Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын комедияшысы (1925–1999)
English comedian (1925–1999)
Эрнест Уайсман (27 қараша 1925 – 21 наурыз 1999), сахналық аты Эрни Уайз, – ағылшын комедияшысы. Ол Морекэмб пен Уайз комедиялық дуетінің бір бөлігі ретінде кеңінен танымал болды және британдық теледидарда ұлттық құндылыққа айналды, әсіресе олардың Жаңа жылдық арнайы бағдарламалары үшін.
Ernest Wiseman, (27 November 1925 – 21 March 1999), known by his stage name Ernie Wise, was an English comedian, best known as one half of the comedy duo Morecambe and Wise, who became a national institution on British television, especially for their Christmas specials.
Ерте өмір және білім
Эрнест Уайзман Лидсте туған, бес баланың ең үлкені болған және шоу-бизнеске кіру үшін өзінің тегін (болашақ серігі сияқты) өзгерткен. Ол Торп балалар бағы мен мектебінде, содан кейін Шығыс Ардсли ұлдар мектебінде оқыды, бірақ 1933 жылы ойын-сауық индустриясына қадам басқан, музыкалық залдарда актер және әнші ретінде өнер көрсеткен. Оның әкесі Гарри – теміржолшы, сонымен қатар жартылай кәсіби әнші болған, олар «Берт Карсон және оның Кішкентай Ғажайыбы» деген атпен бірге өнер көрсеткен. Ескі газет кесімінде Берт Карсон мен Кішкентай Ғажайыптың (жеті жаста) 1933 жылғы қаңтарда Харвуд жұмысшылар клубында өткен кастинг-концертке қатысқандығы көрсетілген. Уайз (10 жаста) 1936 жылғы наурыз айында Брэдфордтағы «Альгамбра» театрында «Nignog Revue» атты қойылымда клоун рөлінде ойнап, өте жақсы пікір алған. «Оның степ биі мен жеке әндері – музыкалық залдағы ең жақсы үлгі, ал ол үйді өте батыл өнерімен таң қалдырды». Ол 1936 жылдан бастап жеке ән айту, билеу және әзілдер айтумен айналысты, ал 1938 жылдың күзінде жас таланттарды іздеуші Брайан Мичидің назарына ілігіп, ол оны импресарио Джек Хилтонға ұсынды. Хилтонмен бірге жұмыс істеп, Уайз 1939 жылғы қаңтарда Лондонның «Принцтер» театрында «Band Waggon» атты сахналық қойылымында дебют жасап, өте жақсы пікір алды. Ол Джек Хилтонның сахналық қойылымымен гастрольде болды және 1939 жылғы 15 наурызда BBC Лондон телеарнасындағы Джек Хилтон шоуында алғаш рет теледидарда пайда болды.
Ernest Wiseman, born in Leeds was the eldest of five children, and changed his surname (as did his future partner) to go into show business. He attended Thorpe Infant and Junior School, and then East Ardsley Boys' School, but entered the entertainment industry in 1933, appearing as an actor and singer in music hall. His father, Harry, a railway lamp man, was also a semi professional singer, and they appeared together under the name "Bert Carson and his Little Wonder". An early clipping shows Bert Carson and the Little Wonder (then aged seven) taking part in an audition concert at the Harewood Working Men’s Club in January 1933. Wise (aged 10) appeared as a clown in the Nignog Revue at the Alhambra in Bradford in March 1936 and received a very good review. “His tap dancing and personality songs are in the best music hall style, and he astonished the house with his amazing boldness.”
He started making solo appearances—singing, dancing, and telling jokes—in 1936, and in the autumn of 1938 he came to the attention of Bryan Michie, a leading juvenile talent spotter, who recommended him to the impresario Jack Hylton. Working with Hylton, Wise made his London debut in January 1939 at the Princes' Theatre in the "Band Waggon" stage show and received a very good review. He toured with Jack Hylton's stage show and made his television debut on the BBC London television Jack Hylton show on 15 March 1939.
