Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық криптолог (1891–1969)
American cryptologist (1891–1969)
Уильям Фредерик Фридман (24 қыркүйек 1891 – 12 қараша 1969) – АҚШ армиясының криптографы, ол 1930-шы жылдары Армияның Сигналдық барлау қызметінің (SIS) зерттеу бөлімін басқарды және оның кейбір бөлімдері 1950 жылдарға дейін жұмыс істеді. 1940 жылы оның Франк Роулетт басқаратын қол астындағылары Жапонияның «Пурпур» шифрын бұзып, Америка Екінші дүниежүзілік соғысқа кірер алдында жапондық дипломатиялық құпияларды ашты.
William Frederick Friedman (September 24, 1891 – November 12, 1969) was a US Army cryptographer who ran the research division of the Army's Signal Intelligence Service (SIS) in the 1930s, and parts of its follow on services into the 1950s. In 1940, subordinates of his led by Frank Rowlett broke Japan's PURPLE cipher, thus disclosing Japanese diplomatic secrets before America's entrance into World War II.
Ерте өмір
Фридман Вольф Фридман (, Вольф Ф. Фридман), Бессарабиядағы Кишинев қаласында, Бухаресттен келген еврей Фредерик Фридманның ұлы болып дүниеге келді. Ол Ресей пошта қызметі үшін аудармашы және тіл білімі маманы болып жұмыс істеді, ал оның анасы белгілі бір дәулеті бар шарап сатушының қызы болды. Фридманның отбасы 1892 жылы антисемиттік қудалауға байланысты Кишиневтен көшіп, Пенсильвания штатының Питтсбург қаласына орналасты. Үш жылдан кейін оның есімі Уильямға өзгертілді. Бала кезінде Фридман Эдгар Аллан Поның "Алтын қоңыз" атты әңгімесі арқылы криптографиямен танысты. Ол Мичиган ауыл шаруашылығы колледжінде (қазіргі Мичиган мемлекеттік университеті) оқыды және Корнелл университетінде генетика саласында жұмыс істеу үшін стипендия алды. Осы уақытта, жеке зерттеу зертханасын басқарып, өзіне қызықты кез келген жобаны зерттейтін Джордж Фабиан өзінің генетикалық жобасын құруға шешім қабылдады және оған Фридманды ұсынды. Фридман 1915 жылдың қыркүйегінде Чикагодан тыс орналасқан Фабианның Ривербанк зертханаларына қосылды. Генетика бөлімінің меңгерушісі ретінде ол айдың жарығының егін өсуіне тигізетін әсерін зерттеді, сондықтан ол әртүрлі ай фазаларында бидайды себумен тәжірибе жасады.
Friedman was born Wolf Friedman (, Вольф Ф. Фридман), in Chişinău, Bessarabia, the son of Frederick Friedman, a Jew from Bucharest who worked as a translator and linguist for the Russian Postal Service, and the daughter of a well to do wine merchant. Friedman's family left Chişinău in 1892 on account of anti Semitic persecution, ending up in Pittsburgh, Pennsylvania. Three years later, his first name was changed to William. As a child, Friedman was introduced to cryptography in the short story "The Gold Bug" by Edgar Allan Poe. He studied at the Michigan Agricultural College (known today as Michigan State University) in East Lansing and received a scholarship to work on genetics at Cornell University. Meanwhile, George Fabyan, who ran a private research laboratory to study any personally interesting project, decided to set up his own genetics project and was referred to Friedman. Friedman joined Fabyan's Riverbank Laboratories outside Chicago in September 1915. As head of the Department of Genetics, one of the projects he ran studied the effects of moonlight on crop growth, and so he experimented with the planting of wheat during various phases of the moon.
