Кіріспе

Дорнье До 17 – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Люфтваффесі үшін Донье Флюгцегверке компаниясы жасаған екі қозғалтқышты жеңіл бомбалаушы. 1930 жылдардың басында қарсы ұшақтардан озуға жеткілікті жылдамдықпен, «тез бомбалаушы» (Schnellbomber) ретінде жобаланған, жеңіл конструкциялы бұл ұшақта екі құйрық және «қамшы қанат» болды. Кейде «ұшатын қалам» (Fliegender Bleistift) немесе Eversharp деп аталды, экипаждары оның басқаруына, әсіресе төмен биіктіктегі ұшуына риза болды, бұл До 17-ні басқа неміс бомбалаушыларына қарағанда атуды қиындатты. До 17 1937 жылы Испания азамат соғысы кезінде Кондор легионында түрлі рөлдерде жауынгерлік дебютін жасады. Heinkel He 111 ұшағымен бірге 1939-1940 жылдары неміс әуе күшінің негізгі бомбалаушы түрі болды. Дорнье соғыстың басында кеңінен қолданылды және 1941 жылдың соңына дейін барлық маңызды майдан театрларында алдыңғы қатардағы ұшақ ретінде қолданылды, бірақ бомба тасымалдау қабілеті мен ұшу қашықтығы шектеулі болғандықтан тиімділігі мен қолданылуы азайды. Дорньенің өндірісі 1940 жылдың ортасында жаңа және қуатты Junkers Ju 88 пайдасына тоқтатылды. До 17-нің ізбасары – әлдеқайда қуатты Дорнье До 217, ол 1942 жылы пайда бола бастады. Кейбір Do 17 ұшақтары соғыстың соңына дейін Люфтваффеде түрлі рөлдерде – планер сүйрегіш, зерттеу және оқу ұшақтары ретінде қызмет етті. Көптеген ұшақтар басқа Одақтас елдерге жіберілді, соғыстан аман қалғандары азын ғана болды. Соңғысы Финляндияда жаратылды.