Актерлік мансап
1940 жылдың тамызында Уайз Эрик Моркембен танысты, ол кезде ол Эрик Бартоломью деп аталған, екеуі де Джек Хилтонның "Жастар сахнаға шығады" атты гастрольдік шоуында болғанда. Бірте-бірте олар тығыз дос болып, 1941 жылы комедиялық дуэт құрды, ол Моркембтің 1984 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасты. Олар 1941 жылдың 28 тамызында Ливерпуль империясында "Бартоломью мен Уайз" атты есімдерімен алғаш рет өнер көрсетті. Күзде есімдері өзгерді: олардың туған жерлері – Моркемб пен Лидс – есімдерінің біріккені арзан саяхат сияқты естілгендіктен, олар "Моркемб пен Уайз" деп шешім қабылдады. Екеуі де Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1943 жылдың соңына дейін театр комедиясында жұмыс істеді, содан кейін Моркемб Аккрингтондағы көмір шахтасында жұмыс істеді (Бэвин Бой ретінде), ал Уайз сауда флотында қызмет етті. Соғыстан кейін олар қайта қосылып, радиода танымал болды, 1954 жылдың сәуірінде теледидарға көшті, бірақ олардың алғашқы телесериалы "Running Wild" сәтті болмады. 1961 жылы олар ATV телеарнасында өз сериалдарын бастады, ол сәттілікке жетіп, олардың беделін арттырды. 1968 жылы олар BBC-ге ауысты. Жиырма жылдан астам уақыт бойы Моркемб пен Уайз ITV және BBC телеарналарында тұрақты сериалдар өткізді. 1976 жылы екеуі де OBE орденімен марапатталды. Уайз серіктестіктегі "түзу" адам ретінде танымал болды, бірақ оның рөлі жылдар өте келе біртіндеп өзгерді. Эдди Брабен олардың бас жазушысы болғаннан кейін, Уайздың бейнесін мақтанғаш, наивтікпен байытты. Уайздың кейіпкері дәстүрлі "түзу" адамнан өзін-өзі бағалайтын, мақтанышқа толы клоунға айналды. Брабен сонымен қатар Уайзды жазушы етуді көздеді; олардың 1970 жылдардағы BBC шоулары көбінесе Уайз "мен жазған пьеса" деп таныстырған ұзақ эскизбен аяқталды. Осындай пьесада Гленда Джексон, мансабының шыңында, "Барлық ер адамдар ақымақ, және оларды осындай етіп жасайтын нәрсе – менің әдемілігім сияқты" деген сөзді айтуға мәжбүр болды.
In August 1940, Wise met Eric Morecambe, then known as Eric Bartholomew, when they were both in the touring Jack Hylton show "Youth takes a Bow". Gradually, the duo formed a close friendship, and, in 1941, they began their comedy double act, which was to last until Morecambe's death in 1984. They made their debut together as "Bartholomew and Wise" on Thursday 28 August 1941, at the Liverpool Empire. A change of name followed in the autumn: after agreeing that the combination of their respective places of birth—Morecambe and Leeds—would make the act sound too much like a cheap day return, they settled on "Morecambe and Wise". Both continued to work in theatre comedy during the Second World War until late 1943, when Morecambe went down a coal mine at Accrington (as a Bevin Boy) and Wise served in the Merchant Navy. They reunited after the war and made their name in radio, transferring to television in April 1954—although their first TV series, Running Wild, was unsuccessful. In 1961, they gained their own series on ATV, which was a success and raised their profile. They transferred to the BBC in 1968. Over a period of more than twenty years, Morecambe and Wise had regular series with both ITV and BBC. In 1976, they were both appointed OBEs. Wise was commonly regarded as the straight man of the partnership, although his role gradually and subtly changed over the years. When Eddie Braben took over as their chief writer, he enriched Wise's persona by making him pompous and naive. Wise's character changed from being a conventional straight man into a pretentious and self satisfied buffoon. Braben also made Wise a would be writer; their BBC shows in the 1970s would regularly climax with an extended sketch, introduced by Wise as "a play what I wrote." It was in such a 'play' that Glenda Jackson, at the height of her career, was made to speak the line "All men are fools, and what makes them so is having beauty like what I have got."
