Кіріспе

Бригг – Солтүстік Линкольнширдегі, Англиядағы сауда қаласы. 2001 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша халқы 5,076 адамды құрады, ал 2011 жылғы санақта 5,626 адамға жетті. Қала Анколм өзенінің және Солтүстік Линкольншир арқылы өтетін шығыс-батыс көлік бағыттарының тоғысқан жерінде орналасқан. Бұрынғы маңызды жергілікті орталық болғандықтан, қаланың толық атауы – Гланфорд Бригг, осы атпен айналасындағы аймақта да, жергілікті әкімшілік ауданда да қолданылады. Қаланың қалалық аймағына жақын орналасқан Скауби Брук шағын ауылы да кіреді.

Тарих

Қазіргі Бригг ауданы мыңдаған жылдар бойы Анколм өзенінің келіп-кету орны және өзенге қол жеткізу үшін пайдаланылып келген. Қаладан 900 жылға дейінгі тігілген және ойылған қайықтар табылды. Бронза дәуірінің соңында өзен жағасында дамба немесе кемежай тұрған, бірақ оның нақты мақсаты белгісіз. Англосаксон дәуірінде бұл аймақ Гланфорд деп аталды. Атаудың екінші бөлігі даусыз, ал бірінші бөлігінің шығу тегі белгісіз. Бұл сөз көне ағылшын тіліндегі “gleam” сөзінен туындаған болуы мүмкін, ол қуаныш немесе той-қуаныш дегенді білдіреді, сондықтан толық сөз “спорттық жарыстар өтетін өткел” деп түсіндіріледі. Үшінші мүмкіндік – бұл “тегіс өткел” дегенді білдіреді, бірақ оның этимологиясы нақтыланбаған. Гланфорд Бригг 1183 жылға дейін Анколм өзенінің өткелінде құрылды, алғашқы айқас сол жылға арналған құжаттарда тіркелген. Қаланың апталық базар мен жылдық жәрмеңкесі 1205 жылы Хью Невилге берілген патшалық жарлықта белгіленді, онда қаланың негізін қалаушының әкесі – қайын атасы Стивен де Камера деп көрсетілген. Жәрмеңке 25 шілдеде – Әулие Яков күнінде басталып, үш күнге созылды. 1235 жылы базар мен жәрмеңке құқықтары Хьюдың ұлы Эрнизге қайта расталды. Қала атауының екінші бөлігі осы кезеңде пайда болды, ол өзендегі бұрынғы өткелдің орнына салынған жаңа көпірден шыққан. Бригг атауының стандартты емес түрі көне норвег тіліндегі “bryggja” сөзінің ықпалынан туындады, ол әдетте кемежайды немесе құрылысты білдірсе де, бұл жерде көпірді көрсетеді. 1418 жылға қарай Линкольнширде “Glawemfordbrigge” деп жазылған жер аты кездеседі. Бригг бастапқыда төрт шіркеудің (Браутон, Кеттлби, Скауби және Врауби) жиылысқан жерінде орналасқан, бірақ ол негізінен соңғысында болды және ресми түрде сол ауылдың бір бөлігі саналды. 1190 жылдары Браутон иелігіндегі Адам Пейнел қалада кедейлерге арналған аурухана құрды. Орта ғасырларда бірнеше шағын шіркеулер болды, ал 1441 жылы Уильям Тирвит тағы бір аурухана мен шіркеу құрды. Протекторат кезінде парламент мүшесі болған жергілікті жер иесі сэр Джон Нелторп 1669 жылы қалада тегін мектеп ашу және оны ұстау үшін мүлкін сыйлады. 1699 жылы тағы төрт жергілікті азамат Бигби көшесінде шіркеу құрды, бұл 150 жылдық үзілістен кейін қалада діни ортаны қайта жаңғыртуға мүмкіндік берді. Ескі қалалық әкімшілік ғимараты (қазіргі Buttercross деп аталады) 1817 жылы салынды, ал 1857 жылы Wrawby Road-те бейдіктерді жерлеуге байланысты туындаған үлкен даулардан кейін зират ашылды. Бригг шіркеуінің шіркеуі 1872 жылы құрылды, оның сәулетшісі Уильям Адамс Николсон болды, ол Линкольндегі ұқсас ғимаратты да жобалады және 1701 жылға дейінгі қайырымдылық үйін алмастырды. Бриггтегі жұмыс үйі өз түрінің ең танымал және жақсы құжатталғандарының бірі, себебі Перси Грейнджер тұтқындардан дәстүрлі әндер жинағаннан кейін ұлттық қызығушылық туды. Кейіннен жұмыс үйіне жапсарлас емхана салынды, ол 1991 жылға дейін аурухана ретінде жұмыс істеді. Алайда, қаланың қалалық аймағының бір бөлігі Скауби Брукте орналасқан, ол Скауби және Браутон азаматтық шіркеулері арасында бөлінген. Аймақ сондай-ақ Солтүстік Линкольншир кеңесіндегі Ридж және Браутон мен Эпплби округтері арасында бөлінген. Бригг пен Скауби Брукты қамтитын бірлескен орган жоқ. Тарихи тұрғыдан қала Линкольншир графтығының бір бөлігі болды және бүгін де салтанатты графтықтың бір бөлігі болып табылады. Линкольншир ішінде қала көбінесе Линдсейдің Солтүстік Ат үстінде орналасқан Ярбороу аймағында болды. Қаладағы жергілікті басқару 1864 жылы жергілікті басқару кеңесін құрумен басталды, ол 1894 жылы қалалық округке ауыстырылды. 1974 жылы Хэмберсайд құрылған кезде қаланың қалалық округі оны қоршаған ауылдық округпен біріктіріліп, Гланфорд округі құрылды.

