Кіріспе

Теориялық гибридті жұлдыз түрі
Торне-Житков объектісі (TŻO немесе TZO), сондай-ақ гибридті жұлдыз деп те аталады, – бұл қызыл алып немесе қызыл супергиганттың ядросында нейтронды жұлдызы бар, алып жұлдыз бен нейтронды жұлдыздың соқтығысуынан пайда болған жұлдыздың болжамды түрі. Мұндай нысандарды 1977 жылы Кип Торн мен Анна Житков болжады. 2014 жылы Кіші Магеллан бұлтында (SMC) орналасқан HV 2112 жұлдызының күшті үміткер екені анықталды. Тағы бір мүмкін үміткер – HV 11417 жұлдызы, ол да SMC-де орналасқан.

Құрылу

Торне–Жытков объектісі нейтрон жұлдызы басқа жұлдызбен, көбінесе қызыл алып немесе супергигантпен соқтығысқанда пайда болады. Соқтығысқан нысандар қаңғып жүрген жұлдыздар болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдай өте тығыз шарлы шоғырларда ғана кездеседі. Нейтрон жұлдызы екі жұлдыз жүйесіндегі жұлдыздардың біреуі жойылғанда (супернова) да пайда болуы мүмкін. Супернова ешқашан толық симметриялық болмайтындықтан және жойылған массаға байланысты екі жұлдыздың байланысу энергиясы өзгеретіндіктен, нейтрон жұлдызы бастапқы орбитасына қатысты белгілі бір жылдамдықпен қозғалады. Бұл жылдамдық оның жаңа орбитасын серігімен қиылыстыруына немесе серігі негізгі тізбектегі жұлдыз болса, серігінің қызыл алыпқа айналу кезінде оны жұтып алуына мүмкіндік береді. Нейтрон жұлдызы қызыл алыпқа енгеннен кейін, нейтрон жұлдызы мен қызыл алыптың сыртқы, сиретілген қабаттары арасындағы үйкеліс екі жұлдыз жүйесінің орбитасын тұрақсыздандырады, соның салдарынан нейтрон жұлдызы мен қызыл алыптың өзегі біртіндеп біріне жақындап спираль тәрізді қозғалысқа түседі. Бұл процесс бастапқы арақашықтыққа байланысты жүздеген жылдарға созылуы мүмкін. Екі ядро соқтығысқанда, нейтрон жұлдызы мен қызыл алыптың өзегі бірігіп кетеді. Егер олардың біріккен массасы Толман–Оппенгеймер–Волкофф шегінен асып кетсе, екеуі де қара тесікке құлайды. Әйтпесе, екеуі бірігіп, жалғыз нейтрон жұлдызына айналады. Егер нейтрон жұлдызы мен ақ жұлдыз біріксе, онда R Coronae Borealis айнымалы жұлдызының қасиеттеріне ие Торне–Жытков объектісі пайда болуы мүмкін.

Тарату

Масса жоғалтуы TŻO кезеңін аяқтауы мүмкін, ал қалған қабық дискке айналып, массивті аккрециялық дискі бар нейтрон жұлдызының пайда болуына әкеледі. Мұндай нейтрон жұлдыздары аккрециялық дисктері бар оқшауланған пульсарлар тобын құрауы мүмкін.