Кіріспе

Киімге күтім жасау жөніндегі ұсыныстарды көрсететін пиктограммалар

Киім жуу, кептіру, құрғақ тазалау және үтіктеу әдістері бойынша өндірушінің ұсыныстарын көрсететін пиктограммалар – бұл күтім туралы белгілер деп аталады. Мұндай белгілер киімге тігілген күтім таңбаларында жазылады, олар киімнің нақты бір данасын қалай тазалауға болады дегенді көрсетеді. Күтім таңбалары мен пиктограммалар үшін халықаралық стандарттар бар, бірақ олардың нақты қолданылуы мен пішіні аймақтар бойынша өзгеше болуы мүмкін. Кейбір стандарттарда пиктограммалар жазбаша нұсқаулармен бірге немесе оларды толықтырады.

Стандарттар

GINETEX, Франциядағы тоқыма бұйымдарын күту және таңбалау жөніндегі еуропалық қауымдастық, 1963 жылы тоқыманы күту және таңбалау саласындағы халықаралық стандарттарды анықтау мақсатында құрылды. 1970 жылдардың басында GINETEX ISO ұйымымен бірлесіп тоқыма таңбалаудың халықаралық стандарттарын әзірледі, нәтижесінде ISO 3758 стандарты – «Символдарды қолдану арқылы тоқыманы күту жөніндегі код» пайда болды. ISO 3758 стандарты 1993 жылы толықтырылып, 2005 және 2012 жылдары қайта қарастырылды, сондай-ақ әр бес жыл сайын стандартты жаңарту жұмыстары жүргізіліп тұрады. Бұл жүйе символдарға негізделген тоқыманы күту таңбалау жүйесін қолдады, онда символдар түрлі түстермен белгіленді: жасыл – «қосымша шаралар қажет емес», сары – «сақтық қажет», ал қызыл – «тыйым салынған». 86 GP 1 басылымы келесі үш онжылдық ішінде бірнеше рет қайта қарастырылды, ең маңызды өзгеріс 1979 жылы болды, онда температуралар Фаренгейттен Цельсийге ауыстырылды және қосымша нұсқаулар ағылшын және француз тілдерінде мәтін түрінде қосылуы тиіс болды. 2003 жылы бұл жүйе Солтүстік Америка және халықаралық стандарттармен үйлесімді қара-ақ символдарға негізделген жүйенің пайдасына тоқтатылды. Канадада өндірілген немесе сатылатын киімдерге күтім туралы белгілерді қою әрқашан ерікті болды, тек мата құрамы туралы белгілер міндетті (1972 жылдан бері). 1996 жылы АҚШ-та ASTM International тоқыма өнімдеріне арналған күтім белгілеріне қатысты суретті нұсқаулар жинағын D5489 стандарты ретінде жариялады, ол 1998, 2001, 2007, 2014 және 2018 жылдары қайта қарастырылды. Америка тазалау институты маталарды күту белгілері туралы нұсқаулықты әзірледі және жариялады. Австралия, Қытай және Жапония үшін қосымша тоқыманы күтуді таңбалау жүйелері жасалды. 2021 жылдың мәліметі бойынша, пиктограммалар Unicode стандарттарында кодталмаған, себебі бұл символдар әртүрлі елдерде авторлық құқықпен қорғалған және қоғамдық доменде емес.

Жалпы

Киім таңбасы матаға зақым келтірмей киімді қалай күтуге болатынын сипаттайды. Осындай күтімнің қажеттігі немесе жеткіліктігі туралы ақпарат берілмейді. Көрсетілгеннен жұмсақ күтім жасау әрқашан қабылданды. Символдар қорғалған және оларды қолдану лицензиялық талаптарға сәйкес болуы керек; қате таңбалауға тыйым салынады. Әрбір символдың астындағы бір сызық әдеттегіден де жұмсақ күтімді, ал екі сызық – өте жұмсақ күтімді білдіреді.

Жуу

Суретте стильденген шайқаушық бейнеленген, ал шайқаушықтағы сан – жуудың максималды температурасын (Цельсий градусымен) көрсетеді. Шайқаушықтың астындағы сызық кір жуғыш машинада деликатты режимде жууды білдіреді. Екі сызық – өте деликатты ұстауды білдіреді. Шайқаушықтағы қол тек қолмен (деликатты) жууға рұқсат етілетінін (40°C-тан аспайтын) көрсетеді. Шайқаушықтың үстінен басылған крест матаны қалыпты жағдайда жууға болмайтынын білдіреді. Солтүстік Америка стандартында температураның дұрыс диапазонын көрсету үшін нүктелер қолданылады. Еуропалық стандартта шайқаушық символының астындағы сызықтар жуудың ұсынылатын қарқындылығын көрсетеді. Сызық болмаса – максималды қарқындылық (мақта үшін), бір сызық – орташа қарқындылық (синтетикалық цикл үшін), ал екі сызық – өте төмен қарқындылық (жібек/жүн циклы үшін). Сызықтар спиннің деңгейін де көрсетеді, сызықтардың саны көп болса, айналу жылдамдығы төмен болуы керек.

Ағарту

Бос үшбұрыш (бұрын Cl деп белгіленген) хлорлы немесе хлорсыз ағартқыш қолдануға рұқсат береді. Үшбұрыш ішіндегі екі көлбеу сызық хлормен ағартуға тыйым салады. Басып тасталған үшбұрыш кез келген ағартуға тыйым салады.

Құрғату

Квадрат ішіндегі шеңбер киім кептіргішті көрсетеді. Бір нүкте - төмен температурада кептіруді, ал екі нүкте - қалыпты температурада кептіруді білдіреді. Басып тасталған белгі киімді машинада кептіруге болмайтынын көрсетеді. АҚШ және Жапонияда табиғи/ілініп кептіруге арналған басқа да белгілер бар.

Тегістеу

Темірдің үстіндегі үш нүктеге дейін киім үтеуге рұқсат береді. Нүктелердің саны температураны көрсетеді: бір нүкте – төмен температура, екі нүкте – орташа температура, үш нүкте – жоғары температура. Темірдің үстіндегі крест белгісі киім үтеуге тыйым салады.

Кәсіптік тазалау

Дөңгелек кәсіби тазалау мүмкіндіктерін анықтайды. Символдың астындағы бір сызық – нәзік тазалауды, ал екі сызық – өте нәзік тазалауды білдіреді.

Құрғақ тазалау

P және F әріптері шеңбер ішінде кәсіби құрғақ тазалауда қолданылатын әртүрлі еріткіштерді көрсетеді.

ылғалды тазалау

Дөңгелек ішіндегі W әрпі кәсіби ылғалды тазалауды білдіреді.