Кіріспе

Роберт Эдвард Крозиер Лонг (Robert Edward Crozier Long; 29 қазан 1872 жылы Кашель, Типперри округі, Ирландия; 18 қазан 1938, Берлин) - белгілі англо-ирланд журналисі және жазушысы.

Ерте өмір

Ол Кашельдің солтүстігінде орналасқан Лонгфилд пен Форт-Эдвардтың маңында орналасқан Ардмайл үйінде дүниеге келді. Жас кезінде Эдвард деп аталатын ол Ардмайлдан шыққан Роберт Хар Лонг пен Анна Джеральдин МакАулифтің екінші ұлы болды. Ол екі жаста болғанда, отбасы Ардмайлдан Кашельдің шығысында орналасқан Мейфилд Хаусқа көшіп келді. 1877 жылдың соңында отбасы Типперриден шығып, Кингстаунның (қазіргі Дун Лаугер) оңтүстік маңындағы Дублинге көшіп барды. Әкесі көбінесе іспен немесе ат жарыстарына қатысқандықтан, жас Эдвард оны танымады, 1880 жылы ақпанда Монреальде қайтыс болғанда жеті жаста еді. 1881 жылы 19 қазанда Ирландия шіркеуінің марапаты Эдвард Лонгке берілді. Ол жергілікті бастауыш мектепте оқыған болса керек. Алайда, 1885 жылы 13 жасында Эдвард ағасы Джонға еліктеп, үйден қашып кетеді. Ол жағаға қарай жолға шығып, Ливерпульге (Англия) қайықпен барды. Сол жерден ол кемежайда жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай Лондонға қарай жолға шықты. Осы уақыт аралығында ол Эдвард емес, Роберт деген атымен аталуға шешім қабылдады.

Ерте мансап

1888 жылы Лондонда қоныстанған Лонг сәттілік әсерінен Джером К. Джероммен танысты. Ол кезде Джером "The Idler" журналының редакторы және сол кездегі ең танымал британдық мерзімді басылымдардың бірі "To Day" журналының жалғыз редакторы болды. Көп ұзамай Роберт кітап сын-қағаздарын және басқа да қысқа мақалаларды жаза бастады, содан кейін оларды Жеромиске тапсырды. Бірнеше жыл бойы Роберт өзінің жазу қабілетін жетілдіріп, жоғары деңгейге көтерілді, сондықтан 1897 жылы ол екі басылымның редакциясында болды. Ол Джером үшін жұмыс істеуді жалғастыра отырып, өзін-өзі басқаруға сенімді болды және 1894 жылы "америкалық газеттердің Лондон тілшісі ретінде журналистикамен айналысты". 1897 жылдан 1904 жылға дейін ол 1890 жылы Review of Reviews журналын құрған және 1912 жылы "Англияның ең танымал журналисі" журналының бас редакторы Уильям Томас Стидтің (18491912) хатшысы болды. "1898 жылы ол В. Т. Стидтің "Review of Reviews" журналында жұмыс істеген, сол кезде ол Ресейге граф Лев Толстоймен сұхбат алуға барған (1828-1910). Нәтижесінде Роберт Лонг харизматикалық орыс романы мен философымен (соғыс және бейбітшілік (1866) кітабының авторы) жақсы танысты. "Стидке деген үлкен жеке сүйіспеншілігі болған Толстой "Рецензиялар шоғырына" Толстой барлық нәрседе қалаған бір ақыл-ой мен моральдық бағыттың жоқтығын мақтады". "Менің досым, Толстойды жақсы білетін Роберт Кройзер Лонгтен осыны алдым". Роберт Лонг өзінің мансабының басында, шамамен 1898 жылы, Ресейге алғаш рет барған кезде, Вестминстер газеті үшін жұмыс істей бастады және газет бүлінгенге дейін олармен бірге болды. 1899 жылы ол Ресейге оралып, Daily Chronicle газетінің арнайы тілшісі ретінде ондағы ашаршылық туралы баяндады. Моуравифтер - орыс тіліндегі "құмырсқа" сөзінен шыққан атау. Олар Ресейге татарлар басып кірген және басып алған кезеңнен бері өмір сүрген орыс дворяндарынан шыққан. Татьяна мен Роберт некелескеннен кейін алғашқы екі жыл Орыста тұрды. 1911 жылы Роберт Лонгты Вестминстер газеті Берлинге тағайындағанда, ол әйелімен Ресейден шығып, Германия астанасына қоныс аударды. Екі жылдан кейін, 1913 жылы 29 сәуірде олардың қызы Татьяна (Тания деп аталады) дүниеге келді.

