Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маасейк () – Бельгияның Лимбург провинциясындағы қала және муниципалитет. Шамамен 77 км² аумақты және 25 000-ға жуық халқы бар (оның ішінде бельгиялық емес 3 000-ға жуық адам), ол Лимбург провинциясының ең ірі 8-інші муниципалитеті болып табылады. Қала Маасейк әкімшілік ауданының (киескантон) орталығы. Халықаралық жағынан Маасейк атақты фламанд суретшілері Ян және Губерт ван Эйктердің туған жері ретінде белгілі.
Maaseik (; ) is a city and municipality in the Belgian province of Limburg. Both in size (close to 77 km2) and in population (approx. 25,000 inhabitants, of whom some 3,000 non Belgian), it is the 8th largest municipality in Limburg. The town is the seat of the administrative arrondissement of Maaseik (kieskanton). Internationally, Maaseik is known as the assumed birthplace of the famous Flemish painters Jan and Hubert van Eyck.
География
Маасейк қаласы Нидерландымен шекаралас Маас өзенінің сол жағалауында орналасқан. Осы себепті бұл жерде өзен Гренсмаас ("шекаралық Маас") деп аталады. Екі кіші өзен – Босбек (немесе Отербек) және Зандербек (немесе Дипбек) – Маасейк маңында Маасқа құяды. Маас аңғарында орналасқандықтан, Маасейктің топырағы көбінесе құнарлы. Муниципалитеттің солтүстік-батыс бөлігі Бохольт жазығында жатыр және топырағы құнарлы емес. Маасейктегі Маас аңғарының ені шамамен 4 километрді құрайды. Маасейк өзендік террасадағы сәл көтеріңкі орналасуының арқасында су тасқынынан қорғалған. Өзен арнасы ғасырлар бойы шығысқа қарай жылжып, бірнеше сала, иірімдер және ескі арналар қалдырды. Маас өзенінің ескі саласы (Oude Maasarm) Маасейктің оңтүстігіндегі Хеппенерт ауылында көрініс тапқан. Иірімдердің ішкі жағаларында шөгінділер (негізінен қиыршық тас, саз және глинад) жиналды. Он жылдаған бойы осы аймақтан қиыршық тас өндіріліп, көптеген қолданыстан шыққан қиыршық тас карьерлері пайда болды, олардың көпшілігі табиғат қорықтары немесе су спорты аймақтары ретінде қайта бекітілді. Маасейк муниципалитетіне Маасейк қаласы және Неероэтерен мен Опоэтерен кіші муниципалитеттері кіреді. Альденейк, Хеппенерт, Вурфельд, 'т Вен, Гремельсло, Берг, Скутшейд, Вуршховен, Ватерлу, Де Риет және Дорне сияқты кішігірім ауылдар мен елді мекендер де бар.
The town of Maaseik is located on the left bank of the Meuse (Maas), bordering the Netherlands. For this reason the river is called Grensmaas (for "border Meuse") here. Two smaller rivers, the Bosbeek (or Oeterbeek) and the Zanderbeek (or Diepbeek), flow into the Meuse near Maaseik. Because of its location in the Meuse valley, Maaseik has mostly fertile soils. The northwestern part of the municipality is situated on the plain of Bocholt and has less fertile soils. The Meuse valley at Maaseik is about 4 kilometres wide. Maaseik has mostly been protected from floods by its slightly elevated position on a fluvial terrace. The riverbed has moved eastwards considerably over the centuries and has left several anabranches, meanders and oxbow lakes. An old anabranch of the Meuse (Oude Maasarm) can be seen in Heppeneert, a hamlet south of Maaseik. Deposition of sediments (mainly gravel, loam and clay) occurred on the inner edges of the meanders. For many decades gravel has been extracted from the area, resulting in a multitude of disused gravel pits, which have been mostly redesignated as nature reserves or watersports areas. The Maaseik municipality includes the town of Maaseik and the sub municipalities of Neeroeteren and Opoeteren. Smaller villages and hamlets include Aldeneik, Heppeneert, Wurfeld, 't Ven, Gremelslo, Berg, Schootsheide, Voorshoven, Waterloos, De Riet and Dorne.
