Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз жазушысы және куртизанка (1620–1705)
French author and courtesan (1620–1705)
Ерте өмір
1620 жылы 10 қарашада Парижде туған Анне де л'Энклосты әкесі, лютнист және жарияланған композитор Анри де л'Энклос ерте жасында "Нинон" деп лақап ат қойды, сондай-ақ оған ән салуды және лютняда ойнауды үйретті. 1632 жылы ол жекпе-жектен кейін Франциядан қуылды. Он жыл өткен соң Нинонның анасы Мари Барбе де ла Марше қайтыс болғаннан кейін, Нинон үйленбеген күйінде монастырға кірді, бірақ бір жылдан кейін одан шығып кетті. Өмірінің соңына дейін ол үйленбеуге және тәуелсіз болуға бекінді.
Born Anne de l'Enclos in Paris on 10 November 1620, she was nicknamed "Ninon" at an early age by her father, Henri de l'Enclos, a lutenist and published composer, who taught her to sing and play the lute. In 1632, he was exiled from France after a duel. When Ninon's mother, Marie Barbe de la Marche, died ten years later, the unmarried Ninon entered a convent, only to leave the next year. For the remainder of her life she was determined to remain unmarried and independent.
Куртизан және жазушы ретінде өмір
Парижге оралғаннан кейін ол салон ақсақалдарының арасында танымал болды, ал оның жеке үйі әдеби өнерді талқылау мен пайдалану орталығына айналды. Ол отыздан ассан кезде жас Мольерді қолдады, ал қайтыс болғанда нотариусының тоғыз жасар ұлы Франсуа Мари Аруэге, кейін Вольтер аталған, кітап алу үшін ақша қалдырды. Осы кезеңде оның куртизанка ретінде өмірі басталды. Нинон корольдің туысы Ұлы Конде, Гастон де Колиньи және Франсуа де Ларошфуко герцогы сияқты көрнекті және бай махаббаттарды ұстады. Бірақ олар оны күткен жоқ, ол өзінің тәуелсіз табысымен мақтанды. Сен-Симон былай деп жазды: «Нинонның әрқашан сыйырғандары көп болды, бірақ бір уақытта бір ғана жақыны болды, және қазіргі жақыны жалыққанда, ол тура айтып, жаңасын таңдады. Бірақ осы әйелдің беделі соншалық еді, ешкім сәтті бәсекелесімен қарым-қатынас жасауға батыл болмады, оның жақын дос ретінде келуіне риза болды». 1652 жылы Нинон Луи де Морне, Вильярсо маркизімен байланысқа түсті, одан Луи есімді ұлы болды. Ол 1655 жылға дейін маркизбен бірге тұрды, содан кейін Парижге оралды. Ол оған қайта оралмағандықтан, маркиз қызбаға шалдықты. Оны жұбату үшін Нинон шашын кесіп, оған шашын жіберді, соның нәтижесінде Нинон стиліндегі қысқа шаштарға сұраныс артты. Бұл өмір салты (сол кездегідей қабылданбаған) және ұйымдасқан дінге қатысты пікірлері оған қиындықтар туғызды, сондықтан 1656 жылы Франция королевасы Анна Австрия, ұлы Людовик XIV-нің регенті болғандықтан, оны Маделоннет монастырына қамады. Бірақ көп ұзамай оны Швецияның бұрынғы королевасы Кристина бақылап келді. Кристина Нинон үшін кардинал Мазаринге хат жазып, оның босатылуын қамтамасыз етті. Жауап ретінде ол дінсіз жақсы өмір сүру мүмкіндігін қорғады, әсіресе 1659 жылғы «Азаланған сұлу» (La coquette vengée) романында. Ол өзінің өткір тілімен де танымал болды. Оның көптеген сөздері мен афоризмдерінің ішінде: «Армияға басшылық етуден гөрі махаббат жасау үшін көбірек талант керек» және «Біз азық-түлік қорын жинауға көңіл бөлуіміз керек, бірақ ләззат емес: оларды күн сайын жинау керек». Нинонның суреті Дамо есімімен М. де Скудеридің «Клелия» (1654–1661) романында бейнеленген. 1660 жылдардың соңынан бастап ол куртизанкалық өмірін тоқтатып, әдеби достарына көбірек көңіл бөлді. 1667 жылдан бастап ол өзінің басқосуларын Сагонн үйінде өткізді, ол Нинон де Л’Энклостың салонының «орталығы» деп есептелді, бұрынғы басқосу орындарына қарамастан. Осы уақытта ол атақты француз драматургы Жан Расинмен дос болды. Кейін ол Луи XIV-нің екінші әйелі болған, сондай-ақ діншіл Франсуаза д’Обиньемен жақын дос болды. Сен-Симон былай деп жазды: «Ол оның өзінің алдында есімдерін атауын қаламайтын, бірақ одан бас тартпады және оның өліміне дейін оған жылы хаттар жазды». Нинон 84 жасында, өте бай әйел ретінде қайтыс болды. Өмірінің соңына дейін ол «өзінде жан жоқ екеніне сенді, тіпті қарт жасында да, тіпті өлім сәтінде де бұл сенімінен ешқашан бас тартпады».
