Батыс Африкадағы Сенегал өзені

Кіріспе

Батыс Африкадағы өзен

Сенегал өзені – Батыс Африкадағы өзен. Оның көп бөлігі Сенегал мен Мавритания арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Оның су жиналатын алабы шаршы километр, орташа су ағыны куб метр/секунд, ал жылдық су шығыны куб метрді құрайды. Маңызды салалары – Фалеме өзені, Каракоро өзені және Горгол өзені. Каэдиден өткеннен кейін өзен екі тармаққа бөлінеді. Сол жақ тармағы, Дуэ деп аталады, солтүстікке қарай негізгі өзенге параллель ағып жатыр. Екі тармақ Подордан бірнеше шақырым төменде қайта қосылады. 1972 жылы Мали, Мавритания және Сенегал Сенегал өзенін дамыту ұйымын (OMVS) құрды, ол өзен бассейнін басқарумен айналысады. 2005 жылы Гвинея да қосылды. Бұрын өзен тауарлар мен жолаушыларды тасымалдау үшін өте шектеулі пайдаланылды. OMVS Малидегі Амбидеди қалашығы мен Сент-Луи арасындағы шақырымдық кеме жүзе алатын арна жасау мүмкіндігін қарастырды. Бұл құрлық ішіндегі Малиге Атлант мұхитына тікелей жол берер еді. Сенегал өзені бассейніндегі су жануарлары Гамбия өзені бассейніндегі жануарлармен тығыз байланысты, және олар әдетте Сенегал-Гамбия су айдыны деп аталатын бір экологиялық аймаққа біріктіріледі. Бұл экологиялық аймақта тек үш түрлі бақа мен бір түрлі балық ғана жергілікті. Өзен бойында екі ірі бөгет орналасқан: Малидегі Манантали бөгеті және Мавритания-Сенегал шекарасындағы Мака Диама бөгеті. Олардың арасында 1927 жылы салынған, бірақ 2014 жылы жаңартылған Фелу гидроэлектр стансасы орналасқан. Гуина гидроэлектр стансасының құрылысы 2013 жылы Фелудан жоғары орналасқан Гуина сарқырамасында басталды.

География

Сенегал өзенінің бастауы – Семефе (Бакое) және Бафинг өзендері, екеуі де Гвинеядан басталады; олар Малидегі Бафулабеде біріккенге дейін Гвинея-Мали шекарасының шағын бөлігін құрайды. Одан Сенегал өзені батысқа, содан кейін Галуго маңындағы Талари шатқалы арқылы солтүстікке қарай ағып, Гуина сарқырамасынан өтеді, одан кейін жай ағыспен Каеске жетеді, онда Колимбине өзені құяды. Каракоромен біріккеннен кейін, ол Мали-Мавритания шекарасы бойымен шамамен ондаған шақырымға дейін Бакелге дейін созылады, онда Гвинеяда бастау алатын Фалеме өзенімен қосылады, содан кейін Гвинея-Мали шекарасының шағын бөлігімен және одан кейін Сенегал-Мали шекарасының көп бөлігімен Бакелге дейін ағып өтеді. Сенегал өзені Сенегалдың солтүстігіндегі жартылай шөлейтті жерлер арқылы ағып, Мавританиямен шекараны құрайды және Атлант мұхитына құяды. Каедиде Мавританиядан келген Горгол өзенін қабылдайды. Боге арқылы ағып, Ришард Толлға жетеді, онда Сенегалдың ішкі аймағындағы Лак де Гиерден келген Ферло өзені қосылады. Россодан өтеді және аузына жақындағанда Сент-Луи қаласы орналасқан Сенегал аралын айналып, оңтүстікке бұрылады. Атлант мұхитынан Ланг де Барбари деп аталатын жіңішке құм тілкесімен бөлініп, мұхитқа құяды. Өзен бойында екі ірі бөгет орналасқан: Малидегі көп мақсатты Манантали бөгеті және Мавритания-Сенегал шекарасындағы Мака Диама бөгеті, теңізге жақын орналасқан, тұзды судың жоғары ағысқа өтуіне кедергі келтіреді. Манантали мен Мака Диама арасында 1927 жылы аяқталған және тоғанды пайдаланатын Фелу гидроэлектр стансасы орналасқан. Электр стансасы 2014 жылы жаңартылды. 2013 жылы Фелудан жоғары орналасқан Гуина сарқырамасында Гуина гидроэлектр стансасының құрылысы басталды. Сенегал өзенінің су жиналатын алабы – , орташа су ағымы – , жылдық су шығыны – . Маңызды салалары – Фалеме, Каракоро және Горгол өзендері. Каедиден төмен ағыс бойында өзен екі тармаққа бөлінеді. Сол жақ тармағы Дуэ деп аталады және солтүстікке қарай негізгі өзенге параллель ағып өтеді. Екі тармақ Пондордан кейін бірнеше шақырымнан кейін бірігеді. Екі тармақ арасындағы ұзын жер учаскесі Иль а Морфиль деп аталады.

