Қарудың қанатының ішкі диаметрі – калибр. Дюйм немесе миллиметрмен өлшенетін қарудың негізгі өлшемі. АҚШ, Ұлыбритания және басқа елдердегі ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қарудың түтігінің ішкі диаметрі
Internal diameter of the barrel of a gun
Қаруларда, әсіресе отты қаруларда, бірақ артиллерияда емес, онда басқаша анықтама қолданылуы мүмкін, калибр (немесе калибр; кейде "кал" деп қысқартылады) – қару түтігінің ішкі диаметрінің белгіленген номиналды шамасы болып табылады, түтік қалай және қайда өлшенгеніне, сондай-ақ дайын түтік осы сипаттамаға сәйкес келе ме, жоқ па, ескерілмейді. Ол дюймдермен немесе миллиметрлермен өлшенеді. АҚШ-та ол дюймнің жүзден бір бөлігімен, Ұлыбританияда мыңнан бір бөлігімен, ал басқа елдерде миллиметрлермен көрсетіледі. Мысалы, АҚШ-тың "45 калибрлі" отты қаруының түтігінің диаметрі шамамен 0,45 дюйм (11,43 мм) болады. Түтік диаметрін метрикалық өлшемдермен де көрсетуге болады. Мысалы, "9 мм пистолеттің" түтігінің диаметрі шамамен 9 миллиметрге тең. Метрикалық және АҚШ жүйесіндегі өлшем бірліктері осы масштабта толық түрленбейтіндіктен, дюйммен өлшенген калибрдің метрикалық түрленуі әдетте метрикалық емес бірліктердегі нақты сипаттамалардың жуықтамасы болып табылады, және керісінше. Жиі кесетін түтікте (рифленді түтікте) қашықтық қарсы жатқан ойыстар немесе жоңқалар арасында өлшенеді; жоңқаларды өлшеу АҚШ-та шыққан оқ-дәрілерде жиі кездеседі, ал ойыстарды өлшеу әлемнің басқа бөліктерінде көбірек таралған. Максималды дәлдік үшін "жоңқалар арқылы" өлшеулер қолданылады, себебі кесету және осылай өлшенген нақты калибр – бұл түтіктің бетін кесіп, "ойыстарды" қалдыратын соңғы өңдеу процесінің нәтижесі. Жақсы нәтиже алу үшін, оқтың түтік ішінде ортасынан өтетін, түзу және концентрлі түтік қажет, "тығыз" орналасуға қарағанда, бұл тіпті ортасынан ауытқыған, қисық түтіктермен де қол жеткізілуі мүмкін, бірақ бұл артық үйкеліске, ластануға және ұшу кезінде теңгерімсіздікке, дірілдеуге әкеледі. Калибрлер көлемі бойынша төрт негізгі санатқа бөлінеді:
In guns, particularly firearms, but not artillery, where a different definition may apply, caliber (or calibre; sometimes abbreviated as "cal") is the specified nominal internal diameter of the gun barrel bore – regardless of how or where the bore is measured and whether the finished bore matches that specification. It is measured in inches or in millimeters. In the United States it is expressed in hundredths of an inch; in the United Kingdom in thousandths; and elsewhere in millimeters. For example, a US "45 caliber" firearm has a barrel diameter of roughly 0.45 inches (11.43mm). Barrel diameters can also be expressed using metric dimensions. For example, a "9 mm pistol" has a barrel diameter of about 9 millimeters. Since metric and US customary units do not convert evenly at this scale, metric conversions of caliber measured in decimal inches are typically approximations of the precise specifications in non metric units, and vice versa. In a rifled barrel, the distance is measured between opposing lands or between opposing grooves; groove measurements are common in cartridge designations originating in the United States, while land measurements are more common elsewhere in the world. Measurements "across the grooves" are used for maximum precision because rifling and the specific caliber so measured is the result of final machining process which cuts grooves into the rough bore, leaving the "lands" behind. Good performance requires a concentric, straight bore that accurately centers the projectile within the barrel, in preference to a "tight" fit which can be achieved even with off center, crooked bores that cause excessive friction, fouling and an out of balance, wobbling projectile in flight. Calibers fall into four general categories by size:
кішкентай калибр – тарихи тұрғыдан диаметрі немесе одан кішкентай калибрлерге жатады
шағын калибр – диаметрі немесе одан кішкентай калибрлерге жатады
орташа калибр – диаметрі аралығындағы калибрлерге жатады
ірі калибр – диаметрі немесе одан үлкен калибрлерге жатады
miniature bore historically refers to calibers with a diameter of or smaller
small bore refers to calibers with a diameter of or smaller
medium bore refers to calibers with a diameter of to
large bore refers to calibers with a diameter of or larger
"Шағын калибр" терминінің қолданылуында көптеген айырмашылықтар бар, ол жылдар бойы едәуір өзгерді, XIX ғасырдың ортасына дейін кез келген нәрсе "шағын калибр" деп есептелді.
There is much variance in the use of the term "small bore", which over the years has changed considerably, with anything under considered "small bore" prior to the mid 19th century.
