Кіріспе

Астрономияда термин – алғаш рет ғаламды телескоп арқылы қарау, телескоптарды сынау. Астрономияда "бірінші жарық" – телескоптың (немесе, жалпы алғанда, жаңа құралдың) құрастырылғаннан кейін астрономиялық суретті алғаш рет түсіру үшін қолданылуы. Бұл көбінесе телескопты алғаш рет көру емес; құрамдас бөліктерін реттеу үшін оптикалық сынақтар өткізілген болуы мүмкін.

Сипаттамалары

Алғашқы жарық суреті әдетте ғылыми қызығушылық тудырмайды және сапасы нашар болады, себебі телескоптың әртүрлі бөліктері оңтайлы тиімділікке қанағаттандырылмаған. Дегенмен, алғашқы жарық – телескопты жобалап, құрастырғандар үшін де, телескоп салынып жатқанда көп жылдар бойы осы сәтті күткен астрономиялық қауым үшін де үлкен қуанышқа толы сәт. Әдетте, тақырып ретінде жақсы белгілі және әдемі астрономиялық нысан таңдалады.

Тарихи мысалдар

Паломар обсерваториясының атақты Хейл телескопы алғашқы жарықты 1949 жылғы 26 қаңтарда америкалық астроном Эдвин Пауэлл Хаббл басшылығымен NGC 2261 нысанасына бағыттап көрді. Сурет көптеген журналдарда жарияланды және Калтех мұрағатында сақталады. Исаак Ньютон телескопы екі рет алғашқы жарықты көрді: біріншісі 1965 жылы Англияда бастапқы айнасымен, ал екіншісі 1984 жылы Ла-Пальма аралында. Екінші жарық видеокамерамен түсірілді, онда Рака пульсарының жыпылықтауы байқалды. 1990 жылы Хаббл ғарыш телескопының алғашқы жарық суреттеріне қуанғаннан кейін, бір кемшілік дұрыс жұмыс істеу үшін түзетулер жасауға мүмкіндік бермегендіктен, бастапқы көңілі тоңды. 1993 жылы «Space Shuttle Endeavour» ғарыш кемесінің қызмет көрсету миссиясынан кейін күтілген алғашқы жарық кескін сапасына қол жеткізілді. Үлкен бинокулярлы телескоп 12 қазан 2005 жылы бір ғана негізгі айнасымен алғашқы жарықты көрді, ол NGC 891 көрінісі болды. Екінші негізгі айна 2006 жылғы қаңтарда орнатылып, 2008 жылғы қаңтарда толыққанды жұмыс істеуге кірісті. Gran Telescopio Canarias телескопы Tycho 1205081 нысанасының алғашқы жарық суретін 2007 жылғы 14 шілдеде түсірді. IRIS ғарыш обсерваториясы 2013 жылғы 17 шілдеде алғашқы жарықты көрді. Зерттеушілер былай деп атап өтті: "IRIS-тен алатын суреттер мен спектрлердің сапасы таң қалдырады. Бұл біз үміттене білген нәрсе". 2022 жылғы 11 ақпанда «The New York Times» газеті Джеймс Вебб ғарыш телескопының «алғашқы жарық» суреттері мен NASA-ның сәйкестендіру бейнесі жарияланғанын хабарлады (2/11/2022; 3:00). 2022 жылғы 6 шілдеде NASA JWST-нің «Fine Guidance Sensor» сенсорынан алынған сынақ суретін жариялады. NASA JWST-нің алғашқы ресми суретін 2022 жылғы 11 шілдеде жариялады. Кейін ресми салтанатта 2022 жылғы 12 шілдеде (NASA TV тікелей эфирі; 10:30 am/et/usa) JWST ғылыми суреттерінің алғашқы жинағы жарық көрді.