Кіріспе

Карл Иммануил Ницш (21 қыркүйек 1787, Борна – 21 тамыз 1868, Берлин) – неміс лютеран шіркеуінің басшысы. Ол теолог Фридрих Август Ницштің әкесі болды.

Өмірбаян

Ол Лейпцигке жақын, Саксонияның Борна деген шағын қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Карл Людвиг Ницш сол кезде Борнада пастор және инспектор болды, кейіннен (1790) Виттенбергте профессор, ал (1817) уағыздаушылар семинариясының директоры болды. 1803 жылы оны Шулпфортаға оқуға жіберді, содан кейін 1806 жылы Виттенберг университетіне түсті. 1809 жылы ол университетті бітіріп, 1810 жылы университетте жеке оқытушы болды. 1811 жылы Шлоскирхеде диакон қызметін атқарып, 1813 жылы қала бомбалау мен қоршауға ұшырағанда ерекше күш-қуат пен ынта көрсетті. 1815 жылы университет жабылып, Виттенбергте қайта құрылған уағыздаушылар семинариясында оқытушы болып тағайындалды. 1820-1822 жылдары Кембергте суперинтендант болды, ал 1822 жылы Бонн университетінде жүйелі және практикалық теология профессоры болып тағайындалды. Ол 1847 жылы Берлинде Филип Мархейнеке орнына шақырылғанға дейін мұнда қызмет етті; кейіннен ол университет уағыздаушысы, университет ректоры, Санкт-Николай шіркеуінің провосты (1854 жылы) және шіркеудің жоғарғы кеңесінің мүшесі болды. Осы қызметінде ол Евангелиелік Одақтың ең дарынды және белсенді жақтаушыларының бірі болды. Ол Фридрих Шлейермахер мектебінің Vermittelungstheologie-ін ұстанып, таратушысы болды.

Жарияланған еңбектер

Ницштің негізгі еңбектері: System der christlichen Lehre (1829; 6-шы басылым, 1851; ағылшын тіліне аудармасы: System of Christian doctrine 1849), Praktische Theologie (1847–1860; 2-ші басылым, 1863–1868), Akademische Vorträge über christliche Glaubenslehre (1858) және бірнеше уағыз сериясы. Отто Пфлайдердің сөзіне сәйкес, (Теологияның дамуы, 123-бет): «Ол Шлейермахердің дін – доктрина емес, тіршілік, тікелей сана, сезім деген негізгі ойын бастау тұсы ретінде алды. Сонымен қатар, ол діни сезімді Шлейермахерден де жақын байланысқа келтіруге, біліммен және жігермен байланыстыруға тырысты; ол діннің моральмен қажетті және түбегейлі байланысын мойындауға ерекше мән берді, сондықтан догматика мен этиканы өз еңбегінде – System der christlichen Lehre – бірге қарастырды». Оның Иоганн Адам Мёльердің (1796–1838) Symbolik еңбегіне жауабы – Protestantische Beantwortung, алғаш рет ол негізін қалаушыларының бірі болған Studien und Kritiken журналында жарияланды.