Кіріспе
Джек Джозеф Валенти (5 қыркүйек 1921 – 26 сәуір 2007) – американдық саяси кеңесші және лоббист, АҚШ президенті Линдон Джонсонның арнайы көмекшісі қызметін атқарған. Ол сонымен қатар Америка кино ассоциациясының ұзақ жылдар бойы президенті болды. MPAA-дағы 38 жылдық қызметі барысында ол MPAA фильмдерін бағалау жүйесін жасады және жалпы әлемдегі ең ықпалды авторлық құқық қорғау лоббистерінің бірі деп есептелді.
Jack Joseph Valenti (September 5, 1921 – April 26, 2007) was an American political advisor and lobbyist who served as a Special Assistant to U. S. President Lyndon B. Johnson. He was also the longtime president of the Motion Picture Association of America. During his 38 year tenure in the MPAA, he created the MPAA film rating system, and was generally regarded as one of the most influential pro copyright lobbyists in the world.
Ерте өмір және білім
Валенти 1921 жылдың 5 қыркүйегінде Хьюстон қаласында итальяндық иммигранттардың ұлы болып дүниеге келді. Ол Сэм Хьюстон орта мектебінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Әскери-әуе күштерінде бірінші лейтенант болды. Валенти B-25 орта бомбалаушы ұшағының ұшқыш-командирі ретінде 51 жауынгерлік миссияға қатысты және "Дистинктивті ұшу кресі" мен Әуе медалі қоса алғанда, төрт награда алды. Валенти 1946 жылы Хьюстон университетін бакалавр дәрежесімен бітірді. Оқу кезінде ол университет газеті "The Daily Cougar" штабында жұмыс істеді және университет студенттік өкіметінің президенті болды. Кейін Валенти университет регенттер кеңесінде қызмет етті.
Мансап
1948 жылы Гарвард университетінен МВА алғаннан кейін Валенти «Хамбл Ойл» компаниясының жарнама бөлімінде жұмыс істеді, онда ол компанияның Техас штатындағы жанармай бекеттерінің «ең таза дәретханалар» науқаны арқылы сату көлемі бойынша бесіншіден бірінші орынға көтерілуіне көмектесті. 1952 жылы ол және Уэлдон Уикли атты серіктесі «Уикли және Валенти» жарнама агенттігін құрды, алғашқы тұңғыш клиенті – «Conoco» мұнай компаниясы болды. 1956 жылы Валенти сол кездегі Сенаттағы көпшілік көшбасшысы Линдон Б. Джонсонмен танысты. «Уикли және Валенти» саяси кеңес беруге көшті және Джонсонның жақтасы болған өкіл Альберт Томасты клиенттерінің қатарына қосты. 1960 жылы Валентидің фирмасы Кеннеди-Джонсон президенттік науқанына көмек көрсетті.
Саясат
Валенти 1963 жылы 22 қарашада президент Джон Ф. Кеннеди мен вице-президент Линдон Б. Джонсонның Далас қаласына жасаған сапарында ақпарат құралдарымен байланыс жөніндегі өкіл болды. Президент Кеннедиге жасалған қастандықтан кейін Валенти Линдон Джонсонның Air Force One ұшағындағы қызметке кірісу рәсімінде болды және онымен бірге Вашингтонға ұшты. Одан кейін ол Джонсонның Ақ үйінің алғашқы "ерекше кеңесшісі" атанды және Джонсон президенттік тақтаға отырған алғашқы екі айда Ақ үйде тұрды. 1964 жылы Джонсон Валентиге республикалық Конгресс басшылығымен, әсіресе Өкілдер палатасынан Джеральд Форд пен Чарльз Халлек, ал Сенаттан Эверетт Дирксенмен қарым-қатынасты басқаруды тапсырды. Кейін Валенти Джонсонды «мен кездескен ең күшті тұлға» және «мен таныған ең зиялы адам» деп сипаттады. 1965 жылы Америка жарнама федерациясы алдында сөйлеген сөзінде Валенти: «Линдон Джонсон менің президентім болғандықтан, мен әр түн сайын сәл көңілі толып, сәл сенімдірек ұйықтаймын» деді. Кейін Валенти 1991 жылы түсірілген «JFK» фильмі үшін режиссер Оливер Стоунды сынады. Ол фильмді «ұлы алдау» деп атап, «Бүгінгі күні мен өзімнің барлығымды Линдон Джонсонға қарыздымын. Егер мен үнсіз отырып, қандай да бір режиссер оның естелігін кірлетсе, мен өзімді кешіре алмаймын» деді.