Картридж атауларының ережелері
Қазіргі заманғы атыс қарулары көбінесе қолданылатын патронның атымен аталады, бірақ олар әлі де ствол диаметріне сәйкес жіктеледі. Мысалы, атыс қаруын «30 калибрлі мылтық» деп сипаттауға болады, ол шамамен бірдей диаметрлі оқтарды қолданатын көптеген патрондарға арналған; немесе «22 калибрлі обоймалы мылтық» деп атауға болады, бұл 22 калибрлі оқтарды атуға арналған обоймалы атыс қаруларын білдіреді. Дегенмен, оқ диаметрі мен стволдің өлшемдерінде елеулі айырмашылықтар болуы мүмкін, сондықтан бір категорияға жатқан барлық патрондардың калибрі бірдей болмайды. Мысалы, 303 British атыс қарулары мен оқтары, бірнеше ондаған АҚШ «30 калибрлі» патрондарымен қатар «.30 калибрлі» деп жіктеледі, бірақ олар диаметрі әртүрлі оқтарды қолданады, ал барлық АҚШ «30 калибрлі» орталықтан оқталатын мылтық патрондары стандартты сыртқы диаметрлі оқтарды пайдаланады. Номиналды өлшемнен үлкен оқтарды қолдану артық қысымға, ал кішкентай оқтар төмен қысымға, жеткіліксіз бастапқы жылдамдыққа және соңында артық қысымға әкелетін ластануға себеп болады. Алғашқы патронмен жұмыс істейтін қару жасаушылар, белгілі бір стандарт болмағандықтан, патронға ат қоюдың жаңа әдістерін ойлап табуға мәжбүр болды. Алғашқы қалыптасқан патронмен жұмыс істейтін қарулардың бірі – Спенсердің қайталайтын мылтығы, оны Американдық Азамат соғысында Одақ әскерлері қолданды. Ол ствол диаметріне емес, патрон ұясының өлшемдеріне сәйкес аталды, ал ең алғашқы патрон «No. 56 патроны» деп аталды, бұл патрон ұясының диаметрі 0,56 дюйм екенін көрсетеді; стволдің диаметрі 0,52-ден 0,54 дюймға дейін айтарлықтай өзгерді. Кейіннен сол негізгі патронның негізінде жасалған, бірақ кішкентай оқтары бар түрлі туындылар пайда болды; олар негізі мен аузындағы патрон диаметрімен аталды. Бастапқы No. 56 патроны .56-56 деп аталды, ал кішкентай нұсқалары .56-52, .56-50 және .56-46 деп аталды. Ең көп таралған жаңа калибр – 56-52, ол 50 калибрлі оқтарды қолданды. Басқа қара ұнтақ дәуіріндегі патрондар да ұқсас схемаларды қолданды, бірақ мүлдем басқа сипаттамаларды өлшеді; 45-70, 44-40 және 32-20 патрондары оқ диаметрін жүзден бір бөлікке дейін және стандартты қара ұнтақ зарядын грамдармен көрсетеді. Сонымен қатар, оқтың салмағын грамдармен көрсетуге болады, мысалы, 45-70-405. .308 Winchester патронының диаметрі .308 дюйм (7,82 мм) оқты пайдаланады; әскери стандарттағы нұсқасы 7,62 × 51 мм NATO деп аталады, себебі стволдің диаметрі ойықтар арасында 7,62 мм, ал патронның қабығы 51 мм ұзын.
While modern firearms are generally referred to by the name of the cartridge the gun is chambered for, they are still categorized together based on bore diameter. For example, a firearm might be described as a "30 caliber rifle", which could accommodate any of a wide range of cartridges using a roughly projectile; or as a "22 rimfire", referring to any rimfire firearms firing cartridges with a 22 caliber projectile. However, there can be significant differences in nominal bullet and bore dimensions, and all cartridges so "categorized" are not automatically identical in actual caliber. For example, 303 British firearms and projectiles are often "categorized" as ".30 caliber" alongside several dozen U. S. "30 caliber" cartridges despite using bullets of diameter while all U. S. "30 caliber" centerfire rifle cartridges use a common, standard bullet outside diameter. Using bullets larger than design specifications causes excessive pressures, while undersize bullets cause low pressures, insufficient muzzle velocities and fouling that will eventually lead to excessive pressures. Makers of early cartridge arms had to invent methods of naming cartridges since no established convention existed then. One of the early established cartridge arms was the Spencer repeating rifle, which Union forces used in the American Civil War. It was named based on the chamber dimensions, rather than the bore diameter, with the earliest cartridge called the "No. 56 cartridge", indicating a chamber diameter of .56 in; the bore diameter varied considerably, from .52 to .54 in. Later various derivatives were created using the same basic cartridge, but with smaller diameter bullets; these were named by the cartridge diameter at the base and mouth. The original No. 56 became the .56 56, and the smaller versions, .56 52, .56 50, and .56 46. The 56–52, the most common of the new calibers, used a 50 cal bullet. Other black powder era cartridges used naming schemes that appeared similar, but measured entirely different characteristics; 45 70, 44 40, and 32 20 were designated by bullet diameter to hundredths of an inch and standard black powder charge in grains. Optionally, the bullet weight in grains was designated, such as 45 70 405. The .308 Winchester is measured across the grooves and uses a .308 in diameter (7.82 mm) bullet; the military specification version is known as 7.62 × 51 mm NATO, so called because the bore diameter measured between the lands is 7.62 mm, and the cartridge has a case 51 mm long.
