Ясухиро Накасонэ: Жапония премьер-министрі (1982-1987)

Кіріспе

Жапонияның премьер-министрі 1982 жылдан 1987 жылға дейін

Ясухиро Накасоне (中曽根康弘) – 1982 жылдан 1987 жылға дейін Жапонияның премьер-министрі және Либералды демократиялық партиясының президенті қызметін атқарған жапон саясаткері. Ол 50 жылдан астам уақыт бойы Өкілдер палатасының депутаты болды. Оның саяси кезеңі мемлекеттік компанияларды жекешелендіруді іске асыруымен және «жұмсақ күш» саясатын ұстанған, АҚШ-қа бейімді сыртқы саясатты жүргізуімен ең жақсы танымал.

Ерте өмір

Накасоне 1918 жылдың 27 мамырында Токиодан солтүстік-батысқа қарай орналасқан Гунма префектурасының Такасаки қаласында дүниеге келген. Ол ағаш сатушы Накасоне Мацугоро II мен Накамура Юкудың екінші ұлы болған. Оның бес бауырласы болды: ағасы Кичитаро, үлкен әпкесі Шоко, інісі Рёсуке, сондай-ақ бала кезінде қайтыс болған тағы бір інісі мен қарындасы. Накасоне әулеті Эдо дәуірінде самурайлар тегінен шыққан және атақты Минамото но Ёсимицу мен оның ұлы Минамото но Ёсикиё (1149 ж. қайтыс болған) арқылы тікелей Минамото тегінен таратынын мәлімдеген. Отбасылық жазбаларға сәйкес, Такеда кланының вассалы және Ёсикиёның он бесінші буын ұрпағы Цунаёси (шамамен 1417 ж.) Накасоне Джуро есімін алып, Сагамигава шайқасында қаза тапқан. 1590 жыл шамасында самурай Накасоне Соэмон Мицунага Кодзуке провинциясындағы Сатомимура [ja] қаласына қоныстанған. Оның ұрпақтары жібек саудасымен және күрдегерлікпен айналысқан. Накасоне әкесі, бастапқыда Накасоне Каничи аталған, 1912 жылы Такасакиде қоныстанды және ағаш бизнесі мен ағаш сақтау алаңын құрды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі құрылыс шабуылының нәтижесінде табысқа жетті. 1938 жылдың күзінде Накасоне Токио императорлық университетінің құқық факультетіне түсті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Жапон императорлық теңіз күштеріне кассир болып тағайындалды. Ол сол жерде әуежай құрылысының жыныстық қылмыстардың, құмар ойындардың және басқа да проблемалардың көптігіне байланысты тоқтап қалғанын түсінді, сондықтан ол жұбаныш әйелдерін жинап, «жайлылық станциясы» деп аталатын жезөкше үйін ұйымдастырды. 1947 жылы ол үміткерліктен бас тартып, парламентке сайлауға түсті, өйткені соғыстан кейінгі өкініште Жапония дәстүрлі құндылықтарынан айырылып қалу қаупі бар деп сенді. Ол Жапония Парламентіне Демократиялық партиядан Халық өкілдері палатасының мүшесі ретінде кірді. «Жаңадан сайланған заң шығарушы ретінде 1951 жылы ол оккупацияны сынап, генерал Макартурға 28 беттік хат жолдады, бұл өте батыл қадам болды. Кейіннен Ясухироға айтылғандай, генерал ашуланып хатты қоқыс жәшігіне лақтырып жіберді. Бұл қадам [Ясухиро Накасоне] оңшыл саясаткер ретінде беделін қалыптастырды». 1955 жылы Накасонедің ұсынысымен үкімет ядролық энергияны зерттеуді бастау үшін Агенттікке 14 миллион долларға тең қаражат бөлді. Накасоне ЛДП қатарында өсіп, 1959 жылы Нобусуке Киши үкіметі кезінде ғылым министрі, 1967 жылы көлік министрі, 1970 жылдан 1971 жылға дейін Жапония қорғаныс агенттігінің бас директоры, 1972 жылы халықаралық сауда және өнеркәсіп министрі және 1981 жылы әкімшілік министрі болды. Өзін-өзі қорғау күштерінің басшысы ретінде Накасоне қорғаныс шығындарын ЖІӨ-нің 1% -дан азынан ЖІӨ-нің 3% -ына дейін арттыруды ұсынды. Ол сондай-ақ Жапонияның тактикалық ядролық қаруға ие болуын жақтады. 1972 жылы ол жетекшілік сайлауда Такео Фукудадан Какуэй Танакаға қолдау көрсетіп, Танаканың жеңісін қамтамасыз еткендігі үшін «ауа райының желбіреуі» деп аталды. Өз кезегінде, Танака он жылдан кейін премьер-министрлік үшін күресте Накасонеге Фукудаға қарсы күшті қолдау көрсетті. Накасоне Жапония Тынық мұхитында «Американың суға батпайтын ұшақ тасымалдағыш кемесі» болады және Жапония «жапон аралдарына баратын төрт бұғазды толық бақылауда ұстап, советтік суасты қайықтарының өтуіне жол бермейді» деді. Накасоне сондай-ақ 1986-1987 жылдар аралығында Филиппин мен Жапония арасындағы бірқатар келіссөздерде Президент Коразон Акиномен кездесті. Экономикалық мәселелер бойынша Накасоненің ең маңызды саясаты – оның жекешелендіру бастамасы, нәтижесінде