Кіріспе

Британдық романшы Мэри, Леди Стюарт (туған аты Мэри Флоренс Элинор Рейнбоу; 17 қыркүйек 1916 – 9 мамыр 2014) – британдық романшы, романтикалық детектив жанрын дамытқан, қауіпті жағдайларда өздерін-өздері қорғай алатын, епті және ер жүрек қаһарман қыздарды сомдаған автор. Ол балаларға арналған кітаптар мен өлеңдер де жазған, бірақ оның ең танымал туындысы – тарихи роман мен фантастика шекарасындағы Мерлин сериясы болуы мүмкін.

Ерте өмір және білім

Мэри Флоренс Элинор Рейнбоу 1916 жылдың 17 қыркүйегінде Ұлыбританияның Англиясы, Дарем графтығының Сандерленд қаласында дүниеге келді. Ол жас кезінен ақылды бала болды және сегіз жасында Пенрит, Камбриядағы Эден-Холл пансиондық мектебіне оқуға түсті. Ол онда зорлық-зомбылыққа ұшырады және бұл оның бойына терең із қалдырды. Он жасында Йоркширдің Рипон қаласындағы Скеллфилд мектебіне оқуға стипендия жеңіп алды, онда спортта өте жақсы нәтижелер көрсетті. Оксфорд, Кембридж және Дарем университеттерінен оқуға шақырылған ол, Дарем университетін таңдады, себебі ол ең ірі стипендияны және ең аз сапар шығындарын ұсынды. 1938 жылы Дарем университетін ағылшын тілі мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді, келесі жылы ағылшын тілінен және өнерден бірінші дәрежелі оқытушы дипломын алды, ал 1941 жылы магистр дәрежесін қорғалды.

Академиялық оқыту

Стюарт Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әртүрлі қызметтер атқарды, оның ішінде бастауыш мектепте сабақ беру, қыздар интернатында орта буын оқушыларына оқыту және Дарем мектебінің жоғары сыныптарында жартылай уақыт жұмыс істеу. Дурхемде ол геологиядан дәріс оқитын жас шотланд Фредерик Стюартпен танысып, үйленді. Ол Мэри Стюарт деген атпен белгілі болды. 1956 жылы жұбайлар Эдинбургке көшіп барды. Мэри өзінің айтуынша, ол "туғаннан әңгімеші" еді және үш жасынан бастап әңгімелер жазып жүрген. Шотландияға көшкеннен кейін ол Hodder & Stoughton баспасына бір роман тапсырды. "Ханшайым, сіз сөйлейсіз бе?" романы дереу табысқа ие болды, одан кейін жылдар бойы көптеген сәтті туындылар жарық көрді. Ол 1950 жылдардың соңынан 1980 жылдарға дейін өзінің танымалдылығының шыңына жетті, осы кезеңде оның көптеген романдары басқа тілдерге аударылды. Оның ең танымал романдарының бірі – "Ай айналдырушылар", ол Уолт Диснейдің көркем фильміне де түсірілді. Стюарт – романтикалық және детективтік жанрларды үйлестіретін романтикалық саспенстің көрнекті жазушыларының бірі болды. Оның туындылары Виктория Холт және Филис Уитни сияқты басқа да танымал жазушылардың шығармаларынан жоғары саналады. Ол екі жанрды өте үйлесімді біріктіріп, екі адам арасындағы қарым-қатынасқа назар аудара отырып, толыққанды детективтік сюжетті сақтады, сондықтан құпияны шешу процесі кейіпкердің мінезін "ашып көрсетуге" көмектеседі, осылайша кейіпкерге ғашық болуға септігін тигізеді. 1960 жылдардың соңында жас оқырмандардың жаңа буыны Т. Х. Уайттың "Бір кездегі және болашақ король" (1958 жылы толыққанды жарық көрген) және "Сақиналардың иесі" (1956 жылы толыққанды жарық көрген) кітаптарына қызығушылықты қайта жақтандырды, нәтижесінде Артур және батырлық аңыздар көптеген оқырмандар арасында танымалдылыққа ие болды. Мэри Стюарт 1970 жылы жарық көрген "Кристалл үңгірі" романын жариялап, осы атмосфераға үлес қосты, ол кейіннен екі романмен толықтырылған "Мерлин трилогиясының" бірінші кітабы болды. Бұл кітаптар Стюартты 1970 және 1980 жылдары бірнеше рет бестселлерлер тізіміне енгізді.

Жеке өмір

Мэри Рейнбоу күйеуі Фредерик Стюартпен, жас шотланд геология оқытушысымен кездесіп, екеуі Дарем университетінде жұмыс істеп жүрген кезде үйленді. Олар 1945 жылдың қыркүйегінде әкесінің қолдауымен үйленді, бұрын VE Day мерекесінде өткен биде танысқан еді. 30 жасында бірнеше апта бойы дұрыс диагноз қойылмаған жатыр сыртындағы жүктілікке ұшырады, соның салдарынан бала сүйе алмады. 1956 жылы олар Эдинбургке көшіп барды, онда ол геология және минералогия профессоры болды, кейін Эдинбург университетінің геология факультетінің деканы қызметін атқарды. Жартылай зейнеткерлікке шыққаннан кейін Стюарт Эдинбургте де, Лох-Аве көлінің жанында да тұрды. Мэри күйеуімен бірге табиғатты өте жақсы көретін. Ол сондай-ақ қара-ақ түсті мысығы Ториді ұнататын, ол он сегіз жыл өмір сүрді. Мэри Стюарт 2014 жылдың 9 мамырында дүние салды. Оның өмірбаяны 2022 жылы Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігіне енгізілді.