Оқ калибрі мен патронды конверсиялау
Мылтықты дәл осындай диаметрдегі басқа патронмен оқ атуға өзгерту, егер жаңа патронның жиегінің диаметрі ескі патронның диаметріне сәйкес келсе, көбінесе тек ұңғыны жаңа патронның өлшемдеріне сәйкес келтіруді қажет етеді. Егер мылтықты бастапқы калибрінен және диаметрінен өзгеше калибрдегі патронмен оқ атуға өзгерту керек болса, мылтықтың ұңғысы да ауыстырылуы тиіс. Көптеген бәсекелі қару атушылары жаттығулар мен жарыстар үшін жылына мыңдаған оқтарды атып, олардың көпшілігі ұңғының қызмет мерзіміне жетеді, яғни ойықтар мылтықтың дәлдігін жоғалтатын деңгейге дейін тозығып, ысырап болады. Сондықтан калибрді немесе патронды өзгерту әдетте, қаругердің мылтыққа жаңа ұңғы орнатуымен бірге жасалады. Мылтықты басқа калибрге немесе патронға өзгерту кезінде бірнеше маңызды факторларды ескеру қажет. Мылтықтың оқ ату механизмі жаңа патронға сыйып, ұстауға жеткілікті ұзын болуы керек, доңғалақ жаңа патронға сыйып, ұстауға қабілетті болуы керек, құлпынау бетінің диаметрі дұрыс болуы керек, ал патронның басын ұстауға арналған сырғанаушының мөлшері дұрыс болуы керек. Мылтықтардың калибрін өзгертудің ең көп таралған түрлері әдетте, бастапқы патроннан оған негізделген жаңа патронға ауыстыру үшін жасалады, мысалы, мылтықты 308 Винчестерден 6,5 мм Кридмурға ауыстыру.
Converting a rifle to fire a different cartridge in the same bore diameter, often involves merely re chambering the barrel to the new cartridge dimensions, if the rim diameter of the new cartridge matches that of the old cartridge. Converting a rifle to fire a different cartridge in a different caliber and bore as what it initially was, means that the barrel of the rifle will also need to be changed. Because many competitive precision rifle shooters often shoot thousands of rounds per year both for practice and competitions, and they more often reach the end of their barrel life, whereby the rifling is worn down to a point where a rifle loses some of its accuracy, the choice to make a caliber or cartridge change is often done at the same time as when a new rifle barrel is fitted to the rifle by a gunsmith. There are a few important factors to consider when converting a rifle to a different caliber or cartridge. The action of the rifle should be long enough to contain the new cartridge, the magazine should also be able to hold the new cartridge, the bolt face should be the correct diameter and the extractor the correct size to hold the head of the new cartridge. The most common of these caliber conversions on rifles, are usually done to change from a parent cartridge to a new cartridge based on it, like when converting a rifle to a 6.5 mm Creedmoor from a 308 Winchester on which it is based.
Метрлік және АҚШ әдеттегі
Келесі кестеде жиі қолданылатын калибрлердің кейбірін келтіреді, онда метрикалық және АҚШ стандарттық бірліктері эквиваленттер ретінде қолданылады. Атаудың әртүрлі болуы және патрон өндірушілерінің қалауына байланысты, оқ диаметрлері атаумен берілген диаметрден айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, ".38 калибр" деп белгіленген бірнеше патронның ең кішісі мен ең үлкені арасында 0,045 дюйм (1,15 мм) айырмашылық кездеседі.
The following table lists some of the commonly used calibers where both metric and US customary units are used as equivalents. Due to variations in naming conventions, and the whims of the cartridge manufacturers, bullet diameters can vary widely from the diameter implied by the name. For example, a difference of 0.045 in (1.15 mm) occurs between the smallest and largest of the several cartridges designated as ".38 caliber". + Common calibers in inch and their metric equivalents Caliber Metric caliber Typical bullet diameter Common cartridges Notes 0.172 4 mm 0.172 in 17 HMR, 17 Hornet, 17 Ackley Hornet, 17 Winchester Super Magnum, 17 32 Magnum, 17 VHA, 17 Remington, 17/222, 17 Mach III IV, 17 Ackley Improved Bee, 17 357 RG, 17 Remington Fireball, 17 Incinerator, 4.39×39R mm SPS 0.204 5 mm 0.204 in 204 Ruger, 5mm Remington Rimfire Magnum 0.221 5.45 mm 0.221 in 