Кіріспе

Рим консулы, магистер эквитум және заң шығарушы (б.з.д. 485 жылы қайтыс болды)

Спурий Кассиус Вецеллин немесе Вицеллин (б.з.д. 485 жылы қайтыс болды) ерте Рим Республикасының ең көрнекті тұлғаларының бірі болды. Ол үш рет консул болды және екі жеңіске ие болды. Ол алғашқы магистер эквитум және алғашқы аграрлық заңның авторы еді. Соңғы консулдығынан кейін ол патшалық билікке таласушылық жасады деген айып тағылып, патрицистер тарапынан өлім жазасына кесілді.

Өмірбаян

Оның тегі әртүрліше жазылған: Вецеллин, Вицеллин және Висцеллин. Соңғысы қате екені анықталды, сондықтан Vecellinus көбінесе қолданылады. Бұл есім басқаша белгілі болмағандықтан, Ливий есімдерінде айтқан Вецилий тауына сілтеме болуы мүмкін. Бір дерек бойынша, Кассиус қайтыс болғанда оның әкесі әлі тірі және денсау болған. Егер осылай болса, Кассиус б.з.б. 540 немесе 535 жылдан бұрын туған болуы қиын. Кассиус үш ұлын қалдырды, олардың есімдері сақталмаған. Алғашқы Кассийлер патрицийлер болған деп саналады, бірақ тарихқа енген рудың кейінгі мүшелерінің барлығы плебейлер болған. Тарихшы Нибур Кассиус ұлдарын патрицийлер өздерінің қатарынан қуған болуы мүмкін деп ұсынады, немесе олар немесе олардың ұрпақтары өз еріктерімен плебейлерге өткен болуы мүмкін, себебі патрицийлер олардың әкесінің қанын төккен.

Сот органдары

Кассийдің алғашқы консулдығы б.з.б. 502 жылы, Республиканың сегізінші жылында болды. Оның әріптесі Опитер Вергиний Трикост болды. Дионисий Кассиус Сабиндерге қарсы соғыс жүргізгенін, оларды Куреске жақын жерде жеңгенін (Сабиндер үшін зор шығынға ұшыраған) айтады. Сабиндер бейбітшілік сұрап, жерлерінің көп бөлігін беріп қойды. Римге оралғанда Кассиус өзінің алғашқы жеңісін тойлады, бұл Fasti Triumphales арқылы расталды. Ливий екі консулдың Аурунктерге қарсы соғысқа қатысып, Суэса Пометия қаласын басып алғанын мәлімдейді. Ол осы оқиғаларды б.з.б. 495 жылы баяндайды, бұл Дионисийдің айтқандарымен сәйкес келеді. Осылайша, Дионисий дұрыс мәліметтерді сақтаған болуы мүмкін. Келесі жылы Тит Ларций бірінші диктатор болып тағайындалды және ол Кассиусты магистер-эквитум етіп тағайындады. Бұл лауазымдардың құрылуына себеп – Сабиндермен де, Латиндермен де соғыс қаупі болды. Келіссөздер сәтсіз аяқталып, Сабиндерге қарсы соғыс жарияланды, бірақ екі тарап та қақтығысқа түсуге құштар болмағандықтан, ешқандай жаулық болған жоқ. 498 жылы Regillus көлінде Латиндермен шайқас болды. Римдіктердің жеңісінен кейін Кассиус сенатты Латин қалаларын қиратуға шақырды. Кассий б.з.б. 493 жылы Постум Коммий Аврункпен бірге екінші рет консул болды. Консулдар лауазымдарына Монс-Сакерге плебстің шығуы кезінде кірісті. Патрицийлер мен плебейлер арасындағы тартыс Республиканың алғашқы тарихында жиі кездесетін тақырып болды және соңында Кассиусқа өмірін қиюға себеп болды. Бұрынғы ұстанымынан өзгеше, Кассиус Рим атынан Латиндермен келісім жасады, осылайша жаңа Республикаға төнетін қауіптің бір көзін жойды. Бұл келісім "Foedus Cassianum" деп аталды, консулдың есімімен байланысты. Цицерон осы келісімнің көшірмесі оның заманында да сақталғанын айтты, ал оның шарттары Дионисиймен қысқаша баяндалды. Сол жылы Кассиус Церера, Бакх және Прозерпинаға арналған ғибадатхананы қадірледі. 486 жылы Кассиус үшінші рет Прокул Вергиний Трикост Рутилуспен бірге консул болды. Кассиус Вольскилер мен Герниктерге қарсы жорыққа шықты, бірақ олар бейбітшілік сұрады, Кассиус дипломатиялық шеберлігін тағы да көрсетіп, Герниктермен одақ құрды. Ливий Герниктер жерлерінің үштен екісін беруге келіскенін айтады, бірақ ықтимал түсіндірме – римдіктер, латиндер және герниктер өзара қарумен бағындырған жерлерін тең бөлісуге келісіп, әрқайсысы үштен бір бөлігін алған. Бұл келісім бұрын патшалар тұсында қолданылған келісімге ұқсас болды және жүз жылдан астам сақталды. Римге оралғанда Кассиус екінші жеңісін тойлады.

Сот және өлім жазасы

Герниктермен шарт жасасқаннан кейін Кассиус Римде алғашқы аграрлық заңды ұсынды, жерді плебтер мен латын одақтастары арасында бөлуді ұсынды. Кассиуспен бірге қызмет еткен Вергиний және патрицийлер бұл заңға күшті қарсылық көрсетті. Пікір талас пен келіспеушіліктер туды, содан кейін плебтер Кассиусқа қарсы бұрылып, оның патшалық билікке талпынуда деп күдіктенді. Дионисийдің сөзіне сенсек, ол Тарпеялық жартастан тасталып өлтірілген. Нибур болса, үш рет консул болып, екі рет жеңіске жеткен адамның әкесінің билігінде болуы мүмкін емес деседі. Б.з.б. 159 жылы цензорлар Кассиус үйі тұрған жерде орнатылған оның мүсінін балқытып жіберді. Кейбіреулер Кассиус ұлдарын да жазалауды талап еткен, бірақ Дионисийдің мәліметінше, сенат оларды аман қалдырды.

Хронологиялық белгісіздік

Е. Ж. Бикерман Кассиустың үшінші консулдығы б.з.д. 480 жылы болды деп ұсынған, бұл Саламис шайқасы болған жылмен бірдей. Алайда, бұл тұжырым Диодор Сицилийдің дәлдігіне байланысты, ол Кассиустың консулдығы Афинада Каллиадтың архонттығымен бір уақытта болғанын айтқан. Каллиад б.з.д. 480 жылы архонт болған. Геродот сол жылғы Олимпиада ойындарынан кейін Термопиль және Саламис шайқастарының шамалы уақыттан соң, және осы оқиғалардан бірнеше ай өткен соң болған мүмкіндігін растайды: "Көктем жақындаған кезде күн кенеттен аспандағы орнын қалдырып, жоғалып кетті", – делінген Ксеркс Сардиден Грекияға өтуге бірнеше апта немесе ай бұрын шыққан кезде. Бұл күн тұтылуы б.з.д. 478 жылдың 17 ақпанында болды, бұл маңызды хронологиялық дереккөз болып табылады.