Саас-Фе – Швейцарияның әсем тау курорты. Альпідегі ең биік шыңдармен қоршалған, жыл бойы шаңғы тебуге және тау шаруашылығына қолайлы. «Альпінің інжуі» аталған жер!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саас-Фе – Саастальдағы немесе Саас аңғарындағы бас ауыл және Швейцарияның Вале кантонындағы Висп округінің муниципалитеті. Ауыл 1800 метр (5900 фут) биіктіктегі тау үстіртінде орналасқан, айналасында 4000 метрден (13123 фут) жоғары 13 шың бар. Бұл Альп тауларындағы ең көп шоғырланған шыңдардың бірі, сондықтан ауылға «Альптардың Жемісі» деген лақап ат қойылған. Бұл жақсы сақталған швейцариялық ағаш сәулетімен және көлік құралдарына тыйым салынған қала орталығымен ерекшеленетін классикалық шаңғы курорты. Ауылдың жанындағы елді мекендер: Саас Алмагелл, Саас Грунд және Саас Бален.
Saas Fee is the main village in the Saastal, or the Saas Valley, and is a municipality in the district of Visp in the canton of Valais in Switzerland. The village is situated on a high mountain plateau at 1,800 meters (5,900 feet), surrounded by a total of 13 peaks above 4,000 meters (13,123 feet) which is the highest concentration in the Alps, giving the village the nickname the Pearl of the Alps. It is a classic ski resort characterised by well preserved Swiss wood architecture and a car free city centre. The villages in its neighbourhood are Saas Almagell, Saas Grund and Saas Balen.
Шолу
Дом және Аллалинхорн мұздықтарына жақын орналасқандықтан, жыл бойы қысқы спорт түрлерімен айналысуға мүмкіндік береді, ал Вайсмис, Надельхорн және Ленцспиц сияқты көршілес тау шыңдары жазғы маусымда танымал бағыттар болып табылады. Бұл қауымдастық Швейцария Альпындағы өте тартымды қысқы спорт орталығы болып есептеледі. Типикалық іс-шараларға шаңғы тебу, сноуборд, қармен жүру, каньонға өрмелеу және мұзға өрмелеу жатады. Саас-Фиде 22 лифт бар, оның ішінде 3 канат жолы, 1 фуникулер (Metro Alpin), 5 гондол (оның біреуі жаяу жүргіншілерге арналған), 2 креслолы лифт және қалғандары жер үсті лифттері (драглифт). Шаңғы жолының тік түсуі 1800 м (5906 фут), ең жоғары биіктігі 3600 м (11811 фут) және (жаңа бастағандар, орта деңгейдегі, тәжірибелі) шаңғышыларға арналған трассаларды қамтиды. Басқа іс-шараларға параглайдинг, дельтапланеринг және мүжік сырғанау кіреді. Саас-Фиге автомобильмен немесе автобуспен жетуге болады – Бриг пен Висптен күніне жарты сағат сайын почта автобустары қатынайды, бірақ қыс айларында ешқайсысы автобус терминалынан тыс қала ішінде қызмет көрсетпейді. Қалаға жеке көліктерге кіруге рұқсат жоқ (оларды қала сыртындағы арнайы тұрақтарда қалдыру керек); қонақ үйлер мен шаңғы алаңы арасындағы көшелерде тек кішкентай электрлік көліктер ғана жүреді. Көлік құралдарының көп бөлігін шығару туралы шешім 1951 жылы Саас Грундтан жол салынып жатқан кезде ауаның ластануын азайту мақсатында қабылданды. Курортта мәдени шаралар, спорттық жаттығулар және таудан тыс іс-шаралар көп, оның ішінде классикалық музыка, спорт және демалыс орталығы, мейрамханалар мен түнгі клубтар бар. Курортта әлемдегі ең терең жерде орналасқан фуникулер және шаңғы алаңына баратын әлемдегі ең биік айналмалы мейрамханасы бар. Саас-Фиенің туристік ұраны – "Die Perle der Alpen" ("Альптердің інжуы"), себебі ол 13 тау шыңымен қоршалған, бұл Альптегі ең көп көрсеткіш. Еуропалық аспирантура мектебінің кампусы Саас-Фиде орналасқан.