Returning to Paris, she became a popular figure in the salons, and her own drawing room became a centre for the discussion and consumption of the literary arts. In her early thirties she was responsible for encouraging the young Molière, and when she died she left money for the son of her notary, a nine year old named François Marie Arouet, later to become known as Voltaire, so he could buy books. It was during this period that her life as a courtesan began. Ninon took a succession of notable and wealthy lovers, including the king's cousin the Great Condé, Gaston de Coligny, and François, duc de La Rochefoucauld. These men did not support her, however; she prided herself on her independent income. "Ninon always had crowds of adorers but never more than one lover at a time, and when she tired of the present occupier, she said so frankly and took another. Yet such was the authority of this wanton, that no man dared fall out with his successful rival; he was only too happy to be allowed to visit as a familiar friend," Saint Simon wrote. In 1652, Ninon took up with Louis de Mornay, the marquis de Villarceaux, by whom she had a son, also named Louis. She lived with the marquis until 1655, when she returned to Paris. When she would not return to him, the marquis fell into a fever; to console him, Ninon cut her hair and sent the shorn locks to him, starting a vogue for bobbed hair à la Ninon. This life (less acceptable in her time than it would become in later years) and her opinions on organised religion caused her some trouble, and she was imprisoned in the Madelonnettes Convent in 1656 at the behest of Anne of Austria, Queen of France and regent for her son Louis XIV. Not long after, however, she was visited by Christina, former queen of Sweden. Impressed, Christina wrote to Cardinal Mazarin on Ninon's behalf and arranged for her release. In response, as an author she defended the possibility of living a good life in the absence of religion, notably in 1659's La coquette vengée (The Flirt Avenged). She was also noted for her wit; among her numerous sayings and quips are "Much more genius is needed to make love than to command armies" and "We should take care to lay in a stock of provisions, but not of pleasures: these should be gathered day by day." A picture of Ninon, under the name of Damo, was sketched in Mlle. de Scudéry's Clélie (1654–1661). Starting in the late 1660s she retired from her courtesan lifestyle and concentrated more on her literary friends – from 1667, she hosted her gatherings at l'hôtel Sagonne, which was considered "the" location of the salon of Ninon de l'Enclos despite other locales in the past. During this time she was a friend of Jean Racine, the great French playwright. Later she would become a close friend with the devout Françoise d'Aubigné, better known as Madame de Maintenon, the lady in waiting who would later become the second wife of Louis XIV. Saint Simon wrote that "The lady did not like her to be mentioned in her presence, but dared not disown her, and wrote cordial letters to her from time to time, to the day of her death". Ninon eventually died at the age of 84, as a very wealthy woman. To the end, she "was convinced that she had no soul, and never abandoned that conviction, not even in advanced old age, not even at the hour of her death."
Мұра
Иммануил Кант өзінің «Көркем және ұлы сезімдер туралы байқаулары» атты еңбегінде Ленклостың өмірін мысалға келтіріп, он сегізінші ғасырдағы әйелге ең ауыр айыптың оның адал емес деп айыптауы болғанын көрсетті: «Қыз Нинон Ленклос пәктікке ешқандай талап қоймады, бірақ оның махаббаттарының бірі оның үкімінде осылай шамадан тыс кетсе, ол қатты ренжіген болар еді». Кант Ленклостың өмірінде де, өзінің замандастығында да жыныстық екіұстамалық моральдық стандартқа назар салды. Нинон де л’Энклос ағылшын тілді елдерде көбіне белгісіз тұлға, бірақ Францияда оның есімі зиялылық пен сұлулықтың символы ретінде жақсы танымал. Сен-Симон: «Нинон өмірдің барлық салаларындағы көрнекті тұлғалармен достық қарым-қатынас орнатты, оларды өздерімен бірге ұстап тұруға жеткілікті зиялылық пен ақылға ие болды, тіпті оларды бір-бірімен достықта ұстады» деп жазған. Эдгар Аллан По өзінің «Көздік шынылар» әңгімесінде, ал Рудьярд Киплинг «Венера Аннодоминиде» оны атап өтті. Эдвин Арлингтон Робинсон «Ескі сиреналар» өлеңінде Нинонды қартайған сұлулықтың символы ретінде пайдаланды. Дороти Паркер «Нинон де л’Энклос соңғы туған күнінде» атты өлеңін жазды және «Айнаға жазылатын көңіл көтеру сөздері» атты тағы бір өлеңінде Нинонға сілтеме жасады. Л’Энклос – Шарль Лекоктың 1896 жылғы «Нинетт» опера-комигінің басты кейіпкері.
Immanuel Kant in his Observations on the Feeling of the Beautiful and Sublime uses Lenclos's life to emphasize how the most bitter reproach for an eighteenth century woman was to be called unchaste: “The maiden Ninon Lenclos made not the least claims to the honor of chastity, and nevertheless she would have been implacably offended if one of her lovers had gone so far in his judgment.” Kant underscored the sexist moral double standard during Lenclos' life and during Kant's life time. Ninon de l'Enclos is a relatively obscure figure in the English speaking world, but is much better known in France where her name is synonymous with wit and beauty. Saint Simon noted "Ninon made friends among the great in every walk of life, had wit and intelligence enough to keep them, and, what is more, to keep them friendly with one another." Edgar Allan Poe mentioned her in his short story "The spectacles," as did Rudyard Kipling the "Venus Annodomini". Edwin Arlington Robinson used Ninon as a symbol of aging beauty in his poem "Veteran Sirens." Dorothy Parker wrote the poem "Ninon De L'Enclos On Her Last Birthday" and also referred to Ninon in another of her poems, "Words Of Comfort To Be Scratched On A Mirror". L'Enclos is the eponymous heroine of Charles Lecocq's 1896 opéra comique, Ninette.