The Senegal's headwaters are the Semefé (Bakoye) and Bafing rivers which both originate in Guinea; they form a small part of the Guinea–Mali border before coming together at Bafoulabé in Mali. From there, the Senegal river flows west and then north through Talari Gorges near Galougo and over the Gouina Falls, then flows more gently past Kayes, where it receives the Kolimbiné. After flowing together with the Karakoro, it prolongs the former's course along the Mali–Mauritania border for some tens of kilometers till Bakel where it flows together with the Falémé River, which also has its source in Guinea, subsequently runs along a small part of the Guinea Mali frontier to then trace most of the Senegal Mali border up to Bakel. The Senegal further flows through semi arid land in the north of Senegal, forming the border with Mauritania and into the Atlantic. In Kaedi it accepts the Gorgol from Mauritania. Flowing through Boghé it reaches Richard Toll where it is joined by the Ferlo coming from inland Senegal's Lac de Guiers. It passes through Rosso and, approaching its mouth, around the Senegalese island on which the city of Saint Louis is located, to then turn south. It is separated from the Atlantic Ocean by a thin strip of sand called the Langue de Barbarie before it pours into the ocean itself. The river has two large dams along its course, the multi purpose Manantali Dam in Mali and the Maka Diama Dam downstream on the Mauritania Senegal border, near the outlet to the sea, preventing access of salt water upstream. In between Manantali and Maka Diama is the Félou Hydroelectric Plant which was originally completed in 1927 and uses a weir. The power station was replaced in 2014. In 2013, construction of the Gouina Hydroelectric Plant upstream of Felou at Gouina Falls began. The Senegal River has a drainage basin of , a mean flow of , and an annual discharge of Important tributaries are the Falémé River, Karakoro River, and the Gorgol River. Downstream of Kaédi the river divides into two branches. The left branch called the Doué runs parallel to the main river to the north. After the two branches rejoin a few kilometres downstream of Pondor. The long strip of land between the two branches is called the Île á Morfil.

Тарих

Сенегал өзенінің бар екендігі ертедегі Жерорта теңізі өркениеттеріне мәлім болған. Оны немесе тағы бір өзенді Плиний Ескі Бамботус деп атаған (мүмкін, финикиялық тілдегі "бегемот" – суайғыр сөзінен), ал Клавдий Птолемей Ниас деп атаған. Карфагендік Ханно шамамен 450 ж.б.д. Геракл бағаналары арқылы Карфагеннен Гвинея шығанағындағы Теон Охемаға (Камерун тауына) саяхат жасағанда осы өзенге келген. Карфагеннің 146 ж.б.д. құлауына және оның Батыс Африка сауда желісінің қирауына дейін осы жерден Жерорта теңізіне сауда қатынасы болған.

Араб дереккөздері

Ерте орта ғасырларда (шамамен 800 ж.б.э.) Сенегал өзені Жер орталық теңіз әлемімен байланыстың қалпына келуіне себеп болды, Марокко мен Гана империясы арасындағы Сахара арқылы жүретін сауда жолының құрылуымен. Бағдаттың әл-Масуди (957), Испанияның әл-Бакри (1068) және Сицилияның әл-Идриси (1154) сияқты араб географтары Сенегал өзенінің ең алғашқы сипаттамаларын берді. Ертедегі араб географтары жоғарғы Сенегал өзені мен жоғарғы Нигер өзенінің бір-бірімен байланысқандығына және шығыстан батысқа қарай ағатын жалғыз өзен құрастырғандығына сенді, оны олар "Батыс Нілі" деп атады. (Шындығында, Сенегал өзенінің бастауларының бір бөлігі Мали және Гвинеядағы Нигер өзеніне жақын жерде орналасқан.) Ол Египет Нілінің батыс саласы немесе бірдей көзден шыққан деп есептелді (әртүрлі болжамдар бойынша, Ай тауларының ірі ішкі көлдері, Птолемейдің Гир (Γειρ) немесе Киелі кітаптағы Гихон ағысы). Араб географтары Абд әл-Хасан Али ибн Омар (1230), Ибн Саид әл-Мағриби (1274) және Әбульфеда (1331) Сенегалды "Гана Нілі" (Нил Гана немесе Нили Гана) деп атады. Сенегал өзені алтын өндіретін Гана империясының, кейін Мали империясының ортасына жеткенде, Сахара арқылы сауда жасаған саудагерлер Сенегалға "Алтын өзені" деген танымал лақап ат берді. Сахара арқылы тараған "Алтын өзені" туралы әңгімелер Марокко порттарына жиі келетін Альпілік Еуропалық саудагерлерге жетті және бұл ұсыныстан бас тарту мүмкін емес болды. Араб тарихшылары кем дегенде үш жеке араб теңіз экспедициясы туралы хабарлайды, соңғысы Лиссабонның сегіз муғрарин ("саяхатшылар") тобы ұйымдастырған (1147 жылға дейін), олар Атлант мұхитының жағалауымен жүзуге тырысқан, мүмкін Сенегалдың құятын жерін табу үшін.

