Кіріспе
Үнді саясаткері Дхирендранатх Датта (2 қараша 1886 жылы 29 наурыз 1971 жылы жоғалып кетті) - Бенгалиялық заңгер. Ол бөлінбеген Бенгалияның бөлінуге дейінгі саясатында, кейін Шығыс Пәкістанда (1947-1971) белсенді болды.
Dhirendranath Datta (2 November 1886 – disappeared 29 March 1971)
was a Bengali lawyer by profession who was also active in the politics of undivided Bengal in pre partition India, and later in East Pakistan (1947–1971).
Ерте өмір
Датта 1886 жылы 2 қарашада Бенгал провинциясының (қазіргі Бангладеш) Брахманбария ауданындағы Рамрайл қаласында аристократ Қаяшта отбасында дүниеге келген. Әкесі Джагабанду Датта заңгер болғандықтан, ол Дирендранатхты ерте кезден заңгерлік кәсіппен таныстырған. Дхирендранатх Набинагар орта мектебінде, Комила Зилла мектебінде және Калькуттадағы Рипон колледжінде білім алған.
Ерте мансап
Датта өзінің мансабын мектеп мұғалімі ретінде бастады, ақырында Комилладағы Бангора орта мектебінің директордың көмекшісі болды. Ол жергілікті қоғамда белсенді қызмет атқарды және 1915 жылы апатты су тасқынынан кейін көмек көрсету жұмысының жетекшісі болды. Махатма Гандидің жетелеуімен "Мұқты Санға" атты қайырымдылық ұйымын құрды. Даттаның көмек көрсету жұмысы 1943 жылы Бенгалиядағы ашаршылыққа дейін жалғасты. 1911 жылы Комилла аудандық адвокатурасына мүше болып, саяси жолдасы Читтаранжан Дас саясатты таңдауға кеңес бергенге дейін қызмет етті.
Саяси белсенділік
Өзінің заманындағы көптеген саяси белсенді бенгалдар сияқты, Датта 1905 жылғы Бенгал бөлінісінен кейін қатаң ұстанымға келді. Ол бөлінуге қарсы күресті, ол Сурендранатх Банерджи мен Рабиндранатх Тагор сияқты басқа да белсенділермен тығыз жұмыс істеді. Датта Мйменсинг ауданынан Үнді ұлттық конгрессіне қосылды және 1937 жылы алғаш рет Бенгал заң шығарушы кеңесіне сайланды. 1942 жылы "Үндістаннан шығу" қозғалысына қатысқаны үшін Үндістанның британдық билеушілері оны тұтқындады. Датта Пәкістан құруға және Үндістанның діни негізде бөлінуіне қатаң қарсы болды; бірақ Бенгалияның бөлінуі болмай қалмайтыны және оның үйі Комилланың жаңа мұсылман көпшілігі бар штатта болатыны анық болған кезде, ол Шығыс Бенгалияда қалуды таңдады (басқа көптеген индус басшыларынан айырмашылығы), нәтижесінде Пәкістанның нақты тәуелсіздігіне дейін жаңа елдің заңнамалық базасын әзірлеуге арналған конституциялық комитеттің құрамына шақырылды.
Пәкістан дәуірі
Датта өзінің сайлау округін Пәкістан Ұлттық Конгресінің индус мүшесі ретінде таныстыра берді (орындықтар дінге сәйкес квота бойынша бөлінді). 1948 жылы 23 ақпанда ол Пәкістанның Карачидегі Конституциялық Ассамблеясында бенгал тілін Пәкістанның ресми тілдерінің біріне айналдыруды талап етіп, сөз сөйледі. 1954 жылы Шығыс Пәкістанда губернаторлық билік жариялауға қарсы үкімді кейінге қалдыру туралы ұсыныс енгізді және наразылық пен демократияның нақты тұлғасы ретінде қаралды. Ол Атаур Рахман ханның кабинетінде денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық министрі (Шығыс Пәкістан) болып қызмет етті (1956). Оның Бенгалдың жаңадан пайда болған жер асты ұлтшылдық қозғалысымен байланысы бар деп айыпталғандықтан, оған ұлттық сайлауға қатысуға тыйым салынды. Осыдан кейін ол белсенді саясаттан бас тартты, бірақ артында тұрып, өркендеген ұлтшыл қозғалысты қолдады.
Пәкістан әскерінің қазасы
Даттаның Пәкістанда мемлекеттік кемсітушілік пен авторитаризмге қарсы тұруына байланысты, Бангладеш азаттық соғысының басталуынан кейін, шейх Мүжібур Рахман тұтқындалғаннан кейін үш күннен кейін, Датта 1971 жылы 29 наурызда Комилладағы үйінен тұтқындалып, ұлы Дилип Кумар Даттамен бірге Мойнамоти катонментінде өлтірілді. Осы себепті ол құрмет белгісі ретінде "Шахид" (шаһид) деп аталады.
Жеке өмір
Даттаның 2 ұлы болды, Санжиб және Дилип Кумар Датта.