Кіріспе

Аз қауіпті снаряд

Резеңке оқтар (резеңке таяқшалы оқтар деп те аталады) – таяқшалы оқтардың бір түрі. Атауына қарамастан, резеңке оқтардың құрамында көбінесе металл өзегі және резеңке қаптама немесе резеңке аз мөлшерде қосылған біртекті қоспа болады. Олар металл снарядтарына қарағанда аз қауіпті саналғанымен, резеңке оқтар өлімге әкелетін жарақаттармен қатар, соқырлық сияқты басқа да ауыр және тұрақты мүгедектіктерге себеп болуы мүмкін. Пластмассадан, балауыздан және ағаштан жасалған басқа да ұқсас снарядтар сияқты, резеңке оқтарды жақын қашықтықта оқуға және жануарларды бақылауға пайдалануға болады, бірақ олар көбінесе тәртіпсіздіктерді бақылау және наразылықтарды тарату үшін қолданылады. Резеңке оқтарды Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстарды бақылау мақсатымен ойлап тапты және алғаш рет 1970 жылы қолданысқа енгізді. Резеңке снарядтарының орнына көбінесе басқа материалдар қолданылады, себебі резеңке бақылаусыз секіріп, траекториясын жоғалтуға бейім.

Құрамы мен физикалық қасиеттері

Чили полициясы қолданатын "қауіпсіздік" гранулаларының құрамын талдау көрсеткендей, гранулалардың 80% қатты заттардан, негізінен кремний қышқылы мен барий сульфатынан, ал 20% -ы каучуктан тұрады. "Резеңке" түйіршіктерінің өлшенген қаттылығы 96,5 shore A құрайды. Түйіршіктердің қаттылығы 2019–2020 жылдардағы Чили наразылықтарында "жарылған көздердің" көптеп кездесуін түсіндіреді. Аз қуатты итергіш заряд оларға шамамен жылдамдық пен шамамен қашықтық береді. "Оқ әдетте төмен траекторияда немесе мақсатталған нысананың жалпы бағытында (нақты нысанаға бағытталмаған) атылады", бұл ауырсынуды тудырады, бірақ жарақаттамайды, сонымен қатар оператордың қалауы бойынша тікелей атуға да арналған. 1970 жылдан 1975 жылға дейін Британ армиясы Солтүстік Ирландияда шамамен 55 000 резеңке оқ атқан. 2001 жылдан бастап таяқша тәрізді оқтар Солтүстік Ирландиядан тыс британдық полиция күштеріне қолжетімді болды. Алайда, 2013 жылы Қорғаныс министрлігінің 1977 жылдан құпияға алынған құжаттары резеңке оқтардың көпшілікке жарияланғаннан гөрі қауіптірек екенін көрсетті. Құжаттарда Қорғаныс министрлігіне 1972 жылы соқырланған баламен келісім жасау туралы заңдық кеңес берілген, сотқа бару оқтармен байланысты проблемаларды ашып, болашақта осыған қатысты істермен күресуді қиындатады. Құжаттарда оқтарды қосымша сынау олардың қауіпті мәселелерін анықтайтыны, оның ішінде олардың "идеалды уақыттан кем уақытта" сынақтан өткендігі, "өлімге әкелуі мүмкін екендігі" және "ауыр жарақаттарға себеп болуы мүмкін екендігі" көрсетілген. Израиль резеңке оқтары екі негізгі түрге бөлінеді. Ескі типтегі, стандартты резеңке оқ – 14 грамм салмақтағы, жұқа резеңке қабатымен жабылған болат шар, ал 1989 жылы жаңартылған резеңке оқ – диаметрі 1,7 см, салмағы 15,4 грамм резеңке қабатымен жабылған металл цилиндр. Осы оқтан туындаған өлімге әкелген жарақаттардың көп бөлігі басқа тиеді. Израиль қауіпсіздік күштері 2011 жылдың 28 ақпанында Батыс жағалаудағы Хават Гилад елді мекеніндегі заңсыз құрылыстарды бұзу операциясында резеңке оқтарды қоса алғанда, қауіпсіздігі төмен қару қолданды.

Өзін-өзі қорғау

Кейбір елдерде азаматтар өздерін қорғау үшін резеңке оқтар атуға арналған, зиянсыздандырылған қару қолданады. Азаматтар мен жеке күзетшілерге резеңке оқтар атуға қабілетті зиянсыздандырылған газ тапаншаларын алып жүруге рұқсат етіледі. Резеңке оқ атуға арналған қару – жеке тұлғаларға тиесілі болуға рұқсат етілген сирек қару түрлерінің бірі. 1999 жылдан бері Ресейдегі азаматтар, жеке күзетшілер және құқық қорғау органдары зиянсыздандырылған қаруды қолдануға құқылы. Әртүрлі қол тапаншалары (Osa, Makarych, Horhe және т.б.) арнайы әлсіретілген конструкциямен және ішкі тіректермен жабдықталған, бұл оларға толық қуатпен оқтарды қолдануға немесе қатты снарядтарды атуға мүмкіндік бермейді. Ал резеңке оқтар тіректерден өте келе сығылып, атылуы мүмкін. Көбінесе 9 мм және 10 мм калибрлі тапаншалар қолданылады, олардың оқтарының бастапқы жылдамдығы кейде әдеттегі тапаншалармен тең болады, ал оқтардың салмағы 0,7 граммға жетеді. Қауіпсіздік күзетшілері резеңке оқтармен оқ атуға қабілетті зиянсыздандырылған газ тапаншаларын пайдалана алады.

Демалыс

Тек праймермен жұмыс істейтін резеңке оқтар көбінесе қысқа қашықтықтағы үй ішіндегі нысанаға оқу немесе жаттығу үшін, әдетте тапаншалармен қолданылады. Олар тек нысана атуға арналған, бояу доптары немесе аэрозофт доптарынан өзгеше, олар тиісті қорғалған жанды нысаналарға қолдануға арналған. Егер резеңке оқтар лайықты тоқтау құрылғысымен қолданылса, оларды атып шығарғаннан кейін зақымсыз күйде тауып, көп рет қайта пайдалануға болады.