География

Бригг шамамен Лондонның тікелей солтүстігінде орналасқан. Ең жақын ірі қалалар – оңтүстікке қарай Линкольн, батысқа қарай Сканторп, шығысқа қарай Гримсби және солтүстікке қарай Халл. Жергілікті аймақ негізінен Хэмбер сағасының оңтүстік жағалауын құрайды. Қаланың өзі Линкольншир Волдс тауларының құмды тілшесінде орналасқан, ол Анхольме өзенінің аңғарына қарай созылады – бұл өзен Хэмбердің саласы болып табылады және тарихи тұрғыдан өзенді және оның су тасқыны жазығын кесіп өтуге ыңғайлы жағдай жасаған. Шығысқа қарай Волдс таулары көтеріліп, қаладан шамамен дейін жетеді, бірақ Кирмингтон аңғарында төмендеу өтеді. Батысқа қарай жер бірте-бірте Линкольнширдің шетіне қарай көтеріледі, шамамен биіктікке жетеді. Бұл төменгі таулар арасында Анхольме өзені оңтүстіктен солтүстікке қарай ағып өтеді, жазық, су тасқынына бейім жазықтығы арқылы, солтүстік және оңтүстік арасындағы биіктік айырмашылығы небары бірнеше метрді құрайды. Қала Анхольме өзенінің аллювиалды топырағында орналасқан, ал қаланың төңірегіндегі аймақ бұрын карр деп аталатын жартылай су басқан батпақ болған. 1630 жылдан 1820 жылға дейінгі кезеңде жүргізілген дренаж жүйесін жақсарту шаралары бүкіл аңғарды егістік жерге айналдырды. Дренаж арналарының ең ірісі – сонымен қатар Жаңа Анхольм өзені деп аталатын канал. Өзеннің бастапқы бағыты дренаж жұмыстарының салдарынан кейбір жерлерде жойылған, бірақ оның үзіліссіз сақталған бөлігі Ескі Анхольм өзені деп белгілі. Қаланың өзі көбінесе ескі өзеннің шығыс жағалауында орналасқан, ал батыс жағалауында шамалы бөлігі орналасқан. Батыс жағалаудың бір бөлігі Жаңа өзенмен бөлініп, арал тәрізді жер учаскесін құрайды, ол Island Carr деп аталады. Өзенге жақын орналасқандықтан, қала жиі ұсақ су тасқынына ұшырайды, ал су тасқыны жазығындағы құрылысқа қатысты алаңдаушылықтар жергілікті жоспарлаудағы маңызды мәселе болып табылады. Қаланың оңтүстік бөлігінен өтетін жалғыз маңызды су ағыны – Кэндли Бек. Бригг қаласында өзен жағасында бұрын кірпіш жасау үшін балшық өндірілген шамамен алты балшық тоғаны бар.

