Сафвей: Ұлыбританиядағы бұрынғы супермаркеттер желісі

Кіріспе

Ұлыбританиядағы супермаркеттер мен шағын дүкендердің бұрынғы желісі.

Safeway Limited – британдық азық-түлік бренді және бұрынғы супермаркеттер мен шағын дүкендер желісі. Британдық Safeway 1962 жылы американдық Safeway Inc. компаниясымен құрылған, ал 1987 жылы Argyll Foods компаниясына сатылды. Кейіннен ол Лондон қор биржасында тіркелді. 2004 жылдың наурыз айында Morrisons компаниясы оны сатып алды. Оның 479 дүкенінің көп бөлігі Morrisons деп қайта аталды, ал қалғандары сатылды. Safeway таңбасымен жұмыс істеген дүкендер 2005 жылдың 24 қарашасында Ұлыбританиядан толықтай жойылды. 2016 жылдың қарашасында Morrisons компаниясы Safeway брендін қайта жаңғыртып, компанияның өз зауыттарында өндірілген өнімдерді Ұлыбританиядағы тәуелсіз саудагерлер арқылы таратуды бастады.

Алғашқы жылдар

Safeway Food Stores 1962 жылы Ұлыбританияда американдық Safeway супермаркеттер желісімен құрылды. Ұлы Лондонда жеті супермаркет және бірнеше шағын дүкен болды, ал алғашқы, арнайы салынған дүкені 1963 жылы Бедфорд қаласында ашылды. Ол АҚШ-тан кең дәліздері мен деликатес бөлімдері бар үлкен дүкендер және өнімдердің әлдеқайда кең ассортименті сияқты көптеген жаңа идеяларды әкелді. 1987 жылға қарай, Ұлыбритания бойынша 133 дүкені болды.

Argyll Foods компаниясының сатып алуы

1987 жылы Safeway Inc. Safeway Food Stores сатуға шығарды. Argyll Foods оны ақырында 681 миллион фунт стерлингке сатып алды, ал 600 миллион фунт стерлинг үш есеге асып түскен құқықтар ұсынысы арқылы жиналды. Argyll және Safeway бірігуі сарапшылар тарапынан Ұлыбританиядағы ең сәтті интеграцияланған бөлшек сауда комбинацияларының бірі деп бағаланды, бұл Argyll-дің тәжірибелі басқару тобын және күшті, бірақ толық дамымаған бөлшек сауда брендін біріктірді. Argyll содан кейін үлкен Presto супермаркеттерін Safeway брендіне айналдыра бастады. Presto атауы Солтүстік-Шығыс Англия мен Шотландиядағы кішкентай супермаркеттерде бірнеше жыл бойы сақталды және тіпті 1990-шы жылдардың басында жаңа Presto дүкендері ашыла бастағанда және Presto өнімдерінің жеке таңбасы енгізілгенде қысқа мерзімге қайта жанданды. Соңғы жаңа Presto дүкендері 1995 жылы ашылды. Бірақ жандану ұзаққа соқпады, себебі 1995 жылы көптеген кішкентай Presto дүкендері SPAR бөлшек сауда консорциумына сатылды. Келесі бірнеше жылда бәсекелестік күшейді. 1994 жылдың 30 сәуірінде аяқталған жыл ішінде салықтан бұрынғы пайда 13%-ға төмендеді, бұл Маккинзи Консалтингтің көмегімен сол кездегі бас директор Колин Смит басқарған «Safeway 2000» деп аталатын кең ауқымды стратегиялық шолуға әкелді. Бұл Lo Cost желісін Co-operative Retail Services компаниясына сатуды және Safeway дүкендерін отбасылық сатып алушыларға тартымды ету үшін қайта жобалауды қамтыды. 1996 жылдың шілдесінде Argyll акцияларды сатып алып, Safeway plc деп өзгертті. 1997 жылы бірнеше Presto дүкендері Safeway-ге айналдырылды, ал 1998 жылдың басында қалған Presto дүкендері айналдырылды немесе жабылды. Барлық дүкендер көлеміне қарамастан Safeway деп сауда жасады. 1997 жылы Алистер Грант зейнеткерлікке шыққаннан кейін төрағалыққа келген Дэвид Уэбстер Asda-мен бірігу туралы келіссөздер бастауға шешім қабылдады. Бірнеше аптадан кейін келіссөздер жексенбілік газетке ақпараттың таралуынан тоқтатылды, содан кейін 1998 жылдың басында қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды, бірақ қайтадан сәтсіз аяқталды. Келіссөздер сәтті аяқталған жағдайда, Safeway атауы жойылып, дисконтты бағаларға назар аударатын, бірақ оны қолдауға үлкен көлемге ие болатын күшті Asda пайда болар еді. Бұл Safeway үшін Tesco және Sainsbury's-пен күресті жалғастырудан гөрі, тұрақты болашақты қамтамасыз етуі мүмкін еді. Алайда, бұл бастапқыда тек таңдалған дүкендерде сынақ ретінде енгізілгендіктен, Tesco бірінші ұлттық деңгейдегі лояльдік картаны енгізгендігі үшін Clubcard-қа құқылы. Safeway 1999 жылы тауарларды солтүстік дүкендеріне, тіпті Инвернесс, Найрн, Элгин және Баккиге дейін тасымалдайтын теміржол контейнерлік жүйесін іске қосты. Пойыз вагондар мен контейнерлерден тұрды. Пойызды EWS операторы басқарды.

