Кіріспе

Рим империясының шекаралық және шекаралық қорғанысы

Лим (лат. limes; көпше саны limites) – бұл термин көбінесе Римнің ежелгі Германия шекарасындағы қорғаныс немесе шекара белгілеу жүйесін атау үшін қолданылады, ол Рим империясының шекараларын көрсетеді. Қазіргі уақытта бұл термин империяның басқа аймақтарындағы, мысалы, шығыс және Африкадағы шекара қорғанысына қатысты да қолданыла бастады.

Төменгі Германия

Бұл лим секциясы біздің заманымыздың 1-ші – 5-ші ғасырларында құрылып, Төменгі Германия провинциясы (Germania Inferior) арқылы өтті. Ол қазіргі Нидерланды және Германия аумағында орналасқан. Бұл лим – Рейн өзеніндегі өзен шекарасы (limes ripa) болды, ол лагерьлер тізбегімен қоршалған. Ол Солтүстік теңізден (Катвик-Бриттенбург лагері) Винкстбахқа (Жоғарғы герман лимдеріндегі Рейнброль бекінісіне қарсы) дейін созылып, Германия Төменгі және Германия Жоғары Рим провинциялары арасындағы шекараны құрады. Жоғарғы герман-ретиан лимдерінен өзгеше, бұл лим берік қоршау немесе қабырғамен белгіленбеген. Қорғаныс орлары мен қоршаулар да табылған жоқ. Күзетшілер жақын маңдағы кастраларда және әдетте Рейн өзенінің жағасында салынған мұнараларда орналасқан. Лимаға жақсы дамыған әскери жол қызмет көрсетті. Әр лагерьде өзен порты немесе түсіру алаңы және қойма болды, себебі Рейн тек шекара ғана емес, сонымен қатар аймақтағы маңызды көлік және сауда жолы болды. Бірінші бөлімде, Ригомагус (Ремаген) және Бонна (Бонн) лагерьлері арасында, аздаған лагерьлер болды. Екінші, ортаңғы бөлімде, Бонна мен Ульпия Новиомагус Батаворум (Нижмеген) арасында, олар көптеген лагерьлерден тұрды. Мұнда ірі легиондық лагерьлер де болды; бір ерекшелігі бар, барлығы атты әскер казармалары болды. Ulpia Noviomagus Batavorum және Mare Germanicum (Солтүстік теңіз) арасындағы үшінші бөлімнің ландшафты көптеген шағын өзендермен және батпақты жерлермен сипатталды. Сондықтан, бұл аймақта тек бір атты әскер лагері болды. Бұл жердегі шекараны қорғау негізінен тығыз орналасқан, салыстырмалы түрде шағын когорттық бекіністерден тұрды. Германияның Төменгі әскері (Exercitus Germaniae Inferioris) көбінесе көмекші әскерлерден құралды. 2-ші ғасырдан бастап стратегиялық резервке Бонна/Бонн, Новасиум/Нойсс, Ветера/Ксантен және Новиомагус/Нижмегенде орналасқан үш легион кірді. Солтүстік теңіз, Рейн сағасы және Төменгі Рейн суларын бақылау және қадағалау Колония Клаудия Ара Агриппинсиум/Кельн қаласында штаб-пәтері орналасқан Classis Germanica-ның міндеті болды. Легиондар, көмекші әскерлер және флот бөлімшелеріне тиісті провинциялық губернатор басшылық етті. 3-ші ғасырдан бастап рипенстер (өзен күзетшілері), комитатенстер және либурнариялар Dux Belgicae secundae-нің басқаруында болды.

Азияда

Араб лимдері – Римнің Арабия Петрея провинциясының шөлмен шектесетін шекарасы. Ол Ақаба шығанағынан Сирияның солтүстігіне дейін, ең ұзын жерінде шамамен 1500 километрге (930 миль) созылады.

Римнен кейінгі шекаралар

Холштейндегі Лаймс Саксония 810 жылы, Батыс Рим империясы құлағаннан соң көп уақыт өткенде құрылды. Шарль-Лаген өзінің империясын (кейіннен Каролинг империясы деп аталды) Рим империясының нағыз мұрагері деп есептеді және өзін "Рим императоры" деп атады. Ресми бұйрықтар латын тілінде жарық көрді, бұл империя шекарасының аталуына да әсер етті.

Көркем шығармаларда

Романдық серия «Романике» оқиғалары 161 жылы германдықтардың алғашқы шабуылына дейінгі онжылдықтарда Германдық Лаймс шебінде өтеді. Виннифред Брайердің «Рим қабырғасы: Роман» повесі 265 жылы Лаймс шебінің құлау кезінде орын алады.