Жапонияның Ұлттық темір жолдары қазіргі Жапония темір жолдар тобына (JR) бөлінді. Бұл 80 000 адамның жұмысынан босатылуына әкелді, бұл Жапонияда бұрын-соңды болмаған жағдай. Ол сондай-ақ Nippon Telegraph and Telephone Public Corporation және Japan Tobacco and Salt Public Corporation компанияларын жекешелендіріп, Nippon Telegraph and Telephone Corporation (NTT) және Japan Tobacco Inc. (JT) компанияларын құрды. Үш мемлекеттік корпорацияны жекешелендіру қызметкерлердің санын азайтып, қызметкердің орташа табысын, өнімділігін және сатуды айтарлықтай жақсартты. Жапонияның соғыстан кейінгі тарихында алғаш рет бюрократтар жетекші рөлін жоғалтты. Накасоне сондай-ақ ұлттық көзқарасымен және жапондықтардың арасында этникалық мақтанышты ынталандырумен танымал болды. Ол Жапонияның әлемдегі басқа елдерден мүлдем өзгеше екенін мәлімдейтін нихондзинрон теориясын қолдады. Жапон философы Тетсуро Ватсуджидің ықпалымен Накасоне Жапонияның «муссондық мәдениеті» Жапонияның ерекше жанашырлығын тудырады деп сенді, ал Таяу Шығыстың шөл мәдениеті «көз үшін көзге, тіс үшін тіс» яһуди-христиандық қағидасын тудырды. 1986 жылы сөйлеген сөзінде Накасоне Жапонияның халықаралық миссиясы – муссондық мәдениетті шетелге тарату екенін айтты. Алайда, бұл әрекет қытай үкіметінен (оның «Халық күні» газеті арқылы) күшті сынға ұшырады және Бейжіңде наразылық демонстрацияларына әкелді. Бұл ел ішіндегі оппозиция тарапынан да Конституцияның дін мен мемлекеттің бөлінуіне қатысты бұзушылық жасады деген айыптарға ұшырады. Накасоне өз әрекеттерін қорғай отырып: «Жапонияны қорғаудың нағыз жолы – өзара теңдікке ие болып, еркіндікті сүйетін халықтардың бірігуі арқылы ғана мүмкін. Бұл қағидалар ұлттың өзіндік шешіміне негізделуі керек» деді. Ол сондай-ақ: «Соғыста жеңіске немесе жеңіліске ұшыраған жағдайға қарамастан, ел – ел болып қала береді. Соғыстан бұрынғы Жапонияның кемшіліктерін сынау прогрессивті деп есептесе де, мен мұндай пікірге қарсымын» деді. Накасоне сондай-ақ білім беру реформасын жүргізуді көздеді, комиссия құрды. Комиссияның баяндамасында балаларға «отансүйгіштік рухы» сіңірілуі, сондай-ақ қарттар мен билікке құрмет көрсету қажеттігі ұсынылды. Бұл толыққанды жүзеге асырылмады және мұғалімдердің кәсіби одағынан сынға ұшырады. Комиссия сондай-ақ ұлттық ән оқытылуы және кіреберіс және бітіру салтанаттарында күн шығысының туы көтерілуі керек екенін ұсынды. Тарих оқулықтары да реформаланды. 1986 жылы Накасоне Кореяны 1910 жылы аннексиялауын ақтағандықтан Білім министрі Масаюки Фудзионы қызметтен босатып, кейіннен АҚШ-тың экономикалық табысына «проблемалық» азшылықтардың қатысы бар екенін айтты. 1987 жылы ол бюджет тапшылығын азайтуға бағытталған саясат аясында қосымша құн салымын енгізуге тырысқаннан кейін отставкаға кесілді. Ол тағы бір жарым он жыл Парламентте қалғанмен, оның ықпалы бірте-бірте азайды. 2003 жылы Накасоне, күреске қарамастан, ЛДП-ның сайлау тізіміне енгізілмеді, өйткені партия, сол кезде Юнъитиро Коидзуми басқарып тұрған, пропорционалды өкілдік блогындағы үміткерлер үшін 73 жас шегін енгізді, осылайша Парламент мүшесі ретінде оның мансабы аяқталды. 2010 жылы «Жапонияның күрт бөлінген саяси ландшафтындағы саналы көшбасшылардың бірі ретіндегі мәртебесіне» және елдің «ең құрметті ағасы» ретінде Накасоне премьер-министр Юкио Хатояма үкіметінің бағытын қарастыру үшін бірқатар сұхбаттар берді. Сол кездегі профильде ол Хатояманың «тәжірибесіз солшыл» үкіметінің Жапонияның соғыстан кейінгі саяси тәртібіне және АҚШ-пенғы тығыз қарым-қатынасына қауіп төндіретінін айтты. Сонымен қатар, ЛДП Хатояманың жеңісінен кейін «дүрбелеңге түсіп» жатқандығын айтты. Профильде Накасоне бұл сәтті «жеңіліс салдарынан туындаған әлеуметтік және саяси өзгерістермен теңдесетін ұлттық ашылу» деп сипаттады және «нағыз демократияға қадам ретінде» күшті екінші саяси партияның пайда болуын мақтап айтты. Накасонедің ұлы Хирофуми Накасоне де Парламент мүшесі, ол Білім министрі және Сыртқы істер министрі қызметтерін атқарды. Оның немересі, Халық өкілдері палатасының мүшесі. Накасоне 2010 жылдың 29 қарашасында Токиода қайтыс болды.

