Кіріспе
Параспорттық жарыстар
Дүниежүзілік қабілет спорты ойындары – мүгедек немесе ампутацияланған спортшыларға арналған көп түрлі параспорттық жарыс. World Abilitysport (бұрынғы IWAS) ұйымдастырған бұл ойындар 1948 жылы Людвиг Гуттман құрған Stoke Mandeville ойындарының және International Stoke Mandeville ойындарының – мүгедектерге арналған алғашқы халықаралық спорт жарысы, сондай-ақ қазіргі Паралимпиада ойындарының алдашысы болып табылады. 1960, 1964, 1968 және 1972 жылғы жарыстар жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаған елде өткізілді; кейіннен олар алғашқы төрт Паралимпиада ойындары деп танылды. Паралимпиада ойындарына коляскада отырмайтын мүгедектердің басқа да санаттары енгізілгеннен кейін, коляскадағы спортшыларға арналған ISMG ойындары Паралимпиада жылдары емес, Stoke Mandeville және кейіннен басқа елдерде жалғасты.
Тарих
Бұл шара алғаш рет 1948 жылы невролог Людвиг Гуттманнмен «Сток Мандевилль ойындары» ретінде құрылды. Ол Англияның Айлсбери қаласындағы «Сток Мандевилль ауруханасының» оңалту орталығында екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде жұлын жарақаты алған ардагерлер арасында спорттық жарыс ұйымдастырды, ол Лондон қаласында өткен соғыстан кейінгі алғашқы Олимпиада ойындарымен бір уақытта өтті. 1952 жылы Нидерланды бұл шараға қосылып, мүгедек спортшылар үшін алғашқы халықаралық спорт жарысын құрды, содан кейін ол Халықаралық Сток Мандевилль ойындары деп аталды. 1960 жылы және одан кейінгі Олимпиада жылдары ISMG көбінесе сол елде (немесе тіпті сол қаласында) Олимпиада ойындарымен бірге өткізіле бастады, ал қалған барлық жарыстар Сток Мандевилльде қалды. Ойындар сонымен қатар «Паралимпиада» деп те аталды, бастапқыда параплегиямен байланысты болған, бірақ кейіннен Олимпиада қозғалысына параллель жүретін шара ретінде ресми түрде танылды. Паралимпиада ойындары 1976 жылдан бастап барлық мүгедектер тобының спортшыларын қамтуды бастағанмен, Сток Мандевилль ойындары паралимпиадалық емес жылдары дөңгелекті коляскада жүретін спортшылар үшін көптеген спорт түрлерін қамтитын шара ретінде ұйымдастырыла берді. Ойындар жыл сайын Айлсбериде Халықаралық Сток Мандевилль ойындары федерациясының (ISMGF) басшылығымен өткізілді, кейін ол Халықаралық Сток Мандевилль дөңгелекті коляска спорты федерациясы (ISMWSF) болып өзгерді. 2003 жылы ойындар Халықаралық мүгедектер спорты ұйымы (ISOD) ұйымдастырған ампутацияланған спортшылар арасындағы жарыспен біріктірілді. 2004 жылы ISMWSF және ISOD бірігіп, Халықаралық дөңгелекті коляска және ампутацияланған спорт федерациясын (IWAS) құрды. Ойындар 2005 жылы «Дүниежүзілік дөңгелекті коляска және ампутацияланған спортшылар ойындары» деп аталды, ал кейіннен жай ғана «IWAS World Games» деп өзгертілді.
Жылдар бойынша ойындар
1948 жылы "Сток Мандевилл мүгедектерге арналған ойындары" деп аталған алғашқы жарыс, келесі жылы "Сток Мандевилл ойындары" деп, ал 1952 жылы "Халықаралық Сток Мандевилл ойындары" (ISMG) аталды. 1960 жылдан бастап, жазғы Олимпиада жылдарында ISMG жазғы Олимпиада ойындары өткен қалаларда ұйымдастырылды. Ойындардың осы ерекше кезеңдері кейіннен алғашқы төрт Паралимпиада ойындары деп танылды. Басқа жылдары ойындар тұрақты түрде Сток Мандевиллде өткізілді. 1976 жылдан бастап Паралимпиада ойындары ампутациядан өткендер мен көру қабілеті бұзылғандар арасында жарыстар өткізе бастады. Осы кезде Паралимпиада ойындары енді ISMG-нің бөлігі ретінде қарастырылмады және Паралимпиада жылдарында тоқтап тұрды.