5.45×39mm Russian family Russian Mil Std 0.223 5.56 mm0.224 in22 Long Rifle , .223 Remington, 5.56 NATO , 297/230 Morris Extra Long, 22 Hornet, 22 Rem Automatic, 5.66 x39 MPS, 22 Rem Jet 0.224 5.7 mm 0.224 in 218 Bee, 219 Zipper, 22 Hornet K, 220 Swift, 222 Remington, 222 Remington Magnum, 223 Remington, 5.56×45 mm NATO, 5.7×28 mm, .22 TCM, 5.8 × 42 Chinese, 224 Weatherby Magnum, 225 Winchester, 223 Winchester Super Short Magnum (Obsolete) 223 Ackley Improved, 219 Donaldson Wasp, 221 Remington Fireball, 22 250 Remington and many more 0.243 6 mm 0.243 in 243 Winchester, 244 Remington, 6 mm Remington, 6 mm Whisper, 6 mm PPC, 6 mm Bench Rest Remington, 6 × 45 mm, 6 × 47 mm, 6 mm Cheetah, 240 Weatherby, 6 × 62 Freres, 6 mm Norma BR, 6mm XC Tubb, 6 mm JDJ, 6 mm SAW, 6 250 Walker, 6.17 Spitfire, 6.17 Flash, 6 mm Lee Navy, and more, 0.25 6.35 mm 0.257 in, 6.35 mm 25 ACP (0.251"), 250/3000 Savage, 257 Roberts, 25 06 (0.257"), also called .25 Auto and 6.35mm Browning 0.26 6.5 mm 0.264 in, 6.7 mm 6.5 × 55 mm Swedish, 260 Remington, 26 Nosler, 6.5 mm Creedmoor, 6.5×47 mm Lapua, 6.5 mm Grendel cartridges commonly known as "6.5 mm" 0.27 6.8 mm 0.277 in, 7.035 mm 270 Winchester, 6.8 SPC, .277 Fury 0.284 7 mm 0.284 in, 7.213 mm 280 Remington, 7 mm 08 Remington, 7 mm Weatherby Magnum, 7 mm Remington Magnum, 7 × 57 mm Mauser, 7 × 64 mm commonly called "7 mm" 0.308 7.62 mm 0.308 in, 7.82 mm 30 Luger (7.65 × 21 mm Luger), .30 30 Winchester, 30 Herrett, 300 Whisper, 30 378 Weatherby, 7.63 Mannlicher–Schoenauer, 7.63 Mauser, 30 USA Rimless, 308 Corbon, .3 9 Savage, 30 Kurz, 300 BLK (7.62 × 35 mm), 7.5mm Schmidt–Rubin, 300 Winchester Magnum, 30 Carbine, 309 JDJ, .30 03 Springfield, .30 06 Springfield, .30 06 JDJ, .307 GNR, 308 Winchester (7.62 × 51 mm NATO), 300 Weatherby Magnum, 30 Army (30 40 Krag), 7.82 mm Lazzeroni, and dozens more 0.307 7.8 mm 0.307 in, 7.8 mm 7.5 FK (aka 7.5 × 27mm) 0.311 7.9 mm 0.311 in, 7.92 mm 303 British, 7.62 × 39 mm Soviet, 7.62 × 54 mmR, 7.62 × 25 mm, 7.7 × 58 mm 7.62×54mmR is actually 7.92 mm (Mosin, SVD, PKM, etc.) The same applies to 7.62×39mm (AK 47, AKM, etc.) 0.312 7.94 mm 0.312 in, 7.94 mm 32 ACP Also known as 7.65 × 17 mm Browning 0.323 8 mm 0.323 in, 8.20 mm 8×57 mm IS, 325 WSM, 8 mm Remington Magnum, 8 mm plastic (airsoft) BBs .32 caliber rifle cartridges 0.327 8 mm 0.327 in, 8.30 mm 8 mm Lebel 8x51 mm R (ex 8x50 mm R) 0.338 8.6 mm 0.338 in 338 Lapua Magnum, 338 Norma Magnum, 338 Winchester Magnum, 338 378 Weatherby Magnum C14 Timberwolf (Canadian Forces) 0.355 9 mm 0.355 in, 9.01 mm 9 mm Luger (aka 9×19 mm Parabellum, aka 9 mm NATO), 9 mm Ultra, 9 mm Bayard Long, 9 mm Mauser, 9 mm Winchester Magnum, 9 mm Glisenti, 9 × 21 mm, 9 × 23 mm Winchester, 9 mm Mi Bullet, 9 mm Steyr, .356 Team Smith & Wesson, 9 mm Federal, 9 mm × 25 mm Dillon, 9mm Action Express, 357 SIG, .380 ACP (9mm Short). 0.356 9 mm 0.356 in 9×56 mm Mannlicher–Schoenauer, 9 mm × 57mm Mauser 0.357 9 mm 0.357 in, 9.1 mm 38 Super, 38 Special, .38 S&W, 357 Magnum, 35 Remington, 9 mm Browning Long Handgun cartridges known as "38" are .357 caliber. Generally .357 for revolvers and rifles, .355 in autoloaders 0.363 9 mm 0.365 in, 9.27 mm 9 × 18 mm Makarov 0.365 9.3 mm 0.365 in 9 × 39 mm, 9.3 × 62 mm, 9.3 × 64 mm Brenneke, 9.3 × 72 mmR, 9.3 × 74 mmR 0.375 9.5 mm 0.375 in, 9.53 mm 375 H&H Magnum, 9.5 × 57 mm Mannlicher–Schönauer (375 Rimless Nitro Express (RNE) × 2¼) 0.40 10 mm 0.400 in 40 S&W, 10 mm Auto 0.41010.4 mm0.410 in 0.44 10.9 mm 0.429 in 444 Marlin, 44 S&W Russian, 44 S&W Special, 44 Remington Magnum, 44 Auto Mag, 440 Cor Bon, 44/454 JDJ Woodswalker 0.45 11.43 mm 0.451–0.454 in 45 ACP, 45 GAP, 454 Casull, 45 Long Colt, 455 Webley, 45 Schofield, 460 S&W Magnum Bullet diameter depends on bullet type/material. Generally 0.451 in for full metal jacket bullets and 0.454 in for lead bullets. 0.50 12.7 mm 0.510 in, 12.95 mm 50 BMG, 50 Action Express, 12.7×108mm, 500 S&W Magnum, 50 Beowulf, 12.7x55mmM2 Browning machine gun and other heavy machine guns, long range rifles typified by Barrett products. Desert Eagle handgun.
