Ұлыбритания үкіметінің жеке қаржыландыру бастамасы (PFI) саясаты

Кіріспе

Біріккен Корольдіктің мемлекеттік сатып алу саясаты

Жеке қаржы бастамасы (PFI) – Біріккен Корольдіктің мемлекеттік сатып алу саясаты, ол «мемлекеттік-жекешелік серіктестіктерді» (МЖС) құруға бағытталған, онда жеке фирмалар мемлекеттік жобаларды аяқтау және басқаруға келісім-шарт жасайды. 1992 жылы премьер-министр Джон Мейджор бастаған және Блэр үкіметі едәуір кеңейткен PFI жекешелендіру және қаржыландырудың кең бағдарламасының бір бөлігі болып табылады және мемлекеттік шығыстардың есептілігі мен тиімділігін арттыру құралы ретінде ұсынылды. PFI Ұлыбританияда даулы мәселе. 2003 жылы Ұлттық аудит кеңсесі оның жалпы алғанда ақшаның құнына сай келетінін мәлімдеді; сыншылардың пікірінше, PFI тек қана үлкен көлемдегі қарызды «баланстан тыс» көрсету үшін пайдаланылды. 2011 жылы Парламенттік Қаржы комитеті: «PFI балансқа енгізілуі керек. Қаржы министрлігі ақшаның құнына қатысы жоқ, керісінше зиянды ынталандыруларды жоюы керек, сондай-ақ PFI ведомстволық бюджет шектерін айналып өту үшін қолданылмауына көз жеткізуі керек. Сондай-ақ, ол Қаржылық жауапкершілік кеңсесінен (OBR) болашақ бағалауларда PFI міндеттемелерін қаржылық ережелерге енгізуді сұрауы тиіс». 2018 жылдың қазан айында канцлер Филип Хаммонд Ұлыбритания үкіметі енді жаңа инфрақұрылымдық жобалар үшін PFI қолданбайтынын жариялады; алайда, PFI жобалары белгілі бір уақытқа дейін жұмыс істей беретін болады.

Шолу

Жеке қаржы бастамасы (ЖҚБ) – мемлекеттік сектор белгілеген талаптарға сәйкес инфрақұрылым мен/немесе қызметтерді жеткізу үшін жеке сектор инвестицияларын пайдаланатын сатып алу әдісі. Оның иелері – жеке сектор инвесторлары, әдетте құрылыс компаниясы, қызмет көрсетуші және көбінесе банк. Келісімшарт мерзімінде консорциум бұрын мемлекеттік сектор ұсынған белгілі бір қызметтерді қамтамасыз етеді. Консорциумға келісімшарт бойынша "қызмет болмаса, төлем де болмайды" принципі бойынша жұмысы үшін ақы төленеді. Мемлекеттік орган консорциумның қандай нәтижелерге қол жеткізуі керектігін көрсететін "шығыс талаптарын" (output specification) әзірлейді. Егер консорциум келісілген стандарттардың бірін орындамаса, стандарттар жақсарғанша төлемінің бір бөлігінен айырылуы мүмкін. Егер белгілі бір мерзім ішінде стандарттар жақсармаса, мемлекеттік орган келісімшартты бұзуға, қажет болған жағдайда консорциумға өтемақы төлеуге және жобаға иелік етуге құқылы. Келісімшартты тоқтату рәсімдері өте күрделі, өйткені көптеген жобалар тоқтату жағдайында жобаның қарыздық қаржыландыруы қайтарылатындығына кепілдіксіз жеке қаржыландыру ала алмайды. Көптеген жағдайларда мемлекеттік сектор қарызды өтеуге және жобаға иелік етуге міндетті. Іс жүзінде келісімшартты бұзу – тек соңғы шара ретінде қарастырылады. ЖҚБ келісімшарты арқылы қоғамдық мүдде қаншалықты қорғалатыны келісімшарттың жазылу сапасына, сондай-ақ тапсырыс беруші органның оны орындауға бейімділігіне және қабілетіне тікелей байланысты. Қоғамдық мүдделерді жақсырақ қорғау мақсатында ЖҚБ келісімшарттарының нысанын стандарттау үшін көптеген қадамдар жасалды.

