Кіріспе
Австралияның түпкiлiктi халқы Маму - Австралияның түштiгiндегі Кэрнс қаласының оңтүстiгiндегi жаңбырлы орман аймағындағы түпкiлiктi халық. Олар Дырбал тайпаларының 8 тобының бірі болып табылады, қалғандары - Идинджи, Нгажан, Дырбал, Жирамай, Варргамай, Варауку және Мбабарам.
The Mamu are an Indigenous Australian people of the coastal rainforest region south of Cairns, in northern Queensland. They form one of 8 groups of the generically named Dyirbal tribes, the others being Yidinji, Ngajan, Dyirbal, Girramay, Warrgamay, Waruŋu and Mbabaram.
Тіл
Мамуның Диалгуй (Жалгуй) деген арнайы енесі бар еді. Дирбал тілінде де "аяқ" деген сөздің жалпы мағынасы - jina болса, Дирбал тілінде бұл сөзді джамбурмен ауыстырады, ал Маму тілінде винарра қолданылады.
Елдің атауы
Олар Рассел өзенінен және Купер нүктесінен, Иннисфейлдің солтүстігінен, батысқа қарай Милья Милья мен тұманды тауларға дейін, оңтүстікке қарай Солтүстік Мария сағасына дейін мекендеген.
Мифология
Джордж Уотсонның өлімнің этиологиясы туралы айтқан Маму аңызы бар. Түс заманында екі ағалы-інілі болды: екеуінің үлкені Мююнгимбайдың екі әйелі болды, ал Гиджияның әйелі жоқ еді. Муюмгимбай ағаштарды кесу кезінде бір ерекше жәндікті байқап, иіскеп, оның тұқым екенін біледі. Оның күдіктері оянып, қайтып оралғанда екі әйелінің аяғынан сперма тамғандығын байқады. Ол Гиджияны келесі күні өзімен бірге шіріген бүршіктен құрт жинауға шақырды. Мююнгимбай ағасына қарсы жағынан кесуді бастауды бұйырды, олар жақындаған кезде Гиджияны кесіп, оны өліп қалды деп ойлап, лагерге оралды. Бірақ Гиджия отын алып қайтып келді. Ол өзін нашар сезініп, анасынан өзіне шөп пісіруді сұрады. Ол әкелген ағаш үзіліп, өртеп кеткенде, оның ауырсынуы күшейе түсті. Анасы оның басын шауып, өлген ұлының есіне қалдыру үшін, бас жағын сөмкеге салып, қалғандарын жерледі. Бірнеше күн бойы, "га-га-га-га" деп ән шырқаған көкбаураның дауысы естіліп, Гиджияның арманы әкесінің алдына келіп, иіскейді. Әр жолы анасы қандай да бір ұсыныс жасайтын, ол не шіріп кеткен жаңғақ, не олар әкелген құрт болатын. Үшінші сапарда, оның анасы жақындап шағымданады, ол humpy шығып шықты, және ақыры оған шындықты айтты: иіс ол алдында гүлденген өзінің басынан келді. Ол: "Гугу галбу, ялияли нюррей гиджиягару, бурунгару мари, юнггул юнггулба, гугу галбу" деп ән шырқады. "Қош бол, барлығың менімен бірге рухтар еліне баратын жолмен жүресіңдер. Ол өз басын денесінен ажыратып тастағанын көргендіктен өліп қалды. Ол сол кезден бастап өліп, арбаға айналатын адамдардың барлығына жол ашты. Маму тарихындағы алғашқы адам Нгагангуну болды, ол шығыстан келгеннен кейін, теңізден артта Герберт өзеніне қоныстанды. Аяғында ірің болғандықтан, ол оны сыпырып, одан бала шықты, ол алғашқы адам ретінде, оның атын да алды, Нгагангуну "аяқпен туылған" дегенді білдіреді. Ол балаға қанды қаннан басқа да азықтарды береді. Ол аң аулап жүрген кезде екі әйел бауырлас лагерьге келіп, баланы емізіп, аға Нгагангунуның қайтып келе жатқанын естігенде, ағаштың басына жасырынды. Ол балаға валлабидің жүрегінің қанын сорып берді, бірақ ана сүтімен тамақтанғаннан кейін ол ақ сүтті құсып тастады, бұл Нгагангунудың бірден байқағаны. Ол қызғанып, үлкен ерітіндісімен айналадағы бұталық жерлерді аралап, әйел кінәгерлерді іздеді. Оның құдіретті мүшесі кіші қарындасын күлімсіретіп, жасырынған жерін ашты. Ол оларды ағаштан түсіріп, екеуін де жыныстық қатынасқа түсуге тырысты, бірақ сәтті болмады. Ол үшін өзін тығып, ештеңе жоқ. Маму мен Нгаянның ортақ аңызы Еураму көлінің пайда болуына қатысты.
