Кіріспе

Дененің ішкі жылулық кедергісі мен оның беткі жағындағы жылулық кедергісінің қатынасы.

Биот саны (Bi) – жылу алмасу есептеулерінде қолданылатын, өлшемсіз шама. Ол 18 ғасырдағы француз физигі Жан Батист Бионың (1774–1862) есімімен аталады. Биот саны – дененің ішіндегі жылу өткізгіштігіне байланысты жылулық кедергі мен дененің бетіндегі конвекциялық кедергінің қатынасы. Бұл қатынас дененің бетінен жылу ағыны арқылы қыздырылғанда немесе суытылғанда, дененің ішіндегі температураның кеңістікте қаншалықты өзгеретінін көрсетеді. Әдетте, кішкентай Биот санына (1-ден әлдеқайда кішкентай) ие проблемалар дене ішінде температураның біркелкі таралуына байланысты аналитикалық түрде оңай шешіледі. Биот саны 1-ге тең немесе одан жоғары болса, дененің ішінде температураның біркелкі емес таралуымен байланысты күрделі проблемалар туындайды. Биот саны көптеген жылу алмасу проблемаларында қолданылады, оның ішінде уақытша жылу өткізгіштігі және қанаттық жылу алмасу есептеулері. TOC

Қолданбалар

Биот санының мәні, уақытша жылу беру мәселелерін шешуге арналған белгілі бір әдістердің қолданылуын (немесе қолданылмауын) көрсете алады. Мысалы, шамамен 0,1-ден кіші Биот саны дене ішіндегі жылу өткізгіштігінің бетіндегі жылу конвекциясына қарағанда әлдеқайда төмен жылулық қарсылығын көрсетеді, сондықтан дененің ішіндегі температура градиенттері мардымсыз болады (мұндай денелер кейде "жылулық жағынан жұқа" деп аталады). Бұл жағдайда, дененің уақытша температура өзгерісін бағалау үшін қарапайым жиынтық сыйымдылық моделі қолданылуы мүмкін. Керісінше, шамамен 0,1-ден жоғары Биот саны дене ішіндегі жылулық қарсылықтың мардымсыз екенін көрсетеді, ал денеге немесе одан жылу беруді талдау үшін күрделі әдістер қажет (мұндай денелер кейде "жылулық жағынан қалың" деп аталады).

Білікті биоттық санға жылу өткізгіш

Биот саны 0,1-ден жоғары болған жағдайда, дененің ішіндегі уақыт өзгеретін және кеңістікте біркелкі емес температуралық өрісті анықтау үшін жылу теңдеуін шешу қажет. Қарапайым геометриялық пішіндер және біртекті материалдың жылу өткізгіштігі үшін қолданылатын аналитикалық әдістер жылу теңдеуі туралы мақалада сипатталған. Расталган аналитикалық шешімдердің мысалдары мен нақты сандық мәндері бар. Көбінесе мұндай мәселелерді жылу алмасудың компьютерлік моделін пайдалану арқылы сандық түрде шешуден басқа амал жоқ, олар тым қиын.

Bi ≪ 1 үшін жылу өткізгіш

Байқағанымыздай, 0,1-ден кіші Биот саны дене ішіндегі жылу өткізгіштігінің кедергісі, бетіндегі жылу конвекциясынан әлдеқайда төмен екенін көрсетеді, сондықтан дене ішіндегі температура градиенттері мардымсыз. Бұл жағдайда, уақытша жылу алмасудың жиынтық сыйымдылық моделін қолдануға болады. (Биот саны 0,1-ден төмен болса, әдетте, жиынтық сыйымдылық моделін қолданғанда 3%-дан кем қателік болады.) Сұйықтың температурасының күрт өзгеруі үшін ең қарапайым жиынтық сыйымдылық шешімі, дененің температурасы уақыт өте келе экспоненциалды түрде төмендейтінін көрсетеді ("Ньютондық" салқындату немесе қыздыру), себебі дененің ішкі энергиясы дене температурасына тікелей пропорционалды, ал дене температурасы мен сұйық температурасы арасындағы айырмашылық, денеге немесе одан жылу беру жылдамдығына тура пропорционалды. Бұл қатынастарды термодинамиканың бірінші заңымен біріктіргенде, бірінші реттің қарапайым сызықтық дифференциалдық теңдеуіне келінеді. Тиісті жиынтық сыйымдылық шешімін былай жазуға болады, онда – дененің жылулық уақыт тұрақтысы, – массалық тығыздық (кг/м3), ал – нақты жылу сыйымдылығы (Дж/кг·К). Микрокапсулаланған фазалық өзгеріс суспензияларындағы жылу алмасуды зерттеу – Биот санының пайдалы болатын қолданысы. Микрокапсулаланған фазалық өзгеріс суспензиясының дисперстік фазасы үшін, яғни микрокапсулаланған фазалық өзгеріс материалы үшін, Биот саны 0,1-ден төмен деп есептелінеді, сондықтан дисперстік фаза ішіндегі жылу градиенттері елеусіз деп санауға болады.