Nakasone was born in Takasaki in Gunma, a prefecture northwest of Tokyo, on 27 May 1918. He was the second son of Nakasone Matsugoro II, a lumber dealer, and Nakamura Yuku. He had five siblings: an elder brother named Kichitaro, an elder sister named Shoko, a younger brother named Ryosuke and another younger brother and younger sister who both died in childhood. The Nakasone family had been of the samurai class during the Edo period, and claimed direct descent from the Minamoto clan through the famous Minamoto no Yoshimitsu and through his son Minamoto no Yoshikiyo (d. 1149). According to family records, Tsunayoshi (k. 1417), a vassal of the Takeda clan and a tenth generation descendant of Yoshikiyo, took the name of Nakasone Juro and was killed at the Battle of Sagamigawa. In about 1590, the samurai Nakasone Sōemon Mitsunaga settled in the town of Satomimura [ja] in Kōzuke Province. His descendants became silk merchants and pawnbrokers. Nakasone's father, originally born Nakasone Kanichi, settled in Takasaki in 1912 and established a timber business and lumberyard which had success as a result of the post WWI building boom. In the autumn of 1938, Nakasone entered the Faculty of Law of the Imperial University of Tokyo. During World War II, he was commissioned into the Imperial Japanese Navy as a paymaster. There, he realized that the construction of the airfield had been stalled due to the prevalence of sexual crimes, gambling, and other problems among his men, so he gathered comfort women and organized a brothel called “comfort station” as a solution. In 1947, he gave up a promising career in an elite government ministry to run for Parliament with the belief that in its postwar remorse, Japan was in danger of discarding its traditional values. He entered the Japanese Diet as a member of the House of Representatives for the Democratic Party. "As a freshman lawmaker in 1951, he delivered a 28 page letter to General MacArthur criticising the occupation, a brazen move. The General angrily threw the letter in [the] bin, Yasuhiro was later told. This stand established [Yasuhiro Nakasone's] credentials as a right wing politician." In 1955, at Nakasone's urging, the government granted the equivalent of $14,000,000 to the Agency for Industrial Science and Technology to begin nuclear power research. Nakasone rose through the LDP's ranks, becoming Minister of Science in 1959 under the government of Nobusuke Kishi, then Minister of Transport in 1967, Director General of the Japan Defense Agency from 1970 to 1971, Minister of International Trade and Industry in 1972 and Minister of Administration in 1981. As the head of the Self Defence Force, Nakasone argued for an increase in defence spending from less than 1% GDP to 3% of GDP. He was also in favour of Japan having tactical nuclear weapons. He was labelled "the weathervane" in 1972 because he switched his support from Takeo Fukuda to Kakuei Tanaka in the leadership election, ensuring Tanaka's victory. In turn, Tanaka would give his powerful support to Nakasone against Fukuda a decade later in the fight for the premiership. Nakasone said Japan would be "America's unsinkable aircraft carrier" in the Pacific and that Japan would "keep complete control of the four straits that go through to Japanese islands, to prevent the passage of Soviet submarines". Nakasone also visited President Corazon Aquino in a series of talks between the Philippines and Japan during a special state visit from 1986 to 1987, to provide good economic and trade relations. In economic affairs, Nakasone's most notable policy was his privatisation initiative, which led to the breakup of Japan National Railways into the modern Japan Railways Group (JR). This led to 80,000 redundancies, unheard of in Japan until that point. He also privatized Nippon Telegraph and Telephone Public Corporation and Japan Tobacco and Salt Public Corporation to create Nippon Telegraph and Telephone Corporation (NTT) and Japan Tobacco Inc. (JT). The privatization of the three public corporations reduced the number of employees and significantly improved ordinary income per employee, productivity, and sales.</blockquote>

