Кіріспе

Эдуард Гийом Эуген Рюсс (Eduard Wilhelm Eugen Reuss; 18 шілде 1804 – 15 сәуір 1891) – Эльзас аймағынан шыққан протестант дін танушысы.

Өмір

Ол Страсбургте дүниеге келді, онда филологияны оқыды (1819–1822). Кейін Иоганн Готфрид Эйххорнның басшылығымен Геттингенде теологияны, Вильгельм Гесениустің басшылығымен Галледе шығыс тілдерін, ал 1827–1828 жылдары Сильвестр де Сасидің басшылығымен Парижде білім алды. 1828 жылы Страсбургте жеке оқытушы болып жұмыс істеді. 1829 жылдан 1834 жылға дейін Страсбургтегі теологиялық мектепте Киелі кітапты сынап-тексеру және шығыс тілдерін оқытты; содан кейін ассистент болып, 1836 жылы осы университетте теология профессоры болды. 1864 жылы сол мекемеде Ескі өсиеттің профессоры атанды. 1846 жылдың мамыр айында Реус Deutsche Morgenländische Gesellschaft-тің толық мүшесі болып тағайындалды. Реус француздық емес, неміс идеяларына жақын болды, Эльзас Германияға қосылғаннан кейін Страсбургте қалды және 1888 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін профессорлық қызметін сақтап қалды. Ол сол қалада қайтыс болды. Реус Эльзас және Лотарингия Аугсбург конфессиясының лютерандық протестант шіркеуіндегі либералдық бағытты ұстанды. Оның сыншылдық көзқарасы К. Х. Граф пен Юлиус Веллхаузеннің пікірлерімен сабақтас болды: ол белгілі бір жағынан олардың алда барушысы болды және бір кезде Графтың ұстазы болған. Жаңа қозғалыстың бастамашысы болғанымен, зерттеулерінің нәтижелерін жариялауға тартынды. Оның ұлы Эрнст Рудольф (1841–1924) 1873 жылы Страсбургтегі қалалық кітапхана директоры болып тағайындалды.

Шығармалары

Оның алғашқы еңбектері: De libris veteris Testamenti apocryphis plebi non negandis (1829), Ideen zur Einleitung in das Evangelium Johannis (1840) және Die Johanneische Theologie (1847) болды. 1852 жылы ол өзінің "Histoire de la théologie chrétienne au siècle apostolique" атты еңбегін жариялады, оған 1863 жылы "L'Histoire du canon des saintes écritures dans l'église chrétienne" атты еңбегі ілесіп шықты. 1874 жылы ол Киелі кітаптың "La Bible, nouvelle traduction avec commentaire" атты жаңа аудармасын басып шығара бастады. Реустың ертедегі еңбектерінің тақырыбы Жаңа Келісімге сын көзбен қарау және оны түсіндіру болды. 1842 жылы ол неміс тілінде Жаңа Келісім кітаптарының тарихын – "Geschichte der heiligen Schriften N. Test." – жариялады. Өзінің либералды көзқарастарына қарамастан, ол Тюбинген мектебінің пікірлеріне қарсы болды. Кейін ол еврей тілін білу арқасында Ескі Келісімді сынап зерттеуге көшті. 1881 жылы ол неміс тілінде "Geschichte der heiligen Schriften A. Test." атты еңбегін жариялады, онда Израильдің ең ерте заманнан Титтің Иерусалимді басып алуына дейінгі тарихы баяндалған. Көп жылдар бойы Реус А. Х. Куницпен бірге "Beiträge zu den theologischen Wissenschaften" журналын редакциялады. А. Х. Куниц және Дж. В. Бауммен (1809–1878) бірге, ал олардың қайтысынан кейін жалғыз өзі Кальвиннің еңбектерінің монументалды жинағын (38 том, 1863 ж. және одан кейін) редакциялады. Оның Ескі Келісімнің сындық басылымы оның өлімінен бір жыл кейін жарық көрді.