Кіріспе

Неміс туылған актриса (1910–2014) британдық суретші-акварелист

Луиз Райнер (12 қаңтар 1910 – 30 желтоқсан 2014) – неміс туылған киноактриса. Райнер актерлік мансабын 16 жасында Германияда, Австрияның жетекші режиссері Макс Рейнхардтың жетекшілігімен бастады. Бірнеше жылдың ішінде ол Рейнхардтың Вена театры ансамблінің танымал Берлин сахналық актрисасына айналды. Оның актерлік шеберлігі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Австрия мен Германияда сахнада және кинода жылдар бойы жұмыс істегеннен кейін, оны Metro Goldwyn Mayer компаниясының талант іздеушілері тауып, 1935 жылы Голливудта үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Көптеген кинорежиссерлер оның сол кездегі MGM компаниясының басты әйел жұлдызы Грета Гарбоға ұқсайтынын болжады. Оның алғашқы американдық рөлі 1935 жылы «Escapade» фильмінде болды. Келесі жылы оған «Ұлы Зигфелд» музыкалық фильмінде қосалқы рөл берілді, онда ол шектеулі көріністерге қарамастан, эмоцияға толы ойынымен көрермендерді қатты әсер етті және «Ең үздік әйел актриса» сыйлығына ие болды. Кейіннен ол фильмдегі драматикалық телефондық сахнасы үшін «Венаның көз жасы» деп аталды. Келесі рөлі үшін продюсер Ирвинг Тальберг студияның келіспеушілігіне қарамастан, Перл Бактың Қытайдағы ауыр өмір туралы романы негізінде түсірілген «Жақсы жер» (1937) фильмінде кедей, қарапайым қытай шаруа әйелінің рөлін ойнай алатынына сенімді болды. Бұл рөл оның бұрынғы көңілді кейіптерінен мүлдем өзгеше болды, нәтижесінде ол тағы да «Ең үздік әйел актриса» сыйлығын жеңіп алды. Райнер, Джоди Фостер және Хилари Суонк – 30 жасқа дейін екі рет «Оскар» сыйлығын жеңіп алған жалғыз актрисалар. Алайда, ол кейіннен екі рет қатарынан «Оскар» жеңуден артық жаман нәрсе болмағанын айтты, себебі содан кейін көрермендердің үміті тым жоғары болып, оны орындау мүмкін болмайды. Бұған оның 37 жасында, өте құрмет тұтқан продюсері Ирвинг Тальбергтің күтпеген өлімі де себеп болды. Кейбір кинотарихшылар оны «Голливуд мифологиясындағы «Оскар» құрбаны болған ең ауыр жағдай» деп санайды.

