Моррисонс: Британдық супермаркет тарихы мен дамуы

Кіріспе

Британдық супермаркеттер желісі, Morrisons Daily, Safeway (Ұлыбритания), Safeway.

| алдыңғы = | негізін қалаушы = Уильям Моррисон | мұрагері = | орналасқан жері = Брэдфорд, Англия | қызмет көрсететін аймақ = | негізгі тұлғалар = Рами Байтиэ (генералды директор) | өнімдер = Кітаптар, Киімдер, Гүлдер, Тамақ және сусындар, Үйге арналған заттар, Журналдар, Бензин, Темекі | кіріс = (2022) | операциялық табыс = (2022) және Гибралтарда біреуі бар. Компанияның бас кеңсесі Англияның Брэдфорд қаласында орналасқан. 1899 жылы Уильям Моррисон құрған, сондықтан Wm Morrison деген аббревиатура пайда болды, ол Брэдфордтың Роусон базарында жұмыртқа мен май сататын дүкен ретінде бастады. 2004 жылға дейін оның дүкендері Англияның солтүстігінде шоғырланған, бірақ сол жылы Safeway компаниясын сатып алғаннан кейін компанияның Оңтүстік Англия, Уэльс және Шотландиядағы беделі айтарлықтай артты. 2021 жылдың ақпан айына қарай Morrisons 110 000 қызметкерді жұмысқа алды және апта сайын шамамен 11 миллион тұтынушыға қызмет көрсетті. Компания 2021 жылдың қазан айында Clayton, Dubilier & Rice (CD&R) жеке капитал фирмасы сатып алғанға дейін Лондон қор биржасында тіркелген. Сатып алынғаннан кейін көптеген өзгерістер енгізілді және компания қаржылық қиындықтарға тап болды. Morrisons – Ұлыбританиядағы нарық үлесі бойынша бесінші ірі супермаркет (8,8%), 2022 жылдың қыркүйегінде Aldi төртінші орынға көтерілді.

Негізін қалау

Компания 1899 жылдың маусым айында Уильям Моррисон құрған. Ол бизнесті Англияның Брэдфорд қаласындағы Роусон базарында жұмыртқа мен май саудагері ретінде бастады, «Wm Morrison Limited» деген атпен жұмыс істеді. Оның ұлы Кен Моррисон 1952 жылы, 21 жасында компанияны басқаруға келді. 1958 жылы Моррисонс қала орталығында шағын дүкен ашты. Компания 3,3 миллиард фунт стерлингке сатылды, оның ішінде 1 жаңа Morrisons акциясы (Safeway акционерлеріне кеңейтілген топта 50% үлес алуға мүмкіндік береді және Моррисон отбасының үлесін 18%-ға дейін төмендетті), сондай-ақ әр Safeway акциясы үшін 60 пенс (жапсарлас 52 дүкенді сатудан түскен қаражат есебінен төленді). Сатып алу операциясы бірден қиындықтарға ұшырады, себебі мәміле аяқталуға алты апта қалғанда есеп жүйесі өзгертілді, нәтижесінде Morrisons компаниясының пайда туралы бірнеше ескертулер жасауына, нашар қаржылық көрсеткіштерге және қолмен жүргізілетін жүйелерге қайта оралуына әкелді. Safeway дүкендерін Morrisons дүкендеріне айналдыру бағдарламасы британдық сауда тарихындағы ең ірі бағдарлама болды, бастапқыда жеке тұрақтары бар жеке меншік дүкендерге назар аударылды. Бірнеше апта ішінде Safeway қаптары Morrisons қаптарымен ауыстырылды және Morrisons өнімдері Safeway дүкендерінде пайда бола бастады. Бастапқыда 52 дүкен сатып алынғаннан кейін міндетті түрде сатылуы тиіс еді. Екі дүкен басқа себептермен жабылды, John Lewis Partnership 19 дүкенді Waitrose желісінің бөлігі ретінде сатып алды, J Sainsbury plc тағы 14 дүкенді сатып алды, ал Tesco 2004 жылдың қазанында 10 дүкенді сатып алды. Ол кезде Morrisons ыңғайлы дүкендер секторына кірмеуді шешті, бірақ кейін M Local дүкендерімен кірді. Осы шешімге сәйкес, 2004 жылы 114 кішкентай «Safeway Compact» дүкені бәсекелес Somerfield супермаркет желісіне 260,2 миллион фунт стерлингке екі бөлікте сатылды. Солтүстік Ирландияда Morrisons Safeway дүкендерін және Бангордағы, Morrisons сатып алғаннан кейін ашылған дүкенді Asda-ға сатты. Waitrose 2005 жылы бес дүкенді, ал 2006 жылдың 18 шілдесінде тағы алты дүкенді сатып алды, оның ішінде бұрынғы Safeway дүкені Хексемде, Нортумберлендте, ол Англияның ең солтүстік Waitrose филиалы болды. 2005 жылдың мамырында Morrisons Safeway және BP бірлескен кәсіпорны – ыңғайлы дүкен/жанармай стансасын жабу туралы хабарлады. Келісім бойынша, ғимарат екі компания арасында 50/50 бөлінді. Morrisons сонымен қатар Safeway-тің Channel Islands дүкендерін, Гернси мен Джерсидегі CI Traders-ке сатты, онда дүкендер Safeway ретінде сауда-саттық жалғастырды, бірақ олар сатқан өнімдер Iceland сияқты желілердің бренд атауларын алып жүрді. 2011 жылы Sandpiper CI/CI Traders Channel Island Safeway дүкендерін Waitrose-ке сатты, ал Safeway бренді Channel Islands-тен жоғалып кетті. Мэн аралында Дуглас дүкені Shoprite-ке, ал Рамси дүкені The Co-operative Food-ке сатылды. Гибралтардағы дүкен бастапқыда сатылымға ұсынылды, бірақ ақырында қайта құрылды. 2006 жылдың қарашасында Morrisons форматын енгізу үшін дүкенді кеңейту және қайта дамыту жоспарлары ұсынылды. 2005 жылдың қыркүйегінде компания Кент, Бристоль және Уоррингтон қалаларындағы Safeway қоймаларын жабу туралы мәлімдеді, бұл 2500 жұмыс орнының жоғалуына әкелді. Кейіннен Кент қоймасы бәсекелес Waitrose компаниясына, ал Уоррингтон қоймасы мұздатылған азық-түлік бәсекелес Исландия компаниясына сатылды. Бристоль қоймасының бір бөлігі Gist-ке сатылды. Дүкенді қайта құру процесі 2005 жылдың 24 қарашасында аяқталды, ол кезде Safeway-тің соңғы бөлігі Ұлыбританиядан жоғалып кетті.