Its location close to the glaciers of the Dom and the Allalinhorn provides winter sport opportunities throughout the year, and neighbouring peaks such as the Weissmies, the Nadelhorn and the Lenzspitze are popular climbs in the summer season. The community is considered to be a very attractive winter sport destination in the Swiss Alps. Typical activities include skiing, snowboarding, snowshoe trekking, canyon climbing and ice climbing. Saas Fee offers 22 lifts, including 3 cable cars, 1 funicular railway (Metro Alpin), 5 gondolas (1 dedicated to walkers), 2 chairlifts, the remainder being surface lifts (draglifts). The ski run has a vertical drop of 1,800 m (5,906 ft), a top elevation of 3,600 m (11,811 ft) and covers ( beginner, intermediate, advanced). Other activities include paragliding, hang gliding, and tobogganing. Saas Fee can be reached by car or bus – postal buses run during much of the day half hourly from Brig and Visp, though none provides a service beyond the bus terminal through the length of the town during the winter. No cars are allowed to enter the city (they have to be parked in special car parks outside); only small electric vehicles operate on the streets between the hotels and ski area. The decision to exclude most motor vehicles was made by the village at the time of the construction of the road from Saas Grund in 1951 in order to eliminate air pollution. The resort offers many culture, sports, and off slope activities, including classical music, a sports and leisure complex, restaurants, and nightclubs. The resort features the highest underground funicular railway in the world up to the skiing area and the highest revolving restaurant in the world at The touristic slogan of Saas Fee is "Die Perle der Alpen" (The Pearl of the Alps) as it is surrounded by a total of 13 peaks above , the most in the Alps. The campus of the European Graduate School is located in Saas Fee.
Тарих
Саас-Фи 1304 жылы «vee» деп алғаш рет айтылған. Бұл муниципалитет бұрын француз тілінде «Fée» (fe) деп аталған, бірақ қазір бұл атау қолданылмайды.
Saas Fee is first mentioned in 1304 as vee. The municipality was formerly known by its French name Fée (fe); however, that name is no longer used.
Демография
Саас-Феде 2008 жылы тұрғындардың 28,5% шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (2000–2010 жылдары) халық саны 3,4% өсті. Бұл өсім көші-қонға байланысты 0,5%, ал туысқандық және өлім-жітімге байланысты 6,3% құрады. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) неміс тілінде сөйлейді (1 243 адам немесе 85,5%). Сөйленетін неміс диалектісі – Вальзер неміс тілі, ол стандартты неміс тілін білетіндерге толыққанды түсініксіз болуы мүмкін. Екінші ең көп таралған тіл – серб-хорват тілі (98 адам немесе 6,7%), ал үшінші – португал тілі (47 адам немесе 3,2%). 16 адам француз тілінде, 12 адам итальян тілінде және 2 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 625 жеке тұрғын үй болды, орташа алғанда, әр үй шамамен 2,2 адамға толы болды. 2009 жылы 1000 тұрғынға шаққанда 12,2 жаңа тұрғын үй салынды.
Saas Fee has a population of as of 2008, 28.5% of the population are resident foreign nationals. Over the last 10 years (2000–2010) the population has changed at a rate of 3.4%. It has changed at a rate of 0.5% due to migration and at a rate of 6.3% due to births and deaths. Most of the population (as of 2000) speaks German (1,243 or 85.5%) as their first language. The German dialect spoken is called Walser German and is partly unintelligible to speakers of Standard German. Serbo Croatian is the second most common (98 or 6.7%) and Portuguese is the third (47 or 3.2%). There are 16 people who speak French, 12 people who speak Italian and 2 people who speak Romansh. as of 2000, there were 625 private households in the municipality, and an average of 2.2 persons per household. as of 2009, the construction rate of new housing units was 12.2 new units per 1000 residents.
Саясат
2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия – CVP, ол дауыс берудің 64,08%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар – FDP (23,78%), SVP (7,06%) және SP (3,2%). Федералды сайлауда барлығы 678 дауыс берілді, сайлауға қатысу 67,1% құрады. 2009 жылғы Conseil d'État/Staatsrat сайлауында барлығы 703 дауыс берілді, оның 26-сы немесе шамамен 3,7%-ы жарамсыз деп танылды. Сайлауға қатысу 69,5% болды, бұл кантонның 54,67%-дық орташа көрсеткішінен әлдеқайда жоғары. 2007 жылғы Швейцария Мемлекеттік кеңесі сайлауында барлығы 666 дауыс берілді, оның ішінде 30-ы немесе шамамен 4,5%-ы жарамсыз деп есептелді. Сайлауға қатысу 66,3% құрады, бұл кантонның 59,88%-дық орташа көрсеткішінен әлдеқайда жоғары.