| Калибр | Метрикалық калибр | Типикалық оқ диаметрі | Таралған патрондар | Ескермелер |
|---|---|---|---|---|
| 0.172 | 4 мм | 0.172 дюйм | 17 HMR, 17 Hornet, 17 Ackley Hornet, 17 Winchester Super Magnum, 17/32 Magnum, 17 VHA, 17 Remington, 17/222, 17 Mach III IV, 17 Ackley Improved Bee, 17/357 RG, 17 Remington Fireball, 17 Incinerator, 4.39×39R мм SPS | |
| 0.204 | 5 мм | 0.204 дюйм | 204 Ruger, 5mm Remington Rimfire Magnum | |
| 0.221 | 5.45 мм | 0.221 дюйм | 5.45×39мм Ресейлік отбасы | Ресейлік әскери стандарт |
| 0.223 | 5.56 мм | 0.224 дюйм | .22 Long Rifle, .223 Remington, 5.56 NATO, 297/230 Morris Extra Long, 22 Hornet, 22 Rem Automatic, 5.66 x39 MPS, 22 Rem Jet | |
| 0.224 | 5.7 мм | 0.224 дюйм | 218 Bee, 219 Zipper, 22 Hornet K, 220 Swift, 222 Remington, 222 Remington Magnum, 223 Remington, 5.56×45 мм NATO, 5.7×28 мм, .22 TCM, 5.8 × 42 Chinese, 224 Weatherby Magnum, 225 Winchester, 223 Winchester Super Short Magnum (Қоласты), 223 Ackley Improved, 219 Donaldson Wasp, 221 Remington Fireball, 22/250 Remington және тағы да көп | |
| 0.243 | 6 мм | 0.243 дюйм | 243 Winchester, 244 Remington, 6 mm Remington, 6 мм Whisper, 6 mm PPC, 6 mm Bench Rest Remington, 6 × 45 мм, 6 × 47 мм, 6 мм Cheetah, 240 Weatherby, 6 × 62 Freres, 6 mm Norma BR, 6mm XC Tubb, 6 мм JDJ, 6 мм SAW, 6/250 Walker, 6.17 Spitfire, 6.17 Flash, 6 мм Lee Navy және т.б. | |
| 0.25 | 6.35 мм | 0.257 дюйм, 6.35 мм | 25 ACP (0.251"), 250/3000 Savage, 257 Roberts, 25-06 (0.257"), сондай-ақ .25 Auto және 6.35mm Browning | |
| 0.26 | 6.5 мм | 0.264 дюйм, 6.7 мм | 6.5 × 55 мм Swedish, 260 Remington, 26 Nosler, 6.5 mm Creedmoor, 6.5×47 мм Lapua, 6.5 мм Grendel | Көбінесе "6.5 мм" деп танылатын патрондар |
| 0.27 | 6.8 мм | 0.277 дюйм, 7.035 мм | 270 Winchester, 6.8 SPC, .277 Fury | |
| 0.284 | 7 мм | 0.284 дюйм, 7.213 мм | 280 Remington, 7 mm 08 Remington, 7 mm Weatherby Magnum, 7 mm Remington Magnum, 7 × 57 мм Mauser, 7 × 64 мм | Көбінесе "7 мм" деп танылатын |
| 0.308 | 7.62 мм | 0.308 дюйм, 7.82 мм | 30 Luger (7.65 × 21 мм Luger), .30-30 Winchester, 30 Herrett, 300 Whisper, 30-378 Weatherby, 7.63 Mannlicher–Schoenauer, 7.63 Mauser, 30 USA Rimless, 308 Corbon, .309 Savage, 30 Kurz, 300 BLK (7.62 × 35 мм), 7.5mm Schmidt–Rubin, 300 Winchester Magnum, 30 Carbine, 309 JDJ, .30-03 Springfield, .30-06 Springfield, .30-06 JDJ, .307 GNR, 308 Winchester (7.62 × 51 мм NATO), 300 Weatherby Magnum, 30 Army (30-40 Krag), 7.82 мм Lazzeroni және ондағандаған | |
| 0.307 | 7.8 мм | 0.307 дюйм, 7.8 мм | 7.5 FK (aka 7.5 × 27mm) | |
| 0.311 | 7.9 мм | 0.311 дюйм, 7.92 мм | 303 British, 7.62 × 39 мм Советтік, 7.62 × 54 ммR, 7.62 × 25 мм, 7.7 × 58 мм | 7.62×54ммR шындығында 7.92 мм (Мосин, СВД, ПМК және т.б.). Сонымен қатар 7.62×39мм (АК 47, АКМ және т.б.) |
| 0.312 | 7.94 мм | 0.312 дюйм, 7.94 мм | 32 ACP | Сондай-ақ 7.65 × 17 мм Browning деп танылады |
| 0.323 | 8 мм | 0.323 дюйм, 8.20 мм | 8×57 мм IS, 325 WSM, 8 мм Remington Magnum, 8 мм пластикалық (эйрсофт) BBs | .32 калибрлі мылтық патрондары |
| 0.327 | 8 мм | 0.327 дюйм, 8.30 мм | 8 мм Lebel, 8x51 мм R (бұрынғы 8x50 мм R) | |
| 0.338 | 8.6 мм | 0.338 дюйм | 338 Lapua Magnum, 338 Norma Magnum, 338 Winchester Magnum, 338-378 Weatherby Magnum | C14 Timberwolf (Канада әскерлері) |
