Кіріспе
Ресейдің әуе десант әскерлері (Воздушно десантные войска России, ВДВ) – Ресей қарулы күштерінің жеке әскер түрі. Ол 1992 жылы Кеңес Одағы тарағаннан кейін Ресейдің бақылауына өткен Кеңес Әуе десанттық күштерінің бөлімдерінен құрылды. Ресей әуе десант әскерлерінің әскерлері дәстүрлі түрде көк берет пен көк жолақты тельняшка іш киім киеді және француз тілінен алынған "Descente" сөзінен "десант" (орыс тілінде: Десант) деп аталады. Ресей әуе десант әскерлері әуедегі шайқасқа арналған арнайы техниканы пайдаланады және толыққанды механикаландырылған. Дәстүр бойынша, олардың қару-жарағының ауыр түрі заманауи әуе десант әскерлеріне қарағанда көп.
The Russian Airborne Forces (Воздушно десантные войска России, ВДВ) is the airborne forces branch of the Russian Armed Forces. It was formed in 1992 from units of the Soviet Airborne Forces that came under Russian control following the dissolution of the Soviet Union. Troops of the Russian Airborne Forces have traditionally worn a blue beret and blue striped telnyashka undershirt and are called desant (Russian: Десант), from the French Descente. The Russian Airborne Forces utilizes a range of specialist airborne warfare vehicles and are fully mechanized. Traditionally they have had a larger complement of heavy weaponry than most contemporary airborne forces.
Тарих
Кеңес Одағының тарағаннан кейін, Ресей әуе десанттық күштері жеті дивизиядан беске дейін азайтылды: 7-ші, 76-шы, 98-ші, 104-ші және 106-шы дивизиялар. Олардың ішінде 104-ші дивизия таратылды, ал қалған төрт дивизияның құрамы үш емес, екі полкке дейін қысқартылды. Сонымен қатар, 45-ші жеке барлау полкі құрылды, ол әуе десанттық күштерінің құрамында болғанына қарамастан, ГРУ әскери барлау қызметіне бағынды. Осы кезде ВДВ-де шамамен 35 000 адам қызмет етті. 2006 жылы 7-ші және 76-шы дивизиялар әуе шабуыл дивизиялары болып қайта аталып, ал 98-ші және 106-шы дивизиялар әуе десанттық дивизиялар мәртебесін сақтап қалды. Басты айырмашылық – соңғылары әлі де әскерді парашютпен түсіруге қабілетті болса, ал әуе шабуыл дивизиялары ұшақпен тасымалданатын. 7-ші дивизия «таулық» әуе шабуыл дивизиясы деп белгіленді. 31-ші жеке әуе шабуыл бригадасының барлық артиллериясы мен бронетранспорттық құралдары алынып тасталды, бұл оны батыстық әуе десанттық бөлімшелермен салыстыруға мүмкіндік берді. Орталық әскери округтегі 11-ші әуе шабуыл бригадасы (бұрынғы Сібір әскери округі) және Оңтүстік әскери округтегі 56-шы әуе шабуыл бригадасы (бұрынғы Солтүстік Кавказ әскери округі) тікелей әскери округтерге бағынышты жартылай жаяу әскер құрамалары болды. ВДВ-нің оқу орталығы – әскери генерал В.Ф. Маргелов атындағы Рязань әуе десанттық күштері институты. Сонымен қатар, 1990-жылдардың ортасында 345-ші гвардиялық әуе десанттық полкі Грузияның Абхазия автономиялық республикасындағы Гудауда дислокацияланған. Кейіннен ол 10-шы тәуелсіз бейбітшілік сақтау әуе десанттық полкіне айналды. Бөлім одан әрі 50-ші әскери база деп аталды. 1990-жылдардың басында Ресейдің бірінші қорғаныс министрі, генерал Павел Каццилла, ВДВ-нің жоспарланған мобильді күштердің ядросын құрауына жоспарлаған. Бұл туралы 1992 жылдың шілдесінде Қорғаныс министрлігінің күнделікті газеті «Красная звезда» жариялады. Алайда, мобильді күштер жоспары ешқашан іске аспады. Күшке қол жетімді құрамалардың саны күтілгеннен кем болды, себебі әуе десанттық күштердің көп бөлігі бұрынғы дислокациялық жерлеріндегі республикалармен «ұлттандырылды», ал әуе көлігін қамтамасыз етуге тиіс ГРУ және әскери көлік авиациясы сияқты басқа түрлер өз күштерін басқаруға қарсылық көрсетті. 