Картографиялық бейнелеу

Классикалық аңыздар мен араб дереккөздерінен "Алтын өзен" 14 ғасырда Еуропа карталарына жол тапты. Hereford Mappa Mundi (шамамен 1300 ж.) Африка жағалауына параллель салынған "Nilus Fluvius" деп белгіленген өзенді көрсетеді, бірақ ол Атлант мұхитымен байланыссыз (көлге құяды). Онда "Hic grandes formice auream serican [немесе сақтайтын] ареналары" деген жазумен, құмнан алтын шаң қазып жатқан алып құмырсқалар бейнеленген ("Мұнда үлкен құмырсқалар алтын құмды күзетіп тұр"). 1320 жылғы Пьетро Весконте жасаған Марино Сануто атласының картасында Африка ішінде басталып, Атлант мұхитына құятын аты жоқ өзен көрсетілген. 1351 жылғы Медичи Лоранци атласы Мысыр Нілі мен Батыс Нілінің бір ғана ішкі тау тізбегінен басталатынын көрсетеді, "Ilic coligitur aureaum" деген жазбамен ("Мұнда алтын жиналады"). Джованни да Кариньяноның портландық картасында (1310-20 жж.) өзенге "iste fluuis exit de nilo ubi multum aurum repperitur" деген жазу жазылған. Д. Пиццигано мен Ф. Пицциганоның 1367 жылғы картасынан бастап, 1375 жылғы Каталон атласы, 1413 жылғы Месия де Виладестестің картасы және т.б. портландық карталарда "Алтын өзен" бейнеленген (болжамдық түрде болса да), Боджадор мүйісінің оңтүстігіне құяды. Боджадор мүйісі туралы аңыз да осы кезде пайда болды (бәлкім, Транссахара саудагерлері теңіз жолымен құрлықтағы сауда жолын айналып өтуін қаламайтындықтан), ол Еуропалық теңізшілер үшін "қайта оралуға болмайтын" қорқынышты кедергі ретінде пайда болды. Өзен жиі ортасында үлкен өзен аралмен, "Алтын аралмен" суреттелген, алғаш рет әл-Масуди айтқан, ал 1367 жылғы Пиззигани бауырларының картасында "Вангара" деп, ал әл-Идриси "Палолус" деп атаған. Бұл өзендік "аралдың" шын мәнінде Бамбук Буре алтын кен орны ауданы екені болжанады, ол барлық жағынан өзендермен қоршалған: солтүстікте Сенегал өзені, батыста Фалеме өзені, шығыста Бахой және оңтүстікте Нигер мен Тинкиссо. 1413 жылғы Месия де Виладестестің портландық картасы 1440 жылдарға дейінгі Сенегал өзені туралы еуропалық білімнің алғашқы жағдайын ең егжей-тегжейлі көрсетеді. Виладест оны "Алтын өзені" ("riu del or") деп атайды және оны Боджадор мүйісінен (buyeter) оңтүстікке қарай, тіпті құпия "cap de abachтың" (бәлкім, Тимрис мүйісі) оңтүстігіне орналастырады. Бұл аймақтағы пил сүйегі мен алтынның көп екендігі туралы кеңінен жазбалар бар, соның ішінде Жауме Феррердің галереясы сол жақтағы жағалауда бейнеленген, оның 1346 жылғы сапары туралы қысқаша жазба бар. Сенегал өзенінің сағасындағы алтын түбір арал - өзен сағасы барларының немесе аралдардың белгісі (портландық карталардағы әдеттегідей, бұл, мүмкін, Ланге де Барбарияға немесе Сент-Луи аралына сілтеме). Сенегалдың сағасындағы алғашқы қала "исиган" деп аталады (бәлкім, "Сенегал" терминінің этимологиялық көзі). Оның шығысында Сенегал өзен аралы "insula de bronch" (Île à Morfil) деп аталады. Жағалауында "токорор" (Такрур) қаласы орналасқан. Оның үстінде түйеде отырған Альморавид генерал Әбу Бакр ибн Умар ("Рекс Бубекар") бейнеленген. Шығысқа қарай өзен бойымен Мали императоры (манса) ("Рекс Муса Мели", болжамды Манса Муса) қолында алтын түйіршік ұстап тұрды. Оның астанасы "civitat musa meli" өзен жағалауында көрсетілген, ал Мали императорының ықпалының ауқымы барлық қара байрақтармен ұсынылады (жазба: "Бұл қаралардың қожайыны Гвинеяның қожайыны Мұса Мели деп аталады, ол осы жерлердің ең үлкен асыл қожайыны, оның жерлерінде жиналған алтынның көп болуы үшін"). Бір қызығы, өзеннің оңтүстігінде "тегезеут" (бәлкім, әл-Идрисидің Тааджасты) деп аталатын алтын жалаулы қала бар, бұл Дженнеге қатысты болуы мүмкін. Малидің шығысында өзен өзеннен алынған алтын түйіршіктермен (Пиццигани бауырлары "Палолус" аралын осылай атаған, ал көптеген түсіндірмешілер Бамбук Буре алтын кен орындарын көрсету үшін) шоғырланған көл немесе "Алтын арал" құрайды. Ол көптеген өзендермен оңтүстік "алтын таулармен" (белгіленген "montanies del lor", Futa Djallon / Бамбук таулары және Сьерра-Леонедегі Лома таулары) байланысты. Сенегал өзені шығысқа қарай Нігер өзеніне бұрылып, "тенбух" (Тимбукту), "гегеу" (Гао) және "майна" (Ниамей? немесе адасқан Ниани?) қалаларын бұзбай ағып түсетіндігі анық. Олардың оңтүстігінде (желте-желте көрінеді) Кукия қалалары сияқты (Алтын аралының шығыс жағалауындағы), ал оның шығысында Сокото (Каталон атласында "Зодге" деп аталады) және одан әрі оңтүстік-шығыста, мүмкін Кано. Сенегал Нигердің солтүстігінде транссахаралық бағыттың түрлі оазистері мен станциялары ("Tutega" = Tijigja, "Anzica" = In Zize, "Tegaza" = Taghaza, т.б.) Жерорта теңізі жағалауына қарай орналасқан. "Uuegar" (болжамды Хоггар) қаласынан "Organa" ("ciutat organa", әртүрлі Канем немесе Уаргала деп анықталған, немесе тіпті адасқан Гана) қаласына саяхаттап бара жатқан қара африкалық адам бейнеленген. Оның жанында қисық қылыш ұстаған араб сияқты патшасы ("Rex Organa") отыр. "Алтын өзен" айналмалы аралдан басталады, бұл Ай таулары сияқты көрінеді (бірақ мұнда белгіленбеген). Осы көзден солтүстікке қарай Ақ Ніл Мысырға қарай ағып жатыр, ол Мұсылман "Нубия патшалығының" ( "Rex Onubia", оның аумағы алтын байрақтармен белгіленген) және христиандық Престер Джонның ("Preste Joha") арасындағы шекараны құрайды, яғни христиан дініндегі епископ киіміндегі Эфиопия императоры (әйтпесе, бұл портландық картада Престер Джонның алғашқы бейнеленген суреті). Ерекшелігі, Виладестестің картасында Сенегалдың оңтүстігінде "flumen gelica" (мүмкін, angelica) деп белгіленген тағы бір өзен көрсетілген, оны кейбіреулер Гамбия өзені деп есептейді. 1459 жылғы Фра Мауроның картасында, жарты ғасырдан кейін, португалдықтар Сенегалға келгеннен кейін (бірақ классикалық дереккөздерді сақтауға тырысқан), батыстан шығысқа қарай ағатын екі параллель өзен көрсетілген, екеуі де бір үлкен ішкі көлден басталады (Фра Мауро оның Мысыр Нілінің де көзі екенін мәлімдейді). Мауро екі параллель өзенге әртүрлі ат қояды, біреуін "flumen Mas" ("Мас өзені"), екіншісін "canal dal oro" ("Алтын каналы") деп атайды және "Inne larena de questi do fiume se trova oro de paiola" ("Осы екі өзеннің құмында 'палола' алтынын табуға болады") деп жазады, содан кейін теңізге жақын "Qui se racoce oro" ("Мұнда алтын жиналады") және соңында, жағалауда "Terra de Palmear" ("Палмалар елі"). Фра Мауроның Генрих Навигаторының капитандырының Дахла шығанағы туралы қате екенін білгені қызықты, Мауро оны "Reodor" ("Rio do Ouro", Батыс Сахара) деп мұқият белгілейді, "Canal del Oro" (Сенегал өзені) емес.