Даму

1932 жылы қару-жарақ департаменті (Heereswaffenamt) «Германия мемлекеттік темір жолдары үшін жүк ұшағы» және «Луфтханза үшін жоғары жылдамдықты пошта ұшағы» құрылысы бойынша техникалық талаптарды жариялады. Dornier 1932 жылдың 1 тамызында жобалау жұмыстарын бастады. 1934 жылдың сәуірінде Фридрихсхафендегі Dornier зауыты жобаны «нақтылау» кезеңіне көшті. Осы айда қорғаныс қаруландыруы жобаланды және бомба тастау механизмінің егжей-тегжейлі сипаттамалары жасалды. Бұл прототиптерді құрастыру 1934 жылдың 20 мамырында басталды, ал 1934 жылдың 23 қарашасында жалғыз вертикальды қанаты және екі BMW VI 7.3 қозғалтқышымен жабдықталған Do 17 V1 алғашқы рейсін жасады. Сынақтар бірқатар апаттарға байланысты кешікті, V1 1935 жылдың ақпан және сәуір айларында қону кезінде зақымданды. Екі вертикальды қанаты бар V2 (төмен қысымды BMW VI 6.3 қозғалтқыштарымен жабдықталған) алғаш рет 1935 жылдың 18 мамырында ұшып, маусым айында Рейхлиндегі Әуе министрлігімен бірге V1-ді сынақтан өтті. Сынақтар барысында жалғыз вертикальды қанатының тұрақсыздығы анықталды, нәтижесінде V1 екі вертикальды қанатқа ие болды. Ұшақ 1935 жылдың 21 желтоқсанында қозғалтқыштың істен шығуынан кейін апатқа ұшырап, қирады. V3-те де екі вертикальды қанат болды, бастапқыда Hispano Suiza 12Ybrs қозғалтқыштарымен жабдықталуы жоспарланған, бірақ олар қолжетімді болмағандықтан, V1 сияқты BMW VI 7.3 қозғалтқыштарымен жабдықталды және 1935 жылдың 19 қыркүйегінде ұшты. V1 прототипі жалғыз стабилизаторға ие болған жалғыз машина болып қалды. Luft Hansa оны жолаушыларға арналған кабинасының тым тарлығы және почта ұшағы үшін пайдалану шығындарының жоғары болуына байланысты қабылдамаған деген болжам бар. Әңгімеге сәйкес, үш прототип жарты жылға жуық уақыт бойы Dornier зауытында пайдаланылмай жатты, содан кейін оларды Luft Hansa капитаны Untucht тапты. Бір машинаны ұшуға рұқсат алғаннан кейін, ол оны акробатикалық тәсілдермен сынақтан өткізді. Қонудан кейін ол: «Бұл машина истребитель сияқты епті, оған көлденең тұрақтылықты арттырсақ, бізде жоғары жылдамдықты бомбалаушы болады!» деді. Untucht-тың пікірлері Dornier-ді қанат бөлімін қайта жобалауға және типке деген қызығушылықты жандандыруға итермеледі. Олар V4 прототипін жасауға тапсырыс берді. Кейбір дереккөздерде V4 V3-тен жолаушыларға арналған терезелері алынып тасталғаны және жалғыз вертикальды қанаты екі кішкентай қанатқа ауыстырылғаны айтылады. Фотосуреттер V3 құралы бастапқыда екі стабилизатормен жабдықталғанын көрсетеді. «Екі вертикальды қанаты бар» V4, V6 және V7 прототиптерінің сынақтары оң нәтиже берді, ал V8 ұзақ қашықтықтағы барлау нұсқасының алға басушысы болды, ал V9 жоғары жылдамдықты авиалайнер ретінде сынақтан өтті. V9 1944 жылға дейін ұшып жүрді. Заманауи неміс бомбалаушылары сияқты, экипаж бір бөлімде шоғырланған. Кабинаның орналасуы пилоттың орындығынан және алдыңғы пулеметшіден тұрды. Пилот сол жақта, алдыңғы шыныға жақын отырды. Бір пулеметші оң жақ орындықта отырды, ол MG 15 пулеметін пайдалану үшін орын беру үшін артқа жылжытылды. Do 17 әдетте төрт адамнан тұратын экипажға ие болды: пилот, бомба тастаушы және екі пулеметші. Бомба тастаушы MG 15 пулеметін алдыңғы шыныда және Бола артқы төменгі жағында басқарды. Екі пулеметші алдыңғы шыныда орнатылған MG 15 пулеметін, екі MG пулеметін бүйірлік терезелерде (әр жақта біреу) және артқа қарай атуға арналған қаруды іске қосты. Кабина жоғары биіктікте панорамалық көрініс ұсынды. Стандартты оқ-дәрі жүктемесі 44 қос барабанды дүкенге салынған 7,92 мм оқ-дәрінің 3300 патронынан тұрды. Қанаттары кең және тік алдыңғы жиегімен және жартылай дөңгелек қисықпен артқы жиегімен ерекшеленді. Қанат тамырларының орналасуы өзгеше болды. Қанат тамырының алдыңғы жиегі фюзеляждың жоғарғы бөлігімен және кабинамен бірікті. Қанат