From 1997, the International Stoke Mandeville Games became the "World Wheelchair Games"; it was later renamed "World Wheelchair and Amputee Games" from 2005, "IWAS World Games" in 2009, and "World Abilitysport Games" in 2023. Year Name of the event Host Annotation 1997 World Wheelchair Games 1998 World Wheelchair Games 1999 World Wheelchair Games Christchurch, New Zealand 2001 World Wheelchair Games 2002 World Wheelchair Games Rio de Janeiro, Brazil Over 700 athletes from 44 nations. Five events: track and field, table tennis, archery, shooting, and billiards. 2006 World Wheelchair and Amputee Games Bangalore, Karnataka, India 2007 World Wheelchair and Amputee Games Taipei, Chinese Taipei 2009 IWAS World Games Bangalore, Karnataka, India 2011 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates December 1–10, 2011 2013 IWAS World Games Stadskanaal, Netherlands 2015 IWAS World Games Sochi, Russia 2017 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal 2019 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates 2020IWAS World Games Nakhon Ratchasima, ThailandCancelled due to the COVID 19 pandemic.2021IWAS World Games Vila Real de Santo António, PortugalCancelled due to the COVID 19 pandemic. 2022 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal Originally scheduled to be hosted by Sochi, Russia, IWAS stripped Sochi of its hosting rights in March 2022 in response to the Russian invasion of Ukraine, and banned Russian and Belarusian athletes and officials from participating. The Games were relocated to Vila Real de Santo António, Portugal, which was originally scheduled to host the Games in 2021.2023World Abilitysport Games Nakhon Ratchasima, Thailand
Жыл Іс-шараның атауы Қабылдаушы ел Аннотация
1948 Сток Мандевилл мүгедектерге арналған ойындары Ұлыбритания 28 шілде, 1948, садақ атудан жарыс, 16 қатысушы (14 ер, 2 әйел)
1949 Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания Алты команда қатысты. "Дөңгелек креслодағы футбол" (кейіннен дөңгелек креслодағы баскетбол) енгізілді.
1950 Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1951 Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1952 1-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания Голландия командасы қатысып, оны халықаралық деңгейге көтерді.
Рим, Италия 23 елден 400 қатысушы (10 медаль иегері) 8 спорт түрінен бақ сынасты. Жазғы Олимпиада ойындары өткен қалада өткен алғашқы жарыс, халықаралық деңгейде танылуға және басқа ұлттық және халықаралық спорт федерацияларымен бірігіп, кейін Паралимпиада ойындары болып қалатын жарысты ұйымдастыруға үміттенді.
1961 10-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1962 11-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1963 12-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1964 13-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Жапония, Токио
1965 14-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1966 15-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1967 16-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1968 17-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Израиль, Тель-Авив
1969 18-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1970 19-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1971 20-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1972 1972 жылғы жазғы Паралимпиада ойындары Батыс Германия, Гейдельберг
1973 22-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1974 23-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1975 24-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1977 25-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1978 26-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1979 27-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1981 28-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1982 29-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1983 30-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1985 31-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1986 32-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1987 33-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1989 34-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1990 35-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1991 36-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1993 37-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1994 38-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
1995 39-Халықаралық Сток Мандевилл ойындары Ұлыбритания
From 1997, the International Stoke Mandeville Games became the "World Wheelchair Games"; it was later renamed "World Wheelchair and Amputee Games" from 2005, "IWAS World Games" in 2009, and "World Abilitysport Games" in 2023. Year Name of the event Host Annotation 1997 World Wheelchair Games 1998 World Wheelchair Games 1999 World Wheelchair Games Christchurch, New Zealand 2001 World Wheelchair Games 2002 World Wheelchair Games Rio de Janeiro, Brazil Over 700 athletes from 44 nations. Five events: track and field, table tennis, archery, shooting, and billiards. 2006 World Wheelchair and Amputee Games Bangalore, Karnataka, India 2007 World Wheelchair and Amputee Games Taipei, Chinese Taipei 2009 IWAS World Games Bangalore, Karnataka, India 2011 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates December 1–10, 2011 2013 IWAS World Games Stadskanaal, Netherlands 2015 IWAS World Games Sochi, Russia 2017 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal 2019 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates 2020IWAS World Games Nakhon Ratchasima, ThailandCancelled due to the COVID 19 pandemic.2021IWAS World Games Vila Real de Santo António, PortugalCancelled due to the COVID 19 pandemic. 2022 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal Originally scheduled to be hosted by Sochi, Russia, IWAS stripped Sochi of its hosting rights in March 2022 in response to the Russian invasion of Ukraine, and banned Russian and Belarusian athletes and officials from participating. The Games were relocated to Vila Real de Santo António, Portugal, which was originally scheduled to host the Games in 2021.2023World Abilitysport Games Nakhon Ratchasima, Thailand
1997 жылдан бастап Халықаралық Сток Мандевилл ойындары "Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы ойындар" деп аталды; кейіннен 2005 жылдан бастап "Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы және ампутацияланғандар ойындары", 2009 жылы "IWAS Дүниежүзілік ойындары" және 2023 жылы "Дүниежүзілік мүмкіндік спорты ойындары" деп өзгертілді.
