Кіріспе
Копенгагендегі мемлекеттік университет, Дания. Копенгаген университеті (Københavns Universitet, KU) – Данияның Копенгаген қаласында орналасқан беделді мемлекеттік ғылыми-зерттеу университеті. 1479 жылы құрылған Копенгаген университеті – Уппсала университетінен кейін Скандинавиядағы екінші ескі университет. Копенгаген университеті алты түрлі факультеттен тұрады, оқыту төрт түрлі кампуста өтеді, барлығы Копенгагенде орналасқан. Университетте 36 түрлі кафедра және Копенгагендегі 122 жеке ғылыми-зерттеу орталығы, сондай-ақ Дания астанасының ішінде және сыртында бірнеше мұражайлар мен ботаникалық бақтар бар. Копенгаген университеті Дания бойынша бірнеше ғылыми-зерттеу станцияларына ие және оларды басқарады, ал Гренландияда тағы екеуі орналасқан. Бұған қоса, Денсаулық сақтау және медицина ғылымдары факультеті мен Данияның астаналық және Зеландия аймағындағы мемлекеттік ауруханалар Копенгаген университетінің ауруханасын құрайды. 2022 жылдың қазанына дейін 10 Нобель сыйлығының лауреаты және 1 Тьюринг сыйлығының лауреаты Копенгаген университетімен студент, түлек немесе оқытушы ретінде байланысты болған. Түлектерінің арасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының бір президенті және кем дегенде Данияның 24 премьер-министрі бар.
The University of Copenhagen (Københavns Universitet, KU) is a prestigious public research university in Copenhagen, Denmark. Founded in 1479, the University of Copenhagen is the second oldest university in Scandinavia after Uppsala University. The University of Copenhagen consists of six different faculties, with teaching taking place in its four distinct campuses, all situated in Copenhagen. The university operates 36 different departments and 122 separate research centres in Copenhagen, as well as a number of museums and botanical gardens in and outside the Danish capital. The University of Copenhagen also owns and operates multiple research stations around Denmark, with two additional ones located in Greenland. Additionally, The Faculty of Health and Medical Sciences and the public hospitals of the Capital and Zealand Region of Denmark constitute the conglomerate Copenhagen University Hospital. As of October 2022, 10 Nobel laureates and 1 Turing Award laureate have been affiliated with the University of Copenhagen as students, alumni or faculty. Alumni include one president of the United Nations General Assembly and at least 24 prime ministers of Denmark.
Тарих
Копенгаген университеті 1479 жылдың 1 маусымында негізі қаланды және Даниядағы ең көне университет болып табылады. 1475 жылы Данияның Христиан I папа Сикст IV-тен Данияда университет құруға рұқсат беретін паптық бұйрық алды. Бұл бұйрық 1475 жылдың 19 маусымында Дания патшайымы Кристиан I-нің әйелі Доротея Бранденбургтің Римге сапары нәтижесінде шығарылды. 1478 жылдың 4 қазанында Дания королі Христиан I Копенгаген университетін ресми түрде құрған корольдік жарлық шығарды. Осы жарлықта Христиан I университетке қатысты ережелер мен заңдарды белгіледі. Корольдік жарлықпен магистр Педер Альберцен университет проректоры болып сайланды. Оның міндеті жаңа университетте түрлі білімді ғалымдарды жұмысқа орналастыру және осылайша оның алғашқы төрт факультетін құру болды: теология, құқық, медицина және философия. Корольдік жарлық Копенгаген университетінің бастапқыда патшалық қолдауына ие болуын қамтамасыз етті. Сонымен қатар, университет автономды мекеме ретінде құрылды, оған жоғары дәрежеде құқықтық тәуелсіздік берілді. Осылайша, Копенгаген университеті корольдік араласусыз басқарылатын және Дания халқына қатысты әдеттегі заңдарға бағынбайтын болды. 1675 және 1788 жылдар аралығында университет дипломдық емтихан жүйесін енгізді. 1675 жылы теология бойынша емтихан, ал 1736 жылы құқық бойынша емтихан қосылды. 1788 жылға қарай барлық факультеттер диплом беру үшін емтихан тапсыруды міндетті етті. 1807 жылы Копенгагенді британдықтардың бомбалауы университеттің көптеген ғимараттарын қиратты. Алайда, 1836 жылға қарай университеттің жаңа бас ғимараты салтанатты түрде ашылды, және ғасыр соңына дейін жалғасқан кең ауқымды құрылыс жұмыстары жүргізілді. Университет кітапханасы (қазіргі Корольдік кітапхананың бөлігі), Зоологиялық музей, Геологиялық музей, жылыжайлары бар Ботаникалық бақ және Техникалық колледж де осы кезеңде құрылды. 1842 және 1850 жылдар аралығында университет факультеттері қайта құрылды. 1842 жылдан бастап Университет медицина факультеті мен Хирургтар академиясы бірігіп Медицина ғылымдары факультетін құрды, ал 1848 жылы Заң факультеті қайта ұйымдастырылып, Юриспруденция және Саясаттану факультеті болды. 1850 жылы Математика және Ғылым факультеті Философия факультетінен бөлінді. 1845 және 1862 жылдары Копенгаген Лунд университетімен бірлесіп скандинавиялық студенттер кездесулерін өткізді. Алғашқы әйел студент 1877 жылы университетте оқуға түсті. Университет 1960-1980 жылдар аралығында қарқынды өсімді бастан өткерді. Студенттер саны 1960 жылы 6000-нан 1980 жылы 26000-ға дейін өсті, сонымен қатар қызметкерлер саны да арта түсті. Осы кезеңде салынған ғимараттарға жаңа Зоологиялық музей, Ханс Кристиан Орстед және Август Крог институттары, Амагер аралындағы кампус орталығы және Панум институты кіреді. 