The company was founded in June 1899 by William Morrison, who started the business as an egg and butter merchant in Rawson Market, Bradford, England, operating under the name of Wm Morrison Limited. His son Ken Morrison took over the company in 1952, aged 21. In 1958, Morrisons opened a small shop in the city centre. The company was purchased for £3.3 billion, comprising 1 new Morrisons share (enabling Safeway shareholders to have a 50% stake in the enlarged group and reducing the Morrison family's shareholding to 18%), plus 60 pence in cash (paid for by the divestment of 52 overlapping stores) for each Safeway share held. The acquisition quickly ran into difficulties caused in part by changing the accounting systems six weeks before the transaction was completed, leading to a series of profit warnings being issued by Morrisons, poor financial results and a reversion to manual systems. The programme of store conversions from Safeway to Morrisons was the largest of its kind in British retail history, focusing initially on the retained stores which were freehold, over with separate car parks. Within a few weeks, Safeway carrier bags were replaced by those of Morrisons, and Morrisons own brand products began to appear in Safeway stores. Originally 52 shops were to be compulsorily divested after the takeover. Two closed for other reasons, John Lewis Partnership purchased 19 to be part of its Waitrose chain, J Sainsbury plc purchased a further 14, and Tesco bought 10 in October 2004. At the time Morrisons chose not to move into the convenience store sector, although it later did so with its M Local stores. In accordance with this policy decision, 114 smaller 'Safeway Compact' stores were sold to rival supermarket chain Somerfield in 2004 in a two part deal worth £260.2 million. In Northern Ireland Morrisons sold the Safeway stores, and a store in Bangor that opened after the Morrisons takeover, to Asda. Waitrose purchased five stores in 2005, followed by six more on 18 July 2006, including the former Safeway store in Hexham, Northumberland, which became England's most northerly Waitrose branch. In May 2005, Morrisons announced the closure of Safeway and BP joint venture convenience store/petrol station. Under the deal, the premises had been split 50/50 between the two companies. Morrisons also sold Safeway's Channel Islands stores, in Guernsey and Jersey, to CI Traders where the stores continued to trade as Safeway, although the products they sold carried the brand names of chains such as Iceland. In 2011, Sandpiper CI/CI Traders sold the Channel Island Safeway stores to Waitrose, and the Safeway brand disappeared from the Channel Islands. On the Isle of Man, the Douglas store was sold to Shoprite and the Ramsey store was sold to The Co operative Food. The Gibraltar store was originally offered for sale, but was ultimately converted. In November 2006, plans were submitted for the extension and redevelopment of the store to introduce the full Morrisons format. In September 2005, the company announced the closure of former Safeway depots in Kent, Bristol and Warrington with the loss of 2,500 jobs. The Kent depot was later sold to upmarket rival Waitrose, and the Warrington one to frozen food rival Iceland. Part of the Bristol depot was sold to Gist. The store conversion process was completed on 24 November 2005 when the final Safeway fascia disappeared from the UK.

Моррисон отбасы орнынан түсуі

Safeway компаниясын сатып алғаннан кейін Morrisons бірқатар қиындықтарға тап болды. Компания сатып алудан бері бес рет пайда туралы ескерту жариялады, сондай-ақ Моррисоннің "солтүстік" үлгісі оңтүстікте тиімді жұмыс істемейтіні анықталды. Жаңа ұлттық беделін жаңарту мақсатында Morrisons Heineken компаниясының бас операциялық директоры, голландтық Марк Болландты бас атқарушы директор қызметіне тағайындады. 2008 жылдың 13 наурызында сэр Кен Моррисон 55 жылдық еңбек жолынан кейін компания төрағасы лауазымынан кетіп, құрметті президент атанды.