артқа қарай созылғанда, шамамен үштен екі бөлігінде тік бұрышпен төмен қарайды, нәтижесінде қанат тамырының артқы жиегі фюзеляждың жанындағы жартысына дейін созылды, бұл көтерілу бұрышын арттырды. Бұл дизайндық ерекшелік Dornier Do 217 сияқты барлық болашақ Dornier бомбалаушы конструкцияларында қолданылды. Артқы жиегі дөңгелек фюзеляж пішініне айналдырылды. Қозғалтқыш кабинасы да қақпаққа тігілген. Кабинаның артқы бөлігі қуыс болды, сондықтан қақпақ орнатылғанда қуысқа сыятын тік тесік болды. Фюзеляж ұзын болды. Ол жұқа және тар болды, бұл жаудың нысанаға алуын қиындатты. Фюзеляжда жақсырақ көлденең тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін екі вертикальды стабилизатор болды. Z 1 электр станциясы Daimler Benz DB 601 болуы керек еді, бірақ Bf 109E және Bf 110 истребительдерін өндіруге басымдық беруден туындаған тапшылықтан кейін, оған Bramo 323 A 1 электр станциялары бөлінді. Bramo 323 қозғалтқыштарының шектеулі қуаты Do 17 ұшағының толық жүктемемен деңгейде ұшу кезінде жеткілікті жылдамдыққа қол жеткізбеуіне әкелді. Do 17Z 1 жердегі жылдамдығы ; бұл 1,370 км (850 морлық миль) биіктікте ұшу кезінде артты. Бұл шабуылдың орташа радиусын қамтамасыз етті. Bramo 323P қозғалтқыштарының орнатылуы Z 2 нұсқасының барлық көрсеткіштерін сәл жақсартты. Толық жүктемемен Z 1 салмағы . Do 17E 1 екі BMW VI 7.3D тік қозғалтқыштарымен жабдықталған, әрқайсысы 750 ат күшіне ие. Экипаж үш адамнан тұрды. Радио операторы артқы кабинадағы B стендіде орналасқан екі 7,92 мм MG 15 пулеметін басқарды; олар 750 патроннан тұрды. Бомба бөлімі екі бөлімге бөлінді. Әрқайсысы жеке сыйымдылығы бар бес бомба тірегіне ие болды. Ұшақтың астына сырттан орнатылатын бір ETC 500/IX бомба тірегі 500 кг бомбаны тасуға мүмкіндік берді. Do 17 E 1 «D AJUN» белгісімен екі SC 500 бомбасы фюзеляждың астына қатар орнатылған ерекше конфигурациямен сынақтан өтті. Салмақ пен кедергінің артуына байланысты ол айқын өнімділік төмендеуін көрсетті, бұл конфигурация операциялық түрде қолданылмады. E 1 Екінші дүниежүзілік соғысқа қарай төмен бомбалық жүктемемен ұшуын жалғастырды. E 1-дің өнімділігі оған сағатына жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Шағын сүңгірлеу кезінде Do 17 жеңіл конструкциясы сағатына жете алатын. Оның максималды биіктігі болды. Кейбір E 1 ұшақтары E 2 немесе E 3 ретінде қайта жабдықталды, кем дегенде үш E 2 және бір E 3 соғысқа дейін DVL және Hansa Luftbild GmbH (Hansa Aerial Photography Ltd) компанияларымен құпия әскери барлау рөлінде пайдаланылды. Do 17F 1 – бұл Do 17E ұшақтарын өңдеу нәтижесінде жасалған ұзақ қашықтықтағы барлау ұшағы. Do 17 прототипі V8 F 1 конфигурациясын сынау үшін, ал V11 F 2 үшін пайдаланылды. Қорғаныс қаруландыруы B және C стендтеріндегі (B стенді – жоғарғы артқы ату позициясы, C стенді – төменгі пулеметтік орналасу) MG 15 пулеметінен тұрды. Фюзеляжда екі камера және шамдарға арналған алты шығару түтігі болды. F 1 1938 жылы Do 17 P ұшағымен ауыстырылғанша пайдаланылды. F 2-нің тек біреуі ғана салынды, ол Zeiss Jena компаниясымен зауыттық ұшақ ретінде пайдаланылды. Do 17L 0 және Do 17M 0 ұшақтары E және F ұшақтарының орнына келген L барлау нұсқасы ретінде параллель түрде әзірленді. Екеуі де қуаты шамамен болатын жаңа DB 600A қозғалтқыштарымен жабдықталған. L және M нұсқаларының екеуі де алдыңғы жағында тағы бір MG 15 пулеметімен жабдықталған прототиптер ретінде салынды. Жаңартылған нұсқаның алғашқы прототипі, Do 17M V1 (D ABVD), екі DB 600 қозғалтқышымен жабдықталған және сағатына максималды жылдамдықпен қоса, әсерлі өнімділік көрсетті. 1937 жылы Швейцарияның Цюрих қаласында өткен Халықаралық әскери ұшақтар байқауында Dornier Do 17M V1 өз класында жетекші болды және француз Dewoitine D.510 сияқты ең жылдам шетелдік истребительден озып кетті.