Кейінгі жылдар
1985 жылдың 1 қаңтарында ол Ұлыбританиядағы алғашқы қоғамдық ұялы телефон арқылы шақыруды жасады, ол Шығыс Лондонның Сент-Кетарин доктерінен Беркширдің Ньюберидегі Vodafone штаб-пәтеріне жасалды. 2015 жылы Майкл Харрисонның Vodafone төрағасы, сэр Эрнест Харрисонға алғашқы қоңырау шалғаны хабарланды. 1985 жылы Уайз американдық телекомедиясы «Too Close for Comfort» эпизодында актерлік рөлде ойнап, Тед Найт сомдаған Генридің ескі досын бейнеледі. Бұл Уайздың американдық ситкомдағы жалғыз рөлі және теледидардағы соңғы актерлік жұмысы болды. Ол келесі он жыл бойы теледидарда пайда болғанмен, барлығы Ұлыбританиядағы деректі фильмдерге, панельдік шоуларға немесе сұхбат бағдарламаларына қатысты. Уайз ITV арнасында танымал «What's My Line?» панельдік шоуының жаңаруында тұрақты қатысушы болды. Ол «Countdown» бағдарламасына бірнеше рет қонақ шақырды, «News of the World» газетінде бағбандыққа арналған рубрикасын жүргізді, сондай-ақ бірнеше Вест-Энд қойылымдарында ойнады, оның ішінде 1987 жылы «Эдвин Друдтың құпиясы». Өмірі мен мансабы туралы круиздерде лекциялар оқыды. 1989 жылы ол «Радуга» сериалының 17-шы сезонының 1276-шы эпизодында қонақ ретінде пайда болды. 1990 жылы «Голливудқа жолымдамын» атты автобиографиясын жазды. Сондай-ақ ол осы жылы Boxing Day күні көрсетілген «This Is Your Life» бағдарламасының батыры болды. 1992 жылғы Рождестволық синглы Music Week журналында ұсынылды. Уайз «Keep Britain Tidy» науқанына да белсенді және ұзақ жылдар бойы қатысты. 1994 жылдың 14 мамырында BBC Эрик Моркембке арналған құрмет ретінде «Bring Me Sunshine» атты мини-сериалдың үш бөлімінің біріншісін көрсетті. Бұл шоуды Морекэмб пен Уайздың жанкүйері Бен Элтон жүргізді, ол осы дуэттің өзінің мансабына үлкен әсер еткенін айтты. Сұхбатта Джон Тоу, Рой Касл (сол жылы қайтыс болды), Диана Ригг, Хейл және Пейс, Фрай және Лори қатысты. Уайзға қатысу туралы сұралған жоқ, себебі BBC «өте көп сөйлейтін бас» болғысы келмейтінін мәлімдеді. Алайда ол 1993 жылдың желтоқсанында ауырған инсульттан кейін қалпына келді, нәтижесінде Рождество мен Жаңа жылды ауруханада өткізуге мәжбүр болды. 1995 жылдың тамызында Уайз екінші рет инсульт алып, 70 жасқа толған күні, 27 қарашада шоу-бизнестен зейнеткерлікке шығуын жариялады. 1998 жылдың тамызында BBC Уайзды «Bring Me Sunshine: The Heart and Soul of Eric Morecambe» бағдарламасына қатысуға шақырды, ол сол жылдың 23 желтоқсанында көрсетілді. Ол қатысуға келіскен еді, бірақ денсаулығы нашарлай бастады. Сол айдың басында демалыс кезінде бір апта ішінде екі рет жүрек ұстамасын бастан өткізіп, 1999 жылдың 22 қаңтарында Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында үш рет жүрек айналма операциясын жасатуға мәжбүр болды. 1999 жылдың наурыз айында ол әуедегі жедел жәрдеммен Лондонның RAF Northolt әуежайына жеткізіліп, Букингемширдегі Вексхам қаласындағы Нюфилд ауруханасына түсті.