Drawing from Classical legend and Arab sources, the "River of Gold" found its way into European maps in the 14th century. In the Hereford Mappa Mundi (c. 1300), there is a river labelled "Nilus Fluvius" drawn parallel to the coast of Africa, albeit without communication with Atlantic (it ends in a lake). It depicts some giant ants digging up gold dust from its sands, with the note "Hic grandes formice auream serican [or servant] arenas" ("Here great ants guard gold sands"). In the mappa mundi made by Pietro Vesconte for the c. 1320 atlas of Marino Sanuto, there is an unnamed river stemming from the African interior and opening in the Atlantic ocean. The 1351 Medici Laurentian Atlas shows both the Egyptian Nile and the western Nile stemming from the same internal mountain range, with the note that "Ilic coligitur aureaum". The portolan chart of Giovanni da Carignano (1310s 20s) has the river with the label, iste fluuis exit de nilo ubi multum aurum repperitur. In the more accurately drawn portolan charts, starting with the 1367 chart of Domenico and Francesco Pizzigano and carried on in the 1375 Catalan Atlas, the 1413 chart of the Catalan converso Mecia de Viladestes, etc. the "River of Gold" is depicted (if only speculatively), draining into the Atlantic Ocean somewhere just south of Cape Bojador. The legend of Cape Bojador as a terrifying obstacle, the 'cape of no return' to European sailors, emerged around the same time (possibly encouraged by Trans Saharan traders who did not want to see their land route sidestepped by sea). The river is frequently depicted with a great river island midway, the "Island of Gold", first mentioned by al Masudi, and famously called "Wangara" by al Idrisi and "Palolus" in the 1367 Pizzigani brothers chart. It is conjectured that this riverine "island" is in fact just the Bambuk Buré goldfield district, which is practically surrounded on all sides by rivers the Senegal river to the north, the Falémé River to the west, the Bakhoy to the east and the Niger and Tinkisso to the south. The 1413 portolan chart of Mecia de Viladestes gives perhaps the most detailed depiction of the early state of European knowledge about the Senegal River prior to the 1440s. Viladestes labels it "River of Gold" ("riu del or") and locates it a considerable distance south of Cape Bojador (buyeter) indeed, south of a mysterious "cap de abach" (possibly Cape Timris). There are extensive notes about the plentifulness of ivory and gold in the area, including a note that reads