| 0.355 | 9 мм | 0.355 дюйм, 9.01 мм | 9 мм Luger (aka 9×19 мм Parabellum, aka 9 мм NATO), 9 мм Ultra, 9 мм Bayard Long, 9 мм Mauser, 9 мм Winchester Magnum, 9 мм Glisenti, 9 × 21 мм, 9 × 23 мм Winchester, 9 мм Mi Bullet, 9 мм Steyr, .356 Team Smith & Wesson, 9 мм Federal, 9 мм × 25 мм Dillon, 9mm Action Express, 357 SIG, .380 ACP (9mm Short) | |
| 0.356 | 9 мм | 0.356 дюйм | 9×56 мм Mannlicher–Schoenauer, 9 мм × 57мм Mauser | |
| 0.357 | 9 мм | 0.357 дюйм, 9.1 мм | 38 Super, 38 Special, .38 S&W, 357 Magnum, 35 Remington, 9 мм Browning Long | Handgun патрондары "38" деп танылады. .357 калибрлі. Жалпы револьверлер мен мылтықтар үшін .357, автозагрузчиктерде .355 |
| 0.363 | 9 мм | 0.365 дюйм, 9.27 мм | 9 × 18 мм Makarov | |
| 0.365 | 9.3 мм | 0.365 дюйм | 9 × 39 мм, 9.3 × 62 мм, 9.3 × 64 мм Brenneke, 9.3 × 72 ммR, 9.3 × 74 ммR | |
| 0.375 | 9.5 мм | 0.375 дюйм, 9.53 мм | 375 H&H Magnum, 9.5 × 57 мм Mannlicher–Schönauer (375 Rimless Nitro Express (RNE) × 2¼) | |
| 0.40 | 10 мм | 0.400 дюйм | 40 S&W, 10 мм Auto | |
| 0.410 | 10.4 мм | 0.410 дюйм | 0.410 | |
| 0.44 | 10.9 мм | 0.429 дюйм | 444 Marlin, 44 S&W Russian, 44 S&W Special, 44 Remington Magnum, 44 Auto Mag, 440 Cor Bon, 44/454 JDJ Woodswalker | |
| 0.45 | 11.43 мм | 0.451–0.454 дюйм | 45 ACP, 45 GAP, 454 Casull, 45 Long Colt, 455 Webley, 45 Schofield, 460 S&W Magnum | Оқ диаметрі оқтың түрі/материалына байланысты. Жалпы металл жақтаулы оқтар үшін 0,451 дюйм, ал қорғасынды оқтар үшін 0,454 дюйм. |
| 0.50 | 12.7 мм | 0.510 дюйм, 12.95 мм | 50 BMG, 50 Action Express, 12.7×108мм, 500 S&W Magnum, 50 Beowulf, 12.7x55ммM2 Браунинг автоматтары және басқа ауыр автоматтары, Барретт өнімдерімен сипатталатын ұзақ қашықтықтағы мылтықтар. Desert Eagle тапаншасы. | |
The following table lists some of the commonly used calibers where both metric and US customary units are used as equivalents. Due to variations in naming conventions, and the whims of the cartridge manufacturers, bullet diameters can vary widely from the diameter implied by the name. For example, a difference of 0.045 in (1.15 mm) occurs between the smallest and largest of the several cartridges designated as ".38 caliber". + Common calibers in inch and their metric equivalents Caliber Metric caliber Typical bullet diameter Common cartridges Notes 0.172 4 mm 0.172 in 17 HMR, 17 Hornet, 17 Ackley Hornet, 17 Winchester Super Magnum, 17 32 Magnum, 17 VHA, 17 Remington, 17/222, 17 Mach III IV, 17 Ackley Improved Bee, 17 357 RG, 17 Remington Fireball, 17 Incinerator, 4.39×39R mm SPS 0.204 5 mm 0.204 in 204 Ruger, 5mm Remington Rimfire Magnum 0.221 5.45 mm 0.221 in 5.45×39mm Russian family Russian Mil Std 0.223 5.56 mm0.224 in22 Long Rifle , .223 Remington, 5.56 NATO , 297/230 Morris Extra Long, 22 Hornet, 22 Rem Automatic, 5.66 x39 MPS, 22 Rem Jet 0.224 5.7 mm 0.224 in 218 Bee, 219 Zipper, 22 Hornet K, 220 Swift, 222 Remington, 222 Remington Magnum, 223 Remington, 5.56×45 mm NATO, 5.7×28 mm, .22 TCM, 5.8 × 42 Chinese, 224 Weatherby Magnum, 225 Winchester, 223 Winchester Super Short Magnum (Obsolete) 223 Ackley Improved, 219 Donaldson Wasp, 221 Remington Fireball, 22 250 Remington and many more 0.243 6 mm 0.243 in 243 Winchester, 244 Remington, 6 mm Remington, 6 mm Whisper, 6 mm PPC, 6 mm Bench Rest Remington, 6 × 45 mm, 6 × 47 mm, 6 mm Cheetah, 240 Weatherby, 6 × 62 Freres, 6 mm Norma BR, 6mm XC Tubb, 6 mm JDJ, 6 