Қызмет көрсетушілердің құрылымы

PFI қызметін ұсынатын компания үш бөлімнен немесе заңды тұлғадан тұрады: холдинг компаниясы ("Topco" деп аталады), ол жоғарыда аталған SPV-мен сәйкес келеді, капиталдық жабдықтарды немесе инфрақұрылымды қамтамасыз ететін компания ("Capco" деп аталады) және қызметтерді немесе операциялық қызметті жүзеге асыратын компания ("Opco" деп аталады). Басты келісімшарт мемлекеттік сектор органы мен Topco арасында жасалады. Талаптар содан кейін екіншілік келісімшарттар арқылы Topco-дан Capco және Opco-ға "төменге беріледі". Содан әрі талаптар қосалқы мердігерлерге беріледі, олармен де келісімшарттар жасалады. Көбінесе басты қосалқы мердігерлер Topco-ның акционерлеріне ие компаниялар болып табылады.

Қаржыландыру әдісі

2007–2010 жылдардағы қаржы дағдарысына дейін ірі ПФИ жобалары облигациялар және/немесе жоғары қарызды сату арқылы қаржыландырылды. Дағдарыстан кейін жоғары қарызға қаржыландыру жиірек кездеседі. Шағын ПФИ жобалары – көпшілігі саны бойынша – әдетте банктермен тікелей жоғары қарыз түрінде қаржыландырылады. Жоғары қарыз, әдетте, облигациялардан сәл қымбат, банктердің ПФИ мәмілелерінің несиелік қабілеттілігін дұрыс бағалауына байланысты дейді. Олар монолайндық провайдерлер тәуекелді, әсіресе құрылыс кезеңінде, кем бағалайды деп санайды, сондықтан банктерге қарағанда жақсы баға ұсына алады. ПФИ мәмілелерін қайта қаржыландыру кең таралған. Құрылыс аяқталғаннан кейін жобаның тәуекелдік деңгейі төмендеуі мүмкін, сондықтан арзан қарыз алуға болады. Бұл қайта қаржыландыру болашақта облигациялар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін – құрылыс кезеңі банк қарызымен, ал кейін ұзақ мерзімдік операциялар үшін облигациялармен қаржыландырылады. ПФИ жобаларын қаржыландыратын банктерге консорциум келісімшарт мерзімі ішінде үкіметтен түскен қаражаттан төлем жасалады. Жеке сектордың тұрғысынан қарағанда, ПФИ қарызы төмен тәуекелді болып саналады, себебі мемлекеттік органдардың дефолтқа ұшырау ықтималдығы өте төмен. Шындығында, ХВҚ ережелері бойынша ұлттық үкіметтерге банкроттыққа өтуге рұқсат етілмейді (бірақ бұл кейде ескерілмейді, мысалы, Аргентинаның шетелдік қарызын «қайта құрылымдауы» сияқты). Төлем консорциумның келісімшартта белгіленген талаптарға сәйкес қызметтерді жеткізу қабілетіне толыққанды байланысты.