Gugu galbu, yaliyali nyurray gijiyagarru burunggaru marri, yunggul yunggulba, gugu galbu.) 'Farewell, you will all follow me, along the road I lay down to the land of spirits — one by one, when your time comes.' He died because he saw his own head detached from his body. And, he laid down the path for all those who, without exception, from that time on would die and become ghosts. The first man in Mamu creation stories was Ngagangunu, who set up camp after coming from the east, beyond the sea to the Herbert River. Troubled by a boil on his leg, he squeezed it, and a child sprang out, which, as the first human, also took the name of his father, Ngagangunu signifying 'thigh born'. Lacking milt, he fed the child with the blood of the hearts of kangaroos and wallabies. Two sisters came upon the campsite while he was out hunting, and suckled the child, qujickly hiding up a tree when they heard the elder Ngagangunu returning. He got the child to suck the blood of a wallaby's heart, but having just been fed breast milk, he vomited the white milk, as Ngagangunu immediately observed. Aroused, he crept about the surrounding bushland wielding a large erection, searching for the female culprits. His mighty penis made the younger sister break out in uncontrolled laughter, revealing their hiding place. He pulled them down from the tree and tried to copulate with both, unsuccessfully. For her found himself poking, nothing. A legend which the Mamu share with the Ngajan concerns the origins of Lake Euramoo.
Тарих
Тілдік деректер бойынша Дирбал мен Маму арасындағы бөліну салыстырмалы түрде жақында болды. Мамулар ақ нәсілді адамдармен алғаш кездескенде, олар өздерінің ата-бабаларының қайта тірілген арбаларымен кездесіп отырмыз деп ойлады, сондықтан оларды (guwuy: 'өлген адамның рухы') деп атады. Ұрпақты қырғын, опиум және қызылша, тұмау, талма сияқты аурулар жойды. 1870-ші жылдардың аяғы мен 1880-ші жылдардың басында алтын іздеген еуропалық қызыл кедр кесушілер мен қытайлар аймаққа келді. Қытайлар аборигендерді жұмысшы ретінде пайдаланып, оларға опиуммен ақы төледі. Бұл - Маму сияқты жаңбырлы орман халықтарының бірнеше қалдықтарын қоспағанда, жойылуына әкелген негізгі факторлардың бірі. 1883 жылдың соңында Морильян гаваньнан шығатын кезде, ол мен оның меланиялық қызметшісі "күлкілі жаратылыстар" "көптеген топқа" тап болды, деп еске алды зерттеуші Кристи Палмерстон, Солтүстік Джонстон өзенінен төмен түсіп келе жатқан "ақ адамның қарсы тұру күші" туралы білмейтін маму аборигендері. Сондықтан ол оларды "әдеттегідей сынады", өйткені олар ойлау қабілетінен тыс болды, және "оларды мылтықпен ұрып-соқты", ал оның кананы оларға ұзын бұталық пышақпен соққы берді, "ұятты апат" жасады.
Әлеуметтік жүйе
Маму тайпалары 5 "орда" немесе кіші топтардан тұрады: Ваибара, Дульгубарра, Багигабара, Дьиибара және Мандубара. Уахибаралар Жоғарғы Джонстон өзенінің орманды терең сағаларында өмір сүрген, бұл сөздің өзі вари (тәрізді терең саға) дегенді білдіреді. Дулгубарра Джонстон өзенінен оңтүстікке қарай орналасқан қалың бұталы аймақта (дульгу) орналасқан. Дихибаралар қазіргі Морилян қаласының маңында өмір сүрген. Мандубаралар Оңтүстік Джонстон өзенінің бойында өмір сүрді. Дулгубарра немесе "Кассуар тайпасы" қызыл және сары түстегі қауырсыннан ерекшеленетін.
Туған елінің атауы
2013 жылдың 31 қазанында Маму халқының ұрпақтары жергілікті жерлерге деген құқықтарына ие болды, өйткені Федералды сот Трибуналы олардың Куриминнен Джого мен Милья Мильяға дейінгі жерлерге қатысты эксклюзивті және эксклюзивті емес құқықтарын мойындады.