mm SAW, 6 250 Walker, 6.17 Spitfire, 6.17 Flash, 6 mm Lee Navy, and more, 0.25 6.35 mm 0.257 in, 6.35 mm 25 ACP (0.251"), 250/3000 Savage, 257 Roberts, 25 06 (0.257"), also called .25 Auto and 6.35mm Browning 0.26 6.5 mm 0.264 in, 6.7 mm 6.5 × 55 mm Swedish, 260 Remington, 26 Nosler, 6.5 mm Creedmoor, 6.5×47 mm Lapua, 6.5 mm Grendel cartridges commonly known as "6.5 mm" 0.27 6.8 mm 0.277 in, 7.035 mm 270 Winchester, 6.8 SPC, .277 Fury 0.284 7 mm 0.284 in, 7.213 mm 280 Remington, 7 mm 08 Remington, 7 mm Weatherby Magnum, 7 mm Remington Magnum, 7 × 57 mm Mauser, 7 × 64 mm commonly called "7 mm" 0.308 7.62 mm 0.308 in, 7.82 mm 30 Luger (7.65 × 21 mm Luger), .30 30 Winchester, 30 Herrett, 300 Whisper, 30 378 Weatherby, 7.63 Mannlicher–Schoenauer, 7.63 Mauser, 30 USA Rimless, 308 Corbon, .3 9 Savage, 30 Kurz, 300 BLK (7.62 × 35 mm), 7.5mm Schmidt–Rubin, 300 Winchester Magnum, 30 Carbine, 309 JDJ, .30 03 Springfield, .30 06 Springfield, .30 06 JDJ, .307 GNR, 308 Winchester (7.62 × 51 mm NATO), 300 Weatherby Magnum, 30 Army (30 40 Krag), 7.82 mm Lazzeroni, and dozens more 0.307 7.8 mm 0.307 in, 7.8 mm 7.5 FK (aka 7.5 × 27mm) 0.311 7.9 mm 0.311 in, 7.92 mm 303 British, 7.62 × 39 mm Soviet, 7.62 × 54 mmR, 7.62 × 25 mm, 7.7 × 58 mm 7.62×54mmR is actually 7.92 mm (Mosin, SVD, PKM, etc.) The same applies to 7.62×39mm (AK 47, AKM, etc.) 0.312 7.94 mm 0.312 in, 7.94 mm 32 ACP Also known as 7.65 × 17 mm Browning 0.323 8 mm 0.323 in, 8.20 mm 8×57 mm IS, 325 WSM, 8 mm Remington Magnum, 8 mm plastic (airsoft) BBs .32 caliber rifle cartridges 0.327 8 mm 0.327 in, 8.30 mm 8 mm Lebel 8x51 mm R (ex 8x50 mm R) 0.338 8.6 mm 0.338 in 338 Lapua Magnum, 338 Norma Magnum, 338 Winchester Magnum, 338 378 Weatherby Magnum C14 Timberwolf (Canadian Forces) 0.355 9 mm 0.355 in, 9.01 mm 9 mm Luger (aka 9×19 mm Parabellum, aka 9 mm NATO), 9 mm Ultra, 9 mm Bayard Long, 9 mm Mauser, 9 mm Winchester Magnum, 9 mm Glisenti, 9 × 21 mm, 9 × 23 mm Winchester, 9 mm Mi Bullet, 9 mm Steyr, .356 Team Smith & Wesson, 9 mm Federal, 9 mm × 25 mm Dillon, 9mm Action Express, 357 SIG, .380 ACP (9mm Short). 0.356 9 mm 0.356 in 9×56 mm Mannlicher–Schoenauer, 9 mm × 57mm Mauser 0.357 9 mm 0.357 in, 9.1 mm 38 Super, 38 Special, .38 S&W, 357 Magnum, 35 Remington, 9 mm Browning Long Handgun cartridges known as "38" are .357 caliber. Generally .357 for revolvers and rifles, .355 in autoloaders 0.363 9 mm 0.365 in, 9.27 mm 9 × 18 mm Makarov 0.365 9.3 mm 0.365 in 9 × 39 mm, 9.3 × 62 mm, 9.3 × 64 mm Brenneke, 9.3 × 72 mmR, 9.3 × 74 mmR 0.375 9.5 mm 0.375 in, 9.53 mm 375 H&H Magnum, 9.5 × 57 mm Mannlicher–Schönauer (375 Rimless Nitro Express (RNE) × 2¼) 0.40 10 mm 0.400 in 40 S&W, 10 mm Auto 0.41010.4 mm0.410 in 0.44 10.9 mm 0.429 in 444 Marlin, 44 S&W Russian, 44 S&W Special, 44 Remington Magnum, 44 Auto Mag, 440 Cor Bon, 44/454 JDJ Woodswalker 0.45 11.43 mm 0.451–0.454 in 45 ACP, 45 GAP, 454 Casull, 45 Long Colt, 455 Webley, 45 Schofield, 460 S&W Magnum Bullet diameter depends on bullet type/material. Generally 0.451 in for full metal jacket bullets and 0.454 in for lead bullets. 0.50 12.7 mm 0.510 in, 12.95 mm 50 BMG, 50 Action Express, 12.7×108mm, 500 S&W Magnum, 50 Beowulf, 12.7x55mmM2 Browning machine gun and other heavy machine guns, long range rifles typified by Barrett products. Desert Eagle handgun.