Қала көрінісі

Ескі қала базар алаңына және оған іргелес Бридж-стрит, Врауби-стрит және Бигби-стрит көшелеріне ортасталған. Қаланың саудасының көп бөлігі орналасқан базар алаңы мен Врауби көшесі 1990 жылдардың басында жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа айналдырылды. Қала орталығындағы көптеген ғимараттар 1700 жылдардың соңы мен 1800 жылдардың басында салынған және ескерткіштер тізіміне енгізілген, ал ескі қаланың барлық аумағы – Қорғау аймағы деп жарияланған. Базар алаңында Бөттеркросс және Ангел ерекше көзге түседі, Ангел – бұрынғы ат шаруашылығымен айналысатын мейрамхана, ол қазір Бригг қалалық кеңесі мен Солтүстік Линкольншир кеңесінің кеңселеріне орналасқан. Бигби көшесінде Эльвес отбасының бұрынғы сарайының қарамағысында тағы бір бұрынғы ат шаруашылығымен айналысатын мейрамхана – «Exchange» орналасқан. 1843 жылы салынған Сент-Джон Евангелист шіркеуі де Бигби көшесінде орналасқан. Оның сәулет стилі сол кезде танымал болған готикалық жаңғыру стиліне жатады, бірақ Певснер тасты қатарлап қалау алдында кірпіш пішінде ойып жасаудың ерекше екенін атап көрсетеді. Бұрын қаладағы тұрғын үйлердің көп бөлігі базар алаңынан солтүстікке қарай созылып, Врауби көшесінен басталатын тар аулаларда орналасқан. 1800 жылдардың соңында бұл аулалар санитариялық талаптарға жауап бермейтін шалғай аймақтар деп есептелді, бірақ тұрғын үйлер 1950 жылдарға дейін толығымен босатылмай және бұзылмай тұрды. Жақын жердегі диірменде дәстүрлі француз технологиясын қолдана отырып пісірілген қолөнер нандары, сондай-ақ жергілікті ірімшіктер, оның ішінде Линкольншир Почерінің ерекше дәмді сорттары да қолжетімді. Арал Карр және Атертон Уэй өнеркәсіптік аймақтарында жеңіл өнеркәсіп орналасқан. Қаланың оңтүстік-батысында Centrica компаниясына тиесілі 260 МВт газбен жұмыс істейтін электр станциясы орналасқан. Сонымен қатар, жанында 40 МВт қуаттылығы бар, шөппен жұмыс істейтін электр станциясының құрылысына келісім берілді. Көптеген тұрғындар жұмыс үшін жақын орналасқан Сканторп және Гримсби қалаларына қатынайды, бірақ қала жатақханалық қала ретінде сипатталмайды. Бұрынғы өнеркәсіптер негізінен ауыл шаруашылығымен байланысты болды, мысалы, Скауби Бруктегі қызылша қант зауыты, мал базары және Спрингс джем фабрикасы; соңғысы ұлттық деңгейде танымал бренд болған. 1800 жылдары қалада астық биржасы салынды, ал жергілікті астық бағасы ұлттық деңгейде жарияланды. Скауби Брукте Братлидің роликтермен ұн тартатын диірмені де орналасқан, ол 1940 жылдары бұзылды, бірақ 1830 жылдары диірмен иелері үшін салынған бірнеше ескі үйлер сақталған, бұрын «диірмен алаңы» деп аталған, қазір 83-91 Скауби жолында орналасқан. Қала өзінің тәуелсіздігінің көп бөлігінде Falcon Cycles фабрикасының үйі болды, компания 1900 жылдардың басында жақын орналасқан Бартон-апон-Хамберден Бригге көшіп келді. Басқа да шағын тәуелсіз кәсіпорындар бар, оның ішінде бірнеше есептеу орталықтары мен кеңсе тауарлары сататын дүкендер бар. Бұл кәсіпорындар көбінесе жеке үйлерден жұмыс істейді.

Мәдениет және қоғамдастық

Бриггтегі мәдениет көбінесе шағын масштабты және өздігінен ұйымдастырылатын, бірақ бірнеше ірі шаралар да бар. Қазіргі уақытта жыл сайын үш жалпы жәрмеңке өткізіледі: маусым айында Жазғы фестиваль, тамызда Жылқы жәрмеңкесі (төменде қараңыз) және қараша айының соңында Рождество жәрмеңкесі. Тағы да, наурыз айында Солтүстік Линкольншир музыка және драма фестивалі, мамыр айында сыра фестивалі және қыркүйек айының басында Бриггсток акустикалық музыка фестивалі ұйымдастырылады. Бригг Live Arts қалада екі жылда бір рет мәдени фестиваль мен өнер көрмесін өткізеді. Қаладағы қоғамдық мекемелер: екі денсаулық сақтау орталығы, кітапхана, мұражай орталығы, үш балалар ойын алаңы және Sure Start орталығы. Базарда сондай-ақ туристік ақпарат орталығы да бар.