Криптологиядағы алғашқы жұмыстары
Фабианның тағы бір сүйікті жобасы – сэр Фрэнсис Бэконның Елизавета I және Джеймс I патшалықтары кезінде әртүрлі мәтіндерде жасырған құпия хабарларды зерттеу болды. Зерттеуді Элизабет Уэллс Гэллап жүргізді. Ол Уильям Шекспирдің туындыларында осындай көптеген хабарларды тапқанына сенді және Бэкон Шекспирдің көптеген, тіпті барлық туындыларын жазды деп өзіне көз жеткізді. Фридман басқа жобаларымен айналысып жүргенде тәжірибелі фотографқа айналды және Гэллаптың зерттеуі кезінде тарихи қолжазбаларды фотоға түсіруге көмектесу үшін бірнеше рет Англияға сапар шегуі сұралды. Ол Гэллаптың көмекшісі, сондай-ақ шебер криптограф Элизабет Смитпен танысқанда бұл жұмыстың қызығын сезді. Олар үйленді, ал Фридман көп ұзамай Ривербанктың кодтар мен шифрлар бөлімінің және генетика бөлімінің директоры болды. Осы кезеңде Фридман криптография туралы сегіз мақаладан тұратын серия жазды, бұл серия "Riverbank Publications" деп аталды, соның ішінде криптоанализдегі маңызды математикалық құрал – кездейсоқтық индексінің тұңғыш сипаттамасы да бар. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда Фабиан өзінің кодтар мен шифрлар бөлімінің қызметін үкіметке ұсынды. Мұндай жұмыс үшін федералдық департамент болған жоқ (әртүрлі уақытта Армия мен Әскери-теңіз күштерінің бастапқы департаменттері болғанымен), көп ұзамай Ривербанк АҚШ үкіметінің ресми емес криптографиялық орталығына айналды. Осы кезеңде Фридмандар АҚШ-та Германиядан қаржы алатын үнді радикалдары қолданған кодты бұзып, олардың Британиядан тәуелсіздік алу үшін Үндістанға қару-жарақ жеткізу жоспарын тоқтатып қалды.
Another of Fabyan's pet projects was research into secret messages which Sir Francis Bacon had allegedly hidden in various texts during the reigns of Elizabeth I and James I. The research was carried out by Elizabeth Wells Gallup. She believed that she had discovered many such messages in the works of William Shakespeare, and convinced herself that Bacon had written many, if not all, of Shakespeare's works. Friedman had become something of an expert photographer while working on his other projects, and was asked to travel to England on several occasions to help Gallup photograph historical manuscripts during her research. He became fascinated with the work as he courted Elizebeth Smith, Gallup's assistant and an accomplished cryptographer. They married, and he soon became director of Riverbank's Department of Codes and Ciphers as well as its Department of Genetics. During this time, Friedman wrote a series of eight papers on cryptography, collectively known as the "Riverbank Publications", including the first description of the index of coincidence, an important mathematical tool in cryptanalysis. With the entry of the United States into World War I, Fabyan offered the services of his Department of Codes and Ciphers to the government. No Federal department existed for this kind of work (although both the Army and Navy had had embryonic departments at various times), and soon Riverbank became the unofficial cryptographic center for the US Government. During this period, the Friedmans broke a code used by German funded Indian radicals in the US who planned to ship arms to India to gain independence from Britain.
