Кіріспе
Рокель өзені (сонымен қатар Сели өзені; бұрын Паморонкох өзені) - Батыс Африкадағы Сьерра-Леоне Республикасындағы ең үлкен өзен. Өзен бассейні өлшемі бойынша өлшенеді, су ағызуды Гбенгбе және Кабала төбелері мен Сула таулары бөліп алады. 1999 жылы Ramsar сулы-батпақты жерінің маңызды бөлігіне айналған.
География
Рокель Солтүстік-орталық Сьерра-Леонедегі Гвинеялық таулы аймақтағы Лома тауларының биік ішкі жазығында басталады, таулы аймақтар арқылы оңтүстік-батысқа қарай шамамен 240 миль (386 км) ағып, Порт-Локо өзені деп аталатын кіші, параллель ағынмен бірге Атлант мұхитына кірмес бұрын Рокель сағасына құяды. Банкасока өзеніне қосылғаннан кейін сағасы, сонымен қатар Сьерра-Леоне өзені деп аталады, ұзындығы мен ені Фритаунда және Пепелде, сағаның жағалауында орналасқан екі порт бар. Оңтүстік жағалауы ең терең және табиғи портты құрайды, ол әлемдегі үшінші үлкен деп есептеледі. Бір кездері сауда өте көп болғанмен, ақырында төмендеп кетті. Темір кенін және аллювиалды алтын өндіру 1920 жылдардың аяғы мен 1930 жылдардың басында басталды, ал Бумбуна шарлауығының гидроэлектрлік жобасы жүргізілуде. Ялунка халқы өзінің астанасын Фалабаға, Рокель өзенінің бастауының маңында құрды. 1999 жылы ылғалды жерлердің маңыздылығы бойынша Рамсар аймағы болып саналған. Сайт Фритаунда батыс жағында Кейп-Пойнтпен, оның жағалауларының бірінде Бунс өзенімен және Тагрин-Пойнтпен шектеледі.
Даму
Рокель өзенінің ағысы үш өлшегіш станциясында өлшенді. Магбас станциясындағы ең төменгі және ең жоғары есептік көрсеткіштері, үш станцияның бірі, сәйкесінше, және. Өзен алабында көптеген жобалар жүзеге асырылып жатыр, олар өздерінің сумен қамтамасыз ету қажеттіліктерін осы өзеннен алады. Марампадағы темір кенін өндіру өзеннен сумен қамтамасыз етілуге байланысты. Шахталарды әзірлеушілермен Рокель өзенінің су құқығы туралы келісімге (ратификация) қол қойылды; Шахталар 1933 жылдан 1975 жылға дейін Сьерра-Леоне даму компаниясы (DELCO) және 1983 жылдан бастап Astro Minerals компаниясы жұмыс істейді. Су келісімінде "Рокель суларын пайдаланудағы ерекше келісім бойынша ерекше және артықшылықты құқық" 1938 жылдың 1 қаңтарынан бастап 89 жыл мерзімге беріледі. Тау-кен өндірісінен алынған қалдықтардың төменгі сатыдағы пайдаланушыларға және жоюға әсері қарастырылмаған. Темірді өндіру нәтижесінде кенді таулардың биіктігі төмендеді. Сула тауларында және Рокель өзенінің шөгінділерінде алтын өндіру 1929 жылдан бастап өзенде және оның қосалқы өзендерінде жүргізілген ауқымды операция болды. Арсеннің минералды концентрациясын бағалау үшін будың тұнбалары бойынша зерттеулер жүргізілді. Өзенде қолмен жұмыс істейтін панерлеу жұмыстары падокингке негізделген. Бұл аллювиалды алтын өндіру операциясы қоршаған ортаны бүлдіруші деп сипатталды, өйткені тау-кен мақсатында орманды жою таулардың едәуір ерозиясына және өзен мен оның қосалқы өзендерінің шөгіндісіне әкелді. Бүмбуна бөгеті өзеннің тар ағысында биік бөгет салып, өзеннің жоғарғы жағында көлді пайда етті. Магбас суару жобасы бөгеттің төменгі ағысында жүзеге асырылды. Жобаны жүзеге асыруға Қытайдың көмегімен қант құмырасы өсірілді. 1980 жылы іске асырылған жоба өзен жағалауындағы Магбас қаласында орналасқан және суару командасы .
Gold mining in the Sula Mountains and in the Rokel river sediments was an extensive operation undertaken since 1929 in the river and its tributaries after gold was found in the mountains. Steam sediment studies were carried out for assessing the mineral concentration of arsenic. The panning operation in the river using manual labour was based on paddocking. This alluvial gold mining operation has been described as environmentally destructive as forest denudation for the purpose of mining caused extensive erosion of the hills and consequent sedimentation of the river and its tributaries. The Bumbuna Dam has been developed on the river by building a high dam in the narrow reach of the river, which has created a lake that stretches upstream. The Magbass Irrigation Project was implemented downstream of the dam. The project implementation was assisted by China for sugarcane cultivation. The project, implemented in 1980, is located at Magbass on the banks of the river and has an irrigation command of .