The galley of Jaume Ferrer is depicted off the coast on the left, with a quick note about his 1346 voyage. The golden round island at the mouth of the Senegal River is the indication (customary on portolan charts) of river mouth bars or islands in this case, probably a reference to the Langue de Barbarie or the island of Saint Louis). The first town, by the mouth of the Senegal, is called "isingan" (arguably the etymological source of the term "Senegal"). East of that, the Senegal forms a riverine island called "insula de bronch" (Île à Morfil). By its shores lies the city of "tocoror" (Takrur). Above it is a depiction of the Almoravid general Abu Bakr ibn Umar ("Rex Bubecar") on a camel. Further east, along the river, is the seated emperor (mansa) of Mali ("Rex Musa Meli", prob. Mansa Musa), holding a gold nugget. His capital, "civitat musa meli" is shown on the shores of the river, and the range of the Emperor of Mali's sway is suggested by all the black banners (an inscription notes "This lord of the blacks is called Musa Melli, Lord of Guinea, the greatest noble lord of these parts for the abundance of the gold which is collected in his lands". Curiously, there is a defiant gold bannered town south of the river, labelled "tegezeut" (probably the Ta'adjast of al Idrisi), and might be an ichoate reference to Djenné. East of Mali, the river forms a lake or "Island of Gold" shown here studded with river washed gold nuggets (this is what the Pizzigani brothers called the island of "Palolus", and most commentators take to indicate the Bambuk Buré goldfields). It is connected by many streams to the southerly "mountains of gold" (labelled "montanies del lor", the Futa Djallon/Bambouk Mountains and Loma Mountains of Sierra Leone). It is evident the Senegal river morphs east, unbroken, into the Niger River the cities of "tenbuch" (Timbuktu), "geugeu" (Gao) and "mayna" (Niamey? or a misplaced Niani?) are denoted along the same single river. South of them (barely visible) are what seem like the towns of Kukiya (on the eastern shore of the Island of Gold), and east of that, probably Sokoto (called "Zogde" in the Catalan Atlas) and much further southeast, probably Kano. North of the Senegal Niger are the various oases and stations of the trans Saharan route ("Tutega" = Tijigja, "Anzica" = In Zize, "Tegaza" = Taghaza, etc.) towards the Mediterranean coast. There is an unlabeled depiction of a black African man on a camel traveling from "Uuegar" (prob. Hoggar) to the town of "Organa" ("ciutat organa", variously identified as Kanem or Ouargla or possibly even a misplaced depiction of Ghana long defunct, but, on the other hand, contemporaneous with the depicted Abu Bakr). Nearby sits its Arab looking king ("Rex Organa") holding a scimitar. The River of Gold is sourced at a circular island, what seem like the Mountains of the Moon (albeit unlabeled here). From this same source also flows north the White Nile towards Egypt, which forms the frontier between the Muslim "king of Nubia" ("Rex Onubia", his range depicted by crescent on gold banners) and the Christian Prester John ("Preste Joha"), i. e. the emperor of Ethiopia in the garb of a Christian bishop (coincidentally, this is the first visual depiction of Prester John on a portolan chart). Uniquely, the Viladestes map shows another river, south of the Senegal, which it labels the "flumen gelica" (poss. angelica), which some have taken to depict the Gambia River. In the 1459 mappa mundi of Fra Mauro, drawn a half century later, after the Portuguese had already visited the Senegal (albeit still trying to respect Classical sources), shows two parallel rivers running east to west, both of them sourced from the same great internal lake (which, Fra Mauro asserts, is also the same source as the Egyptian Nile). Mauro names the two parallel rivers differently,calling one "flumen Mas ("Mas River"), the other the "canal dal oro" ("Channel of Gold"), and makes the note that "Inne larena de questi do fiume se trova oro de paiola" ("In the sands of both these rivers gold of 'palola' may be found"), and nearer to the sea, "Qui se racoce oro" ("Here gold is collected"), and finally, on the coast, "Terra de Palmear" ("Land of Palms"). It is notable that Fra Mauro knew of the error of Henry the Navigator's captains about the Daklha inlet, which Mauro carefully labels "Reodor" ("Rio do Ouro", Western Sahara), distinctly from the "Canal del Oro" (Senegal River).

