингапур темірдің әлемдік сауда орталығы болып табылады, оның қор биржасында темір кенінің 90%-ға жуығы саудаланады.

Өнеркәсіптің өсуі

ХХ ғасырда әлемдік болат өндірісі ғасыр басында 28 миллион тоннадан 781 миллион тоннаға дейін өсті. АҚШ-та болат тұтынудың жан басына шаққандағы көрсеткіші 1977 жылы ең жоғары деңгейге жетті, содан кейін жартылай төмендеп, кейін аздап қалпына келіп, ең жоғары деңгейден төмен деңгейге жетті.

ХХ ғасырдағы әлемдік болат өндірісі

Шикі болат өндірісі таңғажайып қарқынмен өсіп, 2017 жылға қарай 1,691 миллиард тоннаға жетті. 1900 жылы АҚШ әлемдегі болат өнімінің 37% өндірді, бірақ Азиядағы соғыстан кейінгі өнеркәсіптік даму және Қытайдың орталықтандырылған инвестицияларымен 2017 жылы Қытай 50%-ды құрады, Еуропа (соның ішінде бұрынғы Кеңес Одағы) 24% -ға дейін және Солтүстік Америка 6% -ға дейін төмендеді. Ел бойынша болат өндірісі туралы мәліметтерді ел бойынша болат өндірісінен қараңыз.

Өнеркәсіптің өсу әлеуеті

Жаңадан болат өндіретін елдердің ішінде 2017 жылы Оңтүстік Корея 71 млн. тонна, Германияның екі есеге жуығы, Бразилия 34 млн. тонна болат өндіреді. 2017 жылы Үндістанның болат өндірісі 100 млн. тоннадан асады, бұл 2011 жылы 70 млн. тоннадан, ал 1947 жылы тәуелсіздік алған кезде 1 млн. тоннадан жоғары. 1991 жылы экономиканы ашу кезінде болат өндірісі шамамен 14 млн тоннаға дейін өсті. Содан кейін, келесі 10 жылда екі есеге өсті, содан кейін тағы да екі есеге көбейіп жатыр, мүмкін сәл ұзағырақ уақыт аралығында. Әлемдік болат өнеркәсібі 2007-2009 жылдары 1,300 млн. тоннаға дейін төмендеді, содан кейін 2008 жылдан бастап дүниежүзілік рецессияға байланысты қайтадан өсті, оның құрылыста үлкен қысқартулар, сұраныстың күрт төмендеуі және бағаның 40% төмендеуі. Осы үстірттің әсерін көрсету үшін 2007 жылы ThyssenKrupp компаниясы Алабама мен Бразилияда орналасқан әлемдегі ең заманауи екі зауытты салуға 12 миллиард доллар жұмсады. Олар жаңа зауыттарда 11 миллиард доллар шығынға ұшырады, олар болатты өндіріс шығындарынан төмен сатылды. Ақыры 2013 жылы зауыттар 4 миллиард долларға сатылды. Қазіргі уақытта болат өнеркәсібі кәдімгі болат өндірісі кезінде шығатын көмірқышқыл газын азайту үшін үлкен технологиялық эволюция кезеңінде. Жоғары пештер мен негізгі оттегі пештерін пайдалану өндірілген болат тоннасына шаққанда 1,8 тонна СО2 шығарады. Осыған байланысты, осыған сәйкес, осы шешімнің күші жойылды деп танылған жағдайда, ол осы шешімнің күші жойылды деп танылады. Басқа да баламалар - биомассаны, пластикалық қалдықтарды немесе сутегін көмірдің орнына жоғары пеште редуктор ретінде пайдалану.

Жұмыс күшін қысқарту

Қазіргі заманғы болат зауытында бұрынғыға қарағанда бір тоннаға өте аз адам жұмыс істейді. Оңтүстік Кореяда Posco 28 млн тонна өнім өндіру үшін 29 648 адамды жұмыспен қамтыған. 1974-1999 жылдар аралығында бүкіл әлем бойынша болат өнеркәсібі жұмыспен қамтуды күрт қысқартты. АҚШ-та бұл көрсеткіш 521 000-дан 153 000-ға дейін төмендеді. Жапонияда - 459 000-дан 208 000-ға дейін; Германияда - 232 000-дан 78 000-ға дейін; Ұлыбританияда - 197 000-дан 31 000-ға дейін; Бразилияда - 118 000-дан 59 000-ға дейін; Оңтүстік Африкада - 100 000-дан 54 000-ға дейін. Оңтүстік Кореяда төмен көрсеткіш бар еді. 1999 жылы бұл көрсеткіш 58 мыңға жетті. Болат өнеркәсібі 25 жыл ішінде бүкіл әлем бойынша 1,5 миллионнан астам адамды жұмыстан босатты.

Қосымшалар

Екі қосымша да IISI материалдарынан алынған, бұдан бұрын Интернетте болған, бірақ қазір жақындағы деректермен ауыстырылды.