In 1987, Safeway Inc. put Safeway Food Stores up for sale. Argyll Foods eventually secured it for the sum of £681 million, with £600 million raised through a rights issue that was three times oversubscribed. The merger of Argyll and Safeway was hailed by commentators as one of the most successfully integrated retail combinations in the United Kingdom, bringing together Argyll's experienced management team, with a strong but somewhat underdeveloped retail brand. Argyll then began converting the larger Presto supermarkets to the Safeway brand. The Presto name continued on smaller supermarkets in North East England and Scotland for several years and even enjoyed a brief revival in the early 1990s, when several new Presto shops began to open and a range of Presto own label products was introduced. The last new Presto shops opened in 1995. The revival was short lived, as in 1995, many smaller Presto shops were sold to a consortium of SPAR retailers. Over the next few years, competitive pressures intensified. Pre tax profits fell by 13% during the year ended 30 April 1994, prompting a wide ranging strategic review known as "Safeway 2000", led by the then chief executive, Colin Smith, with assistance from McKinsey Consulting. This involved the sale of the Lo Cost chain to Co operative Retail Services and the redesign of Safeway shops to appeal to the family shopper. In July 1996, Argyll conducted a share buyback and renamed itself Safeway plc. During 1997, several Presto stores were converted to Safeways, and by the beginning of 1998, the final Presto shops were either converted or closed down. All shops traded simply as Safeway, regardless of size. David Webster, who had taken over as chairman in 1997, after the retirement of Alistair Grant, decided to open merger talks with Asda. These talks were called off after a few weeks following a leak to a Sunday newspaper, and then briefly revived in the early months of 1998, before breaking down again. The outcome, if the negotiations had been successful, would probably have been the disappearance of the Safeway name and the emergence of a stronger Asda, still focussing on discount prices, but with a bigger volume to support it. This might have achieved a more secure future for Safeway, than continuing the struggle to keep up with Tesco and Sainsbury's. As this was initially only introduced into selected shops on a trial basis, however, Tesco is able to claim the title for the first nationwide introduction of a loyalty card, with Clubcard. Safeway, in 1999, started a rail container flow carrying goods to its far north shops, some as far as Inverness, Nairn, Elgin and Buckie. The train consisted of van wagons and containers. The train was operated by EWS.

"Жаңа қауіпсіз жол"