Еуропалық байланыс

Көп ұзамай еуропалық христиандар Сенегалдың сағасына теңіз жолын табуға тырыса бастады. Алғашқы белгілі әрекет 1291 жылы екі кемемен жағалауға шыққан генуэздік бауырлар Вандино мен Уголино Вивальдиге қатысты болуы мүмкін (олар туралы ештеңе естілмеді). 1346 жылы майоркалық теңізші Жауме Феррер «Алтын өзенін» (Riu de l'Or) табу мақсатымен кемеге шықты. Ол өзен жағалауындағы адамдардың көпшілігі алтын жинаумен айналысатынын және өзеннің ең үлкен кемелерге сыйымды болу үшін жеткілікті кең және терең екенін естіді. Одан кейін ол туралы да ештеңе естілген жоқ. 1402 жылы Канар аралдарында алғашқы еуропалық колонияны құрғаннан кейін француз-норманд авантюристтері Жан де Бетенкур мен Гадифер де ла Сал Сенегалдың сағасына жол табу үшін Африка жағалауын зерттеуге кірісті. Сенегалды табу жобасын 1420 жылдары португалдық князь Генрих Теңізші қолға алды және оған жету үшін көп қаржы жұмсады. 1434 жылы Генрихтің капитандығының бірі Гил Эанес Бохадор мүйісін асып, осы туралы хабарлап қайтып келді. Генрих 1435 жылы Гил Эанес пен Афонсо Гонсалвес Балдая басшылығымен дереу келесі миссияны ұйымдастырды. Жағалаудан төмен қарай жылжу кезінде олар Батыс Сахарадағы Аль-Дахла түбегін айналып, Сенегал өзенінің сағасы деп ойлаған шығанаққа шықты. Олар бұл шығанаққа қателікпен «Рио-ду-Оуро» деп ат қойды, және бұл атау 20-ғасырға дейін сақталды. Қатесін түсінген Генрих капитандығын жағалау бойымен одан әрі жылжуға итермеледі, және 1445 жылы португалдық капитан Нуно Тристао Ланге де Барбарияға жетті, онда ол шөлдің аяқталып, ағаштардың басталатынын және халықтың «қоңыр» Санхаджа берберлерінен «қара» Волофтарға ауысатынын байқады. Жаман ауа-райы немесе азық-түлік жетіспеушілігі Тристаоға Сенегал өзенінің сағасына жетуге кедергі келтірді, бірақ ол Португалияға «Қаралардың жерін» (Терра-дос-Негрос) тапқанын және «Нілдің» жақын жерде екенін хабарлауға асықты. Көп ұзамай (мүмкін сол жылы) басқа капитан Диниш Диас (кейде Диниш Фернандес деп аталды) ежелгі заманнан бері Сенегал өзенінің сағасына жеткен алғашқы еуропалық болды. Алайда Диас өзенге жоғары қарай жүзбеді, керісінше, Гранде-Коттан Дакар шығанағына қарай жүзіп кетті. Келесі жылы, 1446 жылы, португалдық құл сату флотилиясы Лансароте де Фрейтас Сенегалдың сағасына жетті. Оның капитандығының бірі Эстевао Афонсо өзеннің жоғарғы ағысындағы елді мекендерді зерттеу үшін қайыққа мінуге ерікті болды, осылайша Сенегал өзеніне алғаш кірген еуропалық атанды. Ол көп қашықтыққа бармады. Өзен жағалауының бір жерінде жағаға шығып, Афонсо орманшының үйінен екі волоф баласын ұрлап алуға тырысты. Бірақ ол олардың әкесіне тап болды, ол португалдарды қайықтарына дейін қуды және оларды соншалықты қатты ұрып-сапарды, зерттеушілер одан әрі барудан бас тартып, күтіп тұрған каравельдерге қайтып келді. 1448 және 1455 жылдар аралығында португалдық капитан Лоуренсо Диас Сенегал өзенінде Ваало (Сенегал өзенінің сағасына жақын) және Кайор (одан сәл төмен) волофтарымен тұрақты сауда байланысын орнатып, Жерорта теңізі тауарларын (әсіресе жылқыларды) алтын мен құлдарға айырбастаудың табысты бизнесін құрды. 1453 жылы жазған хроникашы Гомес Эанес де Зурара оны әлі де «Ніл өзені» деп атады, бірақ 1460 жылдары жазған Альвизе Кадамосто оны «Сенега» деп атады және ол кейінгі португалдық карталарда Рио-ду-Чанага деп белгіленді. Кадамосто Сенегал мен Египет Нилінің Едем бағында басталып, Эфиопия арқылы ағатын Киелі кітаптағы Гихон өзенінің тармақтары екендігі туралы аңызды айтады. Ол сондай-ақ Сенегалды ежелгі адамдар «Нигер» деп атағандығын атап өтті, бұл Птолемейдің аңызы бойынша «Нигер» (Νιγειρ) (Гирдің астында), кейін Лео Африкан қазіргі Нигер өзенімен сәйкестендірді. Осы оқиғаны 1573 жылы Мармол қайталайды, сонымен қатар Сенегал өзені мен Гамбия өзені де Нигер өзенінің салалары екендігі туралы қосымша жазбамен. Алайда 1588 жылы басылып шыққан Венеция картографы Ливио Санутоның қазіргі Африка атласы Сенегал, Нигер және Гамбияны үш бөлек, параллель өзен ретінде бейнелейді. Португалдық хроникашы Жуао де Баррос (1552 жылы жазған) өзеннің жергілікті аты Волофтың түпнұсқасы Оведек (бір дереккөзге сәйкес, «vi dekh», Волофтың «бұл өзен» деген сөзінен шыққан) дейді. Оның замандасы Дамиао де Гойс (1567) оны Сонедек («sunu dekh», Волофтың «біздің өзен») деп жазды. 1573 жылы испан географы Луис дель Мармол Карвахаль португалдар оны Зенега деп атады, «Зенегалар» (берберлер Зенега) оны Зенедек деп атады, «гелофтар» (Волофтар) оны Денге деп атады, «Тукорон» (Фула Тукулер) оны Майо деп атады, «Сараголес» (Сонинке Саракөл) оны Колле деп атады және одан әрі (тағы да Мармол Сенегал Нигерге байланысты деп есептеген), Багамо (Бамаколық Бамбара?) халқы оны Зимбала (Жимбала?) деп атады, ал Тимбукту халқы оны Иса деп атады.

