Кіріспе

Бұрандалы қазық маяк – құмды немесе лайлы теңіз немесе өзен төңірігіне бұрандаланған қазықтарға орнатылған маяк. Құрылысын бастаған алғашқы бұрандалы қазықты маяқты соқыр ирланд инженері Александр Митчелл салған. Құрылыс 1838 жылы Темзаның аузында басталды және ол Maplin Sands маягы деп белгілі болды, алғаш рет 1841 жылы жарық берді. Дегенмен, оның құрылысы кейін басталса да, Ланкаширдегі Флитвуд қаласындағы Уайр маягы алғаш (1840 жылы) жарық берді. 1859 жылы салынған Францияның солтүстігіндегі (Па-де-Кале) Вальде маягы Митчеллдің жобасына негізделген. 1998 жылы пайдаланудан тоқтатылып, шамханасы алынып тасталса да, Франциядағы жалғыз қалған бұрандалы қазықты маяк – осы.

Құрама Штаттардағы бұрандалы үймелі маяктар

Америка Құрама Штаттарында салынған алғашқы бұранда қазба маяк түрі 1823 жылдан бері жарық кемесімен қызмет көрсететін Брэндивайн Шоал, Делавэр шығанағында орналасқан, ал 1828 жылы қысқа ғана уақытқа тұрған, бірақ мұздан қираған қарапайым тік қазба маяк болды. Топографиялық инженерлер армиясының көрнекті инженері, майор Хартман Бач 1848 жылы жұмысты бастап, 1850 жылы 53 317 доллар құнмен аяқтады. Александр Митчелл консультант ретінде тартылды. Бұрандаларды бұру үшін 30 адам жұмыс істейтін 4 футтық қапшақ қолданылды. Құрылысты мұз ағындарынан қорғау үшін 30 темір бұрандадан тұратын, ұзындығы 23 фут, диаметрі 5 дюйм болатын мұз өткеші жасалды, бұрандалар түбіне бұралып, су үстіндегі бастарында біріктірілді, осылайша нығайтылды. Бірақ кейіннен мұз көп болатын жерлерде кассиондық маяктардың беріктігі артық болды. Бұранда қазба маяқтар салыстырмалы түрде арзан, оңай және жылдам салынды. Олар Азамат соғысынан кейін, Маяк кеңесі ішкі (шығанақтар, бұғаздар және өзендер) жарық кемелерін бұранда қазба маяқтармен алмастыру саясатын қабылдаған кезде ерекше танымал болды. Көптеген бұранда қазба маяқтар темір қазбалардан жасалған, бірақ кейбіреулері металл бұрандалы қаптамалары бар ағаш қазбалардан да жасалды (мүмкін, олар арзан және түбіне орнату оңай болғандықтан, сонымен қатар қаптама ағашты теңіздің зиянды жәндіктерінен қорғады). Типик бұранда қазба маяк алты немесе сегіз бұрышты болды, алдымен орталық қазба орнатылып, содан кейін алты немесе сегіз периметрлік қазбалар оның айналасына бұралып бекітілді. Металл бұранда қазбалар құмды немесе лайлы түбіне салынған көптеген маяктардың негізін құрады. Металл қазбаның ұшындағы спиральді немесе бұранда тәрізді құйма темір фланц түбіне бұралып, қазбаның тіреу қабілетін және бекіту қасиеттерін арттырды. Дегенмен, осы негіздермен салынған маяқтар мұз ағындарына осал екені анықталды. Флорида кісі сияқты, түбі жұмсақ коралл тастардан тұратын аймақтарда дискілі негізді маяқтар салынды. Темір қазбалар құйма темірден немесе жартылай болаттан жасалған дискі арқылы өткізілді, ол қазбадағы иық одан әрі енуге тосқанша теңіз түбінде тұрды. Дискік мұнараның салмағын түбіне біркелкі бөледі. Құмның көп болған коралл рифтерінде қазбаның бекіту қабілетін арттыру үшін құйма болаттан жасалған бұранда ұшына орнатылды. Коффер бөгеттері әдетте табиғи түбін тереңдей қазу қажет болмайтын, жай суларда қолданылды. Коффер бөгеті бөгеттің ішіндегі суды сорғылап алып, негізді "құрғақ жерде" салуға мүмкіндік берді. Каролина бұғаздарында, Чесапик шығанағында, Делавэр шығанағында, Мексика шығанағында, Лонг-Айленд бұғазында кем дегенде екеуі және тіпті Эри көліндегі Огайо штатындағы Мауми бұғазында (1855) 100-ге жуық өрмек тәрізді, коттедждік (1½ қабатты ағаш үй) бұранда қазба маяқтары салынған болуы мүмкін. Бүгінгі күні олардың көпшілігі сақталмады, көптегендері кассиондық маяқтармен ауыстырылды. Биік, ашық теңіздегі қаңқалы мұнаралар 10 мильден астам көріну қажет болған маңызды жағалау участаларында салынды. Флоридада алты ашық теңіздегі қаңқалы мұнара салынды; үш Азамат соғысынан бұрын және үш кейін, сондай-ақ Азамат соғысынан бұрын Луизиана жағалауындағы Мексика шығанағында біреуі салынды.

