Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы футбол турнирі

2010 жылғы ФИФА Әлем Кубогы – 19-шы ФИФА Әлем Кубогы, ерлер ұлттық футбол командаларының әлем чемпионаты. Ол 2010 жылдың 11 маусымынан 11 шілдесіне дейін Оңтүстік Африкада өтті. Турнирдің финалын қабылдауға конкурсқа тек Африка елдері ғана қатыса алды. 2004 жылы халықаралық футбол федерациясы ФИФА, финалды қабылдаған алғашқы африкалық ел ретінде Мысыр мен Мароккодан гөрі Оңтүстік Африканы таңдады. Матчтар елдің тоғыз қаласындағы 10 стадионда өтті, ал ашылу және финалдық ойындар Оңтүстік Африканың ең ірі қаласы Йоханнесбургтегі «Соккер Сити» стадионында өтті. Әлемдік іріктеу турнирі арқылы тридцать екі команда қатысуға іріктелді, ол 2007 жылдың тамызында басталды. Турнир финалының бірінші турында командалар төрттен тұратын топтарда ұпай үшін жарысты, әр топтан ең үздік екі команда келесі кезеңге өтті. Бұл 16 команда нокаут кезеңіне өтті, онда үш раундтан кейін финалға қатысатын командалар анықталды. Финалда Еуропа чемпионы Испания үшінші рет финалға шыққан Нидерландты қосымша уақыттан кейін 1:0 есебімен жеңіп, әлем чемпионатындағы алғашқы титулын жеңіп алды. Испания турнирді жеңіп алған сегізінші ел және өз құрлығынан тыс жерде өткен Әлем Кубогын жеңіп алған алғашқы еуропалық ел болды. Бұрынғы барлық Әлем Кубогы турнирлері Еуропадан тыс жерде Оңтүстік Америка елдерімен жеңіліп келген. Сондай-ақ, 1978 жылдан бері топтық кезеңде бір ойынды ұтып алғаннан кейін Әлем Кубогын жеңіп алған алғашқы ұлттық команда олар болды. Жеңісінің нәтижесінде Испания 2013 жылғы ФИФА Конфедерациялар Кубогында әлемді өкілдік етті. Қабылдаушы ел Оңтүстік Африка топтық кезеңнен шығып қалды, ал 2006 жылғы Әлем Кубогының финалистері Италия мен Франция да топтық кезеңнен шығып қалды. Бұл қабылдаушы елдің бірінші кезеңде елімінен шығарылуының алғашқы жағдайы болды. Жаңа Зеландия үш тең ойынмен турнирде жеңіліссіз команда болды, бірақ олар да топтық кезеңнен шығарылды.

Қонақжай таңдау

Африка 2010 жылғы әлем чемпионатын өткізуге, футбол конфедерациялары арасында турнирді ауыстыруды көздеген, бірақ 2007 жылы тоқтатылған, қысқа мерзімді ротация саясатының аясында таңдалды. 2010 жылғы әлем чемпионатын өткізуге бес африкалық ел үмітткерлік білдірді: Мысыр, Марокко, Оңтүстік Африка және Ливия мен Тунис бірлесіп жасаған өтініш. ФИФА Атқару комитетінің бірлесіп өткізілетін турнирлерге рұқсат бермеу шешімінен кейін Тунис өтініштен бас тартты. Комитет сондай-ақ Ливияның жеке өтінішін де қарастырмады, себебі ол ресми талаптар тізімінде көрсетілген барлық шарттарға сай келмеді. Жеңімпаз өтініш 2004 жылғы 15 мамырда Цюрихте өткен баспасөз конференциясында ФИФА президенті Сепп Блаттер тарапынан жарияланды. Бірінші раундта Оңтүстік Африка 14 дауыс, Марокко 10 дауыс, ал Мысыр дауыс алмады. 2006 жылғы турнирді өткізу құқығын шамалы айырмамен жоғалтқан Оңтүстік Африкаға осылайша турнирді өткізу құқығы берілді. Оңтүстік Африканың қонақжайы болуы үшін үгіт жүргізген Нельсон Мандела бұрын футболдың өміріндегі маңыздылығы туралы айтқан болатын, Роббен аралындағы түрмеде футбол ойнау "бізге сол жағдайда да тірі екенімізді және жеңіске жеткенімізді сезіндірді" деді. Оңтүстік Африка өтінішін жеңіп алғаннан кейін, Мандела ФИФА әлем чемпионатының кубогын көтерді. 2006 және 2007 жылдары әртүрлі жаңалықтарда 2010 жылғы әлем чемпионатының басқа елге көшірілуі мүмкін деген ақпарат тарады. Франц Беккенбауэр, Хорст Р. Шмидт және, хабарлама бойынша, ФИФА басшыларының бір бөлігі Оңтүстік Африканың дайындықтарын жоспарлау, ұйымдастыру және қарқынына алаңдаушылық білдірді. ФИФА өкілдері Оңтүстік Африканың қонақжайы болуына сенім білдіріп, бұрынғы ФИФА әлем чемпионаттарында болғандай, табиғи апаттарды болдырмау үшін ғана төтенше жағдай жоспары бар екенін мәлімдеді.