Christian Europeans soon began attempting to find the sea route to the mouth of the Senegal. The first known effort may have been by the Genoese brothers Vandino and Ugolino Vivaldi, who set out down the coast in 1291 in a pair of ships (nothing more is heard of them). In 1346, the Majorcan sailor, Jaume Ferrer set out on a galley with the explicit objective of finding the "River of Gold" (Riu de l'Or), where he heard that most people along its shores were engaged in the collection of gold and that the river was wide and deep enough for the largest ships. Nothing more is heard of him either. In 1402, after establishing the first European colony on the Canary Islands, the French Norman adventurers Jean de Béthencourt and Gadifer de la Salle set about immediately probing the African coast, looking for directions to the mouth of Senegal. The project of finding the Senegal was taken up in the 1420s by the Portuguese Prince Henry the Navigator, who invested heavily to reach it. In 1434, one of Henry's captains, Gil Eanes, finally surpassed Cape Bojador and returned to tell about it. Henry immediately dispatched a follow up mission in 1435, under Gil Eanes and Afonso Gonçalves Baldaia. Going down the coast, they turned around the al Dakhla peninsula in the Western Sahara and emerged into an inlet, which they excitedly believed to be the mouth of the Senegal River. The name they mistakenly bestowed upon the inlet "Rio do Ouro" is a name it would remain stuck with down to the 20th century. Realizing the mistake, Henry kept pressing his captains further down the coast, and in 1445, the Portuguese captain Nuno Tristão finally reached the Langue de Barbarie, where he noticed the desert end and the treeline begin, and the population change from 'tawny' Sanhaja Berbers to 'black' Wolof people. Bad weather or lack of supplies prevented Tristão from actually reaching the mouth of the Senegal River, but he rushed back to Portugal to report he had finally found the "Land of the Blacks" (Terra dos Negros), and that the "Nile" was surely nearby. Shortly after (possibly still within that same year) another captain, Dinis Dias (sometimes given as Dinis Fernandes) was the first known European since antiquity to finally reach the mouth of the Senegal River. However, Dias did not sail upriver, but instead kept sailing down the Grande Côte to the bay of Dakar. The very next year, in 1446, the Portuguese slave raiding fleet of Lançarote de Freitas arrived at the mouth of the Senegal. One of its captains, Estêvão Afonso, volunteered to take a launch to explore upriver for settlements, thus becoming the first European to actually enter the Senegal river. He didn't get very far. Venturing ashore at one point along the river bank, Afonso tried to kidnap two Wolof children from a woodsman's hut. But he ran into their father, who proceeded to chase the Portuguese back to their launch and gave them such a beating that the explorers gave up on going any further, and turned back to the waiting caravels. Sometime between 1448 and 1455, the Portuguese captain Lourenço Dias opened regular trade contact on the Senegal River, with the Wolof statelets of Waalo (near the mouth of the Senegal River) and Cayor (a little below that), drumming up a profitable business exchanging Mediterranean goods (notably, horses) for gold and slaves. Chronicler Gomes Eanes de Zurara, writing in 1453, still called it the "Nile River", but Alvise Cadamosto, writing in the 1460s, was already calling it the "Senega" , and it is denoted as Rio do Çanagà on most subsequent Portuguese maps of the age. Cadamosto relates the legend that both the Senegal and the Egyptian Nile were branches of the Biblical Gihon River that stems from the Garden of Eden and flows through Ethiopia. He also notes that the Senegal was called "the Niger" by the ancients probably a reference to Ptolemy's legendary 'Nigir' (Νιγειρ) (below the Gir), which would be later identified by Leo Africanus with the modern Niger River. Much the same story is repeated by Marmol in 1573, with the additional note that both the Senegal River and Gambia River were tributaries of the Niger River. However, the contemporary African atlas of Venetian cartographer Livio Sanuto, published in 1588, sketches the Senegal, the Niger and the Gambia as three separate, parallel rivers. Portuguese chronicler João de Barros (writing in 1552) says the river's original local Wolof name was Ovedech (which according to one source, comes from "vi dekh", Wolof for "this river"). His contemporary, Damião de Góis (1567) records it as Sonedech (from "sunu dekh", Wolof for "our river"). Writing in 1573, the Spanish geographer Luis del Marmol Carvajal asserts that the Portuguese called it Zenega, the 'Zeneges' (Berber Zenaga) called it the Zenedec, the 'Gelofes' (Wolofs) call it Dengueh, the 'Tucorones' (Fula Toucouleur) called it Mayo, the 'Çaragoles' (Soninke Sarakole of Ngalam) called it Colle and further along (again, Marmol assuming Senegal was connected to the Niger), the people of Bagamo' (Bambara of Bamako?) called it Zimbala (Jimbala?) and the people of Timbuktu called it the Yça.