From 1997, the International Stoke Mandeville Games became the "World Wheelchair Games"; it was later renamed "World Wheelchair and Amputee Games" from 2005, "IWAS World Games" in 2009, and "World Abilitysport Games" in 2023. Year Name of the event Host Annotation 1997 World Wheelchair Games 1998 World Wheelchair Games 1999 World Wheelchair Games Christchurch, New Zealand 2001 World Wheelchair Games 2002 World Wheelchair Games Rio de Janeiro, Brazil Over 700 athletes from 44 nations. Five events: track and field, table tennis, archery, shooting, and billiards. 2006 World Wheelchair and Amputee Games Bangalore, Karnataka, India 2007 World Wheelchair and Amputee Games Taipei, Chinese Taipei 2009 IWAS World Games Bangalore, Karnataka, India 2011 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates December 1–10, 2011 2013 IWAS World Games Stadskanaal, Netherlands 2015 IWAS World Games Sochi, Russia 2017 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal 2019 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates 2020IWAS World Games Nakhon Ratchasima, ThailandCancelled due to the COVID 19 pandemic.2021IWAS World Games Vila Real de Santo António, PortugalCancelled due to the COVID 19 pandemic. 2022 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal Originally scheduled to be hosted by Sochi, Russia, IWAS stripped Sochi of its hosting rights in March 2022 in response to the Russian invasion of Ukraine, and banned Russian and Belarusian athletes and officials from participating. The Games were relocated to Vila Real de Santo António, Portugal, which was originally scheduled to host the Games in 2021.2023World Abilitysport Games Nakhon Ratchasima, Thailand
Жыл Іс-шараның атауы Қабылдаушы ел Аннотация
1997 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы ойындар
1998 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы ойындар
1999 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы ойындары Жаңа Зеландия, Крайстчерч
2001 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы ойындары
2002 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы ойындары Бразилия, Рио-де-Жанейро 44 елден 700-ден астам спортшы қатысты. Бес түр: жеңіл атлетика, үстел теннисі, садақ ату, ату және бильярд.
2006 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы және ампутацияланғандар ойындары Үндістан, Карнатака, Бангалор
2007 Дүниежүзілік дөңгелек креслодағы және ампутацияланғандар ойындары Тайвань, Тайпей
2009 IWAS Дүниежүзілік ойындары Үндістан, Карнатака, Бангалор
2011 IWAS Дүниежүзілік ойындары Біріккен Араб Әмірліктері, Шаржа 1-10 желтоқсан 2011
2013 IWAS Дүниежүзілік ойындары Нидерланды, Стадсканаль
2015 IWAS Дүниежүзілік ойындары Ресей, Сочи
2017 IWAS Дүниежүзілік ойындары Португалия, Вила-Реал-де-Санту-Антониу
2019 IWAS Дүниежүзілік ойындары Біріккен Араб Әмірліктері, Шаржа
2020 IWAS Дүниежүзілік ойындары Таиланд, Нахон-Ратчасима COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды.
2021 IWAS Дүниежүзілік ойындары Португалия, Вила-де-Реал-де-Санту-Антониу COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды.
2022 IWAS Дүниежүзілік ойындары Португалия, Вила-Реал-де-Санту-Антониу Бастапқыда Ресейдің Сочи қаласында өткізілуі жоспарланған IWAS 2022 жылдың наурыз айында Украинаға ресейлік шабуылға жауап ретінде Сочиді құқығынан айырды және ресейлік және белоруссиялық спортшылар мен шенеуніктерге қатысуға тыйым салды. Ойындар Португалияның Вила-Реал-де-Санту-Антониу қаласына көшірілді, ол бастапқыда 2021 жылы ойындарды қабылдауға жоспарланған болатын.
