Кіріспе
Шаңғы, сноуборд және басқа қысқы спорт түрлеріне арналған курорт.
Шаңғы курорты – шаңғы, сноуборд және басқа қысқы спорт түрлеріне арналған курорт. Еуропада шаңғы курорттарының көпшілігі шаңғы аймағында немесе оған жақын орналасқан қалалар мен ауылдар болып табылады – шаңғы жолдары мен шаңғы көтергіш жүйесі бар таулы аймақ. Солтүстік Америкада шаңғы аймақтары көбінесе қалалардан алыс орналасқан, сондықтан шаңғы курорттары әдетте мақсатты курорттар болып табылады, көбінесе арнайы салынған және дербес, мұнда шаңғы басты әрекет болып табылады.
Құрылыстар мен жайлылықтар
Шаңғы тауларында шаңғы тебуге арналған белгіленген жолдар болады, олар трасса, жол немесе бауырсақ деп аталады. Шаңғы тауларында әдетте шаңғышыларды жылдам түрде таудың басына жеткізу және әртүрлі жолдарды байланыстыру үшін бір немесе бірнеше креслолық көтергіштер болады. Қысқа беткейлерде (әдетте жаңадан бастаушыларға арналған төбелер немесе қоянның беткейлері) арқанмен тартатын көтергіштерді де пайдалануға болады. Ірі шаңғы тауларында шаңғы тауының ішінде ұзақ қашықтыққа тасымалдау үшін гондолалық көтергіштер немесе әуе трамвайлары қолданылуы мүмкін. Курорттар лифтілердің, жолдардың, қызметтердің және шаңғы тауының шекарасын көрсететін жол картасын жариялайды, сондай-ақ шаңғы маусымында ашық жолдар, жұмыс істеп тұрған лифтілер және ауа райы жағдайы туралы күнделікті қар жағдайлары туралы хабарлама жасайды. Шаңғы тауларында әдетте кемінде бірінші медициналық жәрдем көрсету пункті болады, сондай-ақ жарақат алған шаңғышыларды құтқару үшін шаңғы патрулі қызметі болады. Шаңғы патрулі әдетте ережелерді сақтауды, қауіпті жерлерді белгілеуді, қажет болған жағдайда жеке жолдарды немесе аймақтарды жабуды және қауіпті адамдарды аумақтан шығаруды (алыстатуды) қамтамасыз етеді. Шаңғы тауының негізгі базасына билет кассасы, шаңғы үйі, шаңғы мектебі, жабдықтарды жалға алу/жөндеу шеберханасы, мейрамхана/бар, сауда орындары, шаттл автобусының аялдамасы және тұрақ кіреді. Кейбір шаңғы курорттары шаңғы тебуге тікелей қол жеткізетін жатақтарды ұсынады, бұл қонақтарға есікке дейін шаңғымен келуге мүмкіндік береді. Шаңғы курорттарында көбінесе қар мотоциклімен жүру, сырғанау, атпен тартқызылатын сырғанау, иттермен тартқызылатын сырғанау, мұз айдынында сырғанау, жабық немесе ашық бассейнде жүзу және джакузи, ойын бөлмелері және жергілікті ойын-сауықтар сияқты клубтар, кинотеатрлар, театрлар және кабарелер сияқты басқа да іс-шаралар ұйымдастырылады. Après ski (француз тілінен – шаңғыдан кейін) – шаңғы курорттарында өтетін ойын-сауық, түнгі өмір немесе әлеуметтік шаралар. Бұл курортқа келгендердің көңілін көтеріп, шаңғы тебу мен сноубордпен ғана емес, басқа да қызықты іс-шаралармен айналысуға мүмкіндік береді. Бұл мәдениет Альп тауларында пайда болды, онда ол ең танымал және шаңғышылар көбінесе күннің соңғы басымында барлық шаңғы киімдерін киіп, барларда тоқтайды. "Ski" сөзі ескі норвегиялық skíð сөзінен норвегиялық тілі арқылы келгенімен, француз тілін таңдау француз Альптерінде осындай іс-шаралардың ерте танымал болуымен байланысты болуы мүмкін, олар одан кейін байланысты болды.
Қоршаған ортаға әсері
Шаңғы индустриясының пайда болуынан бері курорттарды дамыту процесі қадам басып дамыды. Шаңғы индустриясының экономикалық маңызы артқан сайын, курорттарды дамытудың экологиялық әсері табиғи экожүйеге, оның ішінде тау көлдерінің, өзендердің су деңгейіне және жануарлар дүниесіне экологиялық салмақ салған. Конкреттен жасалған ғимараттар, шаңғы көтергіштері, гондолалар, кіру жолдары, тұрақтар және теміржолдар сияқты жайлылықтар мен инфрақұрылымдар таулы аймақтардың қалалануына себепкер болды.
Курорттық дамудың негізгі (тікелей) әсері
Соңғы жылдары қар көлемінің азаюына байланысты қар жасайтын машиналардың қолданысы артты. Сапалы қар алу үшін, қар жасау процесінде суға шаң немесе бактериялар қосылып, жақсырақ қар кристалдары түзіледі. Жасанды қар жасау тек қымбат ғана емес, сонымен қатар көп мөлшерде суды қажет етеді, кейде қар жасау үшін жасанды көлдер құру қажет болады. Қар жасайтын машиналар судың үлкен көлемін табиғи емес түрде жерге таратып, көктемнің соңына дейін топырақ өсімдіктерін қатырып, өсуіне кедергі келтіреді және шаңғы жолдарын ашық қалдырады. Су артық болған жағдайда, жер көшкіні мен қар көшкінінің қаупі күрт артады.
Курорттық дамудың екінші (түсініксіз) әсері
Мейманханалар, пәтерлер және қосалқы тұрғын үйлерге қажетті кеңістік жолдар мен ғимараттардың алып жатқан аумағын арттырды. Көптеген адамдар арнайы су, кәріз және электр жүйелерін қажет етеді, сондықтан көп көлемде құрылыс жұмыстары қажет болады. Шаңғы курорттарындағы эрозияға қол жеткізу жолдары мен тұзды өңдеу жауапты. Кейбір жағдайларда, халықтың сұранысын қанағаттандыру үшін табиғи көлдерден су алу немесе су қоймаларын салу қажет. Таулы аймақтардың қалалануы су өткізбейтін беттердің аумағын арттырды және судың табиғи түрде топыраққа сіңуіне кедеріл келтіреді, нәтижесінде жер асты суларының деңгейі бұзылып, қажетсіз жерлерде эрозия тудыруы мүмкін. Соңында, шаңғы көтергіштерін орнату кезінде олардың жұмыс жолы пішілдіріліп, кептірілуі керек, сондай-ақ тіректерге үлкен бетон блоктары орнатылуы тиіс.