Кіріспе
Кеңінен қабылданған, бірақ ресми емес конвенция. Де-факто стандарт – бұл міндетті түрде қолданылуы талап етілмейтін, бірақ кеңінен қолданылатын әдет-ғұрып немесе келісім. "Де-факто" латын тілінен аударғанда "фактілік" деген мағынаны білдіреді, яғни "іс жүзінде, бірақ заңмен бекітілмеген" немесе "іс жүзіндегі жағдай, бірақ ресми түрде орнатылмаған". Де-факто стандарт, Халықаралық Стандарттар Ұйымы сияқты ұйымдармен анықталатын халықаралық стандарттардан немесе заңмен талап етілетін стандарттардан (де-юре стандарттар деп те аталады) өзгеше. Әлеуметтік ғылымдарда ерікті стандарт, де-факто стандарт болатын жағдайда, координация мәселесіне қатысты типік шешім болып табылады. Де-факто стандартты таңдау, барлық тараптар өзара тиімді пайдаға жете алатын және тек өзара үйлесімді шешімдер қабылдағанда ғана тұрақты болады. Ал, күштеп енгізілген де-юре стандарт – бұл тұтқынның дилеммасын шешу жолы.
A de facto standard is a custom or convention that is commonly used even though its use is not required. De facto is a Latin phrase (literally "of fact"), here meaning "in practice but not necessarily ordained by law" or "in practice or actuality, but not officially established". A de facto standard contrasts an international standard which is defined by an organization such as International Standards Organization, or a standard required by law (also known as de jure standards). In social sciences a voluntary standard that is also a de facto standard is a typical solution to a coordination problem. The choice of a de facto standard tends to be stable in situations in which all parties can realize mutual gains, but only by making mutually consistent decisions. In contrast, an enforced de jure standard is a solution to the prisoner's problem.
Файл пішімдері
PDF-ті алғаш рет 1993 жылы Adobe компаниясы жасаған. Adobe-дің ішкі стандарттары оның бағдарламалық қамтамасыз ету сапасы жүйесінің бір бөлігі болды, бірақ олар ешқандай стандарттау органымен жарияланбады немесе үйлестірілмеді. Acrobat Reader бағдарламасы тегін қолжетімді болғандықтан және форматқа қолдау көрсету жалғасқандықтан, PDF баспаға шығаруға арналған құжаттар үшін де-факто стандартқа айналды. 2005 жылы PDF/A ISO 19005 1:2005 стандарты ретінде де-юре стандарт болып бекітілді. 2008 жылы Adobe-дің PDF 1.7 ISO 32000 1:2008 стандарты болды. AutoCAD DXF – 1980 және 1990 жылдары CAD сызбалары мен фрагменттерін импорттау және экспорттау үшін қолданылған ASCII форматы. 2000-шы жылдары XML негізіндегі стандарттар де-факто стандарттар ретінде пайда болды. MP3 аудио форматы WAV форматына балама ретінде пайда болды, кейіннен интернетте музыка тарату үшін оны ығыстырды. Қазір ол музыка ойнатқыштардың көпшілігі, аудио тасымалдау, аудио сақтау және коммерциялық емес медиа құралдарымен қолдалады. Microsoft Word DOC. Word-тің нарықтағы басымдығына байланысты, онымен бәсекелесуге ниеттенген барлық кеңсе бағдарламалары оны қолдайды, әдетте құжатталмаған файл форматын кері инженериялау арқылы. Microsoft өз қажеттіліктеріне сәйкес Word нұсқалары арасында файл спецификациясын бірнеше рет өзгертті, сонымен қатар әртүрлі нұсқалар үшін бірдей файл кеңейтім идентификаторын пайдалануды жалғастырды. FITS және CSV файл форматтары ғылым мен инженерияда кеңінен қолданылады, ал FITS дәстүрлі түрде астрономияда қолданылады.
Microsoft Word DOC. Due to the market dominance of Word, it is supported by all office applications that intend to compete with it, typically by reverse engineering the undocumented file format. Microsoft has repeatedly internally changed the file specification between versions of Word to suit their own needs, while continuing to reuse the same file extension identifier for different versions. FITS and CSV file formats, commonly used in science and engineering, with FITS traditionally used in astronomy.