1999 жылдың басында Safeway инвесторлардың күшейген сыныбына ілесіп қалды. Оның акциялары соңғы бес жылда азық-түлік секторынан нашар өркендеді. Asda компаниясы оны төртінші орынға ықпал етті және кең ауқымды азық-түлік емес тауарларды ұсыну үшін жеткілікті үлкен дүкендері болмады. 1999 жылдың шілдесінде Safeway Wal-Mart халықаралық бөлімінде жоғары лауазымдарда болған Карлос Криадо Пересті бас атқарушы директор етіп тағайындады. Мәселе Safeway-ді Tesco және Sainsbury’стен қалай ерекшелендіру және оның масштабты кемшілігін қалай азайту болды. Бәсекелестік комиссиясының бағалауынша, Tesco өзінің жеткізушілерімен Safeway-ге қарағанда айтарлықтай төмен бағамен келісімдер жасады – бұл үлкен сатылымдағы танымал тауарлар бойынша шамамен 3% құрады. Криадо Перестің жауабы – шектеулі тауарларға қысқа мерзімге үлкен жеңілдіктер ұсыну, яғни «жоғары/төмен» баға белгілеу формуласы болды, кейіннен Morrisons басшылығы оны «нақты дәлелсіз» деп бағалады. Криадо Перес сондай-ақ Safeway-дің клиенттік картасынан бас тартты, оның тиімді маркетинг құралы емес екенін айтты. Баға белгілеуге жаңа тәсіл Safeway стратегиясының төрт тірегінің бірі болды, ал қалғандары – «Жаңа өнімдер бойынша үздік», «Клиенттерге қызмет көрсетуде үздік» және «Тауардың қолжетімділігі бойынша үздік» болды. Криадо Перес осы бағытта дүкендерді дамытуға арналған бес жылдық бағдарламаны жоспарлады, ол 2004 жылға дейін аяқталуға тиіс болды. 2002 жылы Safeway Ұлыбританиядағы сату көлемі бойынша төртінші ірі супермаркет желісі болды. Алайда, ол Ұлыбританиядағы басқа ірі желілерге қарағанда баяу өсті, бұл акциялар бағасының компания активтерінің құнынан төмен болуына әкелді, нәтижесінде 2002 жылы тараған түрлі сатып алу туралы қауесеттер пайда болды, бұл қаланың Криадо Перес стратегиясына көңілі толмағанын көрсетті.

Моррисонның сатып алуы

2003 жылдың 9 қаңтарында шамамен 119 дүкені бар, негізінен Солтүстік Англияда орналасқан Morrisons компаниясы, Safeway басқармасының қолдауымен Safeway акцияларының әрқайсысына Morrisons-тың 1,32 жаңа акциясын ұсыну арқылы күтпеген сатып алу ұсынысын жасады. Бірақ бұл басқа да ықтимал сатып алушылардың белсенді әрекет етуіне себеп болды. Sainsbury's, Asda, KKR (1987 жылы Safeway-ді Argyll-ге сатуды қаржыландыруға көмектескен компания), Trackdean Investments Limited (BHS және Arcadia компанияларының иесі Филипп Грин бақылайтын) және Tesco компаниялары ұсыныс жасауды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Олардан барлығы 1973 жылғы «Әділетті сауда туралы» заңға сәйкес, Әділетті сауда кеңсесіне (OFT) өтініштерді ұсыну сұралды. 23 қаңтарда Safeway басқармасы Morrisons ұсынысын ұсынудан бас тартты. Кейін KKR өз ұсынысын кері алды. 19 наурызда Сауда және өнеркәсіп министрі Патриция Хьюитт, бәсекелестік мәселесін тудырмайтын Trackdean-нен басқа, қалған ұсыныстарды Бәсекелестік комиссиясына жіберді. Бәсекелестік комиссиясының есебі 26 қыркүйекте жарияланды. Safeway-ді Sainsbury's, Asda немесе Tesco сатып алуы «қоғамдық мүддеге қарсы келеді және тыйым салынуы керек» делінген. Алайда Morrisons компаниясының сатып алуы, жергілікті бәсекелестік мәселелеріне байланысты, біріккен компанияның 53 дүкенін сату шартымен қабылдауға болады деп шешілді. Патриция Хьюитт бұл ұсыныстарды қабылдады. Филипп Грин 30 қазанда жеке дүкендерді басқа желілерге сатуға рұқсат ала алатыны белгісіз болғандықтан, сатып алу туралы ұсыныс жасамағанын хабарлады. 15 желтоқсанда Morrisons, жалғыз қалған үміткер, Safeway басқармасының қатысуымен Morrisons акциясының біреуі және Safeway акциясының әрқайсысы үшін алпыс пенс қосып, жаңа ұсыныс жасады. 2004 жылдың 11 ақпанында Wm Morrison және Safeway акционерлері екі компанияның бірігуіне келісім берді, бұл айдың соңындағы Жоғары соттың екі шешіміне байланысты.