Пара мен сыбайлас жемқорлық

2015 жылғы 28 мамырда ФИФА-ның 2015 жылғы сыбайлас жемқорлық ісін жарқын етіп көрсеткен БАҚ, Оңтүстік Африкалық үміткерлік комитетінің жоғары лауазымды шенеуніктері ФИФА вице-президенті Джек Уорнерге және ФИФА атқару комитетінің басқа да мүшелеріне 10 миллион АҚШ доллары көлемінде пара беріп, Әлем чемпионатын өткізу құқығын қамтамасыз еткенін хабарлады. 2015 жылғы 4 маусымда ФИФА атқарушы директоры Чак Блейзер ФБР және швейцариялық билік органдарымен ынтымақтастықтан кейін, ол және ФИФА атқару комитетінің басқа да мүшелері Оңтүстік Африканың 1998 және 2010 жылғы Әлем чемпионатына үміткерліктеріне қолдау көрсету үшін пара алғанын растады. Блейзер былай деді: "Мен және ФИФА атқару комитетінің басқа да мүшелері Оңтүстік Африканың 2010 жылғы Әлем чемпионатын өткізуге ие болуына байланысты пара алуға келістік". 2015 жылғы 6 маусымда The Daily Telegraph басылымы Марокконың дауыс беруде жеңіске жеткенімен, турнирдің Оңтүстік Африкаға берілгенін хабарлады.