Ұлттық қауіпсіздік агенттігі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Фридман үкіметтік сигналдық барлау саласында қызметін жалғастырды. 1949 жылы ол жаңа құрылған Қарулы Күштер Қауіпсіздік Агенттігінің (AFSA) криптографиялық бөлімінің басшысы болды, ал 1952 жылы AFSA-ны алмастыру үшін құрылған Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің (NSA) бас криптологы атанды. Фридман "Әскери криптоанализ" атты классикалық оқулықтар сериясын жазды, олар NSA студенттерін оқытуға қолданылды. (Бұл оқулықтар Фридманның көмекшісі және ізбасары Ламброс Д. Каллимахос тарапынан "Әскери криптоаналитика" деген атаумен қайта қаралып, толықтырылды және көптеген қосымша криптоанализшілерді даярлау үшін пайдаланылды.) NSA-дағы алғашқы жылдары ол, мүмкін, алғашқы суперкомпьютерлерді жасауға ынталандырды, бірақ машинаның адам ақылының "сезіміне" ие болатынына ешқашан сенбеді. Фридман бос уақытының көп бөлігін 1403–1437 жылдар аралығында жазылған деп есептелетін әйгілі Войнич қолжазбасын дешифрлеуге арнады. Алайда, қырық жылдық зерттеуден кейін ол жеңілгенін мойындауға мәжбүр болды, оның шығу тегі мен мағынасы туралы білімді болжамнан асырмады. 1955 жылы Фридман NSA атынан шифрлау машиналарын өндіретін швейцариялық Crypto AG компаниясымен құпия келісім жасады. Келісімнің нәтижесінде компанияның көптеген машиналарын бұзу мүмкіндігі туды, соның салдарынан олар шығарған хабарламаларды NSA дешифрлей алды. Фридман 1956 жылы зейнетке шығып, әйелімен бірге оларды алғашқыда біріктірген мәселеге қайта оралды: Бэконның күмәнді кодтарын зерттеу. Олар бірлесіп "Шекспирге криптологтың көзқарасы" атты кітап жазды, ол Фолгер кітапханасының жүлдесіне ие болды және "Шекспирдің шифрлары зерттелді" деген атаумен жарияланды. Кітап Галлаптың және Шекспирдің туындыларында жасырын шифрларды іздеген басқалардың жұмысындағы кемшіліктерді көрсетті. NSA-ның өтініші бойынша Фридман криптография және криптоанализ тақырыбында алты лекция дайындады және оларды NSA-да оқыды. Бірақ кейін Агенттік қауіпсіздік туралы алаңдап, Фридманның үйінен анықтамалық материалдарды тәркіледі.
Following World War II, Friedman remained in government signals intelligence. In 1949 he became head of the cryptographic division of the newly formed Armed Forces Security Agency (AFSA) and in 1952 became chief cryptologist for the National Security Agency (NSA) when it was formed to take over from AFSA. Friedman produced a classic series of textbooks, "Military Cryptanalysis", which was used to train NSA students. (These were revised and extended, under the title "Military Cryptanalytics", by Friedman's assistant and successor Lambros D. Callimahos, and used to train many additional cryptanalysts.) During his early years at NSA, he encouraged it to develop what were probably the first super computers, although he was never convinced a machine could have the "insight" of a human mind. Friedman spent much of his free time trying to decipher the famous Voynich Manuscript, said to be written sometime between 1403–1437. However, after four decades of study he finally had to admit defeat, contributing no more than an educated guess as to its origins and meaning. In 1955, Friedman initiated, on behalf of the NSA, a secret agreement with Crypto AG, a Swiss manufacturer of encryption machines. The agreement resulted in many of the company's machines being compromised, so that the messages produced by them became crackable by the NSA. Friedman retired in 1956 and, with his wife, turned his attention to the problem that had originally brought them together: examining Bacon's supposed codes. Together they wrote a book entitled The Cryptologist Looks at Shakespeare, which won a prize from the Folger Library and was published under the title The Shakespearean Ciphers Examined. The book demonstrated flaws in Gallup's work and in that of others who sought hidden ciphers in Shakespeare's work. At NSA's request Friedman prepared Six Lectures Concerning Cryptography and Cryptanalysis, which he delivered at NSA. But later the Agency, concerned about security, confiscated the reference materials from Friedman's home.