On 9 January 2003, the much smaller Morrisons, with around 119 shops largely located in the North of England, made a surprise offer to purchase the chain, offering 1.32 new shares of Morrisons for each share of Safeway, with the co operation of the Safeway board. However, this served only to start a stampede of other potential buyers. Sainsbury's, Asda, KKR (the company which helped finance the sale of Safeway to Argyll in 1987), Trackdean Investments Limited (controlled by Philip Green, owner of BHS and Arcadia) and Tesco all said they were considering making offers. They were all asked to make submissions to the Office of Fair Trading (OFT) for approval under the Fair Trading Act 1973. On 23 January, Safeway's board dropped its recommendation of the Morrisons offer. KKR later dropped its proposal. On 19 March, the remaining proposals except for Trackdean's (which was said to raise no competition issues) were referred to the Competition Commission by the Trade and Industry Secretary, Patricia Hewitt. The report of the Competition Commission was made public on 26 September. A takeover of Safeway by Sainsbury's, Asda or Tesco was "expected to operate against the public interest, and should be prohibited". However, a takeover by Morrisons was held to be acceptable on the condition that 53 shops of the combined operation be sold, due to local competition issues. Patricia Hewitt accepted these recommendations. Philip Green announced on 30 October that he was not proceeding with a takeover bid, on the basis that it was not clear whether approval could be obtained to sell off individual shops to other chains. On 15 December, Morrisons, the only remaining bidder, made a new offer of one share of Morrisons, plus sixty pence for each Safeway share, again with the co operation of the Safeway board. On 11 February 2004, shareholders of both Wm Morrison and Safeway voted to approve the merger of the two companies, subject to the result of two High Court rulings later in the month.

Дүкендегі сату

Бастапқыда 52 дүкен міндетті түрде сатылуға тиіс еді, бірақ Сандерлендтегі бір дүкен өртеніп, Лидстің орталығындағы тағы бір дүкеннің жалдау мерзімі аяқталғаннан кейін бұл сан 50-ге дейін азайтылды. Джон Льюис Партнершип 19 дүкенді Waitrose желісінің бір бөлігі ретінде сатып алды, ал Sainsbury's тағы 14 дүкенді, ал Tesco 2004 жылдың қазанында 10 дүкенді сатып алды. Басқа операторлардан, әсіресе Tesco, Sainsbury's және Co-op компанияларынан өзгеше, Morrisons ыңғайлы дүкендер секторына енбеуді жөн көрді. Осы саясатқа сәйкес, 2004 жылдың қазанында Safeway Compact-тің 114 кішкентай дүкені бәсекелес Somerfield супермаркеттеріне жалпы құны 260,2 миллион фунт стерлинг болатын екі кезеңде сатылатындығы жарияланды. Солтүстік Ирландияда Morrisons бұрынғы Safeway дүкендерін Asda-ға сатты. Олардың арасында 2005 жылдың маусымында Morrisons сатып алғаннан кейін ашылған Бангор қаласындағы дүкен де болды. Morrisons бәсекелестік комиссиясының шешіміне кірмеген және Market Street форматының масштабы мен орналасуына сәйкес келмейтін дүкендерді сатуды және жабуды жалғастырды. 2005 жылдың қазан айына дейін 254 дүкен сатылды, ал 2005 жылдың қарашасына дейін тізбекте шамамен 367 дүкен қалды. Барлығы 72 дүкен сатылды, олар бастапқы бәсекелестік комиссиясының шешіміне де, Safeway Compact портфеліне де кірмеді. 2005 жылғы ең ірі сатып алулардың бірі Waitrose компаниясының тамыз айында бес дүкенді сатып алуы болды. 2005 жылдың 18 шілдесінде Waitrose компаниясына тағы алты дүкен сатылды, оның ішінде бұрынғы Safeway дүкені Hexham, Northumberland, Англиядағы Waitrose филиалының ең солтүстік бөлігі болды. 2005 жылдың мамырында Morrisons Safeway компаниясының BP компаниясымен бірлескен кәсіпорны – жанармай құю станциясы/дүкен форматын тоқтату туралы хабарлады. Келісім бойынша, ғимарат екі компания арасында 50/50 бөлінді. Кейіннен бес нысан BP-ге сатылды, ал Morrisons қалған нысандарын Somerfield және Tesco компанияларына сатты, олардың екеуі де осы нарық сегментінде өкілдік етеді. BP/Safeway келісімі аяқталғаннан кейін BP 2005 жылдан бастап олардың орнына Marks and Spencer азық-түлік дүкендерін ашуды бастады, ал желі келесі жылдары кеңейді. Morrisons сонымен қатар Safeway-дің Канал аралдарындағы дүкендерін Гернси мен Джерсидегі CI Traders компаниясына сатты, онда олар Safeway брендімен сауда жасауды жалғастырды, тіпті Iceland сияқты желілерден де өнімдер сатқанмен. 2011 жылдың ақпанында CI Traders Канал аралдарындағы Safeway дүкендерін Waitrose компаниясына сатты және Safeway бренді Канал аралдарынан жоғалып кетті. Мэн аралындағы Дуглас дүкені Shoprite компаниясына, ал Рамси дүкені Co-op компаниясына сатылды. Гибралтардағы дүкен бастапқыда сатылымға шығарылды, бірақ кейін қайта құрылды. 2005 жылдың қарашасында Morrisons форматын енгізу үшін дүкенді кеңейту және қайта құру жоспарлары ұсынылды. 2005 жылдың қыркүйегінде компания Кент, Бристоль және Уоррингтон қалаларындағы Safeway-дің бұрынғы қоймаларын жабу туралы хабарлады, бұл шамамен 2500 жұмыс орнының жоғалуына әкелді. Кейіннен Кент қоймасы бәсекелес Waitrose компаниясына сатылды, ал Уоррингтон қоймасы мұздатылған азық-түліктер бойынша бәсекелес Iceland компаниясына сатылды. Бристоль қоймасының бір бөлігі Gist компаниясына сатылды. Дүкендерді қайта құру процесі 2005 жылдың 24 қарашасында аяқталды, ол кезде соңғы Safeway таңбасы Біріккен Корольдіктен жоғалып кетті.