Даму

1992 жылы Ұлыбританияда Джон Мейджор басқаратын консервативтік үкімет PFI-ды алғаш рет енгізді. Ол Маастрихт шарты аясында пайда болды, онда Еуропалық экономикалық және валюталық одақ (ЭЭВО) қарастырылған. ЭЭВО-ға қатысу үшін Еуроодаққа мүше мемлекеттердің мемлекеттік қарызы белгілі бір шектен төмен болуы тиіс еді, ал PFI – мемлекеттік баланстан қарызды алып тастау және Маастрихт конвенциясының талаптарын орындау механизмі болды. PFI бірден қырқыс пікірталас тудырды, және қаржының көлеңкелі хатшысы Харриет Харман сияқты Лейбористер тарапынан сынға ұшырады, ол PFI-дың жекешелендірудің жасырын жолы екенін айтты (Парламент, 7 желтоқсан 1993 ж.), ал болашақ қаржы министрі Алистер Дарлинг «қазіргі үнемдеулер алдағы жылдардағы кіріс шығыстарының үлкен міндеттемелерімен теңдестірілуі мүмкін» деп ескертті. Бастапқыда жеке сектор PFI-ға ынтасыз қарады, ал мемлекеттік сектор оны енгізуге қарсы болды. 1993 жылы Қаржы министрі оның ілгерілеуін «көңіл көншітпейтіндей баяу» деп сипаттады. Саясатты ілгерілету және іске асыру үшін ол Қаржы министрлігінің құрамында Жеке қаржы кеңсесін құрды, оның төрағасы Алястер Мортон болды. Бұл мекемелерде Лондон Ситимен байланысы бар адамдар, сондай-ақ PFI-дың табысына мүдделі бухгалтерлік және консалтингтік фирмалар жұмыс істеді. Алғашқы PFI жобаларының ең ірісі – Питер Лилли 1995 жылы жариялаған Pathway жобасы. Тони Блэрдің Еңбек партиясы билікке келгеннен кейін екі ай өткен соң, Денсаулық сақтау министрі Алан Милберн «мемлекеттік сектордың шектеулі капиталы бар кезде, ол PFI немесе банкрот» деп мәлімдеді, бұл көптеген кәсіподақтардан, Лейбористік партияның бөлімдерінен, Шотландия Ұлттық партиясынан (ШҰП) және Жасыл партиядан, сондай-ақ Джордж Монбиот сияқты сарапшылардан сын тудырды. PFI-дың жақтастары ретінде Дүниежүзілік банк, ХВҚ және Британдық өнеркәсіп конфедерациясы аталады. Консервативтік және Лейбористік үкіметтер PFI-ды мемлекеттік секторға қарағанда жеке сектордың қызметтерді тиімдірек жеткізуімен негіздеуге тырысты. Бұл ұстанымды Ұлыбританияның Ұлттық аудит кеңсесі де кейбір жобаларға қатысты қолдады. Алайда, сыншылар PFI-дың көптеген қолданылуы практикалық емес, идеологиялық деп санайды. Доктор Аллисон Поллок сол кездегі Қаржы министрі Гордон Браунмен болған кездесуін еске алады, ол PFI-ға «мемлекеттік сектордың басқаруда нашар екенін және тек жеке сектор ғана тиімді екенін және қызметтерді жақсы басқара алатынын» қайта-қайта айтудан басқа ешқандай себеп келтіре алмады. PFI-ды жақсырақ насихаттау үшін Лейбористік үкімет Малкольм Бейтсті бірқатар Артур Андерсен қызметкерлерімен бірге саясатты қайта қарау жөніндегі жұмыстарға төрағалық етуге тағайындады. Олар мемлекеттік қызметкерлерді PFI-ға оқыту және PFI-ды іске асыруды үйлестіру үшін Қаржы министрлігінің жұмыс тобын (ЖТ) құруды ұсынды. 1998 жылы ЖТ «Партнерлік Ұлыбритания» (ПҰ) деп аталды және өзінің 51% үлесін жеке секторға сатты. ПҰ-ға Prudential Insurance директоры және British Land plc төрағасы сэр Дерек Хиггс төрағалық етті. Бұл өзгерістер үкіметтің PFI-ды басқару жауапкершілігін осы саясаттан пайда көретін иелерімен, қаржыгерлерімен, кеңесшілерімен және қосалқы мердігерлерімен тығыз байланысты корпорацияға жүктеуіне әкелді. Бұл мүдделердің қақтығысына ұқсас жағдай тудырды. 2005-2006 жылдары Лейбористік үкімет Ұлыбритания мектептерінің инфрақұрылымын жақсартуға бағытталған «Болашаққа арналған мектептер салу» бағдарламасын енгізді. Лейбористік үкімет BSF-ке бөлген 2,2 млрд фунт стерлинг қаржысының 1,2 млрд фунтын (55,5%) PFI несиелерімен жабуды жоспарлады. Кейбір жергілікті билік органдары өз аймақтарында BSF қаржыландыруын алу үшін академияларды қабылдауға көндірілді. 2007 жылдың қазан айына дейін бүкіл Ұлыбританияда қол қойылған PFI келісімшарттарының жалпы капиталдық құны келісімшарттар мерзімі бойынша 68 млрд фунт стерлингке жетті. 2007 жылы басталған әлемдік қаржы дағдарысы PFI үшін қиындықтар туғызды, өйткені жеке капиталдың көптеген көздері тартылып қалды. Дегенмен, PFI Лейбористік үкімет үшін мемлекеттік сектордағы сатып алулардың басым әдісі болып қала берді. 2009 жылдың қаңтар айында Денсаулық сақтау министрі Алан Джонсон денсаулық сақтау саласына қатысты осы міндеттемелерді қайта растап, «PFI әрқашан жаңа ауруханалар салу үшін ҰСЖ-ның «жоспар А» болды. «Жоспар Б» болған емес» деді. Алайда банктердің PFI жобаларына қарыз беруге құлықсыздығынан Ұлыбритания үкіметі «жеке» қаржы бастамасын өзі қаржыландыруға мәжбүр болды. 2009 жылдың наурыз айында Қаржы министрлігі мектептер мен басқа да жобаларды PFI аясында салуға жеке фирмаларға 2 млрд фунт стерлинг қарыз беретіні жарияланды. Лейбористік партияның Қаржы министрінің орынбасары Иветт Купер бұл қарыздар 13 млрд фунт стерлингке жуық жобаларды – қоқыс өңдеу жобаларын, экологиялық схемаларды және мектептерді – кешіктірмейтінін және жойылмайтынын қамтамасыз ететінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ қарыздар уақытша болатынын және коммерциялық ставкамен қайтарылатынын уәделеді. Бірақ сол кезде Либерал-демократтар партиясының өкілі Винс Кейбл, кейіннен коалициялық үкіметте Бизнес министрі болды, PFI-ды мемлекеттік қаржымен қолдаудың орнына дәстүрлі мемлекеттік қаржыландыру құрылымдарының пайдасын айтты.

