Кіріспе
Багам аралдарының астанасы және ең ірі қаласы - Нассау. Ол Нью-Провиденс аралында орналасқан, 2010 жылы халық саны 246 329 адамды құрады, бұл Багам аралдарының жалпы халқының 70% астам бөлігін құрайды. Нассау көбінесе елдегі барлық басқа қалалардан әлдеқайда ірі болғандықтан, біріншілік қала ретінде сипатталады. Бұл елдің сауда, білім, құқық, басқару және бұқаралық ақпарат құралдарының орталығы болып табылады. Багам аралдарының негізгі әуежайы – Линден Пиндлинг халықаралық әуежайы, ол Нассау қаласының батысында орналасқан және Канада, Кариб бассейні, Ұлыбритания және АҚШ-тың ірі қалаларына күнделікті рейстерді жүзеге асырады. Нассау – Парламент палатасы мен түрлі сот органдарының орналасқан жері, сонымен қатар тарихи тұрғыдан қарақшылардың бекінісі ретінде танымал. Қала Англияның Вильгельм III, Оранж-Нассау князінің құрметіне аталған. Нассаудың қазіргі заманғы өсуі 18 ғасырдың соңында, Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін мыңдаған лоялисттер мен олардың құлдары Багам аралдарына келген кезде басталды. Олардың көпшілігі Нассауда қоныстанды және ақырында алғашқы тұрғындардан басып өтті. Нассаудың халқы өскен сайын, оның құрамына кіретін аумақтар да кеңейді. Бүгінде қала бүкіл аралды басып алады. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңге дейін шеткі қалашықтар көбінесе болған жоқ. Нью-Провиденстің көп бөлігі американдық революциялық соғыстан кейін лоялисттерді қайта қоныстандырғанға дейін өсімдіктер өспейтін жазық дала болды; олар Клифтон және Таскулум сияқты бірнеше плантациялар құрды. Жұмыс күші ретінде құлдар әкелінді. 1807 жылы британдықтар халықаралық құл саудасын тоқтатқаннан кейін, Корольдік теңіз күштері құл кемелерінен босатылған мыңдаған африкалықтарды Нью-Провиденске (Аделаида және Гамбиер ауылдарында) және басқа да аралдарға, мысалы, Гранд-Бахама, Эксума, Абако және Инагуаға қоныстандырды. Сонымен қатар, 1841 жылғы "Креол" ісі сияқты американдық кемелерден босатылған құлдарға да онда қоныстануға рұқсат берілді. Тарихи тұрғыдан африкалықтардың ең көп шоғырланған жері Нассау қаласының оңтүстігіндегі Грантс Таун және Бэйн Таунның "Төбеден Артық" деген аталатын аудандары болды, ал еуропалық текті тұрғындардың көпшілігі аралдың солтүстік жағалауындағы төбелерде тұрды.
Nassau ('/n//æ//s//ɔː/ NASSaw) is the capital and largest city of The Bahamas. It is located on the island of New Providence, which had a population of 246,329 in 2010, or just over 70% of the entire population of The Bahamas. Nassau is commonly defined as a primate city, dwarfing all other towns in the country. It is the centre of commerce, education, law, administration, and media of the country. Lynden Pindling International Airport, the major airport for The Bahamas, is located about west of the city centre of Nassau, and has daily flights to and from major cities in Canada, the Caribbean, the United Kingdom and the United States. Nassau is the site of the House of Assembly and various judicial departments and was considered historically to be a stronghold of pirates. The city was named in honour of William III of England, Prince of Orange Nassau. Nassau's modern growth began in the late eighteenth century, with the influx of thousands of Loyalists and their slaves to the Bahamas following the American War of Independence. Many of them settled in Nassau and eventually came to outnumber the original inhabitants. As the population of Nassau grew, so did its populated areas. Today, the city dominates the entire island. However, until the post Second World War era, the outer suburbs scarcely existed. Most of New Providence was uncultivated bush until Loyalists were resettled there following the American Revolutionary War; they established several plantations, such as Clifton and Tusculum. Slaves were imported as labour. After the British abolished the international slave trade in 1807, they resettled thousands of Africans liberated from slave ships by the Royal Navy on New Providence (at Adelaide Village and Gambier Village), along with other islands such as Grand Bahama, Exuma, Abaco and Inagua. In addition, slaves freed from American ships, such as the Creole case in 1841, were allowed to settle there. The largest concentration of Africans historically lived in the "Over the Hill" suburbs of Grants Town and Bain Town to the south of the city of Nassau, while most of the inhabitants of European descent lived on the island's northern coastal ridges.
