Кіріспе

Үндістанның мемлекеттік саясатының директивтік қағидаттары - бұл ел басқаруда Үндістан үкіметімен орындалатын нұсқаулар. Олар ешқандай сотқа қолданылмайды, бірақ онда көрсетілген қағидалар ел басқаруда "негізгі" болып саналады, сондықтан мемлекет осы қағидаларды елде әділ қоғам құру үшін заңдар шығару кезінде қолдануы керек. Бұл қағидалар Ирландия Конституциясындағы әлеуметтік әділдік, экономикалық әл-ауқат, сыртқы саясат, құқықтық және әкімшілік мәселелер бойынша директивалық қағидаларға негізделген. Директивтік қағидалар мынадай топтарға бөлінеді: экономикалық және әлеуметтік, саяси және әкімшілік, сот және құқықтық, экологиялық, ескерткіштерді қорғау, бейбітшілік және қауіпсіздік. Ирландия тарихы, әсіресе Ирландияның өзін-өзі басқару қозғалысы; сондықтан Үндістан конституциясының директивтік қағидаларына әлеуметтік саясаттың директивтік қағидалары үлкен әсер етті. Мұндай саясаттың идеясы "Революциялық Франция жариялаған Адам және Азамат Құқықтары Декларациясына және Америка Колонияларының Тәуелсіздік Декларациясына негізделген". Үндістан конституциясына БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларациясы да әсер етті. Британдық биліктен және өз үкіметінен тәуелсіздікке ұмтылған үндістерге Ирландияның британдық биліктен тәуелсіздігі және Ирландия конституциясының дамуы айрықша әсер етті. Сонымен қатар, Ирландия Конституциясындағы Мемлекеттік саясаттың директивтік қағидаларын Үндістан халқы тәуелсіз Үндістан үкіметінің ауқымды, әртүрлі халық пен халықтың күрделі әлеуметтік және экономикалық мәселелерін жан-жақты шешу үшін шабыт көзі ретінде қарады. 1928 жылы барлық үнді саяси партияларының өкілдерінен тұратын Неру комиссиясы Үндістанға доминиондық мәртебе мен жалпыға бірдей сайлау құқығы бойынша сайлауды шақырудан басқа, негізгі деп саналатын құқықтарға, діни және этникалық азшылықтарға өкілдік етуге кепілдік беретін және үкіметтің өкілеттігін шектейтін Үндістан үшін конституциялық реформалар ұсынды. 1931 жылы Үндістан ұлттық конгресі (ол кездегі ең ірі үнді саяси партиясы) өзін негізгі азаматтық құқықтарды қорғауға, сондай-ақ әлеуметтік-экономикалық құқықтарға, мысалы, ең төменгі жалақыға және қол сұғылмаушылық пен крепостничествоны жоюға, өзін социализмге бағыштауға міндеттейтін резолюцияларды қабылдады. 1947 жылы 15 тамызда Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, ел үшін конституция әзірлеуді Үндістанның Конституциялық Ассамблеясы қолға алды. Конгресс мүшелері көпшілік құрамында болғанымен, Конгресс басшылары әртүрлі саяси ортадан шыққан адамдарды конституция мен ұлттық заңдарды әзірлеу жауапкершілігіне тағайындады. Айта кетерлігі, Б.А. Амбедкар жобалау комитетінің төрағасы, ал Ж.Н.Неру мен С.Валлаббай Пател әр түрлі тақырыптарға жауапты комитеттер мен кіші комитеттердің төрағасы болды. Осы кезеңде Үндістан конституциясына елеулі әсер еткен маңызды оқиға 1948 жылы 10 желтоқсанда болды, ол кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Адам құқықтары жөніндегі жалпыға бірдей декларацияны қабылдады және барлық мүше мемлекеттерді осы құқықтарды өздерінің конституцияларына қабылдауға шақырды. Негізгі құқықтар мен мемлекеттік саясаттың директивтік қағидалары Конституцияның I жобасына (1948 жылғы ақпан), Конституцияның II жобасына (1948 жылғы 17 қазан) және Конституцияның III және соңғы жобасына (1949 жылғы 26 қараша) енгізілген. Директивтік принциптер - бұл оң бағыттар және олар сотқа жатпайды. Алайда бұл олардың негізгі құқықтардан төмен екенін білдірмейді. 37-бапта 36-51-баптарда көзделген Директивтік қағидаларды қолдану туралы айтылған.