Біліктілік

2010 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңі 2007 жылдың 25 қарашасында Дурбанда өтті. Жасыратын болсақ, Оңтүстік Африка елдігі ретінде автоматты түрде турнирге қатысты. Бұрынғы турнирлердегідей, азырақ емес, қорғаудағы чемпиондарға автоматты жолдама берілмеді, сондықтан Италия да іріктеуге қатысуға тиіс болды. ФИФА-ға мүше 208 елдің ішінде 204 құрама қатысқан 2010 жылғы әлем чемпионаты, 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарымен бірге спорттық іс-шараларда ең көп ұлттық команда қатысқан рекордты бөліседі. Іріктеу кезеңінде кейбір даулы мәселелер туындады. Франция мен Ирландия арасындағы плей-офф матчының екінші ойынында француз капитаны Тьерри Анри төрешінің назарынан тыс қалғанда, соңғы голға дейін допты қолымен ойнады, бұл Францияның Ирландиядан озып, турнирге жолдама алуына мүмкіндік берді, бұл кеңінен пікірталас пен әңгімелерге себеп болды. ФИФА Ирландия Футбол қауымдастығының матчты қайта өткізу туралы өтінішін қабылдамады, ал Ирландия кейіннен бұрын-соңды болмаған 33-ші әлем чемпионатының қатысушысы ретінде тіркелуден бас тартты. Соның нәтижесінде ФИФА технологияны немесе жоғары деңгейдегі қосымша төрешілерді пайдалануды қарастыратынын мәлімдеді, бірақ Оңтүстік Африка турнирі үшін гол сызығындағы төрешілердің көмекшілерін жеделдету туралы күтілген шешімге келмеді. Коста-Рика Уругвайдың CONMEBOL–CONCACAF плей-офф матчындағы жеңісіне наразылық білдірді, ал Египет пен Алжирдің 2009 жылғы қарашадағы матчтары көрермендердің тәртіпсіздігі туралы хабарлармен қамтылған еді. Әділ ойын туралы айтқанда, ФИФА президенті Сепп Блаттер былай деді:
"Барлық ойыншылар мен жаттықтырушыларды осы әділ ойынды сақтауға шақырамын. 2010 жылы футболдың тек допты тебуден артық екенін, сонымен қатар әлеуметтік және мәдени құндылығы бар екенін көрсетуіміз керек. Сондықтан ойыншылардан "әділ ойынды сақтаңыздар" деп сұраймыз, осылайша олар әлемге үлгі болады." Словакия тәуелсіз мемлекет ретінде алғаш рет қатысып отыр, бірақ бұрын 1990 жылғы турнирде соңғы рет ойнаған Чехословакия құрамасының құрамында болған; Солтүстік Корея 1966 жылдан бері алғаш рет іріктеуден өтті; Гондурас пен Жаңа Зеландия 1982 жылдан бері алғаш рет қатысып отыр; Алжир 1986 жылғы жарыстан бері алғаш рет финалға шықты; ал Грекия 1994 жылдан бері алғаш рет іріктеуден өтті. Сербия да тәуелсіз мемлекет ретінде алғаш рет қатысты, бұрын 1930 жылы Югославия Корольдігі ретінде, 1950 жылдан 1990 жылға дейін Югославияның СФР ретінде, 1998 жылы Югославияның СФР ретінде және 2006 жылы Сербия мен Черногория ретінде қатысқан. Бұл турнирге қатыса алмаған командалардың қатарында алдыңғы төрт турнирге қатысқан Сауд Арабиясы, алдыңғы үш финалға қатысқан Тунис пен Хорватия, алдыңғы екі турнирге қатысқан Коста-Рика, Эквадор, Польша және Швеция, 2006 жылғы ширек финалға қатысқан Украина және 2008 жылғы Еуропа чемпионатының жартылай финалистері Ресей мен Түркия бар. Іріктеуден өтпеген ең жоғары рейтингті команда Хорватия (10-орын), ал іріктеуден өткен ең төмен рейтингті команда Солтүстік Корея (105-орын) болды. 2023 жылғы мәліметтерге сәйкес, бұл Оңтүстік Африка, Жаңа Зеландия, Солтүстік Корея, Парагвай, Словакия және Словенияның ФИФА әлем чемпионатының финалына соңғы рет қатысқан уақыты, сондай-ақ Коста-Рика, Иран, Бельгия және Хорватияның (бір рет қана) соңғы рет іріктеуден өтпеген уақыты еді.

Дайындықтар

Турнир үшін бес жаңа стадион салынды, ал бес қолданыстағы стадион жаңартылды. Құрылыс шығындары 8,4 миллиард ранд (шамамен 1 миллиард АҚШ доллары немесе 950 миллион евро) болатыны күтілді. Оңтүстік Африка сонымен қатар қабылдаушы қалалардағы қоғамдық көлік инфрақұрылымын жақсартты, оның ішінде Йоханнесбургтің Gautrain және басқа метро жүйелері, сондай-ақ маңызды жол желілері жаңартылды. 2009 жылдың наурызында 2010 жылғы әлем чемпионатының ұйымдастыру комитетінің президенті Дэнни Джордан турнирге арналған барлық стадиондар алты ай ішінде аяқталады деп мәлімдеді. Ел стандартты FIFA талаптарына сәйкес көрермендердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін арнайы шаралар қабылдады, оның ішінде стадиондар маңындағы әуе кеңістігіндегі ұшу операцияларына уақытша шектеу қойылды. Шараға 100 күн қалғанда өткен салтанатты жиында FIFA президенті Сепп Блаттер елдің іс-шараға дайындығын жоғары бағалады.