In 1992 PFI was implemented for the first time in the UK by the Conservative Government led by John Major. It was introduced against the backdrop of the Maastricht Treaty which provided for European Economic and Monetary Union (EMU). To participate in EMU, EU member states were required to keep public debt below a certain threshold, and PFI was a mechanism to take debt off the government balance sheet and so meet the Maastricht convergence criteria. PFI immediately proved controversial, and was attacked by Labour critics such as the Shadow Chief Secretary to the Treasury Harriet Harman, who said that PFI was really a back door form of privatisation (House of Commons, 7 December 1993), and the future Chancellor of the Exchequer, Alistair Darling, warned that "apparent savings now could be countered by the formidable commitment on revenue expenditure in years to come". Initially, the private sector was unenthusiastic about PFI, and the public sector was opposed to its implementation. In 1993, the Chancellor of the Exchequer described its progress as "disappointingly slow". To help promote and implement the policy, he created the Private Finance Office within the Treasury, with a Private Finance Panel headed by Alastair Morton. These institutions were staffed with people linked with the City of London, and accountancy and consultancy firms who had a vested interest in the success of PFI. The largest of the early PFI projects was Pathway, announced by Peter Lilley in 1995, which was to automate the handling of benefit payments at post offices. Two months after Tony Blair's Labour Party took office, the Health Secretary, Alan Milburn, announced that "when there is a limited amount of public sector capital available, as there is, it's PFI or bust". resulting in criticism from many trade unions, elements of the Labour Party, the Scottish National Party (SNP), and the Green Party, as well as commentators such as George Monbiot. Proponents of the PFI include the World Bank, the IMF and the Confederation of British Industry. Both Conservative and Labour governments sought to justify PFI on the practical grounds that the private sector is better at delivering services than the public sector. This position has been supported by the UK National Audit Office with regard to certain projects. However, critics claim that many uses of PFI are ideological rather than practical; Dr. Allyson Pollock recalls a meeting with the then Chancellor of the Exchequer Gordon Brown who could not provide a rationale for PFI other than to "declare repeatedly that the public sector is bad at management, and that only the private sector is efficient and can manage services well." To better promote PFI, the Labour government appointed Malcolm Bates to chair the efforts to review the policy with a number of Arthur Andersen staffers. They recommended the creation of a Treasury Task Force (TTF) to train public servants into PFI practice and to coordinate the implementation of PFI. In 1998, the TTF was renamed to "Partnership UK" (PUK) and sold 51% of its share to the private sector. PUK was then chaired by Sir Derek Higgs, director of Prudential Insurance and chairman of British Land plc. These changes meant that the government transferred the responsibility of managing PFI to a corporation closely related with the owners, financiers, consultants, and subcontractors that stood to benefit from this policy. This created a strong appearance of conflict of interest. In 2005/2006 the Labour Government introduced Building Schools for the Future, a scheme introduced for improving the infrastructure of Britain's schools. Of the £2.2 billion funding that the Labour government committed to BSF, £1.2 billion (55.5%) was to be covered by PFI credits. Some local authorities were persuaded to accept Academies in order to secure BSF funding in their area. By October 2007 the total capital value of PFI contracts signed throughout the UK was £68bn, over the life of the contracts. The global financial crisis which began in 2007 presented PFI with difficulties because many sources of private capital had dried up. Nevertheless, PFI remained the UK government's preferred method for public sector procurement under Labour. In January 2009 the Labour Secretary of State for Health, Alan Johnson, reaffirmed this commitment with regard to the health sector, stating that "PFIs have always been the NHS’s 'plan A' for building new hospitals There was never a 'plan B'". However, because of banks' unwillingness to lend money for PFI projects, the UK government now had to fund the so called 'private' finance initiative itself. In March 2009 it was announced that the Treasury would lend £2bn of public money to private firms building schools and other projects under PFI. Labour's Chief Secretary to the Treasury, Yvette Cooper, claimed the loans should ensure that projects worth £13bn – including waste treatment projects, environmental schemes and schools – would not be delayed or cancelled. She also promised that the loans would be temporary and would be repaid at a commercial rate. But, at the time, Vince Cable of the Liberal Democrats, subsequently Secretary of State for Business in the coalition, argued in favour of traditional public financing structures instead of propping up PFI with public money:

Бұл тартымды термин болғанымен, «ақшаның тиімді пайдаланылуы» дегеннің нақты және техникалық мағынасы белгісіз. Шотландиялық аудитор бір кезде оны «технократтық шатақ» деп атады. Көптеген PFI жобаларының құны бастапқыда күтілгеннен әлдеқайда артық болды. Жобаны сатып алудың соңғы кезеңіндегі әрбір үміткер өзінің жобасын дайындағандағы жобалау шығындарының қайталануы сынға түсті: Британдық архитекторлар институты (RAIB) 2005 жылы «Ақылды PFI» деп белгіленген модельді ұсынды, онда дәстүрлі тағайындалған жобалау тобы «үлгі жоспарларды» дайындайды, оларды PFI үміткерлері аяқтап, бағалайды. Жақындағы есептер PFI ақшаның тиімді пайдаланылуын қамтамасыз етпейтінін көрсетеді. Қаржы комитеті PFI басқа қарыз алу формаларынан тиімдірек емес екенін және салық төлеушіні қауіптен қорғау «іллюзия» екенін мәлімдеді. PFI-дың ақшаның тиімді пайдаланылуына қатысты негізгі сын – жеке жобаларға қатысты ақпараттың ашықтығының жетіспеуі. Бұл тәуелсіз сарапшылардың, мысалы, Консалтинг және инжиниринг қауымдастығының, мемлекеттік департаменттердегі PFI деректерін бағалауға мүмкіндік берді, олар салық төлеушіге келетін шығындардағы маңызды айырмашылықтарды анықтады.