Тарих
Нассау деп аталатын қала 1670 жылы британдық дворяндар тарапынан негізделді, олар британдық қоныс аударушыларды өздерімен бірге Жаңа Провиденске алып келді. Олар бекініс салып, оны Англия королі Карл II құрметіне Чарльз Тауны деп атады. Осы кезеңде испандықтармен жиі соғыстар болды және Чарльз Тауны оларға қарсы каперлікке база ретінде пайдаланылды. 1684 жылы Чарльз Таунына жасалған шабуыл кезінде қала толығымен өртеніп кетті. 1695 жылы ол губернатор Николас Тротт басшылығымен қайта салынды және Нассау әулетінің тармағына жататын король Уильям III құрметіне Нассау деп қайта аталды. Вильгельм Голландияның штадхольдері (голландия тілінде stadhouder) болды және 1689 жылдан бастап Англия, Шотландия және Ирландия королі атанды. Нассау атауы Германиядағы Нассау қаласынан шыққан. Тротттан кейін тиімді губернаторлардың болмауы Нассаудың қиын жағдайға түсуіне себеп болды. 1703 жылы испандық және француздық әскерлері Нассауды қысқа мерзімге басып алды. Сонымен қатар, Нассау испан мұрагерлік соғысы кезінде ауыр зардап шекті және 1703, 1704 және 1706 жылдары испандық шабуылдарға куә болды. 1703 жылдан 1718 жылға дейін колонияда заңды губернатор болмады. Томас Уокер аралдағы соңғы тағайындалған лауазымды тұлға болды және дәлелдер жеткіліксіз болғанымен, 1713 жылы Бенджамин Хорнигольд келген кезде ол губернатордың орынбасары рөлін атқарған сияқты көрінеді. Осы уақытқа қарай, сиреп қоныстанған Багам аралдары «Жаңа Провиденс» деп белгіленген қарақшылардың баспанасына айналды. Бермуданың губернаторы Нассауда 1000-нан астам қарақшы бар екенін және олардың саны қаланың жүзден астам тұрғындарынан көп екенін мәлімдеді. Олар Нассауды қарақшылар республикасы деп жариялап, аралдың гүлденген хал жағдайын мойындады, онда жаңа жемістер, ет және су, сондай-ақ оның су жолдарында жеткілікті қорғаныс ұсынылды. Нассау порты қорғану үшін жасалған және 500 кемеге дейін сыйымды, бірақ үлкен соғыс кемелерін қабылдауға тым жайлы болды. Бенджамин Хорнигольд, өзінің күйесі Генри Дженнингспен бірге, өзін «Ұшқыш топ» деп атаған қарақшылар республикасының ресми емес билеушісіне айналды. Нассауды өздерінің базасы ретінде пайдаланған басқа қарақшылардың ішінде Чарльз Вэйн, Томас Барроу (өзін «Жаңа Провиденс губернаторы» деп жариялаған), Калико Джек Рэкхэм, Энн Бонни, Мэри Рид және «Қарақас» деп танымал Эдвард Титч болды. 1718 жылы британдықтар аралдарды қайта бақылауға алуға тырысты және капитан Вудс Роджерсті Корольдік губернатор етіп тағайындады. Ол қарақшыларға қарсы күресті, азаматтық басқаруды реформалады және сауданы қалпына келтірді. Роджерс Нассауды тазартып, бекіністі қайта жаңартып, проблемаларды шешу үшін жеке байлығын жұмсады. 1720 жылы испандықтар Нассауға шабуыл жасады, бірақ қала мен аралды басып ала алмады. Он үш колониядағы соғыстар кезінде Нассау экономикалық өрлеуді бастан кешірді. Каперлікпен алынған қаражатпен жаңа бекініс, көше шамдары және 2300-ден астам сәнді үйлер салынды және Нассау кеңейтілді. Бұған қоса, масалар көбейетін батпақтар толтырылды. 1776 жылы Нассау шайқасы Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Америка континенттік теңіз жаяу әскерлерінің қысқа мерзімге басып алуына әкелді, онда теңіз жаяу әскерлері Форт-Монтегге жақындауға тырысқаннан кейін Форт-Монтегке алғашқы десанттық шабуылды жасады. 1778 жылы түнгі шабуылдан кейін капитан Ратбун басқарған американдық рейдкерлер екі апта ғана Нассауда болғаннан кейін кемелерді, оқ-дәріні және әскери жабдықтарды алып кетті. 