Радиалды нұсқалар

Дамлер Бенц қозғалтқышының жетіспеушілігіне қарамастан, Do 17M өндірісі Bramo 323 қозғалтқышымен жабдықталды, ал сәйкес барлау ұшағы Do 17P, жақсырақ қашықтық беру үшін BMW 132N қозғалтқыштарымен жабдықталды. DB 600-дің ұсынысы өте шектеулі болды, өйткені өндіріс көп ұзамай отынмен инжекцияланатын DB 601-ге ауыстырылды, ол Messerschmitt Bf 109 және Messerschmitt Bf 110 истребительдеріне арналған. Сондықтан, Do 17M негізгі үлгісінің ұшақ корпусының өндірістік нұсқалары жаңа Bramo 323A 1 Fafnir қозғалтқыштарымен жабдықталды, бұл жақсы өнімділік берді және бомба жүктемесін арттырды. Нәтижесінде Do 17 M 1 шағын санда шығарылды және 1941 жылға дейін қолданылды. M 1 сериясының прототиптері Do 17M V1 (Werk Nr 691) және Do 17M V2 (Werk Nr 692) болды, олар орташа бомбалаушының бомба жүктемелерімен сынақтан өтті. Үшінші прототип, Do 17M V3, жылдам бомбалаушы ретінде бағаланды. M V1 екі Daimler Benz DB 601 қатарлы қозғалтқыштарымен жабдықталған, ал M V2 және M V3 тиісінше Bramo 323 A және D қозғалтқыштарымен жабдықталды. Авиация министрлігі DB 601-дің кеңінен қолданылуын жақтады, бірақ DB 601-ге сұраныс және өндірістің жетіспеушілігі Bramo-ны қолдануға мәжбүр етті. Do 17 M 1 орта бомбалаушы ретінде қызмет ете бастады және бомба таси алды. Ол екі ауамен салқындатылған Bramo 323 A 1 немесе A 2 қондырғыларымен жабдықталған. Қорғаныс қару-жарағы екі, кейіннен үш MG 15 пулеметінен тұрды. Біріншісі A-тұғырлы модульде, оны шолғыштың алдындағы әйнектен басқаратын навигатормен жұмыс істеді. Бұл позицияға 370 оқ-дәрі бөлінді. Артқа қарай атылатын B-тұғыры радиооператормен жұмыс істеді және 750 оқ-дәрі бөлінді. Артқы жақтағы төменгі фюзеляждағы C-тұғырлы кабинада 375 оқ-дәрі орналастырылды. Do 17M-де 20 SC50 немесе екі SC250 бомба немесе 10 SC50 және бір SC250 бомбасы болуы мүмкін. M-нің жылдамдығы E-ге қарағанда жоғары болды. Do 17M биіктікке жете алатын және ең жоғары қызмет ету шегіне жете алатын. L нұсқасының DB 600-мен өндіріске енуі мүмкін емес еді, өйткені ол Bf 109-да қолданылды, ал Bramo қозғалтқышы отынға құштар болды және M модельдерін барлау үшін тым қысқа қашықтықта қалдырды. Оның орнына 865 а.к. қуаты бар BMW 132N радиалдық қозғалтқыштары таңдалды, олар жақсы қашықтық үшін отынның төменгі тұтынуын қамтамасыз етті. DB 600 қозғалтқыштары бар тағы екі прототип Do 17R 0 ретінде шығарылды, бірақ өндіріске енгізілмеді. Барлау тапсырмалары кезінде P 1 A, B және C тұғырларында төрт MG 15 пулеметімен қаруланды. Бір пулемет ұшқыш кабинасының артқы жағында, екіншісі төменгі артқы Bola-қаптауында, біреуі алдыңғы әйнектің ішінде, ал екіншісі алдыңғы әйнекте орналасқан. Бұрынғы нұсқаларда B тұғыры (өстіңгі артқы кабинадағы пушка орны) ауа райына ашық болды, бірақ P 1 қазір радиооператорды ауа райынан қорғайтын жабық шам тәрізді монтажды қамтамасыз етті. P нұсқасы Do 17M 1 үлгісіне ұқсас болды, оған қосымша бақылаусыз ұшу және барлау жұмыстарына арналған камералар орнатылды. Do 17P 1 екі BMW 132N радиалдық қозғалтқыштарымен жабдықталған, олардың әрқайсысының максималды қуаты 865 а.к. (бұл модельдің ең үлкен қуаты - 865 а.