Құрылыс ереуілі

2009 жылдың 8 шілдесінде жаңа стадиондар құрылысында жұмыс істеген 70 000 құрылысшы жұмыстан бас тартты. Жұмысшылардың көпшілігі ай сайын 2500 рэнд (шамамен 192 фунт стерлинг, 224 евро немесе 313 АҚШ доллары) жалақы алады, бірақ кәсіподақтар кейбір жұмысшылардың өте аз төленгенін мәлімдеді. Ұлттық шахтерлер одағының өкілі SABC телеарнасына берген сұхбатында, "жұмыс істемесеш, жалақы да жоқ" ереуілінің ФИФА ұйымдастырушыларына санкция салғанға дейін жалғасатынын айтты. Басқа кәсіподақтар 2011 жылға дейін ереуілге шығу мүмкіндігін ескертті. Ереуіл тез арада шешіліп, жұмысшылар ереуіл басталғаннан бір апта ішінде жұмыстарына қайта оралды. Бұдан кейін ешқандай ереуіл болған жоқ және барлық стадиондар мен құрылыс жобалары басталу уақытына дейін аяқталды.

Ақшалай сыйлық

ФИФА турнирдің жалпы сыйлық қоры 420 миллион АҚШ долларына жететінін растады (оның ішінде отандық клубтарға 40 миллион АҚШ доллары төленді), бұл 2006 жылғы турнирге қарағанда 60 пайызға көп. Турнир басталар алдында, 32 қатысушының әрқайсысы дайындыққа 1 миллион АҚШ доллары алды. Ал турнир барысында сыйлық ақшасы келесідей таратылды:

Төрешілер

ФИФА Төрешілер комитеті өзінің Төрешілікке көмектесу бағдарламасы арқылы 29 төрешіді Әлем чемпионатына төрешілік етуге іріктеді: төрт АФК-дан, үш КАФ-тан, алты КОНМЕБОЛ-дан, төрт КОНКАКАФ-тан, екі ОФК-дан және он УЕФА-дан. Ағылшын төрешісі Говард Уэбб финалда төрешілік ету үшін таңдалды, осылайша ол бір жылы УЕФА Чемпиондар лигасының финалын және Әлем кубогының финалын төрешілік еткен алғашқы адам болды.

Ұжымдар

2006 жылғы турнирдегідей, 2010 жылғы әлем чемпионатына әр команданың құрамы 23 ойыншыдан тұрды. Әр қатысушы ұлттық федерация 2010 жылдың 1 маусымына дейін соңғы 23 ойыншыдан тұратын тізімін растауы тиіс еді. Командаларға ауыр жарақат алған жағдайда, алғашқы ойындарына дейін 24 сағатқа дейін ойыншыларды алмастыруға рұқсат берілді. Турнирге қатысқан 736 ойыншының жартысынан астамы бес еуропалық лигадағы клубтары үшін ойнады: Англияда (117 ойыншы), Германияда (84), Италияда (80), Испанияда (59) және Францияда (46). Англия, Германия және Италия құрамалары өз елдерінің лигаларындағы ойыншылардан ғана құралды, ал Нигерия құрамасында өз лигаларынан ешбір ойыншы болған жоқ. Барлығы 52 ұлттық лигадан ойыншылар турнирге қатысты. Испанияның «Барселона» клубы турнирге ең көп ойыншы – 13 ойыншыны ұсынды, олардың 7-сі Испания құрамасына, ал тағы 7 клуб 10 немесе одан көп ойыншыдан қатыстырды. Оңтүстік Африка 2010 үшін жаңалық болғандай, бір құрамада үш бауырлас болды. Джерри, Джонни және Уилсон Паласиос Гондурас құрамына ену арқылы тарих жасады. Ерекше жағдай, Германия мен Гана арасындағы матчта екі бауырлас – Жерөм және Кевин Принс Боатенг қарама-қарсы командалар үшін ойнады.