Салық

Кейбір PFI мәмілелері салықтан қашумен байланысты, соның ішінде Ұлыбритания үкіметінің өзінің салық органына тиесілі мүлікті сату мәмілесі де бар. Парламенттің Есеп комитеті Бермудадағы салық бейінінде тіркелген Mapeley атты компанияға шамамен 600 мүлікті сату бойынша жасалған PFI STEPS келісімін сынады. Комитет, олардың "салық төлеуден қашушылар" деп сипаттаған Mapeley компаниясымен келісімшартқа отыру үкіметтің өзінің салық жинау қызметі үшін "өте ауыр соққы" болды деп мәлімдеді. Консерватор партиясының депутаты Эдвард Ли келісімшарт талқылау кезінде "маңызды кемшіліктер" болғанын айтты. Мемлекеттік органдар келіссөздердің соңғы кезеңіне дейін Mapeley-дің салық жоспарларын анықтай алмады. Ли: "Ішкі кіріс департаментінің, барлық ведомстволардың ішінде, келісімшарт талқылау кезінде Mapeley-дің құрылымы туралы көбірек білмегеніне сену қиын", - деді.

Күрделілігі

Сыншылар көптеген ПФИ жобаларының күрделілігі жауапкершіліктің сақталмауына кедергі келтіреді деп санайды. Мысалы, UNISON кәсіподағының "Мектептердегі ПФИ-дің мәселелері неде?" атты баяндамасында былай делінген:

Жергілікті білім беру органдары көбінесе қолжетімділік және ақшаның тиімділігі сияқты мәселелер бойынша маңызды қаржылық ақпаратты жасыруға тырысады. Бұған қоса, көптеген ПФИ жобаларының күрделілігі директорлар, мұғалімдер және көмекші персонал оларға маңызды салдарлары бар ұсыныстарға қатысты сенім білдіруге мәжбүр етеді. Мектеп және колледж басшылары қауымдастығының президенті Малкольм Троб мектеп құрылысын ПФИ арқылы тапсыру мектеп директорларының білім беруге көбірек назар аударуына мүмкіндік береді деген пікірдің миф екенін айтты. Көп жағдайда бұл қазірдің өзінде жүктемелі қызметкерлердің жұмыс жүктемесін арттырды.

Қалдықтар

BBC Radio 4 радиосының PFI бойынша жүргізген тергеуінде 2002 жылы 17 миллион фунт стерлингке тұрғызылған Солтүстік Ирландиядағы Балморал орта мектебінің мысалы келтірілді. 2007 жылы оқушылардың жетіспеуіне байланысты мектеп жабылу туралы шешім қабылданды. Алайда, PFI шарты тағы 20 жылға дейін күшінде болады, сондықтан салық төлеушілер пайдаланылмаған мекеме үшін миллиондаған фунт төлейді. Ал ауруханаларға қатысты, Лондон Империал колледжінің профессоры Ник Босанкель үкіметтің кейбір PFI ауруханаларын олардың құнына толыққанды баға бермей тапсырғанын айтты, нәтижесінде көптеген ауруханалар тым қымбатқа түсті. Ол былай деді:

"Бір-екі PFI ауруханасында палаталар мен бөлімдер бос тұр, себебі ешкім олардың қызметтерін сатып алуға құлшынбайды. «Осы келісімшарттарға тігіліп қалдық, ендеше ескі ауруханаларды жабайық» дегенге құмартудың қаупі бар, бірақ олар шын мәнінде арзан болуы мүмкін. PFI емес ауруханаларды жабылып, PFI ауруханаларының жұмылын арттыру – шешім емес, себебі дұрыс емес қызметтер дұрыс емес жерлерде орналасуы мүмкін. Өзін PFI-дің "тәжірибелі маманы" деп мойындаған Стелла Крейсидің пікірінше, негізгі мәселе – провайдерлер арасындағы бәсекелестіктің болмауынан туындаған жоғары пайыздық мөлшерлеме. «Бартс» жобасы 1 миллиард фунтқа бағаланған. Олар 7 миллиард фунт төлейді. Бұл ақшаға сай келмейді». Ол PFI компанияларына қосымша салық салуды қалайды.