к.) болатын. Машина бірнеше радио нұсқалармен жабдықталған. FuG IIIaU радиосы (Funkgerät), PeilG V бағыт табуы (PeilG Peilgerät) және FuBI 1 радиосы соқыр қону құрылғысы (FuBI Funkblindlandegerät). Камераларды ұшқыш кабинасынан ұшқыштар қашықтан басқаратын. Z 3 Z сериясының бомбалаушы нұсқаларының бір бөлігі болды, бірақ ол сондай-ақ белгілі бір бөлімнің ұшақ ұшағы ретінде пайдаланылды. Қозғалтқыштар мен жалпы жабдық Z 2 стандартына ұқсас болды; алайда екі камера - Rb 50/30 және Rb 20/30 экипажға кіретін люкке енгізілген. Ұшақ командасына бомбалау кезінде табыстылықты растау үшін қолмен ұсталатын камера берілді. Автопилот құрылғысы кейіннен қосылды. Z 2 және Z 3 визуалды жағынан бірдей болды және оларды бір-бірінен тек Z 3-тің өзгертілген экипаж люгімен ғана ажыратуға болады. Камералар орнатудың салдарынан оқ-дәрілер саны 44-тен 42-ге дейін қысқарды. Z 3 электростанциясы Bramo 323P 2 типті электростанцияға жаңартылды. Bramo P 2 барлық қалған Z сериялы нұсқалардың қозғалтқышы болды. Әдетте, суға батыру құрылғылары қозғалтқыш ұңғымаларының артқы жағында және алдыңғы әйнектің артында, мұрынның екі жағындағы бүгілген жерлерінде сақталған үрмелі қаптар түрінде болды. Кейіннен Z моделінің нұсқалары жасалды. Z 6 ұшағы тек прототип ретінде ғана жасалса да, барлау ұшағы болуы тиіс еді. Соғыс кезінде бірнешеуі ғана қолданыста болған жауынгерлік нұсқалардан қайта жасалды. Бұл типті әуе кемесі ауа райына тексеру үшін таңдалды. Ол Z1/Z2 нұсқасына ұқсас болды, бірақ шабуылдық қару-жарақ алынып тасталды және қосымша отын элементтері орнатылды. Бұл отынның жүктемесін 2890 литрге дейін арттырды. Биікке көтерілуге қатысты ұшулар қажет болғандықтан, оттегінің қоры 20-дан 24 баллонға дейін арттырылды. Су үстінен ұзақ қашықтыққа ұшулар үшін Z 5-тің үлкен саллысы және жаңартылған авариялық құтқару жабдықтары операциялар кезінде міндетті болды. Z 8 Geier (Құс) өндірілмеді. Ол жердегі шабуыл ұшағы ретінде жоспарланған және жоспарлаудың бірінші кезеңіне жеткен, бірақ жеткіліксіз өнімділік және зениттік артиллерияға қарсы қорғаныс бронясының жетіспеушілігі салдарынан тоқтатылды. Броняны арттыру жылдамдықты азайтуға әкелер еді, бұл ұшақтың жаудың атысына көбірек ұшырауына себеп болар еді. Z 9, ерекше бомба шығару жабдықтарымен және төменгі биіктіктегі шабуыл миссиялары үшін кешіктірілген шығару механизмдерімен жабдықталған. Оның мақсаты жаудың әуе қорғанысын басу болды. Сондықтан, оны әуе қорғаныс позицияларынан ұшып өту және көлемді бомбалардың ерте түрі - кластерлік бомбалар тастау үшін жоспарланған. Бұл тек әуе басымдылығы болған жағдайда ғана жасауға болады, өйткені Z 9 броньталмаған. Ұшақ корпусы мен жабдық Z 1/Z 2 нұсқасына ұқсас болды. Тек бомба бөлімі 16 бомба диспенсерін орнату үшін өзгертілді. Z 9-дың максималды салмағы болды. Дизайн серийлік өндіріске жетпеді. Кейін дизайн Do 17Z 10 Kauz II-ге одан әрі өзгертілді, ал қатты мұрын Spanner Anlage инфрақызыл анықтау жүйесі үшін инфрақызыл шамды қамтыды. Мұрындағы инфрақызыл шам нысананы жарықтандыру үшін пайдаланылды, ал дисплейлік бөлім ұшқышқа көрінуді қамтамасыз етті. Z 10 төрт 7,92 мм (.312 дюйм) MG 17 пулеметтерімен жабдықталған, инфрақызыл шамның үстінде және төменгі мұрында екі 20 мм MG FF пулеметтерімен жабдықталған. Бір Kauz II және тестілеуден өтті. Lichtenstein радары. Осы Kauz II дизайндарының тек 10-ы қолданыстағы Z сериялы ұшақтардан қайта жасалды. Spanner жүйесі негізінен пайдасыз болып шықты және көптеген Z 10 кез келген анықтау жүйесіз қалды. CD+PV коды бар кемінде бір Z 10 1941-1942 жылдардың соңында Lichtenstein радарының ерте төменгі UHF диапазонының B/C нұсқасын әзірлеуге көмектесу үшін ұшу сынақ орталығы ретінде пайдаланылды. refn|Жүйемен жоғарыдағы фюзеляждағы Z 10 суретін Рехлиндегі Люфтваффе сынақ орталығында көруге болады (суреттің күні көрсетілмеген). 1939-1940 жылдары шамамен 475 Dornier Do 17Z бомбалаушылары, 16 барлау ұшақтары және тоғыз түндегі истребительдер салынды. Осы кезеңде Do 17-нің жаңартылған нұсқасы - 100 Dornier Do 215 салынды.