Нокаут кезеңі

Барлық көрсетілген уақыт Оңтүстік Африка стандартты уақыты (UTC+2) бойынша көрсетілген. Нокаут кезеңіне турнирдің топтық кезеңінен ілгерілеген 16 команда қатысты. Төрт раунд матчтар өтті, және әр раундта қатысушы командалардың жартысы іріктелді. Раундтардың тізбегі: 1/16 финал, ширек финал, жартылай финал және финал. Үшінші және төртінші орын үшін де матч өтті. Нокаут кезеңіндегі әр матчта 90 минуттық негізгі уақыттан кейін тең нәтиже тіркелсе, 30 минуттық қосымша уақыт берілді; егер есеп әлі де тең болса, келесі раундқа өту үшін пенальти сериясы тағайындалды.

Жартылай финалдар

Нидерланды үшінші рет финалға 3–2 есебімен Уругвайды жеңіп өтті. Испания Германияны 1–0 есебімен жеңіп, тарихында алғаш рет финалға шықты. Осының нәтижесінде, Бразилия, Италия, Германия немесе Аргентина құрамаларының кем дегенде біреуі қатыспаған тұңғыш әлем чемпионаттық финал болды.

Үшінші орынды жеңу

Германия Уругвайды 3:2 есебімен жеңіп, үшінші орынды қамсыздады. Германия әлем чемпионаттарында үшінші орынды ең көп рет (4) алған, ал Уругвай төртінші орынды ең көп рет (3) алған.

Ввузельдер

2010 жылғы финалдық ойындар вувузеланың, жанкүйерлер матчтар барысында үрлейтін ұзын мүйіздің халықаралық жұртшылық назарына ілігуіне себеп болды. Көптеген әлем чемпионатына қатысушылар вувузела мүйіздерінен шығатын шуға шағымданып, наразылық білдірді, оның ішінде Франция футболшысы Патрис Эвра команданың нашар ойын көрсетуіне осы мүйіздерді кінәлады. Басқа сыншылардың арасында Лионель Месси де бар, ол вувузеланың дыбысы алаңдағы ойыншылар арасындағы байланысты қиындататынын айтты, ал телеарналар комментаторлардың дауысы осы шуға көміліп кететініне шағымданды. Телевизордан көріп отырған көрермендердің де көптегені стадионнан берілетін дыбыс таспасында тек вувузеланың ғана дыбысы естіліп, трибунадағы адамдардың әдеттегі шуы естілмейтініне шағымданады. ESPN және басқа да арналардың өкілдері эфирдегі қоршаған орта шуын азайту үшін шаралар қолданып жатқанын мәлімдеді. BBC де вувузела шуы жоқ трансляция ұсыну мүмкіндігін қарастырды.

Талисман

2010 жылғы әлем чемпионатының ресми талисманы 22 қыркүйек 2008 жылы таныстырылған, жасыл шашы бар антропоморфты африкалық барс – Закуми болды. Оның аты "ZA" (Оңтүстік Африканың халықаралық аббревиатурасы) және түрлі африка тілдерінде "он" деген мағына беретін "куми" сөзінен құралған. Талисманның түстері – үй иесі елдің ойын формасының сары және жасыл түстерін көрсетеді.