For the first time in Japan's post war history, bureaucrats lost their leading role. Nakasone also became known for having a nationalist attitude and for wanting to stimulate ethnic pride amongst the Japanese. He was an adherent to the nihonjinron theory that claims Japan is incomparably different from the rest of the world. Influenced by Japanese philosopher Tetsuro Watsuji, Nakasone believed that Japan's "monsoon culture" inspired a special Japanese compassion, unlike the desert culture of the Middle East that produced the Judeo Christian "An eye for an eye, a tooth for a tooth". In a speech in 1986, Nakasone said it was Japan's international mission to spread the monsoon culture abroad. This turned out however to be a controversial move which was heavily criticised by the Chinese Government (including in its newspaper, People's Daily) and led to angry demonstrations in Beijing. It was also attacked by opponents at home for violating the Constitution's separation of religion and state. Nakasone defended his actions by saying, "The true defence of Japan becomes possible only through the combination of liberty loving peoples who are equal to each other The manner is desired to be based on self determination of the race". He also said, "It is considered progressive to criticise pre war Japan for its faults and defects, but I firmly oppose such a notion. A nation is still a nation whether it wins or loses a war". Nakasone also sought educational reform, setting up a commission. Its report recommended that "a spirit of patriotism" should be inculcated in children, along with respect for elders and authority. This was not fully implemented and came under attack from the teachers' trade union. The commission also recommended that the national anthem should be taught and that the Rising Sun Flag should also be raised during entrance and graduation ceremonies. History textbooks were also reformed. In 1986, Nakasone dismissed his Education Minister, Masayuki Fujio, after he justified Japan's annexation of Korea in 1910. He then clarified his comments, stating that he meant to congratulate the U. S. on its economic success despite the presence of "problematic" minorities. In 1987, he was forced to resign after he attempted to introduce a value added tax to reduce the burden of direct taxes in a policy designed to cut the budget deficit. Although he remained in the Diet for another decade and a half, his influence gradually waned. In 2003, despite a fight, Nakasone was not given a place on the LDP's electoral list as the party, by then led by Jun'ichirō Koizumi, introduced an age limit of 73 years for candidates in the proportional representation blocks, ending his career as a member of the Diet. In 2010, "aware of his status as one of the few leaders revered across Japan's suddenly fractured political landscape" and the country's "most revered elder statesman", Nakasone launched a series of interviews to address the direction of prime minister Yukio Hatoyama's government. In a profile at that time, he saw Hatoyama's "inexperienced left leaning" government as "challenging Japan's postwar political order and its close relationship with the United States". As well, the LDP was "crumbling into disarray" in the wake of Hatoyama's victory. In the profile, Nakasone described the moment "as a national opening on par with the wrenching social and political changes that followed defeat in the [world] war [and] praised the appearance of a strong second political party as a step toward true democracy". Nakasone's son, Hirofumi Nakasone, is also a member of the Diet; he has served as Minister of Education and as Minister of Foreign Affairs. His grandson, vertical align=sup, is a member of the House of Representatives. Nakasone died in Tokyo on 29 November 2019, at the age of 101 years and 186 days. Nakasone was the second oldest Prime Minister of Japan by age after Naruhiko Higashikuni, who lived to 102 years, 317 days.