Қазынашылық

1997 жылдың шілдесінде Қаржы министрлігінде Жеке қаржыландыру бастамаларын (ЖҚБ) орталықтан үйлестіру үшін ЖҚБ жұмыс тобы құрылды. Қазынашылық жұмыс тобы (ҚЖТ) ретінде танылған, оның басты міндеттері – сатып алу процесін стандартизациялау және үкіметтің барлық деңгейіндегі қызметкерлерді ЖҚБ әдістеріне оқыту, әсіресе басқа министрліктердің жеке қаржы бөлімдерінде. ҚЖТ бастапқыда бес мемлекеттік қызметкерден тұратын саясат бөлімінен және инвестициялық банк Dresdner Kleinwort Benson-ның Global Project Finance бөлімінің бұрынғы басшысы Адриан Монтегью басқаратын сегіз жеке сектордың басшыларын жұмысқа алған жобалар бөлімінен құралды. 1999 жылы саясат бөлімі Мемлекеттік коммерция кеңсесіне (ММК) көшірілді, бірақ кейіннен ол Қаржы министрлігіне қайта оралды. Жобалар бөлімі жартылай жекешелендіріліп, Partnerships UK (PUK) болып өзгерді. Қаржы министрлігі 49% «алтын үлесін» сақтап қалды, ал PUK-тың басым бөлігі жеке сектор инвесторларына тиесілі болды. PUK негізінен корпоративтік заңгерлер, инвестициялық банкирлер, консультанттар сияқты жеке сектордың сатып алу мамандарымен толықтырылды. Ол үкіметте ЖҚБ және оның түрлерін насирлеуде жетекші рөл атқарды және саясатты күнделікті іске асыруды бақылады. 2009 жылдың наурыз айында әлемдік қаржы дағдарысынан туындаған қаржыландыру қиындықтарына байланысты Қаржы министрлігі Инфрақұрылымдық қаржы бөлімін құрды, оның мақсаты ЖҚБ жобаларының жалғасуын қамтамасыз ету болды. 2009 жылдың сәуір айында бөлімше Манчестердегі жаңа қоқыс полигоны жобасын іске асыру үшін 120 миллион фунт стерлинг жұмсады. Бөлім басшысы Энди Роуз: «Біз осы мақсатта құрылдық, жеке сектор капиталы жеткіліксіз жағдайларда араласу үшін» деді. Парламенттің Есеп комитеті 2009 жылы Қаржы министрлігін банктермен ЖҚБ қаржыландыру бойынша тиімді келісімдер жасалмағаны үшін сынады. Комитет британдық салық төлеушілердің қосымша 1 миллиард фунт стерлинг төлеуге міндетті екенін мәлімдеді, себебі Қаржы министрлігі қаржы дағдарысы кезінде инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландырудың балама жолдарын таба алмады. Комитет «үкімет банктерге – олардың көпшілігі сол кезде миллиардтаған фунт стерлингтік мемлекеттік көмек алған – төлемдерін 33%-ға дейін арттыруға рұқсат берудің орнына, кейбір жобаларды тікелей қаржыландыру үшін ЖҚБ-дан уақытша бас тарту керек деп санайды».

In July 1997 a PFI taskforce was established within the Treasury to provide central co ordination for the roll out of PFI. Known as the Treasury Taskforce (TTF), its main responsibilities are to standardise the procurement process and train staff throughout government in the ways of PFI, especially in the private finance units of other government departments. The TTF initially consisted of a policy arm staffed by five civil servants, and a projects section employing eight private sector executives led by Adrian Montague, formally co head of Global Project Finance at investment bank Dresdner Kleinwort Benson. In 1999 the policy arm was moved to the Office of Government Commerce (OGC), but it was subsequently moved back to the Treasury. The projects section was part privatised and became Partnerships UK (PUK). The Treasury retained a 49% 'golden share', while the majority stake in PUK was owned by private sector investors. PUK was then staffed almost entirely by private sector procurement specialists such as corporate lawyers, investment bankers, consultants and so forth. It took the lead role in evangelising PFI and its variants within government, and was in control of the policy's day to day implementation. In March 2009, in the face of funding difficulties caused by the global financial crisis, the Treasury established an Infrastructure Finance Unit with a mandate to ensure the continuation of PFI projects. In April 2009, the unit stumped up £120m of public money to ensure that a new waste disposal project in Manchester would go ahead. Andy Rose, the unit head, said: "This is what we were set up to do, to get involved where private sector capital is not available." The House of Commons Public Accounts Committee has criticised the Treasury for failing to negotiate better PFI funding deals with banks in 2009. The committee revealed that British taxpayers are liable for an extra £1bn because the Treasury failed to find alternative ways to fund infrastructure projects during the financial crisis. The committee "suggests that the government should have temporarily abandoned PFI to directly fund some projects, instead of allowing the banks – many of which were being bailed out with billions of pounds of public money at the time – to increase their charges . by up to 33%".