Қарулар
Қарулар калибрге сәйкес жіктеледі, бұл осыған ұқсас термин. Қарудың калибрі – ұңғыма диаметріне тең диаметрге ие, салмағы бір фунт (454 г) құрайтын қанша қорғасын шардың саны. Мысалы, 12 калибрлі (18,5 мм) мылтық үшін бір фунтқа тең болуы үшін 12 шар қажет. Сандық көрсеткіші жоғары калибр кішірек ұңғыманы білдіреді: 20 калибрлі (15,6 мм) мылтыққа бір фунтқа тең болуы үшін көбірек шарлар керек; демек, оның ұңғымасы 12 калибрліге қарағанда кішірек. Бұл өлшем Ресейде «калибр нөмірі» ретінде қолданылады, мысалы, «12 калибрлі мылтық». 16-шы калибр «жосық» (барский) деп аталады. Мылтық ұңғымаларын калибрмен де өлшеуге болады (.410 калибрлі мылтықтың ұңғымасы диаметрімен өлшенеді, ал кейбір стандартты емес салмақтар да осы схеманы қолданады. Қараңыз: Carronade#Ордианс). 17-ғасырдың ортасынан 19-ғасырдың ортасына дейін ірі ұңғымалы қарулардың ұңғымасы әдетте оның темір ядросының салмағы фунттармен көрсетілетін. Темір ядро стандарттық өлшем ретінде қолданылды, себебі сол кезде артиллерия үшін темір ең көп қолданылатын материал болды, ал дөңгелек ядро ең көп кездесетін формасы еді. Артиллерия осылайша стандарттық категорияларға бөлінді: 3 фунт, 4 фунт, 6 фунт, 8 фунт, 9 фунт, 12 фунт, 18 фунт, 24 фунт және 32 фунт – ең көп кездесетін өлшемдер, бірақ одан да үлкен, кішірек және аралық өлшемдер де болды. Бірақ іс жүзінде, берілген номиналды ядро салмағы үшін оқ-дәрілердің нақты массасында айтарлықтай ауытқулар болды. Дайындалған ел ұңғыма диаметрін анықтауда маңызды рөл атқарады. Мысалы, француз лирінің массасы 1812 жылға дейін шамамен 489 граммды құрады, ал сол кездегі ағылшын фунтының (avoirdupois) массасы шамамен 454 граммды құрады. Осылайша, Трафальгар шайқасында француздың 32 фунттық зеңбірегі ағылшынның 32 фунттық зеңбірегінен ауыр оқ атты. Жағдайды одан әрі қиындататыны, ұңғымадан оқ атқыш қарулардың ұңғыма қабырғалары мен оқтың беті арасында айтарлықтай бос орын болуын қажет етеді. Бұл оқтың аузынан ұңғыманың түбіне оңай салынуы және қозғалтқыш зарядының жанына сенімді орналасуы үшін қажет. Бұл бос орын, «желдеу» деп аталады, ұңғыманың диаметріне қатысты ұңғыманың көлемін 10-20% дейін арттырады, бұл ұңғыманың құйылуына байланысты. +Англиялық қарулардың жіктемесі (1800 ж. шамасы) снарядтың массасы (кг) оқ диаметрі (см) оқ көлемі (см3) шамамен. қызметтік ұңғыма (см) 2 3 4 6 9 12 18 24 32 64
Shotguns are classed according to gauge, a related expression. The gauge of a shotgun refers to how many lead spheres, each with a diameter equal to that of the bore, that amounts to one pound (454 g (1.0 lb)) in weight. In the case of a 12 gauge (18.5 mm) shotgun, it would take 12 spheres the size of the shotgun's bore to equal a pound. A numerically larger gauge indicates a smaller barrel: a 20 gauge (15.6 mm) shotgun requires more spheres to equal a pound; therefore, its barrel is smaller than the 12 gauge. This metric is used in Russia as "caliber number": e. g., "shotgun of the 12 caliber." The 16th caliber is known as "lordly" (барский). While shotgun bores can be expressed in calibers (the .410 bore shotgun is measured as in diameter, with some non standard weights using the same scheme. See Carronade#Ordnance. From about the mid 17th until the mid 19th century, the measurement of the bore of large gunpowder weapons was usually expressed as the weight of its iron shot in pounds. Iron shot was used as the standard reference because iron was the most common material used for artillery ammunition during that period, and solid spherical shot the most common form encountered. Artillery was classified thereby into standard categories, with the 3 pounder, 4 pounder, 6 pounder, 8 pounder, 9 pounder, 12 pounder, 18 pounder, 24 pounder, and 32 pounder being the most common sizes encountered, although larger, smaller and intermediate sizes existed. In practice, though, significant variation occurred in the actual mass of the projectile for a given nominal shot weight. The country of manufacture is a significant consideration when determining bore diameters. For example, the French livre, until 1812, had a mass of , whilst the contemporary English (avoirdupois) pound massed of approximately Thus, a French 32 pounder at the Battle of Trafalgar threw a shot with more mass than an English 32 pounder. Complicating matters further, muzzle loaded weapons require a significant gap between the sides of the tube bore and the surface of the shot. This is necessary so the projectile may be inserted from the mouth to the base of the tube and seated securely adjacent the propellant charge with relative ease. The gap, called windage, increases the size of the bore with respect to the diameter of the shot somewhere between 10% and 20% depending upon the year the tube was cast and the foundry responsible. +English gun classes c. 1800 gun class (pdr. )projectile mass (kg) shot diameter (cm) shot volume (cm3) approx. service bore (cm) 2 3 4 6 9 12 18 24 32 64
Ұңғыма диаметрі мен снаряд салмағы арасындағы байланыс 19-ғасырдың соңында реңді қарулардың кеңінен қолданылуымен үзілді. Қарулар 20-ғасырдың ортасына дейін снаряд салмағы бойынша жіктеле берді, әсіресе британдықтарда 2 фунт, 6 фунт және 17 фунт танкіге қарсы қарулар сияқты қарулармен. Алайда, бұл көрсеткіш енді ұңғыма диаметрімен байланысты емес, себебі снарядтар енді дөңгелек емес, және көбінесе қатты темірден жасалған оқтар емес, жарылғыш заттармен толтырылған қуыс снарядтар болды.
The relationship between bore diameter and projectile weight was severed following the widespread adoption of rifled weapons during the latter part of the 19th century. Guns continued to be classed by projectile weight into the mid 20th century, particularly in British service with guns, such as the 2 pounder, 6 pounder, and 17 pounder anti tank weapons. However, this value no longer definitively related to bore diameter, since projectiles were no longer simple spheres—and in any case were more often hollow shells filled with explosives rather than solid iron shot.