Қосылымдар және өзара байланыс стандарттары
Телефондық қосылыс (3,5 мм ұясы), RCA және XLR қосылыстары, аудио өнеркәсібінде құлаққаптар, микшерлік пультер, микрофондар, сахна жарығы сияқты аудио жабдықтарды қосу үшін қолданылады. MIDI қосылымы (DIN ұясын немесе телефондық ұяны пайдалану), музыкалық аспаптарды, синтезаторларды, барабан машиналарын, секвенсерлерді және кейбір аудио жабдықтарын қосу үшін электрлік және протоколдық стандарт. DMX512 (көбінесе жай ғана DMX) XLR қосылысы арқылы сахна және зал жарықтарын, эффектілерді, түтін машиналарын, лазерлік проекторларды және пиротехниканы басқару және кейде қуат беру үшін қолданылады. PCI Express электрлік және механикалық интерфейсі, компьютерлерде, серверлерде және өнеркәсіптік қолданыстарда қолданылатын өзара байланыс протоколы. GPIB, көп құрылғылы шина протоколы, электрондық сынақ жабдықтарында жиі кездесетін механикалық және электрондық интерфейс, мысалы, сандық мультиметрлер, осциллографтар және т.б. Hewlett-Packard компаниясы бастапқыда HP IP ретінде жасаған. SCPI протоколымен жиі қолданылады. HDMI, Display Port, бейне үшін VGA, төмен өткізгіштік қабілеті бар сериялық байланыс үшін RS 232. USB – компьютерлердегі жоғары жылдамдықты сериялық интерфейс және әдетте микро USB ашасы мен ұясы арқылы төмен қуатты сыртқы құрылғыларды (ұялы телефондар, құлаққаптар, портативті қатты дискілер сияқты) қуаттандыру немесе зарядтау үшін. BNC, электрондық инженерлік сынақтардағы орташа жиілікті сигнал үшін (әдетте сигнал генераторларында, осциллографтарда, мультиметрлерде және т.б. қолданылады), кейде студиялар мен басқа да кәсіби орталарда құрылғылар арасында бейнесигналды жеткізу үшін қолданылады. AMP-нің AMP MATE N LOK / Molex-тің стандартты .093" Pin Power ашасы мен ұясы, әдетте қатты дискілерде және басқа да орташа қуатты құрылғыларда, компьютерлерде, серверлерде, өнеркәсіптік қолданыстарда және 5В және 12В үшін стандартталған қуатты қосылыш қажет болатын басқа да жағдайларда қолданылады. Кіріктірілген қолданыстарда әдетте оны қосу оңайырақ кішкентай шаршы ұямен ауыстырады. DIP, SIL қаптамалары, жалғастырғыш қосылыстар және тағы да көптеген электрондық компоненттерде 2,54 мм (0,1 дюйм) штифт арақашықтығы. Стандартты аралық осы құрылғыларды прототиптік платаларда және стандартталған ұяларда пайдалануға мүмкіндік береді. 4-20 мА ток тізбегі, өнеркәсіптік басқару және автоматтандыруда қолданылады. 3,5 дюймдік және 2,5 дюймдік қатты дискілер. 19 дюймдік телекоммуникациялық, серверлік, сақтау, аудио, музыка, бейне және қуат жабдықтары үшін стандарттар. ATX аналық платасы, артқы панель және қуат стандарттары.
Қаптама материалдары мен бірліктері
Электроникадағы құю қорытпалары, мысалы, Sn60Pb40. Алюминий қорытпалары, мысалы 6061. Интермодальдық 48 футт контейнер.
Әр түрлі
Америкада жасалған көптеген ұшқыштарды (spark plugs) алып тастау немесе орнату үшін 13/16 дюймдік (21 мм) алтыбұрышты кілт қажет. Велосипед тізбегіндегі роликтердің арақашықтығы 1/2 дюйм (12,7 мм) құрайды. IBM жеке компьютері (PC). 1981 жылы жарық көргеннен кейін бір жыл өткен соң Джон Дворак ПК-ны "де-факто стандартты микрокомпьютер" деп сипаттады. MS DOS және Microsoft Windows операциялық жүйелерінің арқасында ол жеке компьютер нарығында үлкен үлес иеленді. IBM PC-нің жеке компьютер нарығына тигізген зор әсерінің нәтижесінде Rainbow 100 сияқты бәсекелес өнімдер ақырында нарықтан алынып тасталды. PHP сияқты көптеген нұсқалары бар бағдарламалау тілдері де де-факто стандартқа ие болады. PHP жағдайында де-факто стандарт – php.net сайтынан қолжетімді бинарлық файлдар, Phalanger нұсқасы емес. R және Python бағдарламалау тілдері ғылым және инженерлік салаларда, компьютерлік ғылымнан басқа, деректерді автоматты түрде талдау қажет болғанда, сонымен қатар кәсіби білімі жоқ адамдар үшін де қолдануға оңай болып табылады. TeX жинақтау жүйесі, ғылыми мақалалар мен есептерді жариялау үшін жиі қолданылады (іс жүзінде көптеген журналдар жарияланымның толығымен TeX-те жазылуын талап етеді).
Стандарттау туралы даулар
Нарық күштері мен бәсекелестіктің даудан кейін екі жақты нарықта стандартты де-факто біріктіруіне көптеген мысалдар бар. Мысалдар: Токтар соғысындағы айнымалы ток пен тұрақты ток. Видеокассета форматтары соғысында VHS, Betamax-тан басым түсті. Көтеріңкі сапалы оптикалық дискі форматтары соғысы кезінде Blu-ray және HD DVD. Векторлық графикалық веб-беттер анимациясы үшін Adobe Flash-қа қарағанда Масштабталатын векторлық графика (SVG). Ағымдағы даудың мысалы – OASIS OpenDocument форматы мен Microsoft Office Open XML форматы арасындағы дау.
Alternating current and direct current in the war of the currents. VHS over Betamax in the videotape format war. Blu ray and HD DVD during the high definition optical disc format war. Scalable Vector Graphics (SVG) over Adobe Flash for vector graphics web page animations. An example of an ongoing dispute is OASIS's OpenDocument format vs Microsoft's Office Open XML format.