Өлім және мұра
Фридманның денсаулығы 1960 жылдардың соңында нашарлай бастады және ол 1969 жылы қайтыс болды. Фридман мен оның әйелі Элизабет Арлингтон ұлттық зиратында жерленген. Фридман мен оның әйелі өздерінің мұрағаттарын Джордж К. Маршалл қорының кітапханасына тапсырды, сондай-ақ оған материалдар қайта жіктелген және NSA агенттігінен алынып тасталған. Фридман әскери барлау қызметінің Даңқ залына енгізілді, ал Мэриленд штатындағы Форт Мидтегі ҰҚК кешенінде Уильям мен Элизабеттің есімімен аталатын ғимарат бар. Оған Президент Гарри Трумэннің "Ерен еңбегі үшін" медалі және Дуайт Эйзенхауэрдің Ұлттық қауіпсіздік медалі табыс етілді. Фридманның ең ұзақ сақталған патенттік өтініштерінің бірі – "криптографиялық жүйе" бойынша патент. Ол 1933 жылдың 25 шілдесінде тіркелді және 2000 жылдың 1 тамызында жарияланды. Аризона штатындағы Хуачука фортындағы Фридман залы оның құрметіне аталған.
Friedman's health began to fail in the late 1960s, and he died in 1969. Friedman and his wife Elizebeth are buried in Arlington National Cemetery. Friedman and his wife donated their archives to the library of the George C. Marshall Foundation, which also has had material reclassified and removed by the NSA. Friedman has been inducted into the Military Intelligence Hall of Fame and there is a building named after William and Elizebeth at the NSA complex at Fort Meade in Maryland. He was also presented the Medal for Merit by President Harry Truman, and the National Security Medal by Dwight Eisenhower. Friedman has the distinction of having one of the longest known suppressed patent applications, for , a patent for a "cryptographic system". It was filed on July 25, 1933, issued on August 1, 2000. Friedman Hall, located on Fort Huachuca, Arizona, is named in his honor.
Балалар
Фридман әйелі Элизабетпен екі бала өрбіткен: Барбара Фридман (кейін Атчисон) және Джон Рамзи Фридман.
Friedman had two children with his wife, Elizebeth: Barbara Friedman (later Atchison), and John Ramsay Friedman.
Танымал мәдениетте
Командир Шон, Нил Стивенсонның «Криптономикон» романындағы кейіпкер, көбінесе Фридманнан шабыттанды. Шон Фридманмен маңызды ортақ белгілерге ие, оның ішінде АҚШ армиясының ең көрнекті криптоаналитиктерінің бірі болуы, Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына дейін жапон кодтарын қағып, соның салдарынан психологиялық мәселелерге тап болуы да бар. Стивенсон алғы сөзінде: «Осы соғыс жылдарындағы барлық ұлы хакерлердің арасында, соғыс тіпті басталмас бұрын «Пурпур» деп аталған жапон машинасының шифрын бұзу үшін денсаулығын құрбан еткен Уильям Фридманға ерекше құрмет көрсетілуге тиіс» деп жазады.
Commander Schoen, a character appearing in Neal Stephenson's novel Cryptonomicon, is to a large extent inspired by Friedman. Schoen shares a significant background and personality traits with Friedman, including being one of the top cryptanalysts of the U. S. Army, breaking Japanese codes prior to Japan's involvement in World War II, and the psychological problems that he suffered from as a result. In his acknowledgements, Stephenson writes "Among all these great wartime hackers, some kind of special recognition must go to William Friedman, who sacrificed his health to break the Japanese machine cipher called Purple before the war even began."
Жарияланымдар
"Сәйкестік индексі және оның криптографиядағы қолданылуы" (1922). Шифрлар бөлімі. 22-басылым. Женева, Иллинойс, АҚШ: Riverbank Laboratories. 2-ші басылым (1935). Вашингтон, Колумбия округі: Соғыс министрлігінің Сигналдар кеңсесі. "«B» машинасының шешілуі туралы алдын ала тарихи есеп" (1960 ж. 14 қазан).
"The index of coincidence and its applications in cryptography" (1922). Department of Ciphers. Publ 22. Geneva, Illinois, USA: Riverbank Laboratories. 2nd ed. (1935). Washington, D. C.: Signals Office, War Department. "Preliminary Historical Report on the Solution of the 'B' Machine" (Oct. 14, 1960).