1782 жылы Испания Нассауды соңғы рет басып алды, ол кезде Кубаның генерал-губернаторы Дон Хуан де Кагигал 5000 әскермен Нью-Провиденске шабуыл жасады. Аралға қоныс аударған американдық лоялист Эндрю Девоу тек 220 адам мен 150 мылтықпен 600 оқытылған сарбаздың күшін қарсы алып, аралды британдық тәжге қайтарып берді. Лорд Данмор 1787 жылдан 1796 жылға дейін колонияны басқарды. Ол Нассаудағы Шарлотта және Финкастл бекіністерінің құрылысын қадағалады. Америка Азамат соғысы кезінде Нассау Конфедерациямен сауда жасау үшін Атлантиканың оңтүстік жағалауындағы порттарға баратын және қайтып келетін блокадалық жүгірушілер үшін порт ретінде қызмет етті. 1920-1930 жылдары Нассау АҚШ-тағы тыйым салудан пайда тапты. 1959 жылғы Куба революциясы кезінде Кубаға баруға американдық азаматтарға салынған шектеулер туризмге қосымша пайда әкелді. Бүгінде Нассаудың АҚШ-қа жақын орналасқандығы және АҚШ пен Багам аралдары арасындағы байланыс оны туристердің танымал бағытына айналдырды.
География
Жаңа Провиденс аралында орналасқан Нассау порты ежелгі және отарлық сәулеттердің үйлесімін және қарбалас портты қамтиды. Багам аралдарының тропикалық климаты мен табиғи ортасы Нассауды тартымды туристік орынға айналдырды. Нассау порт аймағының тікелей артында дамыды. Жаңа Провиденс 200 км² салыстырмалы түрде жазық және тегіс жерді ұсынады, оны төменгі қырқалар кесіп өтеді (олардың ешқайсысы жерсінуге кедерес келтірмейді). Аралдың орталығында бірнеше аздап тереңдігі бар көлдер орналасқан, олар толқындармен байланысты. Қаланың АҚШ-қа жақындығы (Флорида штатының Майами қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 290 км) оның демалыс орны ретінде танымалдылығын арттырды, әсіресе 1963 жылы АҚШ Кубаға саяхатты шектегеннен кейін. Жақын орналасқан Бейбіт аралдағы «Атлантис» курорты Нассаудағы кез келген басқа қонақ үйден гөрі қалаға көбірек туристер әкеледі. Мега курорт 6000-нан астам багамдыққа жұмыс береді және үкіметтен басқа ең ірі жұмыс беруші болып табылады.
Қалалық даму
XIX ғасырда Нассау қалаға айналып, ауыл тұрғындарын өзіне тарта бастады. 1950 жылдан бері қаланың өсімі қала сыртында болды. 1788 жылы Нассаудың орталық бөлігі Үкімет үйі мен портың арасындағы бірнеше үйлерден ғана тұрды, бірақ қала біртіндеп шығысқа қарай Малькольм паркіне, оңтүстікке қарай Вулф Роудқа және батысқа қарай Нассау көшесіне дейін кеңейді. Грантс Таун мен Бэйн Таун қаланың оңтүстігінде африкалық текті адамдардың негізгі тұрғын аудандары болды және шамамен 30 жылға дейін қаланың ең көп халқы бар бөлігі болып келді. Еуропалық текті адамдар жағалау бойында, шығыста Форт-Монтегюге дейін, батыста Сандерс Бичке дейін және қаланы шектеген төбе бойында үйлер салды. XX ғасырда қала шығысқа қарай Виллидж Роудқа және батысқа қарай Форт Шарлотта мен Оукс Филдке дейін тарады. Осы жартышеңбер тұрғын үйлердің дамуы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін негізгі қоныс аумағы болды және қаланың кеңеюінің ерекше кезеңін көрсетеді, осы аймақтың сыртқы шекарасы үздіксіз салынған аумақтың нақты лимиті болып табылады. Әулетті тұрғындар шығысқа (Ист Энд Пойнтқа) және батысқа (Лайфорд Кейге) қарай көшуді жалғастырды. Соңғы 40 жылда тұрғын үй құрылысы мүлдем басқаша болды. Ол негізінен жоспарланған орташа табысқа ие аудандардан тұрады. 1960 жылдан бері үкімет Yellow Elder, Elizabeth Estates және Pinewood Gardens аудандарында қолжетімді бағадағы тұрғын үйлер салуға көмектеседі.