Югославия

Басқа үкіметтер де Do-17 ұшағына қызығушылық танытты. 1936 жылғы маусымда Югославия үкіметі Германиядан 36 Do 17E нұсқасын тапсырыс берді. Лицензия алу жөніндегі келіссөздер 1938 жылғы 27 маусымда 1 829 825 рейхсмаркаға 36 Do 17Ka ұшағына аяқталды. 1938 жылғы 18 наурызда Югославия 3 316 788 рейхсмаркаға 16 толық Do 17 Ka 2 және Ka 3 ұшағын тапсырыс берді. Соңғы партия 1939 жылғы 21 сәуірде жеткізілді. Ұшақтар 72-96% толықтырылған күйде келді. Dornier ұшақтары неміс жабдықтарынан, соның ішінде қозғалтқыштардан да бос болды. Югославиялықтар олардың орнына қозғалтқыштарды жеткізу үшін француз өндірушісін іздеді. Таңдау Gnome et Rhône компаниясына түсті, ал Dornier ұшақтарына Gnome Rhône Mistral Major қозғалтқышы орнатылуға тиіс болды. Француздар қозғалтқыштың көрсеткіштерін жоғарылатып көрсетіп, оның және жылдамдығы бар екенін мәлімдеді. Тұрақты жылдамдықта жұмыс істейтін винттер де нашар сапалы болып шықты және кешігіп жеткізілді. Бұл Piaggio Aero және Ratier винттерін сынауға әкелді. Жеткізілген Do 17 ұшақтарының тек біреуі ғана неміс жабдықтарымен толық жабдықталған. Қалған Dornier ұшақтары бельгиялық FN 7,9 мм (.31 дюйм) пулеметтерімен, чех камералық жабдықтарымен және ақырында Telefunken радиостанцияларымен жабдықталды. Барлығы Югославия зауыттарында 70 Do 17 ұшағы өндірілді.