Этимологиясы мен шығу тегі
Аты айтатындай, Алденейк (мүмкін "ескі емен" деп аударуға болады) Маасейк ("Мёз еменінен") ескі. Eik жұрнағы бар көптеген топонимдер емен ағаштары бар ландшафтты білдірсе де, ол неміс тіліндегі Ecke сөзінен, яғни "бұрыш" деген мағынадан шыққан болуы мүмкін. Осыған байланысты, "ескі бұрыш" немесе "қисық" тарихи тұрғыдан Мёз өзені Алденейк төңірегінде қисылып аққандығымен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, қаланың гербінде үш тоғыздық (мүмкін, ең көне үш приходты бейнелейді) және балық (Мёз өзенін көрсетеді) суреті бар емен ағашы бейнеленген. Дәстүрге сәйкес, Алденейк аббаттығын 700 жыл шамасында жергілікті франк феодалы Аделард бенедикттік әйелдер монастыры ретінде құрған. Оның екі қызы, Герлинда мен Релинда монастырьдың аббатиссасы болып, кейін қасиеттілерге жатты. Алденейктегі аббаттық жақын жердегі шағын ауылдың орталығына айналды. Аббаттық 9 ғасырда викингтердің шабуылына ұшыраған болуы мүмкін. 950 жыл шамасында император Отто I қалпына келтірілген монастырды Лиеж епископына сыйлады, ол оны (еркек) канондардың діни коллегиясына айналдырды. Бұл реформаның себебі аймақта ақсүйек әйелдерге арналған бірнеше діни ошақтардың болуымен байланысты болуы мүмкін: Сустерен аббаттығы, Торн аббаттығы және Мюнстербильзен аббаттығы. Алденейк аббаттығы сексен жылдық соғыстың басында тастап кетілді, бірақ коллегия Nieuw Eycke ("жаңа емен"), қазіргі Маасейкте жалғасты.
As its name would suggest, Aldeneik (possibly to be translated as 'old oak') is older than Maaseik ('Meuse oak'). Although most toponyms with the affix eik refer to a landscape with oaks, it is also possible that it is derived from the German word Ecke, which means 'corner'. 'Old corner' or 'bend' may in that case be linked to the fact that historically, the Meuse formed a bend around Aldeneik. An oaktree, however, is present in the town's coat of arms, which includes three crosses (perhaps representing the three oldest parishes) and a fish (representing the river Meuse). According to tradition, Aldeneik Abbey was established by Adelard, a local Frankish lord, around 700 AD, as a Benedictine nunnery. His two daughters, Herlindis and Relindis, both became abbesses of the monastery and eventually became saints. The abbey at Aldeneik soon became the center of a small village community. The abbey probably suffered destruction by the Vikings in the 9th century. Around 950, emperor Otto I gave the restored monastery to the bishop of Liège, who turned it into a religious chapter for (male) canons. The reason for this reform may have been that there were already several religious institutions for noble women in the area: Susteren Abbey, Thorn Abbey and Munsterbilzen Abbey. Aldeneik Abbey was abandoned at the beginning of the Eighty Years' War but the chapter continued in Nieuw Eycke ('new oak'), now Maaseik.
Орта ғасырлар
Маасейк қаласы шамамен 1000 жылы, болжам бойынша, жақын орналасқан Алденейк канондарымен құрылған. Ол Маастрихт пен Нимвегенді байланыстырған ежелгі римдік жолдың жанында және Мейз өзенінің аңғарында салыстырмалы түрде қауіпсіз жерде орналасқан. Бұл елді мекен бастапқыда Лоон графының иелігіне кірген. Ауыл өсіп, Мейз аймағындағы маңызды сауда орталығына айналды. Маасейк 1244 жылы қала құқығын алды. 14 ғасырда Лоон Льеж епископтығының құрамына енді, ал Маасейк Льеждің 23 «Жақсы қаласының» бірі болды. Типтік жоспарланған қала ретінде, төрт басты көше базар алаңынан басталып, қаланың төрт қақпасына дейін созылған, бірақ олардың ешқайсысы бүгінге дейін сақталмаған. Қала қабырғаларының тіктөртбұрышты пішіні де ерекше. Батыс қабырғасына қамал салынған. Дегенмен, 1467 жылы Лиеж соғыстары кезінде Бургундия герцогы, Батыл Шарль, Льеж князь-епископтығына шабуыл жасап, аймақтағы көптеген қалаларды қиратқандықтан, қабырғалар бұзылды.
The town of Maaseik was probably founded around 1000, perhaps by the canons of nearby Aldeneik. It lay near the old Roman road that connected Maastricht and Nijmegen and was relatively safely situated in the valley of the Meuse. The settlement was originally part of the County of Loon. The village grew and became an important trading place in the Meuse region. Maaseik received its city charter in 1244. In the 14th century Loon was incorporated into the Bishopric of Liège and Maaseik became one of the 23 Liège Bonnes Villes. As a typically planned town, the four main streets start at the marketplace and led to the four city gates, none of which has been preserved. The rectangular shape of the city walls is also typical. Against the western wall, a castle was built. The walls were dismantled however in 1467, when during the Liège Wars the Duke of Burgundy, Charles the Bold, attacked the Prince Bishopric of Liège and destroyed many towns in the region.
