Кіріспе

Жасөспірімдер мен ересектердің аяқ аймақтарындағы шаштар Аяқ шашы – адамдардың аяқтарында өсетін, көбінесе жасөспірім шақ кезінде пайда болатын шаштар. Эстетикалық себептермен және кейбір спорт түрлері үшін адамдар аяқтарындағы шашты қырқу, балауыз жағу, эпиляция жасау немесе шаш жою кремдерін қолданады: аяқтарды қырқу туралы қараңыз. Қазіргі кезде әлемдегі ең ұзын аяқ шашы бойынша Гиннес рекордтары Аризона штатының Тусон қаласының тұрғыны Джейсон Алленге тиесілі, оның шашы 22,46 см (8,84 дюйм) ұзындықты құрайды.

Өсу

Аяқ түгінің нақты процесі терінің астында немесе эпидермисте жүзеге асады. Шаш түбіршіктеріндегі жасушалар бөлініп, көбейеді. Түбіршік толып қалғанда, ол ескі жасушаларды сыртқа итеріп шығарады, осылайша аяқ түгі пайда болады. Ескі жасушалар қатаңданып, түбіршіктен шыққаннан кейін шаш өзегін құрайды. Шаш өзегі көбінесе өлі тіндер мен кератин деп аталатын белоктан тұрады. Шаш өсуі түбіршіктің "өсу" фазасында жүреді, ал содан кейін "демалыс" фазасында өлі клубты шаш ретінде сақталады. Ескі клубты шаш келесі "өсу" фазасында түсіп қалуы мүмкін.

Ерлер мен әйелдер арасындағы айырмашылық

Ер адамдардың денесінде әдетте әйелдерге қарағанда көбірек түк болады, себебі андрогендердің деңгейі жоғары. Адам денесінде үш түрлі түк кездеседі. Дене түктері, немесе андрогендік түк – жасөспірім шақта және одан кейін адам денесінде дамитын қалың түк. Ол бас шашынан және көзға ұқсамайтын, жұқа әрі ашық түсті балауыз түктен ерекшеленеді. Андрогендік түктің өсуі андрогендердің деңгейімен және дермалық папиллярлардағы андроген рецепторларының тығыздығымен байланысты. Шаш түбіршегі жасушаларының көбеюі үшін екеуі де белгілі бір шегіне жетуі керек.

Шаштың өсуіне әсер ететін ақуыз

Фибробласттық өсу факторы 5 (FGF5) – секрецияланатын сигналдық ақуыз. Бұл ақуыздың экспрессиясы ғалымдар тәжірибе жүргізген егешқұйрықтардың шаш түбірлерінде анықталды. Шаш түбірлері шаштың өсу циклының бір фазасында сыртқы қабықшаға орналасқан. Мұндай тәжірибелер FGF5 ақуызы шаштың ұзаруына қатысты тежегіш ретінде жұмыс істейді деген қорытындыға келді. Маусымдық өзгерістер де шаш өсуіне әсер етеді. Мысалы, бір тәжірибеде ерлердің және олардың сақалдарының шашы қаңтар және ақпан айларында ең жай өседі, ал наурыз бен шілде айларында өсу қарқыны артады деп көрсетілді.