Ашық құқық: Ғылыми зерттеулерді ашық лицензиямен бөлісу жобасы
Openlaw
Openlaw: АҚШ авторлық құқығына наразылық білдіру жобасы. Гарвардтағы заңгерлер бұл мәселені ашық лицензиямен шешуге тырысады, жаңа идеяларды қолдайды. Авторлық құқық, киберқұқық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Openlaw – Гарвард заң мектебіндегі Беркман Клейн интернет және қоғам орталығының жобасы. Ол жағдайды жақсарту үшін қоғамдық ұсыныстарды ынталандыру мақсатында, copyleft лицензиясы бойынша соттағы аргументтерді жариялауды көздейді. Беркман заңгерлері киберқұқық – хакерлік, авторлық құқық, шифрлау және т.б. – салаларында маманданған. Орталықтың EFF және ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету қауымдастығымен тығыз байланысы бар. 1998 жылы профессор Лоуренс Лессиг, қазір Стэнфорд заң мектебінде қызмет етеді, онлайн-басылымшы Eldritch Press-тен АҚШ авторлық құқық заңына шағымдануды сұрады. Eldritch авторлық құқығы мерзімі өткен кітаптарды алып, оларды интернетте жариялайды. Бірақ Сонни Боно авторлық құқықты ұзарту туралы заң автордың қайтысынан кейін авторлық құқықтың мерзімін 50 жылдан 70 жылға дейін ұзартты, осылайша жаңа материалдардың көзін тоқтатты. Лессиг Гарвард пен басқа да университеттердің заң студенттерін онлайн-форумда жаңа заңға қарсы заңдық аргументтер жасауға шақырды, ол Openlaw жобасына айналды. Кәдімгі заң фирмалары аргументтерді коммерциялық бағдарламалық жасақтама компаниялары кодты жазғандай жасайды. Заңгерлер істі жабық есіктердің артында талқылайды, ал олардың соңғы нәтижесі сотта жарияланса да, оны жасаған талқылаулар немесе «көз коды» құпия болып қалады. Openlaw керісінше, өз аргументтерін көпшілік алдында жасайды және оларды copyleft лицензиясы бойынша жариялайды. «Біз мақсатты түрде ашық бағдарламалық жасақтаманы үлгі ретінде пайдаландық», – деді Венди Селтцер, Лессиг Стэнфордқа кеткеннен кейін Openlaw жобасын басқарып алған. Элдрич ісі бойынша шамамен 50 заңгер жұмыс істеді, сондай-ақ Openlaw басқа да істерді қарады. «Пайдасы бағдарламалық жасақтамадағыдай», – дейді Селтцер. «Жүздеген адам «кодты» қателерге тексеріп, оларды қалай түзетуге болатынын ұсынады. Ал адамдар аргументтің дамымаған бөліктерін алып, оларды жетілдіріп, содан кейін қосады». Осылай жасалған аргументтермен қаруланған Openlaw Элдричтің ісін – бастапқыда жеңіліске ұшырауы мүмкін деп есептелген – Жоғарғы Сотқа дейін жеткізді. Элдред пен Эшкрофт арасындағы іс 2003 жылы жеңіліске ұшырады. Бұл тәсілдің кемшіліктері: аргументтер бастапқыда көпшілікке жарияланады, сондықтан Openlaw сотта күтпеген нәрсе жасай алмайды. Сондай-ақ ол құпиялылық маңызды болған істерді де қабылдай алмайды. Бірақ, егерде зор қоғамдық мүдде болса, ашық код пайдаланудың үлкен артықшылықтары бар. Мысалы, азаматтар құқықтарын қорғау топтары Openlaw-тың заңдық аргументтерінің бөліктерін басқа жерде пайдаланды. «Адамдар оларды Конгреске хаттарға немесе жарнама парақшаларына қояды», – дейді Селтцер.
Openlaw is a project at the Berkman Klein Center for Internet & Society at Harvard Law School aimed at releasing case arguments under a copyleft license, in order to encourage public suggestions for improvement. Berkman lawyers specialise in cyberlaw—hacking, copyright, encryption and so on—and the centre has strong ties with the EFF and the open source software community. In 1998 faculty member Lawrence Lessig, now at Stanford Law School, was asked by online publisher Eldritch Press to mount a legal challenge to US copyright law. Eldritch takes books whose copyright has expired and publishes them on the Web, but legislation called the Sonny Bono Copyright Term Extension Act extended copyright from 50 to 70 years after the author's death, cutting off its supply of new material. Lessig invited law students at Harvard and elsewhere to help craft legal arguments challenging the new law on an online forum, which evolved into Openlaw. Normal law firms write arguments the way commercial software companies write code. Lawyers discuss a case behind closed doors, and although their final product is released in court, the discussions or "source code" that produced it remain secret. In contrast, Openlaw crafts its arguments in public and releases them under a copyleft license. "We deliberately used free software as a model," said Wendy Seltzer, who took over Openlaw when Lessig moved to Stanford. Around 50 legal scholars worked on Eldritch's case, and Openlaw has taken other cases, too. "The gains are much the same as for software," Seltzer says. "Hundreds of people scrutinise the 'code' for bugs, and make suggestions how to fix it. And people will take underdeveloped parts of the argument, work on them, then patch them in." Armed with arguments crafted in this way, Openlaw took Eldritch's case—deemed unwinnable at the outset—right through the system to the Supreme Court. The case, Eldred v. Ashcroft, lost in 2003. Among the drawbacks to this approach: the arguments are made in public from the start, so Openlaw can't spring a surprise in court. Nor can it take on cases where confidentiality is important. But where there's a strong public interest element, open sourcing has big advantages. Citizens' rights groups, for example, have taken parts of Openlaw's legal arguments and used them elsewhere. "People use them on letters to Congress, or put them on flyers," Seltzer says.