Жарыс шашы

2010 жылғы әлем чемпионатының матчтық добы, Adidas компаниясымен жасалған, зулу тілінде "барлығына қуаныш сыйлау" деген мағына беретін Jabulani деп аталды. Бұл неміс спорттық жабдықтар өндірушісі жасаған 11-ші әлем чемпионатының матчтық добы болды. Ол 11 түрлі түске ие болды, бұл командадағы әр ойыншыны және Оңтүстік Африканың 11 ресми тілін көрсетеді. Жоханнесбургте өткен финалда алтын панельдері бар арнайы доп, Jo'bulani деп аталды. Доп жаңа дизайнмен жасалды, оған сегіз терможабысқан үш өлшемді панель кірді. Бұл панельдер этилен винил ацетатынан (EVA) және термопластикалық полиуретандан (TPU) шар пішінде қалыптастырылды. Доптың беті ойықтармен текстураланды, бұл Adidas компаниясының GripnGroove деп атаған технологиясы, доптың аэродинамикасын жақсартуға бағытталған. Дизайнды жасауда Ұлыбританияның Лафборо университетінің ғалымдарымен бірлесіп жұмыс істеу арқылы маңызды академиялық үлес қосылды. Доптар Қытайда, Үндістанда жасалған латекс қаптарды, Тайваньнан термопластикалық полиуретан эластомерін, этилен винил ацетатын, изотроптық полиэстер/мақта матасын және Қытайдан әкелінген желім мен бояуды пайдаланып жасалды. Кейбір футбол жұлдыздары жаңа доптан наразылық білдіріп, оның қозғалысын болжау қиын екенін айтты. Бразилиялық қақпашы Джулио Сезар оны шабуылшыларға көмектесіп, қақпашыларға қарсы келетін "супермаркет" добымен салыстырды. Аргентиналық жаттықтырушы Диего Марадона: "Бұл әлем чемпионатында ұзақ пас берілмейді, себебі доп түзу ұшпайды" деді. Дегенмен, Adidas-тың демеушілігімен ойнайтын бірнеше ойыншылар допқа жағымды жауап берді.

Музыка

2010 жылғы әлем чемпионатының ресми әні "Waka Waka (This Time for Africa)" колумбиялық әнші Шакира мен Оңтүстік Африкадан шыққан Freshlyground тобының орындауында болды және ол ағылшын және испан тілдерінде орындалды. Ән африкалық сарбаздардың дәстүрлі әні "Zangalewa" негізінде жазылған. Шакира мен Freshlyground әнді 10 маусымда Соуэтодағы жарыс алдындағы концертте орындады. Ол 11 маусымдағы ашылу салтанатында және 11 шілдедегі жабылу салтанатында да орындалды. 2010 жылғы әлем чемпионатының ресми талисман әні "Game On" болды. 2010 жылғы әлем чемпионатының ресми әнұраны Р. Келли мен Soweto Spiritual Singers тобының бірлескен "Sign of a Victory" әні болды, ол ашылу салтанатында да орындалды.

Әлеуметтік

Турнирді ұйымдастырушы Дэнни Джордан 2010 жылғы қаңтарда Анголада Того ұлттық құрамасына жасалған шабуылдың Әлем чемпионатына қатысты қауіпсіздік шараларымен ешқандай байланысы жоқ екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, Әлем чемпионатына келгендерге қатысты ұрлық жағдайлары туралы да хабарлар тарады. Қытай, Португалия, Испания, Оңтүстік Корея, Жапония және Колумбия азаматтары қылмыс құрбаны болды. 19 маусымда Англия мен Алжир командаларының ойынынан кейін бір жанкүйер Грин Пойнт стадионындағы ФИФА тағайындаған күзетшілерді бұзып, Англия құрамасының шешіну бөлмесіне кіріп кетті. Бұл оқиға Принц Уильям мен Принц Гарри бөлмеден кеткеннен кейін болды. Содан кейін ол полицияға берілмей босатылды. Футбол қауымдастығы ФИФА-ға ресми шағымданып, қауіпсіздікті күшейтуді талап етті.