Сипаттамалары

Д.Амбедкар 1948 жылы 19 қарашада Конституциялық жиналыста ДПЗП туралы пікір алысқанда, ДПЗП елдің болашақ басқаруының негізі болуы тиіс деп мәлімдеді: мәтін = Бұл Ассамблеяның мақсаты болашақта заң шығарушы орган мен атқарушы орган осы бөлімде бекітілген осы қағидаларға тек ауызша қызмет жасамауы керек, бірақ олар елдің басқаруы мәселесінде бұдан кейін қабылданатын барлық атқарушы және заңнамалық іс-қимылдардың негізі болуы керек. Мемлекеттік саясаттың директивтік қағидалары азаматтардың жақсы өмір сүруіне мүмкіндік беретін әлеуметтік және экономикалық жағдайларды құруға бағытталған. Сонымен қатар, әлеуметтік және экономикалық демократияны әлеуметтік мемлекет арқылы орнатуды мақсат етеді. Директивтік қағидалар халықтың сотқа жүгінбей алатын құқығы болып табылса да, ел басқаруда негізгі болып табылады. Сонымен қатар, барлық атқарушы органдар да осы қағидаларды басшылыққа алуы керек. DPSP-ға сәйкес қолданыстағы саясатты кері қайтаруға болмайды, бірақ оны DPSP-ға сәйкес одан әрі кеңейтуге болады. DPSP бойынша қолданылатын саясаттың өзгеруі, егер қолданыстағы DPSP конституциялық түзету арқылы жойылмаса, кері қайтарылмайды (е. бір мемлекетте бір рет енгізілген тыйым салуды кейіннен ол DPSP құрамына кірген кезде жоюға болмайды).

Іске асыру

Конституцияға ешқандай түзету енгізудің қажеті жоқ, сонымен қатар, 245-бап бойынша Директивтік қағидаларды қолданыстағы заңдар ретінде енгізу үшін Парламент тарапынан қарапайым заңдар қабылдануы жеткілікті. Мемлекет осы уақытқа дейін Директивтік қағидаларды жүзеге асыруға аз күш салды. Бастауыш білім берудің жалпыға бірдей бағдарламасына және бесжылдық жоспарларға 14 жасқа дейінгі барлық балаларға тегін білім беру үшін ең жоғары басымдық берілді. 2002 жылғы 86-шы конституциялық түзетуде Конституцияға 21 А бап жаңа бап енгізілді, ол 6 жастан 14 жасқа дейінгі барлық балаларға тегін және міндетті білім беруді қамтамасыз етуге бағытталған. 1990-1991 жылдар Б.Р.Амбедкардың есіне орай "Әлеуметтік әділдік жылы" деп жарияланды. Медицина мен инженерлік курстарда оқитын, т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т.ж. т. 2002-2003 жылдары Қазақстан Республикасынан Осы мақсатқа 47,7 млн. теңге бөлінді. Жоспарлы таптар мен тайпаларды қатыгездіктерден қорғау үшін Үкімет қатыгездіктерді болдырмау туралы заң қабылдады, онда мұндай қатыгездіктер үшін қатаң жазалар қарастырылған. Кедей шаруаларға меншік құқығын беру үшін бірнеше жер реформасы заңдары қабылданды. 2001 жылдың қыркүйегіне дейін 80 000 км2 жердің 20 000 000 акры scheduled castes, scheduled tribes және жерсіз кедейлерге бөлінген. Банктік саясаттың басты мақсаты - ауылды жерлерде банктік қызмет көрсетуді жақсарту. 1948 жылғы ең төменгі жалақы туралы заң әртүрлі қызметте жұмыс істейтін қызметкерлердің ең төменгі жалақысын белгілеуге үкіметке құқық береді. Тұтынушыларды қорғау туралы 1986 жылғы заң тұтынушыларды жақсырақ қорғауды қамтамасыз етеді. Заңның мақсаты - тұтынушылардың шағымдарын қарапайым, тез және арзан жолмен шешу, тұтынушыға қажетті жағдайда жеңiлдiк беру және өтемақы төлеу. 1976 жылғы тең еңбекақы туралы заңда ерлер мен әйелдер үшін тең еңбекақы төлеу қарастырылған. "Сампурна" ауыл шаруашылығының жарлы-жақыбайларын жұмыспен қамту мақсатында 2001 жылы "Грамин Роджар" бағдарламасы іске қосылды. Бағдарламаны жүзеге асыру үшін Panchayati Raj институттары қолданылды. Қазір панчаяти-радж барлық штаттар мен одақ аумақтарын қамтиды. Барлық деңгейдегі панчаяттарда әйелдер үшін жалпы орын санының үштен бірі, ал Бихарда әйелдер үшін жартысы бөлінген. Қылмыстық құқыққа қатысты барлық жағдайларда, егер айыпталушы заңгерді жалдауға шамасы келмейтін кедей болса, мемлекет есебінен заң көмегі міндетті түрде ұсынылады. Барлық штаттар мен одақ аумақтарында, Джму мен Кашмир мен Нагаландтан басқа, сот жүйесі атқарушы биліктен бөлек. Үндістан ядролық қарусыздануды қолдайды. Тез арада әділдікті қамтамасыз ету - бұл Конституцияның ең басты мақсаты, ол Конституцияның кіріспе сөзінде де көрсетілген.