Тірі қалған мысалдар

Ирландияның Корк портындағы Спит-Бэнк маяғы Александр Митчеллмен 1851 және 1853 жылдар аралығында салынды және қазірге дейін қолданыста. Флорида штатының Ки-Ларго қаласынан шығысқа қарай төрт шақырым қашықтықта орналасқан Карисфорт Риф маяғы 1852 жылы салынды және 2014 жылы тоқтатылғанға дейін АҚШ-тағы ең көне бұрандалы қазықты (дискілі) маяқ болды. Флоридадағы рифтердегі бұрандалы қазықты маяқтар биік қаңқа мұнаралар болып табылады, олардың тұрғын және жұмыс орындары дауыл толқындарының жете алмайтын биіктікте орналасқан. Жеті Фут Кнолл маяғы 1856 жылы салынды және Мэриленд штатындағы ең көне бұрандалы қазықты маяқ болып табылады. Алғашқыда ол Патапско өзенінің аузындағы Жеті Фут Кнолл деген шалқада орнатылған. Бұл өзеннің солтүстік бөлігі Балтимордің ішкі порты болып табылады, онда қазір қолданыстан шығарылған маяқ мұражай ретінде орналасқан. Томас Пойнт Шоал маяғы Чесапик шығанағындағы тарихи маяқ және Мэриленд штатындағы ең танымал маяқ. Драм Пойнт маяғы бастапқыда Пэтуксент өзенінің аузында орналасқан, қазір Калверт теңіз мұражайында экспонат ретінде көрсетіледі. Хупер бұғазы маяғы бастапқыда Танжер бұғазының кіреберісінде орналасқан, қазір Чесапик шығанағының теңіз мұражайында экспонат ретінде көрсетіледі. Роанок өзені маяғы 1886 жылы салынды және екі рет көшірілді. Бұл Солтүстік Каролинадағы сақталған жалғыз бұрандалы қазықты маяқ. Фуи Рокс маяғы 1878 жылы салынды, Флорида штатының Ки-Бискайн қаласынан оңтүстікке қарай жеті шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл Флорида рифінде әлі де жұмыс істеп тұрған соңғы бұрандалы қазықты маяқ. 1880 жылы құрылысы аяқталған (2015 жылы тоқтатылған) American Shoal маяғы Флорида кілстеріндегі Saddlebunch кілстерінің шығысында орналасқан. 1885 жылы салынған Алабама штатының Мобил шығанағындағы Middle Bay маяғы қарапайым бұрандалы қазықты маяқтың мысалы. Гунфлитт маяғы Эссекстегі Фринтон-он-Сидеде 1850 жылы салынды, бірақ 1921 жылы тасталды.