Балқан соғыстары

1912 жылы Болгария мен Түркия арасындағы Балқан соғысы кезінде Роберт Лонг соғыс тілшісі ретінде сол жерде болды. Ол өзіне екінші қол дүкенінен болгар әскерінің киімін сатып алды, қызметші жалдады, ат жалдады және соғысқа кетті. Ол өзінің келесі мақаласын жазуға қатты кірісіп кеткен еді, ол білгенше, майданның ортасына түсіп, түрік әскеріне қамалды. Олар оның киімін шешкенде, оның болгарлық генералдың өлгенін анықтады. Бірақ түрік әскері мұны білмеді, олар шынайы болгар генералын қолға түсіргенін ойлады, сондықтан Лонгті түрмеге қамап, бір апта бойы түрмеде отырды, ол түрік билігін Стамбулдағы британ консулымен байланысуға көндірді. Осы арада оның әйелі Татьяна Берлиндегі үйінде қатты уайымдап жүрді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Балқандықтар арасында 1914 жылдың маусым айының соңында Боснияның Сараево қаласында Австрияның эрцгерцогы Франц Фердинандты өлтірумен бірге тағы да жанданды. Бұл оқиға Бірінші дүниежүзілік соғысты бастады, Германия мен Австрия Еуропадағы көршілеріне шабуыл жасауға дайын болды. 1914 жылдың шілдесінде әкем мені және анамды Берлиннен жіберді, өйткені соғыс жақын арада басталады деп ойлады, ал ол қалады. Ол барлық дүние-мүлкін сақтағаннан кейін, соғыстың жарияланғанынан кейін жау шетелдік ретінде тұтқындалмау үшін, пәтерінен кетуі керек болды және оны (уақытша) екінші хатшы етіп, дипломатиялық мәртебеге ие болған британдық елшілікке бас сауғалады. Ол Берлинде соғыс жарияланғанынан кейін он күн өткен соң барлық шетелдік дипломаттарды алып шығатын арнайы пойызға дейін қалды. Әкем бізге қосылғанша, анам, неміс бала күтушім және мен ағылшын құдайыммен және отбасымен бірге тұрдық". Әрине, Лонгтер 1918 жылдың қараша айында соғыс аяқталғанға дейін қайтып келмеді.

Ресей революциясы

Егер ол бір әлемдегі қызу нүктеден қашып құтылмаса, ол басқасына қарай жүгіріп барады, бұл жолы 1917 жылғы Революция басталған кезде Ресейге. Ол Американың Ассошиэйтед Пресс агенттігінің тілшісі ретінде Ресейге 1917 жылдың басында келген. Көп ұзамай ол 1917 жылдың басында қысқа мерзімді либералды режим кезінде Ресейдің премьер-министрі ханзада Львовпен достық қарым-қатынас орнатты. Лонгтың "Революцияның ресейлік аспектілері" кітабынан үзінді былай деп кеңес береді: "Егер Революция Лвофтың практикалық және өте демократиялық билігі кезінде тыныш орныққан болса, Ресей бүгінгі қорлық пен қайғыдан құтылар еді. Өйткені Львов тек қана ұлы және тәжірибелі демократ қана емес, ол сондай-ақ ұлы патриот та болды. Ол өзі аристократ әрі бай адам болса да, жұмысшылар, солдаттар мен шаруалардың социалистік рухын қанағаттандыру үшін көп нәрсеге дайын болды". Лонг Ресейдің патшалық отбасы туралы да былай деді: "Мен Ресейге жасаған көптеген сапарларымның барысында үш рет Романовтардың ең соңғы, ең аз және ең бақытсыз патшасы Николай II-ді көрдім. Бірінші рет ол биліктің шыңына жеткен кезде, екінші рет сол биліктің бір бөлігін өз еркімен беріп қойған кезде, ал үшінші рет революцияның тұтқыны ретінде қарулы күзетшілердің арасында өзінің сарайына қайтып бара жатқанда болды". Бұл уақытта Лонг керемет журналист ретінде халықаралық беделге ие болды, сондықтан ол ақыр соңында американдық барон Уильям Рэндолф Херсттің (1863-1951 жж.) назарына түскеніне таңқаларлық емес, ол Лонгтің орыс революциясы туралы мақалаларына қатты қызықты, сондықтан оған өте тартымды жұмыс ұсынысын берді. 1917 жылдың соңында Лонг әйелі мен қызымен бірге Америка Құрама Штаттарына оралды, бірақ көп ұзамай Хёрст өзінің мақалаларын цензуралауды қалағандықтан, жұмыстан кетті.

Жеке өмір

Роберт Лонг университетке түспегенмен, өзін жақсы тәрбиеледі. Ағылшын тілінен басқа ол неміс және орыс тілдерін еркін сөйлей білді, француз тілінде де аздап акцентпен сөйлегенмен, өте жақсы сөйледі. Сонымен қатар ол швед және дания тілдерін жақсы білетін, сондай-ақ фин тілінде оқитын. Ол жүзуді, желкенді, коньки тебуді жақсы көретін белсенді адам еді. Ол жылқыны жақсы көретін, таңғы астан бұрын Берлиннің Тиергартен саябағына ат үстінде жиі шығатын. Ол ойларынан біршама алыстап, келесі мақаласын жоспарлауға тым көп көңіл бөлгендіктен, қайда болғанын және қайда бара жатқанын мүлдем ұмытып кететін. Бірде ол ат үстінде Берлиннің Пикадилли циркіне немесе Таймс-скверіне тең келетін Потсдам-Плацқа жетіп қалды! Басқа бірде ол сыртқа шығып, серуендеген еді. Оның әйелі мен қызы, олар саудаға шыққан, екеуі де өте қызықты болды, олар Робертке кездесті, ол иіліп, оларға шапанын сыпайылықпен бұрды. Олардың кім екенін білмегені анық еді! Роберттің құрғақ, әзіл-сықақ, тіпті әзіл-сықақ сезімі бар еді. Мысалы, Танияның жас кезінде жаңа фокс-трот пластинкасын ойнағанда, ол: "Бұл әнден қарияның өлімі болды!" - деп айтатын. Роберт пен Татьяна жиі концерттерге, театр мен операға қатысып, достарымен бірге кешкі ас тастарда көңіл көтереді.