Originally, 52 shops were to be compulsorily divested after the takeover, but this was reduced to 50 after one shop in Sunderland burned down and the lease ended on another in Leeds city centre. John Lewis Partnership purchased 19 to be part of its Waitrose chain, while Sainsbury's purchased a further 14 , and Tesco bought 10 in October 2004. Unlike other operators, most notably Tesco, Sainsbury's and the Co op, Morrisons had chosen not to move into the convenience shop sector. Further to this policy decision, it was announced in October 2004 that the 114 smaller shops of Safeway Compact were to be sold off to rival supermarket chain Somerfield, in a two part deal worth £260.2 million in total. In Northern Ireland, Morrisons sold former Safeway shops to Asda. These included a shop in Bangor, which actually opened after the takeover by Morrisons, in June 2005. Morrisons continued to sell and close shops not covered by the Competition Commission ruling, which it felt did not fit with the scale and layout of its format of Market Street. In total, 254 shops were sold off by October 2005, which left the chain with around 367 shops by November 2005. In all, seventy two shops were sold that were neither part of the original Competition Commission ruling nor part of the Safeway Compact portfolio. One of the largest single purchases in 2005 was that of five shops by Waitrose in August. On 18 July 2005, a further six shops were sold to Waitrose, including the former Safeway shop in Hexham, Northumberland, which became the most northerly Waitrose branch in England. In May 2005, Morrisons announced the termination of Safeway's joint venture forecourt shop/petrol station format with BP. Under the deal, the premises were split 50/50 between the two companies. Five sites were subsequently sold on to BP, while Morrisons sold the rest of its sites to Somerfield and Tesco, which both maintain a presence in this market sector. Following the termination of the BP/Safeway deal, BP began to roll out Marks and Spencer food forecourt shops in their place from 2005, with the network expanding over subsequent years. Morrisons also sold Safeway's Channel Islands shops, in Guernsey and Jersey, to CI Traders, where they continued to trade under the Safeway brand name, despite selling products from chains such as Iceland. In February 2011, CI Traders sold the Safeway shops on the Channel Islands to Waitrose and the Safeway brand disappeared from the Channel Islands. On the Isle of Man, the Douglas shop was sold to Shoprite and the Ramsey shop was sold to the Co op. The shop in Gibraltar was originally marketed for sale, but was then converted. In November 2005, plans were submitted for the extension and redevelopment of the shop, in order to introduce the full Morrisons format. In September 2005, the company announced the closure of former Safeway depots in Kent, Bristol and Warrington, with the loss of around 2,500 jobs. The Kent depot was later sold to upmarket rival Waitrose, whilst the Warrington depot was sold to frozen food rival Iceland. Part of the Bristol depot was sold off to Gist. The shop conversion process was completed on 24 November 2005, when the last Safeway fascia disappeared from the United Kingdom.

Жарым-жартылай брендті қайта жаңғырту

2016 жылдың қараша айында Morrisons компаниясы бөлшек сауда желілері үшін өндіретін азық-түлік тауарларында Safeway брендінің қайта жандануын жариялады. 2017 жылдың тамызында McColl компаниясы өз елі бойынша шағын форматтағы ыңғайлы дүкендер желісінде Safeway брендінің тауарларын сатуға келісім жасады. 2019 жылы Дербидегі жанармай құю станциясының алдында Safeway Daily брендінің ыңғайлы дүкенінің сынақ жобасы ашылды, бірақ бұл орын брендті ұзақ сақтамады.