Тексеру

Палаталар аралық байланыс комитеті коммерциялық құпияға байланысты мәлімдемелердің Ұлыбританиядағы жеке қаржыландыру келісімшарттарының (PFI) саны артып келе жатқанда оларды депутаттардың тексеруін қиындататынын мәлімдеді. Ұлттық аудит кеңсесі (NAO) Ұлыбритания Парламенті атынан бүкіл Ұлыбританиядағы мемлекеттік шығыстарды бақылайды және үкіметтен тәуелсіз. Ол көптеген PFI мәмілелерінің тиімділігін бағалап, ұсыныстар береді. Мемлекеттік есептер комитеті де осы мәселелер бойынша бүкіл Ұлыбритания деңгейінде есептер ұсынады. Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландияның өкілеттік үкіметтерінің өзіндік NAO-ға баламалары бар, мысалы, Уэльс аудит кеңсесі және Солтүстік Ирландия аудит кеңсесі, олар тиісінше аймақтарындағы PFI жобаларын қарастырады. Соңғы жылдары Шотландия Парламенті мен Уэльс Ұлттық Ассамблеясының Қаржы комитеттері PFI ақшаға лайық екенін анықтау үшін тергеулер жүргізді.

Жергілікті билік

ПФИ орталық және жергілікті мемлекеттік басқаруда қолданылады. Жергілікті билік жобаларында жергілікті билік органдарына осы жобалар үшін жеке секторға төлем жасауға мүмкіндік беретін қаржыландырудың капиталдық бөлігін орталық үкімет ПФИ "кредиттері" түрінде ұсынады. Содан кейін жергілікті билік жұмысты орындау үшін жеке компанияны таңдайды және жобаның толық бақылауын, сондай-ақ теориялық түрде тәуекелді компанияға жүктейді.

Бағалау процесі

Ұлттық аудит басқармасының бұрынғы бас орынбасары және Уэльс бас аудиторы Джереми Колман Financial Times газетінде көптеген PFI бағалаулары "сыртқы дәлдікке" ие және басқалары "жалған ғылыми шатақтарға" негізделгенін айтады. Оның сөзінше, кейбіреулері тіпті "толыққанды дұрыссыз". Ол мемлекеттік сатып алушы органдарға өз жобаларын ПФИ жолымен іске асыруға бағалауларын бағыттау үшін үкімет тарапынан қысым көрсетілгенін атап өтті: "Егер жауап дұрыс болмаса, сіз жобаңызды іске аспайсыз. Сондықтан жауап көбінесе дұрыс болып шығады". Британдық медицина журналында жарияланған мақалада екі қоғамдық денсаулық сақтау маманы мен бір экономисттен тұратын команда көптеген PFI бағалаулары нақты тәуекелдерді дұрыс есептемейтінін анықтады. Олар бағалау жүйесінің тәуекелді жеке секторға беруді бағалауда өте субъективті екенін мәлімдеді. Мысалы, NHS жобасында клиникалық шығындарды үнемдеуге қол жеткізілмеу қауіпі теориялық тұрғыдан жеке секторға ауыстырылды. Бұл тәуекел бағалауда 5 миллион фунт стерлингке бағаланған, бірақ іс жүзінде жеке мердігер клиникалық шығындарды үнемдеуге жауапкершілік көтермейді және мұндай үнемдеу болмаса, ешқандай айыппұл төлемейді. Демек, жүзеге асырылған деп есептелген тәуекел ауыстыру шын мәнінде жалған болып шықты.