Кеңейту және серіктестік

2009 жылдың наурыз айында «Co-operative Group» компаниясы «Somerfield» супермаркеттер желісін толығымен сатып алғаннан кейін, Бәсекелестік комиссиясы оған бірқатар дүкендерді сатуды міндеттеді. «Morrisons» біріктірілген топтан 35 дүкенді сатып алды, олардың көпшілігі «Somerfield» тақыбымен сауда жасады. Бұл жаңа дүкендер «Morrisons» компаниясының кішкентай супермаркеттерге кеңейту үшін анықтаған 100-ден астам дүкеннің біріншісі болды, мақсаты – Ұлыбританиядағы әрбір үйге 15 минуттық қашықтықта дүкен ашу. Марк Болланд 2009 жылдың желтоқсанында «Marks & Spencer» компаниясының бас директоры лауазымына кетті, ал оның орнына 2010 жылдың қаңтарында Дальтон Филипс тағайындалды. 2010 жылы «Morrisons» бюджеттік саудагер «Peacocks» компаниясымен келісімге келді, алғашқы франшизалық дүкен Брэдфорд қаласындағы Идлдегі дүкенін қайта жаңарту барысында ашылды. «Peacocks» бөлімі 2013 жылдың 21 наурызында 85 дүкенде өзінің «Nutmeg» балалар киім брендін іске қосуға дейін басқа дүкендерге таратылды. «Morrisons M local» дүкенінің алғашқысы 2011 жылы Йоркширдегі Илкли қаласында ашылды. Кейіннен барлық «M Local» дүкендері 2015 жылы қысқа ғана уақытқа «My Local» желісі болып қайта аталды. 2012 жылдың желтоқсанында көрсетілген телерекламада итке Рождестволық пудингтің бөліктерін беруіне Британдық ветеринариялық қауымдастығы мен Кеннел клубы наразылық білдірді, себебі жүзім иттің денсаулығына зиянды. «Morrisons» компаниясы алған ветеринарлық кеңес бойынша, қауіп минималды деді. 2013 жылдың мамыр айында «Morrisons» компаниясы «Ocado» компаниясымен серіктестікке келісіп, оның технологиялық жүйелерін және тарату инфрақұрылымын өз онлайн қызметін іске қосу үшін пайдаланды.

Қайта құрылымдау

Ричард Пенникук, который присоединился к Morrisons в октябре 2005 года, был заменен Тревором Стрейном, ранее корпоративным финансовым директором, в должности финансового директора Morrisons в июне 2013 года. В феврале 2014 года стало известно, что младшие члены основательской семьи Моррисонов, владеющие 10% компании и, предположительно, включающие двоих детей почетного президента сэра Кена Моррисона, Уильяма Моррисона-младшего и Андреа Шелли, а также племянницу сэра Кена Моррисона и ее мужа, Сьюзан и Найдела Притчарда, обратились к ряду компаний частного капитала с предложением о приватизации компании. Они выразили недовольство финансовыми показателями компании и корпоративной стратегией Далтона Филипса. После представления в марте 2014 года новой трехлетней корпоративной стратегии, направленной на восстановление продаж и доли рынка, бывший председатель Morrisons сэр Кен Моррисон на ежегодном общем собрании акционеров Morrisons в июне 2014 года раскритиковал подход Далтона Филипса. Племянник Моррисона Крис Бланделл, контролирующий большую часть оставшейся доли семьи в супермаркете, согласился с ним, заявив совету директоров, что компании требуется спасение, и приветствовал решение председателя сэра Яна Гибсона покинуть бизнес в июне 2015 года. В июне 2014 года Morrisons объявила о планах по сокращению 2600 рабочих мест в результате изменений в структуре управления. Morrisons заявила, что протестировала новую структуру и считает, что лучшие результаты достигаются этими методами. Эти сокращения в основном затронут должности руководителей отделов и надзорные должности. Morrisons заявила, что создаст 1000 рабочих мест в магазинах удобного формата Morrisons M local и 3000 в новых супермаркетах. После этого Morrisons продала свой распределительный центр в Кенте инвестиционной компании по недвижимости за 97,8 миллиона фунтов стерлингов. Склад в Кемсли должен быть немедленно арендован обратно супермаркетной сетью по 25-летнему соглашению с арендной платой в размере 5,4 миллиона фунтов стерлингов в год. После падения сопоставимых продаж на 3,1% в период рождественских торгов 2014 года сэр Ян Гибсон ушел в отставку за шесть месяцев до окончания срока полномочий и был заменен бывшим финансовым директором Tesco Эндрю Хиггинсоном в конце января 2015 года. 25 февраля 2015 года Morrisons назначила бывшего директора Tesco Дэвида Поттса своим новым генеральным директором. Далтон Филипс и еще пять руководителей также покинули компанию в марте 2015 года. Morrisons также объявила о закрытии десяти убыточных магазинов (восемь бывших магазинов Netto UK и два бывших магазина Somerfield, приобретенных при руководстве Филипса) в Крамлингтоне, Аккрингтоне, Рейвенсторпе, Брансхольме (Халл), Телфорде, Вест Бромвиче, Уоллси (Сикомб), Ньютон-ле-Уиллоус, Рагби и Кроули. Кроме того, будет закрыто шесть убыточных магазинов удобного формата, а расширение сети магазинов удобного формата замедлится, поскольку 40 площадок больше не будут приобретаться. В июне 2015 года Morrisons снизила цены на 200 «товаров повседневного спроса» на 33%. Сопоставимые продажи сети магазинов упали на 2,9% в первые три месяца 2015 года после падения на 2,6% в последние три месяца 2014 года. В ответ компания решила «упростить» свой головной офис в Брэдфорде за счет сокращения 720 рабочих мест. В сентябре 2015 года Morrisons объявила о продаже своих 140 магазинов M Local Майку Грину и Greybull Capital, которые будут переименованы в My Local, за 25 миллионов фунтов стерлингов и о планах закрыть 11 супермаркетов, что приведет к потере 900 рабочих мест. В январе 2016 года руководство Morrisons объявило о закрытии еще 7 магазинов, чтобы оптимизировать свои существующие активы и решить проблемы с низкой эффективностью. После широко освещенного падения цен на молоко в Великобритании в ноябре 2015 года Morrisons запустила линейку молока под названием «For Farmers» с большим флагом Союза на этикетке, заявив, что фермерам будет выплачиваться дополнительно 23 пенса за 4-пинтовую бутылку – 10 пенсов за литр. После получения жалоб Morrisons признала, что дополнительные деньги фактически были выплачены поставщику молока Arla Foods для распределения между несколькими странами, при этом только пятая часть 23 пенсов поступала британским фермерам. Позже в 2017 году Morrisons изменила схему таким образом, что вся дополнительная выплата направлялась непосредственно выбранной группе из 300 британских фермеров. Небольшая группа из 50 фермеров была привлечена к поставке ассортимента, при этом к производству молока применялись дополнительные стандарты благополучия животных. С марта 2020 года компания планировала сократить 3000 управленческих должностей и создать 7000 рабочих мест в торговом зале в рамках своего плана реструктуризации. В декабре 2020 года Morrisons подверглась критике за сохранение Паулы Веннеллс в своем совете директоров, несмотря на ее роль генерального директора Post Office во время скандала с субпочтальонами и критику ее руководства как «жестокого и некомпетентного» со стороны консервативного пэра и различных депутатов. Веннеллс в конечном итоге покинула свой пост неисполнительного директора 26 апреля 2021 года. 16 августа 2021 года работник организовал протест против компании за выращивание деформированных птиц на четырех своих интенсивных фермах. The Independent сообщила, что активисты из Open Cages, Animal Equality UK и The Humane League UK призывали Morrisons подписать Better Chicken Commitment (BCC), запрещающее использование быстрорастущих пород, подверженных хромоте и сердечным приступам, и предоставляющее птицам естественный свет и больше пространства. Компания ответила, что заботится о благополучии животных, требует от поставщиков соблюдения стандартов и запросила полное расследование.