2023 Дүниежүзілік мүмкіндік спорты ойындары Таиланд, Нахон-Ратчасима
From 1997, the International Stoke Mandeville Games became the "World Wheelchair Games"; it was later renamed "World Wheelchair and Amputee Games" from 2005, "IWAS World Games" in 2009, and "World Abilitysport Games" in 2023. Year Name of the event Host Annotation 1997 World Wheelchair Games 1998 World Wheelchair Games 1999 World Wheelchair Games Christchurch, New Zealand 2001 World Wheelchair Games 2002 World Wheelchair Games Rio de Janeiro, Brazil Over 700 athletes from 44 nations. Five events: track and field, table tennis, archery, shooting, and billiards. 2006 World Wheelchair and Amputee Games Bangalore, Karnataka, India 2007 World Wheelchair and Amputee Games Taipei, Chinese Taipei 2009 IWAS World Games Bangalore, Karnataka, India 2011 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates December 1–10, 2011 2013 IWAS World Games Stadskanaal, Netherlands 2015 IWAS World Games Sochi, Russia 2017 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal 2019 IWAS World Games Sharjah, United Arab Emirates 2020IWAS World Games Nakhon Ratchasima, ThailandCancelled due to the COVID 19 pandemic.2021IWAS World Games Vila Real de Santo António, PortugalCancelled due to the COVID 19 pandemic. 2022 IWAS World Games Vila Real de Santo António, Portugal Originally scheduled to be hosted by Sochi, Russia, IWAS stripped Sochi of its hosting rights in March 2022 in response to the Russian invasion of Ukraine, and banned Russian and Belarusian athletes and officials from participating. The Games were relocated to Vila Real de Santo António, Portugal, which was originally scheduled to host the Games in 2021.2023World Abilitysport Games Nakhon Ratchasima, Thailand
IWAS 23 жасқа дейінгілер арасындағы әлем ойындары (IWAS Junior World Games)
IWAS федерациясы бірнеше жылдан бері жасөспірімдер арасындағы жарыстарды ұйымдастырып келеді, олар 2015 жылға дейін IWAS World Junior Games деп аталды. 2016 жылдан бастап олар IWAS Under 23 World Games деп аталады және тек жұп жылдары ғана өткізіледі. № Жыл Күндер Қаласы Өтетін орын Іс-шаралар Нәтижелер тізімі12005 6-7 шілде Сток Мандевилл, Ұлыбритания Нәтижелер тізімі22006 14-16 шілде Дублин, Ирландия Нәтижелер тізімі32007 4-6 сәуір Экурулени, Оңтүстік Африка Гермистон спорт кешені Нәтижелер тізімі42008 18-27 шілде Пискатевей, Нью-Джерси, АҚШ Нәтижелер тізімі52009 16-19 шілде Ноттвилл, Швейцария SPZ Ноттвилл Нәтижелер тізімі62010 19-26 тамыз Оломоуц, Чехия Нәтижелер тізімі72011 14-21 сәуір Дубай, Біріккен Араб Әмірліктері Нәтижелер тізімі82012 19-21 шілде Оломоуц, Чехия Нәтижелер тізімі92013 14-21 тамыз Майагуэс, Пуэрто-Рико Орталық Америка стадионы Нәтижелер тізімі102014 3-7 тамыз Сток Мандевилл, Ұлыбритания Нәтижелер тізімі112015 2-8 шілде Стадсканал, Нидерланды Спортпарк Стадсканал Нәтижелер тізімі122016 29 маусым – 3 шілде Прага, Чехия Республикасы Нәтижелер
http://www.iwasf.com/iwasf/index.cfm/games/iwas_world_junior_games1111/past_games111/
Әлемдік спорттық дағдылар Гутманн ойындары
2024 жылы World Abilitysport өзінің тұңғыш Гутманн ойындарын жариялады. Сток Мандевилл ойындарының негізін қалаушының құрметіне аталған бұл жарыс 2024 жылдың шілде айында Сток Мандевилл қаласында өтеді және Паралимпиада бағдарламасына кірмейтін спорт түрлерінен жарыстарды қамтиды. Көрермендерге пара-би спорты және пауэр-хоккей жарыстары, сондай-ақ демонстрациялық спорт түрі ретінде дөңгелек креслодағы крикет ұсынылады.