16-18 ғасырлар
Маасейк экономикасы 16 ғасырға дейін сауда және қалың мата өндірісінің арқасында гүлденді. Алайда, сол кездегі халықтың көп бөлігі дін қызметкерлері, канондар, монахтар, әйел монахтар, бегуиндер немесе беггерлер болды. Француз революциясына дейін шағын қалада кем дегенде алты монастырь болған. 16 ғасырдағы діни қырқыстар кезінде Маасейк анабаптизмнің бекінісі болды және Лиежден бөлініп кетуге жақын болды, бірақ билеуші епископ Жерард ван Гросбек халықты сабырландырып, қаланы сақтап қалды. 1672 жылы Маасейкке Людовик XIV қайтадан шабуыл жасады. 16 ғасырда қайта салынған қабырғалар осы кезеңде Вобанмен нығайтылды. Қала 1650 және 1684 жылдары екі қатты өртке ұшырады; 1684 жылғы өрт қаланың үштен бір бөлігін қиратты, ол сол кезге дейін көбінесе ағаш үйлерден тұрған. Одан кейін ағаш үй салуға тыйым салынды.
Up till the 16th century Maaseik's economy was flourishing, thanks to commerce and the production of broadcloth. However, a large section of the population in these days were priests, canons, monks, nuns, beguines or beghards. Until the French Revolution, no fewer than six monasteries were present in the small town. During the religious troubles of the 16th century, Maaseik was a stronghold for Anabaptism and almost broke away from Liège, but prince bishop Gerard van Groesbeek was able to calm the people and retain the town. Maaseik was besieged again in 1672 by Louis XIV. The walls, which had been rebuilt in the 16th century, were strengthened by Vauban during this period. The town suffered two disastrous fires in 1650 and 1684; the 1684 fire destroyed one third of the entire town which up till then largely consisted of wooden houses. After that the building of wooden houses was no longer permitted.
Қазіргі заман
1814 жылы француздардың шегінуінен кейін Маасейк Нидерландтар Біріккен Корольдігінің құрамына кірді (1815–39). Белгия революциясына көңіл білдірген қала 1831 жылы Бельгия қаласы болды. 19 ғасырдың өнеркәсіптік революциясы Маасейктің басынан өтпегендей көрінеді. Қала маңыздылығын жоғалтып, көп дамымады, бұл, мүмкін, 17- және 18-ғасырлардағы көптеген үйлердің сақталуына себеп болды. 20 ғасырдың басына дейін қала қабырғаларының ішінде бірнеше шаруашылықтар жұмыс істеді. Қабырғалар 19- және 20-ғасырларда біртіндеп бұзылды. Уолстрааттағы оңтүстік бөлігінің ғана бір бөлігі қалды. Кейбір көшелердің аттары ескі қала қақпаларының (Bospoort, Maaspoort) есімдерін еске түсіреді. 2007 жылы жер асты паркингін қазу кезінде нығайтылған мұнараның қалдықтары табылған. 19 ғасырда салынған теміржол Маасейкті провинциялық орталық Хасселтпен байланыстырды, бірақ ол пайдаланылмай қалды және 1950 жылдар шамасында алынып тасталды; қазір ол Бельгиялық Лимбургтегі велосипед жолдарының бір бөлігі болып табылады. 20 ғасырдың басында Мейзе өзені арқылы Маасейкті тікелей Нидерландымен байланыстыратын көпір салынды. Көпір Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде бірнеше рет қирады. Қазіргі көпір 1951 жылы салынды және 1944 жылы американдық әскерлер салған уақытша көпірдің орнына келді. Бүгінде Маасейк – айналасындағы елді мекендер үшін өңірлік орталық, онда шағын заводтар мен кәсіпорындар, дүкендер, мейрамханалар, театр, мектептер, сот үйі және аурухана бар.