1996 жылдан бастап ВДВ IFOR-дың Солтүстік көпұлттық дивизиясының құрамында 1-ші әуе шабуыл бригадасын Босния мен Герцеговинаға жіберді. Бригада ресейлік құрлық әскерлерінің BTR-80 сияқты техникасын қолданды. Эксперименттік кезеңнен кейін 76-шы әуе десанттық дивизияның 104-ші парашют полкі толықтай кәсіби әскерлерден (18 жастағы мерзімді қызметшілер емес) тұратын алғашқы ресейлік құрлық әскерлері полкі болды. 98-ші әуе десанттық дивизияның да келісімшарт негізінде толықтырылатыны туралы хабарланды, ал 2006 жылдың қыркүйегінде 98-ші дивизияның 95% бөлімшелері келісімшарт негізінде жұмыс істейтіні расталды. 1991 жылдан кейін күштер азайғандықтан, 61-ші әуе армиясы, Ресейдің әскери әуе көлігі күштері, бір әуе десанттық дивизияны бейбіт уақыттағы стандарттар бойынша екі жарым рейспен тасымалдауға жететін ауыр көлік ұшақтарына ие болды. Алайда, Ульяновскідегі 31-ші жеке бригада өз бронетранспорттық құралдарымен немесе артиллериясымен жабдықталмаған және батыстық әуе десанттық әскерлеріне тең болуы мүмкін, себебі ол бағытталған жеріне жеткенде жеңіл жаяу әскер ретінде жұмыс істейді. 31-ші бригада бұрынғы 104-ші гвардиялық әуе десанттық дивизиясы болды. ВДВ әскерлері Косово соғысы кезінде Боснияның Углевик қаласында және Приштина әуежайының маңында ресейлік күштерді жылдам орналастыруға қатысты. Олар сондай-ақ Чечняға басып кіруге басқа күштердің алғы шебі ретінде қатысты. Әуе десанттық күштерінің көрнекті бұрынғы офицерлері – Кеңес Одағының соңғы жылдарында Кавказ республикаларындағы тәртіпсіздікке жауап берген Александр Лебед және Ресей Федерациясының бірінші қорғаныс министрі болған Павел Грачев. 2009 жылдың 26 мамырында генерал-лейтенант Владимир Анатольевич Шаманов ВДВ қолбасшысы болды, резервке жіберілген генерал-лейтенант Валерий Евтуховичтің орнын басты. Шаманов Чечнядағы шайқастарында көрсеткен ерлігі үшін Ресейдің Батыры атағымен марапатталды. Бұрынғы лауазымдары – жауынгерлік дайындық басқармасының бастығы және 58-ші армияның қолбасшысы, кейіннен негізгі жауынгерлік дайындық басқармасының бастығы. Шаманов пен 106-шы әуе десанттық дивизиясының іс-қимыл жасайтын командирі 2010 жылдың 30 қазанында болған жол апатында ауыр жарақат алды, ал жүргіш қаза тапты. 2010 жылдың 28 қаңтарында Ресей қорғаныс министрлігі ВДВ-нің әуе құрамдарын ВВС-қа бағындырғанын хабарлады. 2008 жылғы реформа бағдарламасы бойынша, төрт қолданыстағы екі полктік дивизиялар 7-8 әуе шабуыл бригадасына айналуға тиіс болды. Алайда, генерал Шаманов әуе десанттық күштерінің бас қолбасшысы болғаннан кейін, бастапқы құрылымды сақтау туралы шешім қабылданды. Дивизиялар күшейтілді, әр әскери округ үшін тәуелсіз әуе десанттық/әуе шабуыл бригадаларына айналды. Мәскеудегі ВДВ-нің 332-ші ппрапорщиктер мектебі (332 Школа прапорщиков ВДВ) 2009 жылдың желтоқсанында таратылды (сондай-ақ 2008 жылғы реформа бағдарламасы бойынша Ресей қарулы күштеріндегі барлық ппрапорщик (WO) лауазымдары ресми түрде жойылды). 2013 жылдың қазанында әскери округтер бақылауындағы үш әуе десанттық бригадасы (көрінетін 11-ші және 83-ші (Шығыс әскери округіндегі Улан-Удэ және Уссурийск) және Оңтүстік әскери округіндегі 56-шы (Камышінде) ВДВ басқаруына қайтарылатыны хабарланды. Процесс 2015 жылдың шілдесіне дейін аяқталды. 