Қала орталығы
Қала орталығы – Нассаудағы барлық іс-шаралардың ортасы. Күн сайын мыңдаған адам сауда жасау, тамақтану, көрікті жерлерді тамашалау және қаланың тропикалық климатын пайдалану үшін келеді. Қаланың ең жұмбақ бөлігі – Бей көшесі және порттың қарсы бетінде, Бейге параллель орналасқан Вудс Роджерс саябағы. Бұл Жункану жағажайы маңындағы Батыс шығанағынан басталады. Батыс шығанағында бірнеше қонақүйлер мен мейрамханалар орналасқан. Алдағы маңызды нысан – Бей көшесінің нағыз басталуын көрсететін Британдық колониялық қонақ үйі. «Нассаудың қаскөйлері» мұражайы Британдық Хилтонның қарама-қарсысында орналасқан. Бей көшесінің келесі бірнеше блогында дүкендер қатарласып орналасқан, арасында бірнеше мейрамхана мен клубтар бар. Тарихи ескерткіштер де жақын жерде, олардың ішінде Vendue үйі, Христос шіркеуі және Нассау қалалық кітапханасы бар. Қала орталығының туристік бөлігі шамамен жеті блоктан кейін аяқталып бітсе де, Бей көшесінде кішкентай, жергілікті дүкендер кездеседі. Осы жерде Бей көшесі Шығыс шығанағына айналады. Сабан базары – қала орталығындағы танымал туристік орын. 2001 жылы өрттен қираған Балық, көкөніс және сабан базарының орнына 2011 жылы жаңа базар ашылды. Базардың барлық жағы ашық, және онда Багам аралдарының қолөнер бұйымдарын сататын көптеген дүкендер бар.
Кейбл жағажайы
Кейбл Бич – Нассаудың қонақүйлер шоғырланған ауданы ретінде танымал. Осы жолақта бес қонақүй орналасқан, олардың екеуі «барлығы қосылған» (all-inclusive) жүйесімен жұмыс істейді. Бұл аймақ сонымен қатар тамақтану орындарымен де әйгілі, аймақтың көптеген мейрамханалары қонақүйлерде немесе олардың қарсы бетінде орналасқан. Сауда жасауға да мүмкіндік бар, оның көп бөлігі «Уиндхэм» және «Баха Мар» кешендерінде шоғырланған. 2017 жылы «Баха Мар» салтанатты курорты мен казиносының құрылысы осы Жаңа Провиденс аралының бөлігіне 2000-нан астам қонақүй бөлмесін және Кариб бассейніндегі ең ірі ойын-сауық және конгресс орталығын әкелді.
Демография
Нассауда 128 420 әйел және 117 909 ер адам тұрады. 2010 жылғы халық санағы бойынша, қалада 70 222 үй шаруашылығы тіркелген, ал орташа отбасы мөлшері 3,5 адамды құрайды. Багам аралдарының қалған бөлігімен салыстырғанда Нассаудың ірі халқы Отбасы аралдарынан астанаға толқындармен көші-қон жасауының нәтижесі. Осының салдарынан, шамалы дамыған аралдардың халқы азайды және Нассаудың қарқынды өсуі байқалды.
Қоғамдық қауіпсіздік
2018 жылдың қаңтар айында АҚШ Мемлекеттік департаменті зорлық қылмыстарына байланысты саяхат туралы ескертулердің соңғысын жариялады.