After the French retreat in 1814, Maaseik became part of the United Kingdom of the Netherlands (1815–39). Effectively, the town, having sympathized with the Belgian Revolution, became a Belgian town in 1831. The Industrial Revolution of the 19th century seems to have bypassed Maaseik. The town had lost its importance and did not experience much growth, which perhaps accounts for the survival of many houses from the 17th and 18th century. Until well into the 20th century, several farms were active within the city walls. The walls were gradually taken down in the course of the 19th and 20th century. Only a portion of the south section at Walstraat remains. Some street names recall the names of the old city gates (Bospoort, Maaspoort). In 2007, remains of a fortified tower were found during excavations for an underground parking garage. A railroad built in the 19th century connected Maaseik to the provincial capital Hasselt, but fell into disuse and was removed around 1950; it now serves as part of a bicycle network in Belgian Limburg. In the early 20th century, a bridge was built over the Meuse, connecting Maaseik directly with the Netherlands. The bridge was destroyed several times during World Wars I and II. The present bridge was built in 1951 and replaced a temporary bridge built by American troops in 1944. Today, Maaseik is mostly a regional centre for the surrounding communities with some small factories and businesses, shops, restaurants, a theater, schools, a court house and a hospital.
Қызықты орындар
Маасейкте көптеген ғимараттар Beschermd erfgoed (Ұлттық мұралық нысандар) ретінде қорғалады. Көзге түсетіні – барокко және неоклассикалық стильдегі бірнеше шіркеулер мен монастырлар, сондай-ақ жергілікті Мосан стиліндегі көптеген үйлер. Маасейк төңірегіндегі он екі су диірмені қайта жаңартылды, олардың кейбіреулері әлі де жұмыс істейді және оларды көруге болады.
In Maaseik many buildings are protected as Beschermd erfgoed (National Heritage Sites). Notable are several churches and monasteries, mostly in Baroque and Neoclassical style, and a large number of houses in the local Mosan style. Twelve watermills around Maaseik have been restored, some of which are still functioning and can be visited.
Ғибадатханалар, монастырлар және мұражайлар
Маасейктің басты шіркеуі – 1840-45 жылдары салынған неоклассикалық стильдегі Синт-Катаринекерк (Санкт-Кетерина шіркеуі). Бұл шіркеудің алдында 300 жылдан астам уақыт бойы Алденейк бөлімі орналасқан, ол – қуатты діни мекеме. Бөлім бастапқыда жақын орналасқан Алденейк аббаттығында құрылған, бірақ 1571 жылы сол кездегі діни қырқыстардан қашу үшін Маасейкке көшірілді. Алденейк канондары өздерімен бірге қазыналарын алып келді, оларды қазір Әулие Екатерина шіркеуінің сакрариясында көруге болады. Алденейкте бұрынғы қуатты аббаттықтан тек ауқымды жөнделген Синт-Аннакерк (Сан-Анна шіркеуі) ғана қалды. Маасейкте барокко дәуірінен сақталған бірнеше монастырь бар. Олардың ең танымалдары – францискан, капуцин және Қасиетті Крест канондары монастырьлары. Соңғы шіркеудің (Kruisherenkerk) ішкі безендірілісі рококо стилінде жасалған. Маасейк шағын қала болғанымен, көптеген тізімге енгізілген үйлерге ие, олар негізінен Мозан Ренессанс стилінде салынған. Көптеген үйлер кірпіштен, жұмсақ сары түсті Лимбург тағы және Арденн аймағынан алынған, жергілікті «Наамсе стеен» (Намур тасы) деп аталатын көкшіл әктаспен үйлестірілген. Маркт, Босстрат, Хепперстрат және Гроте Керкстрат бойында әсем әшекейленген Мозандық қақпалар бар, олардың көпшілігінде түпнұсқалық қақпа тастары сақталған.
The main church of Maaseik is the Neoclassical Sint Catharinakerk (Church of Saint Catherine), built in 1840–45. The predecessor of this church was for over 300 years the seat of a powerful religious institution, the chapter of Aldeneik, which was originally based at nearby Aldeneik Abbey, but in 1571 moved to Maaseik in order to escape the religious troubles of the period. The canons of Aldeneik took their treasures with them, which can now be seen in the sacristy of Saint Catherine's. In Aldeneik, all that remains of the once mighty abbey is the heavily restored Sint Annakerk (Church of Saint Anne). Several monasteries from the Baroque era have been preserved in Maaseik. The most notable once are the monasteries of the Franciscans, the Capuchins and the Holy Cross Canons. The latter church (Kruisherenkerk) has a Rococo interior. Maaseik, although a small town, boasts of many listed houses, predominantly in Mosan Renaissance style. Most of the houses are built in brick in combination with soft, yellowish Limburg chalk and a much harder, blueish limestone from the Ardennes region, locally called Naamse steen (Namur stone). Along Markt, Bosstraat, Hepperstraat and Grote Kerkstraat several beautifully adorned Mosan gables can be seen, many with original gable stones.