In the 2007 federal election the most popular party was the CVP which received 64.08% of the vote. The next three most popular parties were the FDP (23.78%), the SVP (7.06%) and the SP (3.2%). In the federal election, a total of 678 votes were cast, and the voter turnout was 67.1%. In the 2009 Conseil d'État/Staatsrat election a total of 703 votes were cast, of which 26 or about 3.7% were invalid. The voter participation was 69.5%, which is much more than the cantonal average of 54.67%. In the 2007 Swiss Council of States election a total of 666 votes were cast, of which 30 or about 4.5% were invalid. The voter participation was 66.3%, which is much more than the cantonal average of 59.88%.
Экономика
2010 жылы Саас-Феде жұмыссыздық деңгейі 3,3%-ды құрады. 2008 жылы негізгі экономикалық секторда 5 адам жұмыс істеді және осы секторда 2 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 131 адам жұмыс істеді және осы секторда 19 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 1 169 адам жұмыс істейді, 182 кәсіпорын осы секторда жұмыс істейді. 2000 жылы 227 жұмысшы муниципалитетке жұмыс істеу үшін келді, ал 65 жұмысшы муниципалитеттен жұмыс істеу үшін кетті. Муниципалитет жұмысшы күшінің таза импортерi болып табылады, әрбір кеткен жұмысшыға шаққанда 3,5 жұмысшы муниципалитетке келеді. Жұмыс істейтін халықтың 6,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 4,3%-ы жеке көлікпен барады. Сол оқу жылында 2 балабақша тобы (KG1 немесе KG2) және 32 балабақша оқушысы болды. Кантонның мектеп жүйесі студенттерден алты жылдық бастауыш мектеп білімін алуды талап етеді. Саас-Феде барлығы 8 сынып және бастауыш мектепте 137 оқушы болды. Орта мектеп бағдарламасы үш жылдық міндетті бастауыш курстардан (бағдарлау сыныптарынан) және содан кейін үштен бес жылға дейінгі қосымша, жоғары деңгейдегі білім беруден тұрады. Саас-Федегі барлық орта және жоғары мектеп оқушылары көршілес муниципалитеттегі мектепке қатысады. 2000 жылы Саас-Феден 73 студент муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды. Тауға көтерілетін канат жолы "Саас-Фе" деген жазумен белгіленген, бұл Саас-Федегі әдеттегі шрифтпен жазылған. Бұл көркемдік тәсіл сияқты, өйткені қазіргі заманғы үлгімен ауыстырылған канат жолы Саас-Фе мен Фелскиннің арасында жүреді, ал Фелскиннің биіктігі тұрғын үйлерге қарағанда едәуір жоғары. Саас-Фе Андре Жидтің "Қалс ақшалар" романының екінші бөлігіне, сондай-ақ Джеймс Бонд сериясының "Оның Ұлылық Сервисі" (1969) фильміндегі шаңғымен қуу сахналарының түсірілім орны болып табылады.
as of 2010, Saas Fee had an unemployment rate of 3.3%. as of 2008, there were 5 people employed in the primary economic sector and about 2 businesses involved in this sector. 131 people were employed in the secondary sector and there were 19 businesses in this sector. 1,169 people were employed in the tertiary sector, with 182 businesses in this sector. In 2000, there were 227 workers who commuted into the municipality and 65 workers who commuted away. The municipality is a net importer of workers, with about 3.5 workers entering the municipality for every one leaving. Of the working population, 6.8% used public transportation to get to work, and 4.3% used a private car. During that school year, there 2 kindergarten classes (KG1 or KG2) and 32 kindergarten students. The canton's school system requires students to attend six years of primary school. In Saas Fee, there were a total of 8 classes and 137 students in the primary school. The secondary school program consists of three lower, obligatory years of schooling (orientation classes), followed by three to five years of optional, advanced schools. All the lower and upper secondary students from Saas Fee attend their school in a neighboring municipality. as of 2000, there were 73 students from Saas Fee who attended schools outside the municipality. The cable car that they get into to go up the mountain is labelled with the name "Saas Fee" in the typical Saas Fee font. This appears to be an artistic device as the cable car, now replaced by a more modern version, runs between the edge of Saas Fee and Felskinn which is considerably above the normal height for residential buildings. Saas Fee is also the setting of the second part of André Gide's novel Les faux monnayeurs, as well as the setting of various ski chase sequences in the On Her Majesty's Secret Service film (1969) in the James Bond series.