Фильмдерді бағалау жүйесі
1968 жылы Валенти MPAA фильмдер рейтингі жүйесін жасады, ол бастапқыда төрт бөлек рейтингіден тұрды: G, M, R және X. M рейтингісі көп ұзамай GP-ге алмастырылды және 1972 жылы PG-ге өзгертілді. X рейтингісі бірден мәселе тудырды, себебі ол сауда белгісі емес еді, сондықтан порнографиялық фильмдер индустриясы оны еркін пайдаланды, осымен ең көп байланысты болды. "Түндегі ковбой" және "Механикалық апельсин" сияқты фильмдер X рейтингісі болғандықтан, көпшілік оларды порнографиялық деп ойлады. 1990 жылы "тек ересектерге" деген сауда белгісі бар NC-17 рейтингісі, сауда белгісі жоқ X рейтингісінің орнына енгізілді. PG-13 рейтингісі 1984 жылы көрермендерге кеңірек таңдау мүмкіндігін беру үшін қосылды және оны алғаш рет Стивен Спилберг ұсынды.
Валенти жаңа технологиялар туралы
1970 жылдардың аяғы мен 1980 жылдардың басында Валенти Sony Betamax видеокассеталық магнитофонына (VCR) жасаған әуешеп шабуылдарымен танымал болды, себебі MPAA оның киноиндустрияны құртады деп қорқып еді. 1982 жылы Конгресс алдында сөйлеген сөзінде ол: "Мен сіздерге айтамын, VCR американдық кино өндірушілер мен американдық халық үшін, Бостон құртқышы жалғыз үйде отырған әйел үшін қаншалықты қауіпті болса, сондай қауіпті", - деді. Валентидің болжамына қарамастан, үй видео нарығы ақырында 1980 және 1990 жылдары киностудиялардың табысының басты көзіне айналды.
Цифрлық мыңжылдық авторлық құқық туралы заң
1998 жылы Валенти авторлық құқықтың бұзылуына қатысты даулы Цифрлық Мыңжылдық авторлық құқық актісін қабылдау үшін лоббилік жұмыс жүргізді, Интернет арқылы авторлық құқықтарды бұзу жазбалар және кино индустриясына ауыр зиян келтіреді деп мәлімдеді.
2003 жылғы скринингке тыйым салу туралы бұйрық
2003 жылы Валенти өзін «скринерлік» даудың ортасында тапты, себебі MPAA студиялар мен көптеген тәуелсіз өндірушілерге фильмдерінің скринерлік көшірмелерін сыншылар мен түрлі марапаттар бойынша дауыс берушілерге жіберуге тыйым салды. Қысымның күшеюі және сотқа шағымдануы (Antidote Int'l Films Inc. және басқалар. MPAA, 2003 жылдың қарашасы) нәтижесінде Валенти 2004 жылы бас тартып, MPAA-ға қарсы үлкен және ұятты монополияға қарсы сот процесінен мүжілді. Тәуелсіз кино өндірушілер коалициясының Джефф Леви Хинте, IFP/Лос-Анджелес атқарушы директоры Дон Хадсон және IFP/Нью-Йорк атқарушы директоры Мишель Бёрд бірлескен мәлімдемесінде: «Өткен желтоқсанда MPAA-ны скринерге тыйым салуды алып тастауға мәжбүрлеу туралы сот бұйрығын алып, Коалиция жеке дистрибьюторларға жарнамалық скринерлерді қашан және қандай жолмен таратуға шешім қабылдау мүмкіндігін берді» деді. Бұл Валентидің ең ауыр кәсіби жеңілісі деп есептелді.
Құрметтер
Валенти Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әскери әуе күштерімен қызмет еткені үшін Ерекше ұшу айқасы мен Әуе медалімен марапатталды. 1969 жылы Джек Валенти Нью-Йорк қаласының ең жоғары азаматтық наградасы – "Бронза медальонды" алды. 1985 жылы Джек Валенти француздық "Құрметті легион" орденін алды. 2002 жылы Хьюстон университеті Валентиге құрметті докторлық дәреже берді. 2003 жылдың желтоқсан айында Валенти Йель университетінің Басқару мектебінің Бас атқарушылар лидерлік институтынан "Көшбасшылықтағы легенда" сыйлығын алды. 2005 жылдың маусым айында Америка кино өнеркәсібі ассоциациясының Вашингтондағы бас кеңсесі Джек Валенти ғимараты деп аталды. Ол 888 16th St. NW, Вашингтон, Ақ үйге өте жақын орналасқан. Валенти қайтыс болғанға дейін ғимаратының 8-ші қабатында, MPAA кеңсесінен тыс жерде кеңсесі болды. 2008 жылдың сәуірінде Хьюстон университеті оның құрметіне Коммуникация мектебін Джек Дж. Валенти атындағы Коммуникация мектебі деп атады. Валенти осы мектептің белгілі түлектерінің бірі болды.
