Йоханн Саломо Землер: Неміс дінтанушысы және рационализмнің әкесі
Johann Salomo Semler
Йоханн Саломо Землер – неміс шіркеу тарихшысы, библияны түсіндіруші, діни сенімдерді сынаған. Немец рационализмінің әкесі ретінде танымал. Тарихы мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс шіркеу тарихшысы, Киелі кітапқа түсіндірме жазушы және сыншы Иоганн Соломон Семлер (18 желтоқсан 1725 – 14 наурыз 1791) – неміс шіркеу тарихшысы, Киелі кітапқа түсіндірме жазушы, сондай-ақ шіркеу құжаттары мен догмалар тарихына сын көзбен қараған ғалым. Оны кейде "неміс рационализмінің әкесі" деп атайды.
German church historian, biblical commentator and critic
Johann Salomo Semler (18 December 1725 – 14 March 1791) was a German church historian, biblical commentator, and critic of ecclesiastical documents and of the history of dogmas. He is sometimes known as "the father of German rationalism".
Жастар және білім беру
Ол Саксендегі Саальфельд қаласында кедей дін қызметкерінің ұлы болып дүниеге келді. Ол пиетистік ортада өсті, бұл оның өміріне қуатты әсер етті, бірақ ол ешқашан пиетист болған жоқ. Он жеті жасында ол Галле университетіне қабылданды, онда ол ортодоксалды рационалистік профессор С. Дж. Баумгартеннің шәкірті, кейін көмекшісі және соңында әдеби мұрагері болды. Ол сонымен қатар латын тілінде өлеңдер жазды. 1749 жылы ол Кобургтың ресми газетінің редакторы қызметін, профессор атағымен қатар атқарды. Бірақ 1751 жылы Альтдорф университетінен филология және тарих профессоры қызметіне шақырылды, ал 1752 жылы Галледе теология профессоры болды.
He was born at Saalfeld in Saxe Saalfeld, the son of a poor clergyman. He grew up in pietistic surroundings, which powerfully influenced him his life through, though he never became a Pietist. In his seventeenth year he entered the University of Halle, where he became the disciple, afterwards the assistant, and finally the literary executor of the orthodox rationalistic professor S. J. Baumgarten. He also wrote Latin poems. In 1749 he accepted the position of editor, with the title of professor, of the Coburg official Gazette. But in 1751 he was invited to the University of Altdorf as professor of philology and history, and in 1752 he became a professor of theology at Halle.
Алғашқы жұмыстар
Баумгартен 1757 жылы қайтыс болғаннан кейін, Семлер теология факультетінің меңгерушісі болды, ал оның жазбалары мен дәрістері қоздырған қарсылық оның профессор ретіндегі даңқын одан әрі арттырды. Оның танымалдылығы 1779 жылға дейін өз деңгейін сақтап тұрды. Сол жылы ол Вольфенбюттель фрагменттеріне (Reimarus-қа қараңыз) және К. Ф. Бахардтың иман білдіруіне (Beantwortung der Fragmente eines Ungenannten) жауап берді, бұл қадамды радикалды рационалистер оның өзінің рационалистік позициясынан бас тартқаны деп түсіндірді.
After the death of Baumgarten in 1757, Semler became head of the theological faculty, and the fierce opposition provoked by his writings and lectures only helped increase his fame as a professor. His popularity continued undiminished until 1779. In that year he produced a reply (Beantwortung der Fragmente eines Ungenannten) to the Wolfenbuttel Fragments (see Reimarus) and to K. F. Bahrdt's confession of faith, a step which was interpreted by the extreme rationalists as a revocation of his own rationalistic position.
Қазіргі заманғы түсінік
Тіпті Бахардтты қолдаған Пруссия үкіметі де оның жаңа, бірақ өте дәйекті ұстанымына наразылығын білдірді. Бірақ, Семлер Реймарус пен Бахардтың пікірлеріне қарсы шығуда өзіне қайшы болмаса да, оның танымалдылығы төмендеді және өмірінің соңында ол нағыз тарихи зерттеудің апологетикалық және консервативті маңызын баса көрсету қажеттігін сезінді. Пруссияның дін істері министрі Иоганн Кристоф фон Велльнердің 1788 жылғы 9 шілдеде шығарған, Лютерандық догматизмін міндетті етуді көздеген жарлығын қорғауы, оның күшінің әлсіреуінің және өз қағидаларына адал болмауының белгісі болуы мүмкін. Ол Магдебургтегі Галле қаласында шаршап, көңілі тоңды.