Қайта орналастыру және үйден шығару

Әлемдегі көптеген "танымал шаралар" сияқты, 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионаты да үйлерді бұзумен байланысты болды, көптеген адамдар бұл шараның "қаланы әдемілеу", келген туристерге әсер ету және шатырларда тұратын адамдарды жасыру мақсатында жасалғанын айтады. 2009 жылдың 14 мамырында Дурбан қаласындағы шатырлы тұрғындар қозғалысы Abahlali baseMjondolo Квазулу-Натал үкіметін даулы "Шалғайларды жою және қайта пайда болуының алдын алу туралы" заңға байланысты сотқа берді, бұл заң Оңтүстік Африкадағы шатырларды жоюға және 2010 жылғы әлем чемпионатына дейін үйсіз шатырлы тұрғындарды уақытша лагерьлерге орналастыруға бағытталған. Әлем чемпионатына дайындыққа байланысты тағы бір маңызды дау – Кейптаундағы N2 Gateway тұрғын үй жобасы, ол көктемгі N2 тас жолының бойындағы Джо Слово бейресми елді мекенінен 20 000-нан астам тұрғынды көшіріп, оның орнына 2010 жылғы әлем чемпионатына дейін жалға берілетін пәтерлер мен ипотекалық үйлер салуды жоспарлады. ҮЕҰ, халықаралық адам құқықтары ұйымдары және "Шығаруға қарсы науқан" Бликкисдорптағы жағдайды ашық сынап, лагерьтің 2010 жылғы әлем чемпионатына жол ашу үшін шығарылған кедей отбасыларды орналастыру үшін пайдаланылғанын мәлімдеді. Дегенмен, кейбіреулер Оңтүстік Африкада үйден шығару жиі кездесетін жағдай екенін және турнир алдында көптеген шығарулар теріс түріде әлем чемпионатына жатқызылғанын айтады.

Экономика

Кейбір топтар жоспарланған спорттық іс-шараларға, жарнамаға немесе теледидар хабарларын таратуға байланысты қиындықтарға тап болды, себебі ФИФА Кубок кезінде медиа құқықтарын барынша бақылауға тырысты. Зардап шеккен тараптардың ішінде халықаралық регби одағының сынақ матчы, Оңтүстік Африка әуе компаниясы және бірнеше телеарналар болды, олардың барлығы Кубок ұйымдастырушыларымен түрлі заңдық дауларға қатысты. Турнир барысында топтық билет иелері берілген билеттерінің барлығын пайдаланбағандықтан, кейбір алғашқы кезеңдегі матчтарда 11 000-ға дейін бос орын қалды. Бұл шара Оңтүстік Африканың имиджін жақсартуға көмектескенмен, қаржылық тұрғыдан үлкен көңіл көшірді. Ареналар мен инфрақұрылымды салуға 3 миллиард фунт стерлинг (3,6 миллиард евро) жұмсалды, ал үкімет туризмнің өсуі осы шығындарды 570 миллион фунт стерлинг (680 миллион евро) көлемінде өтеуге көмектеседі деп күткен. Бірақ Оңтүстік Африкаға 309 000 шетелдік жанкүйер келгенде, күтілген 450 000-нан кем болды, нәтижесінде тек 323 миллион фунт (385 миллион евро) түсім алынды. ФИФА президенті Сепп Блаттер бұл іс-шараны "барлығы үшін, Африка үшін, Оңтүстік Африка үшін және ФИФА үшін зор қаржылық сәттілік" деп мәлімдеді, ФИФА-ның кірісі 2,24 миллиард фунт стерлинг (2 миллиард евро) құрады.

Сапасы

2010 жылдың желтоқсанындағы «Quality Progress» журналында ФИФА президенті Блаттер Оңтүстік Африканың ұйымдастыру жұмысын 10 балдық шкала бойынша 9 бағалап, Оңтүстік Африканы болашақ барлық жарыстар үшін қосалқы жоспар деп қарастыруға болатынын мәлімдеді. Оңтүстік Африка сапа институты (SAQI) нысандар құрылысына, іс-шараларды насихаттауға және ұйымдастыруға көмектесті. Мақаладағы басты мәселе – жеткілікті қоғамдық көліктердің болмауы еді.