Зейнеткерлік
National Journal басылымының мәліметінше, 2004 жылы Валентидің жалақысы 1,35 миллион доллар болған, бұл оны Вашингтондағы ең көп жалақы алатын сауда топтарының басшыларының жетіншісі етті. 2004 жылы Альфалфа клубы Валентиді АҚШ Президентігіне ұсынды. 2004 жылдың тамызында 82 жастағы Валенти зейнеткерлікке шығып, оның орнына бұрынғы АҚШ конгрессмені және Ауыл шаруашылығы министрі Дэн Гликман тағайындалды. Рейтинг жүйесінің бұрынғы басшысы Джоан Грейвс Валенти тағайындаған. MPAA-дан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол технологиямен байланысты венчурлық капитал саласындағы қызметтерге қатысты, мысалы, Legend Ventures кеңесшілер кеңесіне қосылып, медиа инвестициялық мүмкіндіктері бойынша кеңес берді. Сондай-ақ ол итальян-американдық мұрасына байланысты мақсаттарды қолдады және 20 жылдан астам уақыт бойы Ұлттық итальян-американдық қорының (NIAF) мүшесі болды. 2004 жылы MPAA-дан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Валенти, қайырымдастық қорлар Эдвард В. Скотт пен Адам Уолдман құрған ЖИТС, туберкулез және безгекке қарсы күрестің достары ұйымының алғашқы президенті болды. Ұйымның негізін қалаушылар ЖИТС, туберкулез және безгекке қарсы күрес жөніндегі жаһандық қордың жыл сайын миллиондаған адамның алдын алуға болатын және емделуге болатын аурулардан қаза болуын болдырмау жұмысына қолдау көрсетуді мақсат етті. Валентидің басшылығымен «ЖИТС, туберкулез және безгекке қарсы күрестің достары» Глобалдық қорға АҚШ қаржысын тұрақты түрде арттырып, СПИД, туберкулез және безгекпен күресте үлкен, оң нәтижелерге қол жеткізді. Валенти 2007 жылы қайтыс болғанға дейін «ЖИТС, туберкулез және безгекке қарсы күрестің достары» ұйымының президенті қызметін атқарды.
Жеке өмір
1962 жылы 41 жасында Валенти президент Линдон Джонсонның штабында қызмет еткен Мэри Маргарет Уайлиге үйленді. Олардың үш баласы болды: Джон, Александра және Куртенэй Валенти, ол Warner Bros. студиясының атқарушы қызметкері болды. Ол 45 жылдық тойына аз қалғанда қайтыс болды. Нэнси Кларк Рейнольдс Валентидің махаббаты болған. 1964 жылы Федералдық тергеу бюросы Валентидің АҚШ-тың көптеген аймақтарында гомосексуализм әлі де заңсыз болған кезде ер адам фотографпен сексуалдық қатынаста болды ма деген мәселе бойынша тергеу жүргізді. Тергеу нәтижесінде Валентидің гомосексуал екенін көрсететін ешқандай дәлел табылмады. 1995 жылы Валенти екі бөлімді "Фриказоид!" сериалының "The Chip" атты эпизодында басты кейіпкердің қалай пайда болғанын айтуға көмектесті; сондай-ақ ол отбасылық суреттермен фильмдердің рейтингісі туралы лекция оқыды және өзінің екі жағын жиі айтты. 2016 жылы шыққан "Жэки" фильмінде Кеннединің қазасынан кейін бірінші леди Жаклин Кеннеди Онассистің өмірі туралы баяндалғанда, Валенти рөлін Макс Каселла сомдады.
Өлім
Валенти 2007 жылғы 26 сәуірде Вашингтондағы үйінде инсульттың асқыну салдарынан 85 жасында қайтыс болды. Ол Арлингтон ұлттық зиратында ардагерлердің қабір тасы астында жерленген, онда оның соғыс наградалары және MPAA президенті қызметін атқарған жылдары көрсетілген. Оның "Осы уақытта, осы жерде: менің соғыстағы өмірім, Ақ үй және Голливуд" атты естеліктері 2007 жылғы 15 мамырда, оның қайтысынан кейін бірнеше апта өткен соң жарық көрді. Оның өлімінен кейін Ұлттық итальян-американдық қоры (NIAF) оның құрметіне итальян-американдық кино студенттеріне қолдау көрсету мақсатында NIAF Jack Valenti институтын құрды. Режиссер Мартин Скорсезе Мэри Маргарет Валентиден награда алғаннан кейін институтты Қордың 32 жылдық мерекелік гала-кешінде таныстырды.