Кейінгі өмірі мен мансабы

Еуропада Райнер медицина оқыды және ол кино актрисасы ретінде емес, «басқа студент ретінде» қабылдануды ұнатқанын айтты. Ол сахнаға оралып, 1939 жылғы 1 мамырда Манчестердегі Палас театрында Жак Девалдың «Күйеуді көр» пьесасында Франсуаза рөлінде алғаш рет өнер көрсетті; ол 23 мамырда Лондонның Шафтсбери театрында дебютінде де сол рөлді ойнады. Америкаға оралған соң, ол Джордж Бернард Шоудың «Сен-Жоан» пьесінде 1940 жылғы 10 наурызда Вашингтондағы Беласко театрында, неміс эмигрант режиссер Эрвин Пискатордың қоюымен ойнады. 1942 жылғы мамырда ол Нью-Йорк сахнасында алғаш рет Музыкалық қорап театрында Дж. М. Барридің «Асқыр қызға сүйіспеншілік» пьесінде Мисс Тинг рөлінде өнер көрсетті. Федерико Феллини оны 1960 жылы «Оскар» сыйлығын алған «La Dolce Vita» фильмінде Долорес рөліне шақырды, тіпті ол Римге сапар шекті, бірақ түсірілімге дейін жобадан бас тартты, бұл оның қаламаған секс-сценаға қарсылығына немесе өзінің диалогын бақылауға талап етуіне байланысты болды. Актер сэр Ян МакКеллен оның қонақтарының бірі болды. Сол айда ол Ұлттық кинотеатрда Британдық кино институтының оған арналған құрмет кешінде болды, онда ол «Жақсы жер» және «Ұлы вальс» фильмдері көрсетілімінен бұрын Ричард Стирлингпен сұхбаттасты. Ол сондай-ақ Ұлттық театр сахнасында сэр Кристофер Фрейлингпен сұхбаттасты. 2010 жылдың сәуірінде ол Голливудқа оралып, «Жақсы жер» фильмін TCM фестивалінде көрсетті, оған жүргізуші Роберт Осборнмен сұхбат қосылды. Райнердің Голливуд Даңқы аллеясындағы 6300 Голливуд бульвары мекенжайында жұлдызы бар. 2011 жылдың 5 қыркүйегінде 101 жастағы Райнер Берлиндегі «Жұлдыздар бульварында» жұлдызды қабылдауға барды. Оның жұлдызы 2011 жылы тағайындалған 21 жұлдыздың бірі болды және 2010 жылы тағайындалған 20 жұлдызға қосылды. Жұлдыз ерекше жағдай ретінде берілді және дау тудырды. 2010 жылы «Жұлдыздар бульвары» ашылғанда Райнер Германияның жалғыз «Оскар» сыйлығын алған актрисасы болғанына қарамастан ұмытылды. 2011 жылы ол бастапқыда жюри (Сента Бергер, Геро Гандерт, Уве Камманн, Дитер Косслик және Ханс Хельмут Принцлер) тарапынан қабылданбады, бірақ үміткер ретінде ұсынылған болатын. 2010 жылдың қазан айында музыкалық продюсер Пол Бейлей бастаған ұзақ науқан болды, ол Райнердің бульварда жоқ екенін байқады. Бейлей Германияда үгіт жүргізіп, актриса мен оның шығармаларын тану үшін науқанды қолдауға баспасөз бен саясаткерлерге үгіттеді. Бұл науқанға Яһудилердің Орталық кеңесі де қолдау көрсетті. 2011 жылдың тамызында «Жұлдыздар бульвары» ақыры мойын бұғып, Бейлей бастаған Facebook, электрондық пошта және хаттар науқаны Райнерге қосымша жұлдыз беру туралы шешім қабылдауда маңызды рөл атқарды.

Өлім

Рейнер 2014 жылғы 30 желтоқсанда Лондон қаласындағы үйінде 104 жасында пневмониядан қайтыс болды. Ол 105 жасқа толуына 13 күн жетпеді. Рейнер өмірінің соңғы жылдарын актриса Вивьен Ли бұрын тұрған 54 Eaton Square мекенжайындағы, Белгравия ауданындағы, Лондон қаласындағы пәтерде өткізді. Оның естелік заттары 2015 жылы аукционда сатылды. Аукцион нәтижесінде оның мұрагерлері 489 069 АҚШ долларына ие болды.

Актерлік стилі

Райнер ең белгілісі екі рет қатарынан «Оскар» сыйлығын жеңіп алғанымен, оны «тынысы жоқ, өмірден асқан актриса, шынымен оның жастық шағындағы Вена және неміс сахналарына көбірек сай» деп сынға түстіргендер де болды.

Теледидардағы рөлдері

Жыл Атауы Рөл жазбалары
1949Шевроле Теле ТеатрыЭпизод: "Трапеция"
1950–1953Люкс Видео ТеатрыКэролин / Миссис Пейдж2 эпизод
1950–1957BBC Sunday Night TheatreИнгра Арлберг / Нина2 эпизод
1951Шлиц Жұлдыздар ойын үйіКамердинер қызЭпизод: "Махаббат кешікті"
1951Фейт Болдуин Романс ТеатрыЭпизод: "Әйелдер кемеден тыс"
1954СұспенсЭпизод: "Азап"
1963Die kleinen FüchseБирди ХаббардТелефильм
1965Combat!Графиня Де РойЭпизод: "Ең жақсы сәт"
1984Махаббат кемесіЕгіз қарындастар Дороти Филдинг / Мэгги Коернер1 эпизод
1991БилеушіАннаТелефильм