Richard Pennycook, who had joined Morrisons in October 2005, was replaced as Chief Financial Officer at Morrisons in June 2013 by Trevor Strain, previously Finance Director Corporate. In February 2014, it emerged that younger members of the founding Morrison family, who own 10% of the company and who are thought to include two of Honorary President Sir Ken Morrison's children, William Morrison Junior and Andrea Shelley, along with Sir Ken Morrison's niece and her husband, Susan and Nigel Pritchard, had approached a number of private equity firms about taking the company private. They were said to be unhappy about the company's financial performance, and Dalton Philips's corporate strategy. Following a new three year corporate strategy revealed in March 2014 aimed at recovering sales and market share, at Morrisons Annual General Meeting in June 2014 Morrisons former chairman Sir Ken Morrison criticised Dalton Philips's approach. Morrison's nephew Chris Blundell, who controls most of the remaining family stake in the supermarket, agreed, telling told the board it needed rescuing, and welcomed the decision by chairman Sir Ian Gibson to leave the business in June 2015. In June 2014, Morrisons announced that plans had been put in place to cut 2,600 jobs as a result of changes to its management structure. Morrisons stated that it had trialled the new structure and believed that better performance was achieved via these methods. These cuts would primarily affect department manager and supervisory positions. Morrisons claimed they would create 1,000 jobs in Morrisons M local convenience stores and 3,000 in new supermarkets. Following this, Morrisons sold its distribution centre in Kent to a real estate investment company for £97.8 million. The depot in Kemsley was to be immediately leased back to the supermarket chain on a 25 year agreement, for a rent of £5.4 million per annum. Following a 3.1% drop in like for like sales in the Christmas 2014 trading period, Sir Ian Gibson stood down six months early and was replaced by former Tesco chief financial officer Andrew Higginson at the end of January 2015. On 25 February 2015, Morrisons named former Tesco director David Potts as its new chief executive. Dalton Philips and five other executives also left the company in March 2015. Morrisons also announced the closure of ten loss making stores (eight former Netto UK stores and two former Somerfield stores, bought under Philips's leadership) in Cramlington, Accrington, Ravensthorpe, Bransholme (Hull), Telford, West Bromwich, Wallasey (Seacombe), Newton le Willows, Rugby and Crawley. In addition, six unprofitable convenience stores would close, and the roll out of the convenience store chain would be slowed, as a batch of 40 sites would no longer be bought. In June 2015, Morrisons cut the price of 200 'everyday items' by up to 33% The store chain's like for like sales had fallen by 2.9% in the first three months of 2015, after falling 2.6% in the last three months of 2014. The company responded by deciding to 'simplify' its head office in Bradford at the cost of 720 jobs. In September 2015, Morrisons announced the sale of its 140 M Local stores to Mike Greene and Greybull Capital, to be re branded My Local, for £25 million and that it planned to close 11 supermarkets, with a reported 900 jobs lost. In January 2016 Morrisons bosses announced that a further 7 stores would be closing to help optimise their existing assets and address areas of underperformance. Following a well publicised crash in UK milk prices in November 2015, Morrisons launched a variety milk labelled 'For Farmers', with a large Union Jack on the label, claiming an extra 23p per 4 pint bottle would to be given to farmers – 10p per litre. Following complaints, Morrisons admitted that the extra money was actually paid to the supplier of the milk, Arla Foods, to be divided among several countries, with only a fifth of the 23p going to UK farmers. Morrisons later changed the scheme in 2017 such that the total additional payment went directly to a selected group of 300 British farmers. A smaller group of 50 farmers were tasked with supplying the range, with additional welfare standards applied to the production of the milk. From March 2020, the company aimed to cut down 3,000 management roles, and created 7,000 shop floor jobs as part of its restructuring plan. In December 2020, Morrisons was criticised for retaining Paula Vennells on its board, despite her role as CEO of the Post Office during the subpostmasters' scandal and criticism of her leadership there as "both cruel and incompetent" by a Conservative peer and various MPs. Vennells eventually left her role as a non executive director on 26 April 2021. On 16 August 2021, a worker led a protest against the company for raising deformed birds at four of its intensive farms. The Independent reported that campaigners from Open Cages, Animal Equality UK and The Humane League UK were urging Morrisons to sign the Better Chicken Commitment (BCC), banning the use of fast growing breeds susceptible to lameness and heart attacks, and giving birds natural light and more space. The company responded that they cared about animal welfare, required suppliers to maintain standards, and had asked for a full investigation.