1970 жылы қабылданған жаңа университет жарғысы университет басқаруын демократияландыруды көздеді. 1973 жылы ол түзетілді және кейіннен Данияның барлық жоғары оқу орындарына қолданылды. Демократияландыру 2003 жылғы университет реформасымен кері қайтарылды. 1990-1993 жылдар аралығында университет құрылымындағы өзгерістердің нәтижесінде барлық мамандықтар бойынша бакалавриат бағдарламасы міндетті болды. 1993 жылы заң факультеттері Әлеуметтік ғылымдар факультетінен бөлініп, жеке Заң факультеті құрылды. 1994 жылы Копенгаген университеті өзінің жаңа ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес экологиялық зерттеулерді, солтүстік-оңтүстік қарым-қатынастарын және биотехнологияны ерекше басымдық салалар ретінде белгіледі. 1996 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін университет жаңа ғимараттарды жоспарлады, соның ішінде Копенгаген университетінің Амагердегі (Эрестаден) гуманитарлық факультеті және Биотехнология орталығы. 1999 жылы студенттер саны 35000-нан асып, университет қосымша профессорлар мен басқа да қызметкерлерді тағайындады. 2003 жылы Данияның университеттер туралы заңына түзетулер енгізіліп, профессорлық-оқытушылар құрамы, қызметкерлері мен студенттері университет шешім қабылдау процесінен алынып тасталды, бұл жоғарыдан басқару құрылымын құрды, ол абсолютті монархия ретінде сипатталды, себебі басшыларға кең өкілеттіктер берілді және олар ұйымның жоғары деңгейлерінде ғана тағайындалды. 2005 жылы Копенгагеннің орталығында Денсаулық және қоғам орталығы (Center for Sundhed og Samfund – CSS) ашылды, онда Әлеуметтік ғылымдар факультеті мен Қоғамдық денсаулық институты орналасқан, ол сол кезге дейін қаланың әртүрлі жерлерінде орналасқан болатын. 2006 жылдың мамыр айында университет өзінің көптеген ескі ғимараттарын Копенгагеннің ішкі қаласындағы, 500 жылдан астам уақыттан бері университет орналасқан аймақтан шығару туралы жоспарларын жариялады. Мұның мақсаты - университеттің көптеген кафедралары мен факультеттерін үш үлкен кампусқа шоғырландырып, үлкен, шоғырланған және заманауи студенттік ортаны құру, сондай-ақ ескі ғимараттарды жалға алу және күтіп ұстау шығындарын үнемдеу болды. Үлкен кампустардағы құрылымдардың шоғырлануы пәраралық ынтымақтастықты арттыруға да мүмкіндік береді; мысалы, Саясаттану және Социология кафедралары қазір CSS-тегі бір ғимаратта орналасқан және ресурстарды оңай бөлісе алады. 2007 жылдың қаңтарында Копенгаген университеті Корольдік ветеринариялық және шаруашылық университетімен және Дания фармацевтикалық ғылымдар университетімен бірікті. Екі университет Копенгаген университетінің құрамындағы факультеттерге айналдырылып, Тиршілік ғылымдары факультеті және Фармацевтикалық ғылымдар факультеті деп қайта аталды. 2012 жылдың қаңтарында Фармацевтикалық ғылымдар факультеті және Тиршілік ғылымдары факультетінің ветеринариялық бөлімі Денсаулық және медицина ғылымдары факультетін құру үшін бірікті, ал Тиршілік ғылымдары факультетінің қалған екі бөлігі Ғылым факультетіне қосылды.
Халықаралық бедел
2021 жылғы CWTS Лейден рейтингісі Копенгаген университетін Даниядағы ең жақсы университет және Континенттік Еуропадағы ең жақсы университет, Еуропада 4-ші (Оксфорд, UCL және Кембриджден кейін) және әлем бойынша 27-ші орынға қойды. Шанхай Цзяо Тонг университеті жариялаған 2021 жылғы Әлемдік университеттердің академиялық рейтингісі Копенгаген университетін Дания мен Скандинавиядағы ең үздік университет, Еуропа бойынша 7-ші және әлем бойынша 30-шы орынға орналастырды. 2021 жылғы Times Higher Education әлемдік университеттер рейтингісінде Копенгаген университеті Данияда бірінші және әлемде 84-ші орында. 2021 жылғы QS әлемдік университеттер рейтингісінде Копенгаген университеті Данияда бірінші және әлемде 76-шы орында. 2021 жылғы U.S. News & World Report үздік жаһандық университеттер рейтингісінде Копенгаген университеті Данияда бірінші және әлемде 34-ші орында тұр.
Басқа университеттермен ынтымақтастық туралы келісімдер
Университет әлемнің барлық университеттерімен ынтымақтасады. 2006 жылдың қаңтар айында Копенгаген университеті мыналармен бірге он үздік университетпен серіктестік құрды: Австралия Ұлттық университеті, Цюрихтің ETH, Сингапур Ұлттық университеті, Пекин университеті, Калифорния университеті, Кембридж университеті, Оксфорд университеті, Токио университеті және Йель университеті. Бұл серіктестік Халықаралық зерттеу университеттері альянсы (IARU) деп аталады. Копенгаген университетінің скандинавиялық зерттеулер және тіл білімі кафедрасы 2009 жылы Дания Корольдік кітапхана және ақпарат ғылымдары мектебімен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Университет Колумбия университетімен бірлесіп жыл сайын қарттық зерттеулер мен жаңа дәрі-дәрмектерді табу конференциясын өткізеді.
Ректорлардың тізімі
Хенрик Каспар Вегенер (2017 жылдан қазірге дейін). Ол 259-шы ректор.