Тірі қалған әуе кемелері

2007 жылға дейін Дорнье екі қозғалтқышты бомбалаушы ұшақтарының ешқайсысы толықтай сақталмаған деп есептелді, бірақ Do 17 және Do 215 ұшақтарының әртүрлі ірі қалдықтары мемлекеттік мұражайлар мен жеке коллекционерлерде сақтаулы. 2007 жылдың қыркүйегінде Нидерландыдағы Вадден теңізінің суында Do 215 B 5 (Do 17Z нұсқасы) көбінесе толықтай сақталған күйінде табылған.

Dornier Do 17Z 1160-шы жұмыс нөмірі

2010 жылдың 3 қыркүйегінде RAF мұражайы Англия жағалауында 15 метр тереңдікте Do 17 ұшағы табылғанын хабарлады. Ұшақ 2008 жылдың қыркүйегінде Кент жағалауындағы Гудвин құмдарында табылды, бірақ бұл жайт құпия сақталды. Henschel компаниясының лицензиясы бойынша салынған Dornier Do 17Z 2, Werknummer 1160, толық Geschwaderkennung (жауынгерлік эскадрильяның ұшақ идентификациялық коды) 5K+AR, 7 Staffel, III Gruppe, Kampfgeschwader 3 эскадрильясы қолданды. 1940 жылдың 26 тамызында 5K+AR KG 2 және KG 3 тобымен бірге RAF Debden және RAF Hornchurch әуе базаларын нысанаға алған шабуылға қатысты. Бұлттардың үстінен ұшып бара жатқанда, ұшақ бомбалаушылар тобынан бөлініп, бағытын жоғалтты; содан кейін No. 264 эскадрилья RAF-қа қарасты Boulton Paul Defiant истребительдері шабуыл жасады. Dornier ұшағының бір қозғалтқышы істен шығып, екіншісі зақымданғандықтан, жараланған пилот, фельдвебель (ұшу сержанты) Вилли Эффмерт Гудвин құмдарына апаттық қону жасауға шешім қабылдады. Ол және тағы бір экипаж мүшесі аман қалды және тұтқынға алынды. Қалған екі экипаж мүшесі қаза тапты; біреуі Каннок Чейс неміс әскери бейіттерінде, ал екіншісі Нидерландыда жерленген. Dornier ұшағын атып түсірген Defiant истребителінің кім екені белгісіз, бірақ ол көп ұзамай Jagdgeschwader 3 эскадрильясының Messerschmitt Bf 109 истребительдерімен болған шайқаста атып түсірілген 264 эскадрильяның үш ұшағының бірі болуы мүмкін. 2010 жылдың маусым айында су астындағы зерттеу жұмыстары жүргізілді және сараптамалық қорытындысы бойынша ұшақ көбінесе толық сақталған, бірақ 5K+AR теңіз түбінде төңкерілген күйде жатыр, бұл оның қону кезінде айналып кеткенін көрсетеді. Кейбір заттар, соның ішінде Dornier ұшағының алты MG 15 пулеметінің екеуі жоғалып кеткен, және олар ұшақ табылғаннан кейін рұқсатсыз суға түскендер алып кеткен болуы мүмкін. 2013 жылдың 10 маусымында құтқару тобы ұшақтың фюзеляжын теңіз түбінен көтерді. Одан кейін ол Корольдік әуе күштері мұражайының Косфордтағы Майкл Битам қалпына келтіру орталығына жеткізілді, онда Лондон Императорлық колледжінің металлургтері ұшақтың қалпына келтіруден кейінгі сақталуына маңызды үлес қосып жатыр.

Dornier Do 17M-1 (Хансаколен, Норвегия)

1942 жылдың 2 шілдесінде Норвегияның Осло қаласына жақын Маридалендегі Хансаколенде Dornier Do 17M 1 ұшағы апатқа ұшырады. Do 17 Гардермуэн әуежайына бағыт алғанда тау беткейіне соғылып құлады. Борттағы үш неміс авиаторы қаза тапты. Олар Альфасеттегі неміс әскери бейіште жерленген. Апаттан бері шамамен 80 жыл өткенімен, ұшақ қирандысы жақсы сақталған және анық көрініп тұр.