On 1 January 1985, he made what was publicised as the first public mobile phone call in the UK, from St Katharine Docks, East London, to Vodafone's Headquarters in Newbury, Berkshire. In 2015, it was reported that the actual first call was made a few hours earlier by Michael Harrison to his father, Sir Ernest Harrison, chairman of Vodafone. Also in 1985, Wise appeared in an acting role in an episode of the American TV situation comedy Too Close for Comfort, playing an old friend of the main character Henry, played by Ted Knight. It was Wise's only appearance in an American sitcom, and his last acting role on TV although he would continue to make TV appearances for the next decade, they were all on UK based documentary, panel, or chat shows. Wise appeared regularly as a panellist on the ITV revival of the popular panel show What's My Line? He was a guest several times on Countdown, had a gardening column in the News of the World newspaper and also appeared in several West End plays, including The Mystery Of Edwin Drood in 1987. He gave talks on cruises about his life and career. In 1989, he made a guest appearance in Rainbow Series 17, Episode 1276. He wrote his autobiography, Still on My Way to Hollywood, in 1990. He also was the subject on This Is Your Life, which was transmitted on Boxing Day that year. His 1992 Christmas single was a recommended retail release in Music Week. Wise was also an active and long time participant in the Keep Britain Tidy campaign. On 14 May 1994, the BBC aired the first of three episodes of a mini series called Bring Me Sunshine, as a tribute to Eric Morecambe. It was hosted by Ben Elton, who is a huge fan of Morecambe and Wise, and who cites the duo as a big influence on his career. Those interviewed were John Thaw, Roy Castle (who was to die later that year), Diana Rigg, Hale and Pace, and Fry and Laurie. Wise was not asked to participate, the BBC saying that they did not want "too many talking heads". He was, however, recovering from a minor stroke which he had suffered in December 1993 which forced him to spend Christmas and New Year in hospital. Wise suffered a second minor stroke in August 1995, and as a result, announced his retirement from show business on 27 November 1995, his 70th birthday. In August 1998, Wise was asked by the BBC to take part in Bring Me Sunshine: The Heart and Soul of Eric Morecambe, which was shown on 23 December that year. He had agreed to do so, but then his health had begun to deteriorate further. Earlier that month, Wise suffered two heart attacks within a week while on holiday, and had to undergo a triple heart bypass in Fort Lauderdale, Florida, on 22 January 1999. In March 1999, he was flown back to RAF Northolt, in London, by air ambulance and taken directly to the Nuffield Hospital at Wexham, Buckinghamshire.
Өлім
1999 жылы 21 наурызда Уайз Слау қаласына жақын орналасқан Ньюфилд ауруханасында жүрек жетіспеушілігі мен кеуде инфекциясынан көз жұмды. Ол 73 жасқа толыпты. Оның жаназасы 30 наурызда Слау крематорийінде болды.
Wise died from heart failure and a chest infection at the Nuffield Hospital, Wexham, near Slough, on the morning of 21 March 1999. He was 73 years old. His funeral was on 30 March at Slough Crematorium.
Неке
18 қаңтар 1953 жылы Уайз биші Дорин Блайтқа (14 мамыр 1930 – 14 сәуір 2018) үйленді. Олар оның қайтысына дейін үйлене берді.
Wise married to dancer Doreen Blythe (14 May 1930 – 14 April 2018) on 18 January 1953. They remained married until his death.
Мұра және мүсін
2010 жылдың наурыз айында Уайздың әйелі Дорин оның 1936 жылы туған қаласы Морлиде, Батыс Йоркширде өткен таланттар конкурсында жеңіске жеткенін еске түсіретін мүсінін ашты. Мүсін Мөрли суретшілер тобының тапсырысымен жасалған және Дорин қаржыландырды.
In March 2010, Wise's widow Doreen unveiled a statue of him in his home town of Morley, West Yorkshire, where he won a talent contest in 1936. The statue was commissioned by the Morley Murals Committee and funded by Doreen.