Спорт және демалыс

Бригг қаласында «Бригг Таун» футбол клубы орналасқан, жергілікті тұрғындар оларды қара және ақ жолақты үй формасы үшін «Зебралар» деп атайды. Команда екі рет – 1996 және 2003 жылдары Англия футбол федерациясының кубогын жеңіп алды. 1868 жылы құрылған «Анколм» ескек клубы Манли Гарденде орналасқан. Олар жыл сайын қазан айында жылдық жарыс өткізеді, ол Шығыс Мидлендс және Солтүстік Англияның командаларын тартады. «Линксквад» жыл сайын қаланың ішінде және айналасында екі триатлон және бір квадротлон жарысын ұйымдастырады. «Ancholme Leisure Centre» ойын-сауық орталығы қаланың батысында, Скауби Бруктегі Скауби Роуд (A18) көшесінде орналасқан. Оның құрамына жүзу бассейндері, спорт залы, фитнес зал және скейтпарк кіреді. Вравби Роудтағы «Recreation Ground» демалыс алаңы түрлі далалық спорт түрлеріне арналған.

Жылқы жәрмеңкесі

Қалада жыл сайын тамыздың бірінші сенбісінде жылқы жәрмеңкесі өтеді. Бұл шараға қатысу үшін Англияның түкпір-түкпірінен көптеген рома және ирланд саяхатшылары келеді. Жәрмеңке ат сатып алу мен сатуға мүмкіндік береді, сонымен қатар қауымдық байланыс орнатуға маңызды орын. Бірнеше онжылдық бойы жергілікті еріктілер ресми жәрмеңкені ұйымдастырып, оны туристік шара ретінде насихаттады, бірақ соңғы жылдары ұйымдастырылмаған және ресми емес күйінде қалды. Жәрмеңке Англиядағы екінші ірі жылқы жәрмеңкесі деп есептеледі, Appleby Horse Fair жәрмеңкесінен кейін. Бұл орта ғасырлық жәрмеңкелердің жалғасы, ол кем дегенде 1205 жылдан бері бар, яғни қазір 800 жылдан астам уақытты қамтиды. Күннің өзгеруі – 25 шілдеден тамыздың басына – 1752 жылы григориан күнтізбесі қабылданғанда жіберілген он бір күннің салдары. Жәрмеңке сондай-ақ танымал халық әні «Brigg Fair» жөнінде айтылады, төменде қараңыз.

Халық әндері

Бригг – ағылшын халық әндерінің көптеген алғашқы жазбаларының бастауы болып табылады, олар кейіннен басқа композиторларға шабыт сыйлады. 1905-06 жылдары Герваз Элвестің ұйымдастырған сайыстарда Джозеф Тейлор және Джордж Гулдторп сияқты аймақтан келген бірнеше халық әншілері Перси Грейнгер композиторына «Бригг Фэйр» және «Лиссабон» сияқты әндерді орындады. Ол сондай-ақ жақын орналасқан Редборн ауылынан «Хоркстоу Грейндж» әнін жинады. Осы әндер Грейнгердің «Линкольншир гүл шоғы» туындысына, ал кейіннен Фредерик Делиустың «Бригг Фэйр» шығармасына әсер етті.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC Yorkshire және Lincolnshire, сондай-ақ ITV Yorkshire ұсынады. Телевизиялық сигналдар Белмонт теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Humberside (95.9 FM), Viking FM (96.9 FM), Greatest Hits Radio Lincolnshire (97.6 FM) және Сканторп қаласындағы студиясынан хабар тарататын, қауымдық онлайн радиостанция Steel FM. Қалаға Grimsby Telegraph жергілікті газеті қызмет көрсетеді.