Базар алаңы
Маасейктің басты алаңы және нағыз орталығы – Маркт (Базар алаңы), онда қаланың белгілі ұлдары Ян мен Юберт ван Эйктердің 19 ғасырдағы мүсіні орналасқан. Алаңның солтүстік жағында 18 ғасырда салынған қала әкімдігі және Лиеж князь-епископтығының сот тәуелсіздігінің символы – ескі перронның көшірмесі орналасқан. Базар алаңының төңірегінде ескі үйлер салынған, олардың кейбіреулері ортағасырлық негізде, бірақ 17 немесе 18 ғасырға тән фронтондары бар. Көптеген ғимараттар пабтар мен мейрамханаларға айналдырылған. Ағаштармен көмкерілген алаң әлі де ішінара тұрақ ретінде қолданылса да, жаз айларында көшедегі террасалар оған көтеріңкі көңіл-күй сыйлайды.
The main square and the true centre of Maaseik is the Markt (Market Square) with the 19th century statue of the town's famous sons, Jan and Hubert van Eyck. On the North side of the square is the 18th century town hall and a copy of the old perron, the symbol of judicial freedom of the prince bishopric of Liège, placed in front of the town hall. The market place is surrounded by old houses, some of which are medieval in core but with 17th or 18th century gables. Several buildings have been converted into pubs and restaurants and although the tree lined square is still partly used as a car park, in Summer a number of street terraces give it a lively atmosphere.
Мұражайлар
Қасиетті Катарина шіркеуінде маңызды шіркеу қазынасы сақталған, ол бастапқыда Альденейде орналасқан, бірақ 1571 жылы Альденейк канондары қабырғалы қалаға қашып келген кезде Маасейкке көшірілді. Шіркеу қазынасында Бенилюкс елдерінің ең көне Ілтер кітабы – 8 ғасырдың басына жататын Эйнкенс кодексі бар. Шіркеу қазынасына көне маталар да кіреді, олардың кейбіреулері жергілікті әулиелер Герлиндіс және Релиндіске тиесілі киімдер деп есептеледі, сондай-ақ 7, 8 және 9 ғасырлардағы ең көне белгілі англосаксондық кестеленген маталар да бар. Мұражайдағы басқа да құндылықтар – реликвиялар, олардың кейбіреулері 9 және 10 ғасырларға дейін жетеді, алтын мен күмістен жасалған діни ыдыстар, параменттер және көне қолжазбалар. Маркт алаңындағы Regionaal Archeologisch Museum (RAM) аймақтық археология және жергілікті тарих мұражайын, сондай-ақ дәріхана мұражайын қамтиды. Соңғысы Бельгиядағы ең көне дәріхана саналады және өзінің бастапқы Delftware ыдыстары мен қалайы құмыраларының көп бөлігін сақтап қалды. Мұражайдың артында шағын дәрілік өсімдіктер бағы бар. Жақын жердегі францискандық монастырда жеке меншік Джон Селбах мұражайы өнер және антикалық қуыршақтар коллекциясын көрсетеді. Ғимаратта Ван Эйк ағайындылары туралы тұрақты көрме және 1672 жылғы қаланың масштабты моделі де орналасқан. Бұл ғимарат ірі көрмелер үшін де пайдаланылады (2008 жылы Сианьның терракоталық армиясы, ал 2012 жылы Тан әулетінің қазыналары көрсетілді).
The church of Saint Catharine houses an important church treasure, which was originally in Aldeneik, but was moved to Maaseik in 1571 when the canons of Aldeneik fled to the safety of the walled town. The church treasury holds the oldest Gospel Book of the Benelux, the Codex Eyckensis, which dates from the early 8th century. The church treasure also includes ancient textiles, some of which are described as garments belonging to the local saints Herlindis and Relindis, and the oldest known embroidered Anglo Saxon textiles from the 7th, 8th and 9th century. Other treasures in the museum collection are reliquaries, some dating back to the 9th and 10th century, liturgical vessels made of gold and silver, paraments, and ancient manuscripts. The Regionaal Archeologisch Museum (RAM) on Markt includes a museum of regional archeology and local history, and a pharmacy museum. The latter is considered the oldest pharmacy in Belgium and has retained most of its original display of Delftware pots and tin jars. Behind the museum is a small herbal garden. In the nearby Franciscan monastery the privately owned John Selbach Museum displays collections of art and antique dolls. The building also houses a permanent exhibition about the Van Eyck brothers and a scale model of the town as it was in 1672. The building is also used for large scale exhibitions (in 2008 the Terracotta Army of Xi'an and in 2012 treasures from the Tang dynasty).