Этимология

XVI ғасырдағы хроникашы Жоао де Баррос португалдар оны "Сенегал" деп атады, өйткені бұл португал саудагерлерімен жиі сауда-саттық жасайтын жергілікті волоф басшысының жеке аты болған. Бірақ бұл этимология күмәнді (мысалы, Сенегал өзенінің мемлекеті Ваалоның билеушісі "Брак" атағын иеленеді, ал Кадамосто Сенегал өзенінің басшысының жеке атын "Зухолин" деп көрсетеді). Шатасудың себебі, Кадамостоның айтуынша, португалдар өзеннің оңтүстігіндегі волоф басшысымен жиі байланыс жасаған, оны Будомель деп атаған, ол Гранде-Коттедегі бір жерде орналасқан. "Будомель" – бұл, әрине, Кайор билеушісіне сілтеме, оның ресми атағы ("Дамель") және жалпы волоф термині "бор" ("басшы") комбинациясы. Қызығы, Будомель генуялықтардың 14 ғасырда Сенегал өзенінің баламалы атауы ретінде қолданған Ведамельді еске салады. Генуялық "Ведамель" араб тілінен алынған болуы мүмкін, яғни Вад әл-мал ("Қазына өзені", яғни алтын) немесе Вад әл-Мелли ("Мали өзені") немесе тіпті транскрипция қателігінен Вад әл-Нил ("Нил өзені"). "Сенегал" сөзінің басқа да этимологиялық теориялары көп. Мысалы, Фр. Давид Бойлат (1853) "Сенегал" сөзінің волоф тіліндегі sunu gaal ("біздің каноэ", дәлірек айтқанда, "біздің пирога") сөзінен шыққандығын ұсынды. Бойлат бұл атаудың қате түсінік нәтижесінде туған болуы мүмкін екенін болжайды: португал капитаны волоф балықшыларына кездесіп, өзеннің атын сұрағанда, олар оның балық аулайтын қайықтың кімге тиесілі екенін сұрап отырғанын ойлап, жауабында "ол біздің каноэміз" (sunu gaal) деген. "Біздің каноэ" теориясы қазіргі Сенегалда әсемдігі мен ұлттық бірлікке шақыруы үшін кеңінен қабылданып, ("біз бәріміз бір каноэдеміз" сияқты) танымал болды. Жақындағы тарихшылар "Сенегал" атауы, мүмкін, солтүстікте тұратын сахаралық берберлер – Зенега халқына арналған португалша термин Азенэгуден шыққан деп санайды. Бірақ бұл теорияға қарсылық та бар: "Сенегал" сөзі көнерек болуы мүмкін және "Сангана" (сонымен қатар Isenghan, Asengan, Singhanah) сөзінен туындаған болуы мүмкін. Бұл қаланы араб тарихшысы әл-Бакри 1068 жылы Сенегал өзенінің сағасында орналасқан және жергілікті патшалықтың астанасы ретінде сипаттаған. Сенегания 1351 жылғы генуялық картада Медичи атласы (Лауренциан Гаддиано портоланы) ретінде бейнеленген. Бұл қала ("Исиган") 1413 жылғы майоркалық картограф Месия де Виладестестің портоланында керемет бейнеленген. Атауының өзі берберлік Зенега тегінен шыққан болуы мүмкін, бұл "Исмег" ("қара құл", араб тіліндегі "абд" сияқты) немесе "сагуи нугал" ("шекара") сөздерімен байланысты болуы мүмкін. Кейбір дереккөздер "Исингхан" Кайордың волоф патшалығын атау үшін берберлердің әдеттегі термині болып келгенін мәлімдейді. Оңтүстіктегі серер халқы өзеннің аты бастапқыда серер тіліндегі "Сене" (Рог Сене, серер дініндегі Жоғарғы Құдай) және "О Гал" ("су денесі") сөздерінің қосындысынан шыққан деген пікірді білдірді.

The 16th century chronicler João de Barros asserts the Portuguese renamed it "Senegal" because that was the personal name of a local Wolof chieftain who frequently conducted business with the Portuguese traders. But this etymology is doubtful (e. g. the ruler of Senegalese river state of Waalo bears the title 'Brak', and Cadamosto gives the personal name of the Senegal river chieftain as "Zucholin"). The confusion may have arisen because Cadamosto says the Portuguese interacted frequently with a certain Wolof chieftain south of the river, somewhere on the Grande Côte, which he refers to as Budomel. "Budomel" is almost certainly a reference to the ruler of Cayor, a combination of his formal title ("Damel"), prefixed by the generic Wolof term bor ("lord"). Curiously, Budomel is reminiscent of Vedamel already used by the Genoese back in the 14th century as an alternative name of the Senegal River. It is almost certain that the Genoese "Vedamel" are corruptions from the Arabic, either Wad al mal ("River of Treasure", i. e. Gold) or, alternatively, Wad al Melli ("River of Mali") or even, by transcription error, Wad al Nill ("River of Nile"). Other etymological theories for "Senegal" abound. A popular one, first proposed by Fr. David Boilat (1853), was that "Senegal" comes from the Wolof phrase sunu gaal, meaning "our canoe" (more precisely, "our pirogue"). Bailot speculates the name probably arose as a misunderstanding, that when a Portuguese captain came across some Wolof fishermen and asked them what the name of the river was, they believed he was asking who their fishing boat belonged to, and replied simply "it is our canoe" (sunu gaal). The "our canoe" theory has been popularly embraced in modern Senegal for its charm and appeal to national solidarity ("we're all in one canoe", etc.). More recent historians suggest the name "Senegal" is probably a derivation of Azenegue, the Portuguese term for the Saharan Berber Zenaga people that lived north of it. A strong challenge to this theory is that "Senegal" is much older, and might derive from "Sanghana" (also given as Isenghan, Asengan, Singhanah), a city described by the Arab historian al Bakri in 1068 as located by the mouth of the Senegal River (straddling both banks) and the capital of a local kingdom. The location Senegany is depicted in 1351 Genoese map known as the Medici Atlas (Laurentian Gaddiano portolan). This town ("Isingan") is fantastically depicted in the 1413 portolan map of Majorcan cartographer Mecia de Viladestes The name itself might be of Berber Zenaga origin, speculatively related to 'Ismegh' ('black slave', analogous to the Arabic 'abd) or 'sagui nughal' ('border'). Some sources claim 'Isinghan' remained the usual Berber term to refer to the Wolof kingdom of Cayor. Some Serer people from the south have advanced the claim that the river's name is originally derived from the compound of the Serer term "Sene" (from Rog Sene, Supreme Deity in Serer religion) and "O Gal" (meaning "body of water").