CD&R-ді сатып алу

2021 жылдың маусым айында Morrisons компаниясы Clayton, Dubilier & Rice (CD&R) жеке капитал фирмасының компанияны сатып алу туралы 5,5 миллиард фунт стерлингтік ұсынысын қабылдамады, себебі бұл ұсыныс компанияны "нақты бағалаудан кем" деп санады. 2021 жылдың шілдесінде АҚШ-тың жеке меншік инвестициялық фирмасы Fortress Investment Group бастаған, Канада зейнетақы қоры және Koch Industries қолдауымен жасалған, Morrisons компаниясын 6,3 миллиард фунт стерлингке (8,7 миллиард доллар) бағалау туралы ұсыныс жасалды. Бұл ұсыныс акционерлердің 3 шілдеде 2021 жылы мақұлдауына байланысты, алдымен басқарма тарапынан қабылданды. Fortress ұсынысынан кейін Apollo Global да ұсыныс жасауды қарастырды, бұл бәсекелестікке алып келді, бірақ Apollo Global өз ұсынысынан бас тартып, Fortress ұсынысын қолдады. 2021 жылдың 6 тамызында Fortress басқаратын консорциум, Morrisons компаниясының ең ірі акционері Silchester International Investors бұрынғы ұсыныстың тым төмен екенін мәлімдегеннен кейін, ұсынысын 6,7 миллиард фунт стерлингке (9,29 миллиард доллар) дейін арттырды. Morrisons басқармасы акционерлерге келісімді тағы да ұсынды. Дегенмен, 2021 жылдың 19 тамызында CD&R-ден жасалған 7 миллиард фунт стерлингтік жақсартылған ұсыныс Morrisons басқармасы тарапынан акционерлерге ұсынылды; басқарма Fortress ұсынысын қолдауын тоқтатты. 2021 жылдың қазан айында 7 миллиард фунт стерлингтік CD&R ұсынысы қабылданды; сатып алу 2021 жылдың 26 қазанында Жоғары сот тарапынан мақұлданды. 2022 жылдың мамырында Morrisons компаниясы McColl's-ты оның әкімшісімен жасалған алдын ала келісім бойынша төлемсіздік жағдайында сатып алды. 2023 жылдың ақпанында, 124 жылдық тарихы бар тізбекті CD&R сатып алғаннан кейін 16 ай өткен соң, ол "күніне артқан тереңдігі бар шұңқырға түсіп қалды" деп хабарланды. 30 қазанға дейінгі жылдың қорытындысы бойынша тізбектің негізгі табысы 15%-ға төмендеп, 828 миллион фунт стерлингті құрады; бағалар күрт өскеніне қарамастан сату көлемі 4,2%-ға төмендеді, бұл салықтан бұрынғы 33 миллион фунт стерлингтік зиянды білдіреді. Morrisons компаниясының таза қарызы CD&R сатып алу алдында 3,2 миллиард фунт стерлинг болса, қазір 7,5 миллиард фунт стерлингке жетті. Morrisons компаниясының бұрынғы басшысы: "[CD&R] тым көп төледі, енді олар оны қайтарып алуы керек" деді.