Хабар тарату

2010 жылғы ФИФА әлем чемпионаты тарихта ең көп көрерменге жеткен телешоу болады деп күтілді. 70 елден шамамен жүздеген телеарналар осы чемпионатты көрсетті, ФИФА шенеуніктерінің пікірінше, жалпы көрермендер саны 26 миллиардтан асып, әр ойынды орташа есеппен 400 миллион адам тамашалады. ФИФА әлем чемпионатының финалын 700 миллионға жуық көрерменнің тамашалайтынын болжады. Жаңа цифрлық медиа түрлері көрермендерге басқа тәсілдер арқылы жарысты көруге мүмкіндік берді. Associated Press агенттігінің өкілі Джейк Койл: «Ойындар ұялы телефондар мен компьютерлерде тікелей эфирде көрсетілгендіктен, әлем чемпионаты бұрынғы кез келген ірі спорттық оқиғадан гөрі онлайн жаңғыртулар бойынша көбірек қамтылған болады», - деді. АҚШ-та ABC, ESPN және ESPN2 телеарналары 64 әлем чемпионатының ойындары үшін орташа есеппен 2,1 рейтинг, 2 288 000 үй шаруашылығы және 3 261 000 көрермен көрсетті. Бұл көрсеткіш 2006 жылғы 1,6-дан 31 пайызға, үй шаруашылықтары 1 735 000-нан 32 пайызға, ал көрермендер саны 2 316 000-нан өсті. АҚШ турнирде болған кезде өсім жоғары болды. Алғашқы 50 ойын бойынша рейтинг 48 пайызға, үй шаруашылықтары 54 пайызға, көрермендер саны 60 пайызға өсті. Univision турнирді орташа есеппен 2 624 000 көрермен тамашалады, бұл 17 пайыздық өсімді құрады, ал 1 625 000 үй шаруашылығы 11 пайызға өсті. АҚШ-тағы жетекші аудиторияны зерттеу компаниясы Nielsen компаниясының өкілі АҚШ пен Гана арасындағы матчты екі желінің де көрсеткен нәтижелерін «көрнекі» деп сипаттады. ESPN3.com тікелей эфирде көрсетілген әлем чемпионатының ойындарына тарихтағы ең көп көрермен жиналды, 7,4 миллион бірегей көрермен тамашалады. Жалпы, ESPN3.com 942 миллион минут немесе әр бірегей көрермен үшін екі сағаттан астам уақыт көруге жұмсалды. Барлық 64 тікелей эфирде көрсетілген матчты минутына орташа есеппен 114 000 адам тамашалады. Ең таң қалдырғаны – Испания мен Германия арасындағы жартылай финалды минутына 355 000 адам тамашалады, бұл ESPN3.com-ның ең үлкен орташа көрермендер саны болды.

Түсірілім

Sony технологиясы турнирді түсіруге қолданылды. 25 матч 3D камералармен түсірілді. Видеоматериалдар Sony компаниясының эксклюзивті көп бейнелі MPE 200 процессорлары арқылы 3D форматында түсірілді, бұл процессорлар арнайы 3D сыртқы тікелей эфирлік көліктерінде орналасқан еді. Компания өз флагмандық HDC 1500 камераларын, сондай-ақ жаңа HDC P1 құрылғысын ұсынды – 3, 2/3 дюймдік CCD сенсорлары бар ықшам, көру бұрышы (POV) типіндегі камера. 3D матчтарды FIFA үшін Host Broadcast Services өндірді.

Бейне ойындар

PlayStation Home-да Sony 2009 жылдың 3 желтоқсанында Home-дың жапондық нұсқасында 2010 жылғы FIFA әлем чемпионатына арналған виртуалды кеңістікті жариялады. Бұл виртуалды кеңістік "FevaArena" деп аталады және 2010 жылғы FIFA әлем чемпионатының виртуалды стадионы болып табылады, онда түрлі шаралар өткізілетін аймақтар, FIFA мини-ойыны және FIFA тақырыбына қатысты заттар сатылатын дүкен орналасқан. 2010 жылдың 27 сәуірінде EA Sports 2010 жылғы әлем чемпионатының ресми бейне ойынын шығарды.

ФИФА жанкүйерлер мерекесі

ФИФА Фан-фестивалін кеңейтіп, Сидней, Буэнос-Айрес, Берлин, Париж, Рим, Рио-де-Жанейро және Мехико қалаларында, сондай-ақ Оңтүстік Африканың бірнеше қалаларында ұйымдастырды. Турнир кезінде Оңтүстік Африкада ең көп танымал болған Фан-фестиваль Дурбанда, одан кейін Кейптаундағы Фан-фестиваль болды.