2013 жылдың қазанында ВДВ бас қолбасшысы Владимир Шаманов 2016 жылы Воронежде 345-ші гвардиялық әуе десанттық полкінің нөмірімен жаңа әуе шабуыл бригадасы құрылатынын хабарлады. Бригаданы құру 2015 жылдың маусымындағы хабарламаға сәйкес, 2017-18 жылдарға дейін кейінге қалдырылды. 2015 жылдың шілдесінде 31-ші әуе десанттық бригадасы 2023 жылға дейін 104-ші гвардиялық әуе десанттық дивизиясына дейін кеңейтілетіні және әр дивизияға қосымша әуе десанттық полкі қосылатыны туралы хабарланды. 76-шы гвардиялық әуе шабуыл дивизиясының 104-ші гвардиялық әуе шабуыл полкінің элементтері Донбастағы соғысқа қатысқан деген күдік бар. Бұл бөлімдер 2014 жылдың тамызында ДПР және ЛПР қарсы шабуылы кезінде алдыңғы қатардағы күштер ретінде қолданылған деген хабар бар. 2014 жылдың тамызындағы қарсы шабуыл кезінде 7-ші гвардиялық әуе десанттық дивизиясының 247-ші гвардиялық әуе шабуыл полкінің, 98-ші гвардиялық әуе десанттық дивизиясының 331-ші гвардиялық әуе десанттық полкінің, 106-шы гвардиялық әуе десанттық дивизиясының 137-ші гвардиялық әуе десанттық полкінің және 31-ші гвардиялық әуе шабуыл бригадасының тактикалық топтары Украинаға жіберілген деген хабар бар. 45-ші жеке барлау бригадасының және 106-шы дивизияның 173-ші гвардиялық жеке барлау ротасының барлау топтары бұрын Украинаға құрлық әскерлерімен бірге дислокацияланған. 2016 жылдың ақпанында әуе десанттық батальоны 2017-18 жылдары Қырымның Джанкой қаласына тұрақты түрде орналастырылатыны, ал 2020 жылы полкке дейін жаңартылатыны хабарланды. 2017 жылдың мамырында Шаманов батальон 2017 жылдың 1 желтоқсанына дейін 7-ші гвардиялық таулық әуе шабуыл дивизиясының құрамында Феодосияда құрылатынын, ал 2019 жылдың соңына дейін үш батальондық 97-ші әуе шабуыл полкіне дейін кеңейтілетінін хабарлады. 2014 жылғы аннексиядан бері Қырымның мәртебесі Ресей мен Украина арасында даулы болып табылады; Украина және халықаралық қауымдастықтың көп бөлігі Қырымды Украинаның бөлігі деп санайды, ал Ресей Қырымды Ресейдің бөлігі деп санайды. 2016 жылдың тамызында ресейлік парашютистер Ресейдегі Халықаралық Армия ойындарындағы Әуе десанттық взводы сайысында 1-орынды иеленді, Қытай, Иран, Беларусь және Қазақстан командаларын жеңді. 2016 жылдың 4 қазанында полковник...
Ресейдің Украинаға басып кіруі
ВДВ Украинаға ресейлік шабуылға белсенді қатысты. Шабуылдың алғашқы сағаттарында ВДВ маңызды әуежайларды бақылауға алуға және Украина төңірегіндегі шабуылдарды қолдауға тырысты. Бұл десантшыларды шлемдері мен қаруларындағы қызғылт сары және қара түсті Георгий ленталары арқылы тануға болады. ВДВ Ми-8 және Ми-17 тікұшақтарымен әскерлерді Киевтің солтүстігіндегі Гостомель әуежайына түсірді, мақсаты – әуежайды алдымен «әуе көпірі» ретінде пайдаланып, көбірек әскер мен ауыр техниканы жеткізуге мүмкіндік беру, бұл Ресей күштерінің жылдам жеткізілуін қамтамасыз ететін алдыңғы қатар болар еді. Құнынан кейін, әуежайдағы ВДВ әскерлері Украина Ұлттық гвардиясының 4-ші жедел әрекет ететін бригадасымен қақтығысты, олар Украина Әскери-әуе күштерінің көмегімен қолдаусыз қалған ВДВ әскерлерін қоршап алды және күшті артиллериялық отпен десантшыларды жақын жердегі орманға уақытша шегінуге мәжбүр етті. Келесі күні шайқас жаңадан басталды, ВДВ әуежайға әскерлерді түсіру үшін жаңа тікұшақ шабуылын жасады. Шамамен 200 тікұшақ жұмсалып, солтүстіктен (Беларусь және Чернобыль) келген Жер күштерінің қолдауымен, олар әуежайды Ресейдің бақылауына алды. Бірақ соңында украиндықтар әуежай шайқаста тым көп зақымданғандықтан, оны ұшу-қону жолағы ретінде пайдалану мүмкін емес екенін мәлімдеді. Киевтен оңтүстікке қарай 40 шақырым жердегі Васильков қаласында ВДВ десанттық әскерлері де Васильков әуе базасын бақылауға алуға тырысты. Әуе немесе Жер күштерінің қолдауы болмағандықтан, Васильковтағы ВДВ әскерлері қоршауға алынып, мақсаттарына жете алмады, нәтижесінде Васильков шайқасында украиндықтар жеңіске жетті. 