Ағымдағы операциялар

2020 жылдың шілдесінде Morrisons Ұлыбританияда 497 супермаркетке ие болды, оның ішінде Safeway plc компаниясын сатып алғаннан кейін сақталған дүкендер де бар еді. 2004 жылға дейін Morrisons супермаркеттері көбінесе Англияның орталық және солтүстік бөліктерінде орналасқан, бірақ 1998 жылы ашылған Үлкен Лондонның Эрит қаласындағы дүкенімен бастап, оңтүстікке қарай кеңейді. 2021 жылдың сәуірінде Morrisons пластикалық қаптарды сатуды тоқтатып, дүкендерінен алып тастайтынын және пластик қолдануды азайту мақсатында оларды қағаз қаптармен алмастыратынын мәлімдеді.

Сақтау форматтары

Моррисонның көптеген гипермаркеттерінде өнімдер "Маркет көшесінде" орналасқан. Қаптамадағы ет етхананың жанында немесе қасында, ал оның жанында сыр сақтауға арналған тоңазытқышпен бірге деликатес бөлімі және "Oven Fresh" аталған айналма пеш орналасқан.

Жай сауда орындары

Супермаркеттің M Local дүкендерінің сәтсіздігінен кейін, Morrisons 2016 жылы Motor Fuel Group серіктестігімен Morrisons Daily брендімен бес сынақ дүкендерінің жаңа желісімен ыңғайлы нарыққа оралды. Бірақ, 2017 жылы бұл сынақ аяқталып, дүкендер жабылды және компанияның жанармай құю алаңдарында 40 дүкен ашу үшін Rontec-пен жаңа серіктестік құрылды. 2019 жылы MPK Garages және Essar басқаратын Morrisons Daily дүкендері ұқсас келісім бойынша сауда жасай бастады. 2018 жылы Morrisons SandpiperCI-мен франшизалық және көтерме тауармен қамтамасыз ету туралы келісімге келді, бұл келісім арқылы 43 Morrisons Daily ыңғайлы дүкендерін Канал аралдарында ашуға мүмкіндік болды, бұрын олар Nisa брендімен жұмыс істеген. 2022 жылға қарай SandpiperCI Канал аралдарындағы 19 дүкенін Morrisons Daily форматына өзгертті, соның ішінде Лиссабон Хаустағы бұрынғы Benest's of Millbrook дүкені де осы форматқа көшті. 2021 жылы Morrisons және McColl's арасындағы серіктестік келісімі бойынша, келесі үш жылда McColl's-тің 300 дүкенін Morrisons Daily дүкендеріне айналдыруға міндеттелді, бұл алдыңғы айларда жасалған 30 дүкенді сынақтан өткізуден кейін қабылданды. Бұл келісім 2017 жылы жасалған келісімнің жалғасы болып табылады, онда Morrisons кем дегенде 2027 жылға дейін McColl's-тің жалғыз жеткізушісі болып табылады, қазіргі уақытта супермаркет олардың 1200-ден астам дүкенін қамтамасыз етеді. Morrisons 2016 жылы Safeway брендін қайта жаңғыртты және оны көтерме сауда клиенттерінің дүкендерінде және Morrisons Daily дүкендерінде пайдаланды, сондай-ақ Safeway Daily брендімен жұмыс істейтін екі MPK Garages жанармай құю алаңындағы дүкендерде де қолданды.

Онлайн сауда

2012 жылы топ әлемнің түкпір-түкпірінен шарап сататын "Morrisons Cellar" деп аталатын алғашқы бөлшек сауда веб-сайтын іске қосты. Бәсекелестерінен өзгеше, Morrisons көп жылдар бойы онлайн сауда жасауды ұсынбады. 2013 жылдың мамыр айында Morrisons Ocado компаниясымен серіктестікке келісіп, оның технологиялық жүйелерін және таратпалық инфрақұрылымын өз онлайн қызметін іске қосуға пайдаланды. Morrisons Amazon компаниясымен де Prime Pantry үшін өнімдерді жеткізу туралы келісім жасады.

Вертикальды интеграция

Morrisons өнімдерінің жартысынан астамын өзі шығарады.

Үйге жеткізу қызметі

Morrisons қазір үйге жеткізу қызметін ұсынады, сияқты Ұлыбританияның көптеген супермаркеттері де ұсынады. 2020 жылдың маусым айында Ұлыбританияда COVID-19 пандемиясының басында Morrisons қарттар мен осал адамдар үшін телефон арқылы тапсырыс беру мүмкіндігімен үйге жеткізу бағдарламасын енгізді, бұл қызмет Morrisons дүкенінен 10 миль радиуста тұратын адамдарға ғана қолжетімді болды. Пандемиялық шектеулер алынып тасталғаннан кейін Моррисоннің үйден үйге жеткізуі өзгерістермен жалғасты, атап айтқанда, қор жинауды болдырмау үшін бір тапсырысқа үш тауардың шегі алынып тасталды.

