Кіріспе

Америкалық өнеркәсіптік дизайнның алғашқы шебері (1883–1960)

Уолтер Дорвин Тиг (18 желтоқсан 1883 – 5 желтоқсан 1960) – американдық өнеркәсіптік дизайнер, сәулетші, иллюстратор, графикалық дизайнер, жазушы және кәсіпкер. Ол көбінесе "Өнеркәсіптік дизайн деканы" деп аталады.

Классицизм мен дәстүрлілікке бағытталған, бірақ кейін заманауи үлгіге көшкен шебер ретінде танылды.

Өмірбаян

Тиг Индиана штатының Декатур қаласындағы белгілі бір отбасының алты баласының бірі еді. 1840 жылы Тигтің әкесінің әкесі Солтүстік Каролинадан Индиана штатының Пендлтон қаласына көшіп келді, онда Американың ең ірі квакер қауымдастықтарының бірі орналасқан еді. Тигтің әкесі, ирланд тегінен шыққан, саяхаттап дін тарататын методист пасторы (кейін толық уақытты тігінші) болды және отбасымен бірге Пендлтонға қоныстанды. Ақшасы аз болғанымен, Тигтердің үйі кітаптарға толы болды.

Еңбек жолын бастауы

Мектеп кітапханасындағы сәулет туралы кітаптар Тегтің суретші болуға деген құштарлығына ықпал етті. 19 жасында Тег Индианадан Нью-Йоркке кетіп, 1903-1907 жылдары Нью-Йорктегі Art Students League-де сурет өнерін оқыды. Онда ол өзінің алғашқы әйелі, суретші әріптесі Селия Фехонмен танысты. Нью-Йоркке келгеннен кейін ақша табу үшін Тег Манхэттендегі «Жас ерлер христиан қауымдастығында» (YMCA) пальтоларды қадағалап, сонымен қатар табельдерге жазуды бастады. Оның әріптермен жасаған жұмысы пошта арқылы тапсырыс каталогтарына арналған иллюстрациялық жобаларға айналды, онда ол галстук, аяқ киім сияқты киім-кешектерді суреттеді. Мода индустриясына қатысудан бас тартып, Тег өзінің шығармашылық күшін жарқын жарнамалық иллюстрацияларға жұмсады, бұл YMCA-да танысқан жарнама агенттігінің басшысы Уолтер Уайтхедтің назарын аударды. 1920 жылдардың ортасына қарай, шекаралық дизайнға деген сұраныс төмендеген кезде Тег коммерциялық қаптамамен аздап айналысты. Халықаралық Париж көрмесінен және еуропалық стильдік бағыттардан қызығушылық танытқан Тег 1926 жылдың 30 маусымында еуропалық дизайнды зерттеу үшін Еуропаға сапарлады. Шетелде ол Италияда өткен көрмеде Баухаус мектебінің жұмысымен танысып, Ле Корбюзьенің сәулеттік туындылары мен жазбаларынан үлкен шабыт алды. 18 жылдық жарнамалық мансабын аяқтамас бұрын Тег өнім дизайнына қатысты бірнеше тапсырыстарды орындады, олар үшін клиенттердің саны артып, кеңес сұрады. 43 жасында Тег өнім және қаптама дизайнымен айналысатын жеке кәсіпкерлік құрды. 1927 жылы Тег өзінің алғашқы ірі тапсырыс берушісі Истман Кодакпен келісімге келгеннен кейін визиткасына «Өнеркәсіптік дизайн» деген жазуды қосты. Метрополитен өнер музейінің кураторы Ричард Бах Тегті Рочестердегі Истман Кодак компаниясының басқарушысы Адольф Стуберге ұсынды, себебі компания камераларды жобалау үшін суретшінің көмегін қарастырып жатқан еді. Камералар туралы білімі болмаған Тег Кодак инженерлерімен бірлесіп жұмыс істеуді ұсынды. 1928 жылдың 1 қаңтарында Тег Кодакпен ұзақ қарым-қатынасқа бастаған дизайндық жобаға кірісті. Ол көптеген танымал Кодак камераларын, соның ішінде Арт-Деко стиліндегі сыйлық камерасын (1928), «Бэби Брауни» (1934), «Бэнтам Специал» (1936) (Арт-Деко стилінің шедеврi және ең танымал камералардың бірі) және «Брауни Хоуки» (1950) камераларын жасады. 1960 жылға дейін әлемде осы арт-деко стиліндегі 20 000-нан астам станция салынды. Ол үш ай бойы Детройт пен Нью-Йорк арасында сапарлап дайындалды. Тег 1939-40 жылдардағы Нью-Йорк әлемдік көрмесіне үлкен үлес қосты, ол көрменің дизайн кеңесінің жеті мүшесінің бірі болды және тоғыз корпоративтік стендтің дизайнына жауапты болды. Тегтің қосымша көрме жұмыстарына 1957 жылғы Милан триенналесі, 1961 жылғы Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Азамат соғысының жүз жылдық мерекесіне арналған купол, Сиэтлдегі Әлемдік көрмеге арналған АҚШ ғылым орталығы, сондай-ақ 1964 жылғы Әлемдік көрмедегі Газ фестивалі үшін «Болашақ үйі» кіреді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең: мамандықты бекіту