Екіншілік көздер

Хатта, Тацуо. "Накасоне-Такэшита салық реформасы: сын тұрғысынан бағалау". American Economic Review 82.2 (1992): 231–236. Хебберт, Майкл және Норихиро Накай. "Накасоне дәуіріндегі жапондық жоспарлаудың либерализациясы". Town Planning Review 59.4 (1988): 383. Мұраматсу, Мичио. "Ұлттық идентитіні іздеу: Накасон әкімшілігінің саясаты және іс-әрекеттері". Journal of Japanese Studies 13.2 (1987): 307–342. Фарр, Сюзан Дж. "Жапония 1985 жылы: Накасон дәуірінің гүлденуі". Asian Survey 26.1 (1986): 54–65. Пайл, Кеннет Б. "Ұлы жоспарға ұмтылу: Накасон өмір мен болашақтың арасында". Journal of Japanese Studies 13.2 (1987): 243–270. Хофман, Рето. "Консервативті көзқарас: моральдық жаңару және жапон оңшылдарының интернационализмі, 1945–1962", Japan Forum, (2021) 33:1, 77–102, DOI:10.1080/09555803.2019.1646785. Тейер, Натаниел Б. "Жапония 1984 жылы: Накасон дәуірі жалғасуда". Asian Survey 25.1 (1985): 51–64.

Негізгі дереккөздер

Картер, Джимми және Ясухиро Накасоне. "Нақты емес әлемде одақты қамтамасыз ету: 1990 жылдардағы АҚШ-Жапония серіктестігінің нығаюы". Вашингтондық тоқсандық журнал 15.1 (1992): 43–56. Накасоне, Ясухиро. "Жапонияның өткеніне қатысты ойлар". Азия-Тынық мұхиты аймағы бойынша шолу 2.2 (1995): 53–71. Накасоне, Ясухиро. "Тастаушылар мен ұстаушылар: саясаткерлер, бюрократтар және Жапониядағы саясат жасау". Азия-Тынық мұхиты аймағы бойынша шолу 2.1 (1995): 5–14. Накасоне, Ясухиро. "Жапония және Қытай мәселесі: Либералды демократиялық көзқарас". Жапония тоқсандығы 8.3 (1961): 266–273.