Жанар-жағар май станциялары

Morrisons компаниясы Ұлыбританияда 339 жанармай стансасын (2022 жылға қарай) пайдаланады, барлық стансаларда бензин мен дизель, ал таңдалған стансаларда сұйық газ (LPG Autogas) ұсынады. Көптеген жанармай стансалары таңдалған дүкендердің тұрақтарында орналасқан, бірақ Morrisons Daily немесе Morrisons Select басқаратын жеке тұрған стансалар да бар. Ұзақ жылдар бойы Morrisons жанармай стансалары бірнеше рет брендтік стильдерін және түс схемаларын өзгертіп келді. Олар:

+Жанармай стансасының бренді Түс схемасы Мысал сурет(тер) Қолданылған жылдар Ескертпелер/Түсініктемелер
Miles Better Value Сары түсті қара мәтін 1998 жылға дейін Бұл түс схемасы кейбір стансаларда 2008 жылға дейін қолданылды.
Сары мәтін қара v1 Сары мәтін қара v2 шамамен 1998 – 2007
Сары және жасыл мәтін ақ 2007 – 2011 Бұл түс схемасы кейбір стансаларда 2020 жылға дейін сақталды.
Ақ түсті жасыл мәтінмен сұр M Refuel Жасыл түсті ақ мәтін 2011 – 2016
Morrisons Daily / Select Жасыл түсті ақ және сары мәтін 2016 – қазіргі уақытқа дейін.

Отын карталары

Көптеген жылдар бойы 2014 жылға дейін Morrisons бензин станциялары «Майлз» картасы деп аталатын адалдық карта жүйесін ұсынды. Әрбір мүше бір литр жанармай сатып алған сайын 10 ұпай жинады, сондай-ақ 500 литр немесе одан да көп сатып алған жағдайда 5 фунттық сауда купонына ие болды. 2014 жылы бұл жүйе «Match & More» картасымен, 2016 жылы «More» картасымен және 2021 жылы «My Morrisons» картасымен алмастырылды, кейіннен «Fiver» сияқты ұсыныстармен «Morrisons More» деп қайта аталды, онда сатып алулар клиенттерге ұпай береді, ал 2023 жылы 5000 ұпай 5 фунт стерлингке бағаланды. Morrisons сонымен қатар «fuelGenie» жанармай картасы жүйесін де ұсынады.

Бала күтімі

2011 жылы Моррисонс балалар тауарын сатушы Kiddicare компаниясын 70 миллион фунт стерлингке сатып алып, оған киім мен үй жиһаздарын онлайн сату білімімен қамтамасыз етуді көздеді. 2012 жылы Carphone Warehouse-тан бұрынғы 10 Best Buy дүкені сатып алынып, Kiddicare-ді сауда орталықтарына кеңейтуге мүмкіндік берді. Kiddicare 2014 жылдың шілде айында Endless жеке капитал фирмасына 2 миллион фунтқа сатылды, және екі айдан кейін Worldstores компаниясына құпия сомаға сатылды.

FreshDirect-тің атауы

Morrisons 2011 жылы Нью-Йорк негізделген FreshDirect онлайн азық-түлік дүкенінің 10% үлесін 31 миллион фунт стерлингке сатып алды. 2013 жылы жоспарланған іске қосылуға дейін бизнес тәжірибесін үйрену үшін Нью-Йоркке команда жіберген соң, Morrisons 2014 жылдың қаңтарында үйге жеткізу қызметін бастады. 2014 жылдың наурызында Morrisons компаниясының бас директоры Далтон Филлипс компанияның қаржылық қиындықтарға байланысты FreshDirect-тегі үлесін сатуға келіскенін, сондай-ақ өз онлайн-сауда сайтының құрылғандықтан, енді FreshDirect қажеттігі болмайтындығын хабарлады. Сату 2016 жылдың тамызында 45 миллион фунт стерлингке аяқталды.

Жай сауда орындары

Компания "Morrisons M Local" деп аталатын бірнеше кіші дүкендерді Бірмингем, Манчестер, Кардифф және Бристоль сияқты ірі қалаларда ашты. Бұл дүкендердің форматы шағын Tesco Express және Sainsbury's Local дүкендеріне ұқсас болды, бірақ оларда пирожки, кофе, ротиссери, сүттал және салат бар сияқты дайын ыстық тағамдардың ассортименті кеңейтілген. Тауарлар жақын жердегі ірі дүкендерден жеткізілді, ал тұтынушылар ет және балық сияқты тағамдарды да тапсырыс бере алатын болды. Лондонның батысындағы Фелтемдегі тараздық орталық сатып алынып, Лондон мен Оңтүстік-Шығыс аймағындағы дүкендерге тауар жеткізу желісі құрылды, себебі бұл аймақта салыстырмалы түрде аз Morrisons ірі дүкендері бар. 2013 жылдың соңына дейін 70 дүкен ашылды, оның ішінде 7 Jessops және 49 Blockbuster дүкендерін банкроттан шығарушылардан сатып алу арқасында. 2013 жылдың 26 ақпанында банкроттан шығарушылардан тағы алты HMV дүкені сатып алынды. M Local желісі 2015 жылы жеке капитал тобына сатылып, My Local деп қайта аталды, бірақ бір жылдан кейін банкротқа ұшырады.