Тейг, сонымен бірге өнеркәсіптік дизайн саласындағы пионерлер Реймонд Лоуи мен Генри Дрейфуспен бірге Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін зор табысқа жетті. Соғыстан кейінгі экономикалық өркендеу американдық тұтынушылардың қандай да бір жаңа және сапалы өнімге деген сұранысын арттырып, американдық бизнес арасында өнеркәсіптік дизайнға деген қажеттілікті күшейтті. 1944 жылы Тейг Нью-Йорк штатының апелляциялық сотында өнеркәсіптік дизайнның қоғамдық игілікке қосқан үлесін көрсете отырып, оның кәсіп екенін сәтті қорғады, бұл ұлттық үлгіге айналды. 1946 жылы Франк Дель Джудисе (кейін компания президенті болған) WDTA компаниясынан The Boeing Company-ден тапсырыс алу үшін өтініш жасады, бұл WDTA-ның Boeing компаниясымен ұзақ мерзімді қарым-қатынасын қалыптастырды және компанияның аэроғарыш саласындағы маңызды рөлін белгіледі. 1959 жылға қарай WDTA-ның клиенттерінің тізіміне Ac'cent, Polaroid, Schaefer Beer, Procter & Gamble, UPS, Steinway, General Foods Corporation, Boeing, Con Edison, Du Pont, US Steel, NASA және АҚШ Әскери-теңіз күштері кірді. Оның ұлы, Уолтер Дорвин Тейг кіші, 1934 жылдан бастап әкесімен бірге жұмыс істей бастады және өзінің өмірін өнеркәсіптік дизайнға арнады, 2004 жылы қайтыс болғанға дейін осы салада еңбек етті. 2007 жылы Тейг IDSA-дан "Жеке есімдерді тану" сыйлығын алды. 2014 жылдың тамызында Тейг IDSA Академиясының мүшесі болып сайланды. Мұндай ұсыныстар қоғам мен мамандыққа сіңірген еңбегі арқасында мүшелердің құрметі мен ықыласын қозған, жақсы қалыптасқан мүшелеріне арналған.

Биографиялық деректі фильм

2014 жылы Техас штатының Остин қаласында тәуелсіз режиссер Джейсон А. Моррис түсірген "Тиг: Дизайн және әсемдік" көркем деректі фильмінің тұсаукесері өтті. Фильм Тигтің өмірін, оның даңққа көтерілу жолын, тәуелсіз мінезді ұлымен болған шиеленісті қарым-қатынасын және оның ең үздік дизайндарының қалыптасу тарихын көрсетеді. Фильм 2015 жылы Ньюпорт-Бич кинофестивалінде, Трейл-Дэнс кинофестивалінде және Сан-Диего дизайн кинофестивалінде басты таңдау ретінде ұсынылды. Сонымен қатар, ол АҚШ-тың дизайн мектептері мен мұражайларында көрсетілді.

Жарияланымдар

Тигтің ең танымал кітабы, "Бүгінгі дизайн: машина дәуіріндегі тәртіп техникасы", 1940 жылы өнеркәсіптік дизайн саласы бойынша жарық көрген алғашқы кітап болды. Онда заманауи дизайнның қалыптасуы баяндалған, сондай-ақ дизайн мәселелерін шешуге қажетті әдістер егжей-тегжейлі сипатталған. Саладағы "кезеңдік қадам" деп танылған бұл кітап, өркениеттің өндіріс қуатына деген қажеттілігінің дамуын және дизайнердің қызметін зерттейді.