Ауа
Линден Пиндлинг халықаралық әуежайы (бұрынғы Нассау халықаралық әуежайы) Нассаудың батыс жағында орналасқан. 1999 жылы Парадайз аралындағы Нью-Провиденс әуежайы жабылып, ұшу-қону жолағы демонтаждалды және аралдағы демалыс орнымен біріктірілді.
Су
Паромдар (кемелер) Нассаудың төңірегіндегі аралдарға, әсіресе Бейбіт аралға су жолымен қатынайды. Принс Джордж Уорф – қаланың басты порты болып табылатын теңіз порты, ол Нассауда тоқтаған круиздік кемелерге қызмет көрсетеді. Отбасы аралдарындағы тасымалдау және жүк тасымалы көбінесе Поттерс-Кейдегі пошталық кемелер арқылы жүзеге асырылады. Халықаралық жүк тасымалы Аравак айлағындағы Аравак порты департаменті арқылы жүзеге асырылады. Эксума, Испан Уэллс және Харбор аралына күн сайын жоғары жылдамдықты экскурсиялар ұйымдастырылады.
ЮНЕСКО-ның шығармашылық қалалар желісі
Нассау ЮНЕСКО-ның Шығармашылық қалалар желісіне қолөнер мен халық өнері қаласы ретінде енді. Бұл құрметке ие болған үш Кариб теңізі қаласының бірі.
Жунканоо
Қаланың басты мерекесі – Джункану, ол жанды, түрлі-түсті көше шеруі, онда әдемі костюм киген адамдар сыра қоңыраулары, барабандар мен сыбызғылардың ырғақты әуенімен билейді. "Джункану" сөзі мерекеге негіз салған Джон Каноның есімінен шыққан. Мереке желтоқсанның 26-сы, шілде айының 10-ы және қаңтардың 1-і күндері өтеді, таңғы сағат 1-де басталып, шамамен сағат 10-ға дейін аяқталады. Джункану шеруінің соңында қазылар ең үздік музыка, костюм және топтық ұсыныс үшін ақшалай жүлделер таратады. Қатысушылар жыл бойы түрлі-түсті крепкағаз бен картоннан қолмен жасалған костюмдерін дайындауға жұмсайды.
Танымал мәдениетте
Нассау Starz Network телеарнасының «Қара желкендер» (2014–2017) сериалының негізгі түсірілім орны болды. Дегенмен, түсірілімдер Оңтүстік Африкада жүргізілді. Нассау бірнеше фильмдерде маңызды орын ретінде көрсетілді, соның ішінде The Beatles тобының «Help!» фильмінде және Джеймс Бонд фильмдері «Thunderball» (1965), «Never Say Never Again» (1983) және «Casino Royale» (2006) фильмдерінде. Нассау сондай-ақ фильм түсіру үшін арнайы локация ретінде пайдаланылды. 1981 жылы «Сенің көзің үшін» фильмінде Грекияның теңіз көрінісін сомдау үшін Нассау қолданылды. 20-шы және 21-ші ғасырдың соңында түсірілген бірнеше фильмдердің оқиғасы осы жерде өрбітіп, олардың ішінде «After the Sunset» (2004), «Into the Blue» (2005) және «Flipper» (1996) фильмдері бар. 2009 жылы «Мисс Әлем» сайысы осында өтті. Нассау 2013 жылғы «Assassin's Creed IV: Black Flag» (2013) видео ойынының негізгі ортасы болды. Нассау қаласы Багам аралдарының халық әні «Sloop John B»-де еске алынады. 1950 жылдардың басынан бері әннің көптеген нұсқалары жазылған, ең танымал нұсқасын The Beach Boys тобы «Pet Sounds» альбомында орындады. Нассау «Funky Nassau» әнінің тақырыбы болып табылады, бұл әнді Рей Муннингс және Тайрон Фицджеральд жазды, ал 1971 жылы Нассаудағы The Beginning of the End фанк-тобы сол аттас альбомынан сингл ретінде жариялады. Ән 1971 жылы АҚШ R&B чартында 7-орынды, Billboard Hot 100 чартында 15-орынды және Ұлыбритания сингл чартында 31-орынды иеленді.