Логотиптер мен лозунгтер

2007 жылдың 15 наурызында Morrisons компаниясы «жаңаша бренд имиджін» таныстырды, ол барлық дүкендерге, көліктерге және таратұ орындарына енгізілді. Бұл «Morrisons» атауы мен түс схемасын сақтап, таныс «M» логотипін алмастырды. Арзан бағадағы Bettabuy өнімдері «заманауи» Morrisons Value брендіне ауыстырылды, ол 2012 жылдың қаңтарында M Savers деп қайта аталды. Өзгеріс ескі сары және қара логотипті, ал «Morrisons-тан сатып алудың көптеген себептері» слоганын «Сіз үшін таза таңдау» дегенге алмастырды. 2010 жылы бұл «Таза жеңіңіз. Аз төлеңіз» слоганымен ауыстырылды. Кейін 2013 жылы «Маңыздысының көбірек бөлігі» деп өзгертілді. Бұл өзгеріске сыртқы таңбаларды ауыстыру да кірді, бұрынғы Morrisons таңбалары жаңа логотиппен бірге сақталды, сондай-ақ өнім қаптамасы, сату орны, жарнама, қызметкерлердің формасы (ескі көк галстуктер мен ленталар жасылға ауыстырылды) және тасымалдау көліктері де өзгертілді. Бұл шешімнің себебі Morrisons компаниясының Safeway компаниясын сатып алғаннан кейін кеңейген географиялық аумағын пайдаланып, ұлттық клиенттер базасын кеңейту қажеттілігі болды. 2015 жылы Morrisons бренд тарихына сүйене отырып, жаңа логотип пен «Morrisons істейді» слоганын ұсынды. Жаңа логотип барлық дүкендердің таңбаларына, сондай-ақ жаңа формалар мен дүкен ішіндегі жаңа стильге орнатылды. 2023 жылдың мамырында Morrisons жаңа жарнамалық кампанияны іске қосты, онда ескі «Morrisons-тан сатып алудың көптеген себептері» слоганы мен джинглы қайта қолданылды.

Садақалық картасы

Match & More картасы 2014 жылы енгізілген, бұл карта желідегі клиенттердің Aldi, Lidl, Tesco, Sainsbury's және Asda дүкендеріндегі және онлайн режиміндегі салыстырмалы азық-түлік тауарларына төлеген бағамен сәйкестендірілді. Егер клиент 15 фунт стерлинг немесе одан көп сомаға тауар сатып алса және сол тауарларға арзанрақ төлей алатын болса, Morrisons картасындағы айырмашылықты автоматты түрде ұпай ретінде есептеп беретін. Сауда бағасының 1 пенске айырмашылығы үшін клиенттер 10 Match ұпайы алды, ал 1 фунт айырмашылығы үшін 1000 ұпай жинады. Айырмашылық ұлттық брендтер, сондай-ақ ұқсас өндірістің тауарлары мен таза өнімдерге, тіпті басқа дүкендерде акциядағы тауарларға қатысты да есептелді. 2016 жылы Match & More лояльдік карталары «More» лояльдік картасы деп қайта аталды және барлық клиенттерге жаңа карта берілді, бұл қайта атауға сәйкес жасалды. Лояльдік жүйесі 2021 жылдың мамыр айында «My Morrisons» деп қайта аталды, бұл компанияның ұпай жинау мүмкіндігін тоқтатуымен байланысты болды. Morrisons More лояльдік жүйесі 2023 жылдың 22 мамырында My Morrisons-ты алмастырып қайта енгізілді. Лояльдік карта форматындағы осы соңғы өзгеріс – 2014 жылы жарияланған Match & More бағдарламасынан бері он жыл ішіндегі төртінші өзгеріс.

Өнімдер ассортименті

Morrisons өз брендтерімен сатылатын мыңдаған тауарды ұсынады. Олардың ішінде Morrisons Savers, бұрын M Savers деп аталған, экономикалық бағадағы бренд, оған азық-түлік, сусындар және тұрмыстық тауарлар сияқты алуан түрлі өнімдер кіреді. 2015 жылы бұл бренд Ұлыбританияда ең қарқынды өсіп келе жатқан азық-түлік бренді болып танылды.

Томидің түскі шай қорапшасы

Morrisons 2020 жылдың 2 қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына арналған мерейтойды атап өткісі келетін сатып алушыларды қолдау мақсатында арнайы "Томмидің түстен кейінгі шай қорабын" ұсынды. Қораптардан түскен табыстың бір фунт стерлингі Royal British Legion Industries (RBLI) арқылы Tommy Tea жобасына аударылды, сондай-ақ компания қосымша 10 000 фунт стерлинг көмек көрсетті.

Тарату

2005 жылы Morrisons құлаған Rathbones нан пісіру зауытының бір бөлігін 15,5 миллион фунт стерлингке сатып алды, бұл зауыт Morrisons-ты нанмен қамтамасыз еткен. 2007 жылы Morrisons Суиндон қаласында жаңа таратy орталығын ашты және Сомерсет округындағы Бриджвотерде M5 тас жолының 23-ші қиылысында жаңа учаске сатып алғанын хабарлады, ол жаңадан өнімдерді жинау және қаптау орталығы ретінде қайта құрылатын болады. Жаңа таратy орталығы ашылғаннан кейін Суиндон қоймасының қажеті болмады және ол 2011 жылдың желтоқсанында жабылды.