27 ақпанда ВДВ әскерлері BMD-2 және BTR-D машиналарымен Бучадағы Гостомельдің оңтүстігіне қарай жылжыды. Сол күні ВДВ және Жер күштерінің бөлімшелері Bayraktar шабуылына ұшырады. Украина үкіметі «жаудың 100-ден астам бірлігі техникасы жойылды» деп мәлімдеді. Келесі апталарда ВДВ Киев шабуылы кезінде механикаландырылған және жеңіл жаяу әскер ретінде қызмет етті. Олар жергілікті әскери госпитальға шабуыл жасауға тырысты, бірақ жергілікті украиндық күштер оларды кері қайтарды. 2023 жылғы маусымдағы Ұлыбритания Қорғаныс министрлігінің мәліметтері бойынша, Ресей Вагнер күштерінің шығарылуынан кейін Бахмут секторына әскери бөлімдерді қайта орналастырды. Оларға 76-шы және 106-шы ВДВ дивизияларының бөлімдері және екі қосымша бригада кірді. Қорғаныс министрлігі ВДВ шабуылға дейінгі «элиталық» статусынан айтарлықтай төмендегенін қосты.
Шығындар талдауы
2022 жылғы 3 наурызда 41-ші жалпы әскерлік армияның командирі болып тағайындалған Әуе десанттық әскерлерінің (ВДВ) 7-ші гвардиялық таулы-шабуыл дивизиясының генерал-майоры Андрей Суховецкий Украинада қаза тапқаны хабарланды. Оның өлімі Мариуполь маңында (ресейлік әскерлермен қоршауда болған) немесе Киевке жасалған шабуыл кезінде Хостомельде снайперден туған оққа байланысты деп айтылды. Украиналық дереккөздер оның 2 наурызда қаза тапқанын, ал өлімі алғаш рет "ВКонтакте" әлеуметтік желісінде "Жауынгерлік бауырластық" ресейлік ветерандар тобымен расталғанын мәлімдеді. 18 наурызда полковник Сергей Сухарев пен 331-ші гвардиялық әуе десанттық полкінің майоры Сергей Крылов Мариупольдегі шайқастарда қаза тапқандары хабарланды. Сәуір айының соңында Bellingcat журналисі Кристо Грозев Ресейдің басып кірудің бірінші эшелонында "ең жақсы десантшыларының шамамен 90%-ын" жоғалтқанын "жеке тексергенін" мәлімдеді. Украина қорғанысы көптеген тікұшақтарды атып түсірді, десантшылар бронетранспорттық құралдар мен әуеден қолдаусыз қалды. Мамыр айының басында Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі ВДВ бөлімдері мен басқа да элиталық күштердің ауыр шығынға ұшырағанын және "Ресейдің осы күштерді қайта құруына жылдар қажет болуы мүмкін" деп мәлімдеді. 19 маусым 2022 жылы Одесса әскери-азаматтық баспасөз хатшысы Сергей Братчук осы туралы хабарлады. Бұл туралы ресейлік БАҚ да хабарлады. Оның орнына генерал-полковник Михаил Теплинский тағайындалды. BBC News Russian және Mediazona жаңалықтар сайтының мәліметінше, 2023 жылдың тамызының соңына дейін ВДВ-дан 1937 адам қаза тапқан, оның ішінде 340 офицер. Бұл аты-жөні анықталған 31665 ресейлік қаза тапқандардың 6%-ын және аты-жөні мен қызметі анықталғандардың 8%-ын құрайды. Ұлыбритания барлау қызметінің бағалауынша, 2022 жылы Украинаға шамамен 30000 десантшы күші жөнелтілді, олардың 50%-ы 2023 жылдың жазына дейін қаза тапқан немесе жараланған. 2023 жылдың тамызында ресейлік генерал 3500 жараланған десантшы емделу үшін майданнан кетуден бас тартқанын, ал 5000-ы емделгеннен кейін қайта майданға оралғанын мәлімдеді. Ашық дереккөздік талдау сайты Oryx мәліметінше, 2023 жылдың 21 желтоқсанына дейін кем дегенде 248 BMD-2, 101 BMD-4M, 83 BTR-D және 11 белгісіз BTR-D/BMD-2 басып кіру кезінде жоғалған.