Even the Prussian government, which favoured Bahrdt, made known its displeasure at this new but quite consistent aspect of his position. But, though Semler was not inconsistent with himself in attacking the views of Reimarus and Bahrdt, his popularity began to decline, and towards the end of his life he felt a need to emphasize the apologetic and conservative value of true historical inquiry. His defence of the notorious edict of July 9, 1788, issued by the Prussian minister for ecclesiastical affairs, Johann Christoph von Wöllner, the object of which was to enforce Lutheran orthodoxy, might be cited as a sign of the decline of his powers and of an unfaithfulness to his principles. He died at Halle, Magdeburg, exhausted and disappointed.
Жіктеу
Кейде "неміс рационализмінің әкесі" деп аталатын Семлер теология мен адам санасы тарихында маңызды рөл атқарады. Ол философиялық ойшыл немесе теолог емес еді, бірақ ол бұрын-соңды көрілмеген энергия мен табандылықпен, дұрыс дамытылған және қолданылған жағдайда зор маңызға ие болған кейбір ерекшеліктерді қатты талап етті, мысалы, дін мен теология арасындағы, жеке сенімдер мен қоғамдық тарихи догмалар арасындағы, сондай-ақ тарихи діннің жергілікті және уақытша элементтері мен мәңгілік элементтері арасындағы айырмашылық. Оның ең маңызды еңбегі – сыншылық еңбегі болды. Ол Ескі және Жаңа Ұсымның тең құндылығын, Киелі кітаптың барлық бөліктерінің біркелкілігін, дәстүрлі Киелі жазбалар канонының құдайлық билігін, Ескі және Жаңа Ұсым мәтіндерінің шабыттанғанын және дұрыс екенін жоққа шығарған алғашқы адам болды, сондай-ақ жалпы алғанда, аянды Киелі кітаппен теңестіруді жоққа шығарды. Британдық деист Томас Морган бұл идеяны біраз көтергенімен, Семлер алғашқы шіркеудегі яһудилік және яһудилікке қарсы топтардың арасындағы қақтығысты ескеріп, оны сындық мақсаттарда пайдаланған бірінші адам болды. Ол Ізгі хабарлардың, хаттардың, Елшілердің істері мен Апокалипсис кітабының шығу тегін анықтау жолында жетекші болды. Ол Еврейлерге арналған хаттың тікелей Пауылдан шыққанына қатысты бұрынғы күмәндерді қайта жаңғыртты, Петірдің бірінші хаттың авторы екенін күмәндандырды және екінші хатты 2-ші ғасырдың соңына жатқызды. Ол Апокалипсис кітабын каноннан мүлдем шығарып тастауды қалады. Мәтіндік сын саласында Семлер Ричард Симон мен Иоганн Альбрехт Бенгель қолданған қолжазбаларды топтарға бөлу принципін одан әрі дамытты. Шіркеу тарихында Семлер көптеген кезеңдерде және түрлі салаларда пионерлік жұмыс істеді. Фридрих Толук оны "иман туралы ілімдер тарихының әкесі" деп атады, ал Фердинанд Кристиан Баур оны "сол тарихты нағыз сындық тұрғыдан қараған алғашқы адам" деп сипаттады. Сонымен қатар, барлығы оның тек пионер болғанын мойындайды. Оның шіркеу туралы түсінігі Фридрих Шлейермахердің түсінігінен өзгеше болды.
The importance of Semler, sometimes called "the father of German rationalism", in the history of theology and the human mind is that of a critic of biblical and ecclesiastical documents and of the history of dogmas. He was not a philosophical thinker or theologian, though he insisted, with an energy and persistency before unknown, on certain distinctions of great importance when properly worked out and applied, e. g. the distinction between religion and theology, that between private personal beliefs and public historical creeds, and that between the local and temporal and the permanent elements of historical religion. His great work was that of the critic. He was the first to reject the equal value of the Old and New Testaments, the uniform authority of all parts of the Bible, the divine authority of the traditional canon of Scripture, the inspiration and supposed correctness of the text of the Old and New Testaments, and, generally, the identification of revelation with Scripture. Though to some extent anticipated by the British deist, Thomas Morgan, Semler was the first to take due note of and use for critical purposes the opposition between the Judaic and anti Judaic parties of the early church. He led the way in the task of discovering the origin of the Gospels, the Epistles, the Acts of the Apostles, and the Apocalypse. He revived previous doubts as to the direct Pauline origin of the Epistle to the Hebrews, called in question Peter's authorship of the first epistle, and referred the second epistle to the end of the 2nd century. He wished to remove the Apocalypse altogether from the canon. In textual criticism Semler pursued further the principle of classifying manuscripts in families, adopted by Richard Simon and Johann Albrecht Bengel. In church history Semler did the work of a pioneer in many periods and in several departments. Friedrich Tholuck pronounced him "the father of the history of doctrines," and Ferdinand Christian Baur "the first to deal with that history from the true critical standpoint." At the same time, it is admitted by all that he was nowhere more than a pioneer. His concept of church has been contrasted with Friedrich Schleiermacher's.