Көлік

Бригге және одан негізгі көлік құралы автомобиль болып табылады. A18 қала арқылы шығыстан батысқа өтеді, ұлттық жол желісіне қосылады, ал A1084 (Бигби жолы) оңтүстік-шығысқа қарай Каисторға дейін созылады. M180 қаланың айналасымен өтеді, қашықтықтан жүретін көліктерді, соның ішінде Линкольн мен Халл арасындағы A15 тас жолын қамтиды. Қалада бірнеше автобус бағыттары жұмыс істейді, олардың көпшілігі Сканторпқа қатынайды және аралық ауылдарда тоқтайды. Жұма күндері қала ішінде жүретін автобус жолаушыларды апталық базарға жеткізеді. Бригг теміржол станциясы Шеффилд-Линкольн желісінің Гримсби тармағында орналасқан. Жолаушылар тасымалы шектеулі, жұмыс күндері әр бағытта күніне бір ғана пойыз қатынайды. Дегенмен, бұл желі жүк тасымалы үшін үнемі пайдаланылады. A1084 тас жолында теміржол өткелі бар. Хэмберсайд халықаралық әуежайы Кирмингтон ауылына жақын, шамамен 5 миль қашықтықта орналасқан. Анколм өзені, бір кезде көлік үшін кеңінен пайдаланылған, сондай-ақ Сент-Мэри католиктік бастауыш ерікті академиясы. Бұрын жеке дайындық мектебі болған, ол 2009 жылы жабылып, оның орнына Деметер үйінің арнайы мектебі ашылды. Бриггтегі орта білім беру қоршаған ауылдарды да қамтиды және екі жалпы білім беретін мектеп арқылы жүзеге асырылады: Vale Academy, бұрынғы Vale of Ancholme School және Sir John Nelthorpe School, бұрынғы гимназия, 1976 жылдан бері жалпы білім беретін мектепке айналды. Бұл екі мектеп 16 жастан асқан оқушыларға қосымша білім беру үшін де ынтымақтасады, бірақ кейбіреулері жақын маңдағы Сканторп колледждеріне барады. Сэр Джон Нелторп мектебінің оқушылары қаланың атымен өздерін Бриггенсиандар деп атайды және бұрынғы түлектер қауымдастығын сақтайды.

Атақты тұрғындар

Томас Болл, 1866 жылдан 1870 жылға дейін Жаңа Зеландия Парламентінің мүшесі, 1809 жылы Бригг қаласында дүниеге келді. Кітап сатушының ұлы Болл 1859 жылға дейін қалада фармацевт ретінде жұмыс істеді, содан кейін 137 жергілікті адамнан тұратын топты Жаңа Зеландияға қоныстандыруға жетекшілік етті. Топтың көп бөлігі Солтүстік аралдың Солтүстік Окленд түбегіндегі Мангонуи маңына қоныстанды. Концерттік және оратория әншісі Гервас Элвес Бигби көшесіндегі Бригг Манорде отбасылық үйіне ие болды, онда ол кейде тұратын. Солтүстік Линкольншир музыка және драма фестивалі 1900 жылы Элвес және оның әйелі Виннифред тарапынан құрылды. Олар достары Перси Грейнгерді екі рет қабылдады, ол фестивальде көптеген ежелгі халық әндерін жинады. Тәуелсіз бейне ойын әзірлеушісі Мэт Дики Бриггте туып өсті. Кейін діни даушы ретінде танылған Ричард Энрахт 1866 жылдан 1867 жылға дейін Бриггтегі Сент-Джон шіркеуінде пастор болып қызмет етті. Шотланд физиологы Малкольм Флеминг 1750 жылдары қалада медициналық тәжірибе жүргізді. Бриггте тұрған кезінде Флеминг "Физиологияға кіріспе" атты еңбегін жариялады және амниотикалық сұйықтық пен семіздік бойынша зерттеулер жүргізді. 1939 жылы Англия кубогын жеңіп алған "Шеффилд Юнайтед" командасының шабуылшысы, ағылшын футболшысы Джозеф Китчен 91 Скауби Роудтағы "The Gables" тұрғын үйінде тұрды, кейін Бартон-опон-Хамбердегі "Wheatsheaf" пабына ие болды. Жазушы және Sky 1 шоуы "After Hours" авторы, сондай-ақ BBC Radio 4 үшін бірнеше әңгімелеу шоуларын жасаған Джон Осборн Бриггте өсті, 1993 жылдан 1998 жылға дейін Сэр Джон Нелторп мектебінде оқыды және Бригг жоғары сынып мектебінде (1998-2000) білім алды. Актриса және Лоренс Оливьедің әйелі Джоан Плоурайт 1929 жылы Орталық алаңда дүниеге келді. Оның ағасы Дэвид, теледидар продюсері, бір жылдан кейін дүниеге келді. Олардың әкесі Уильям жергілікті журналист және газет редакторы болды. Жақын жердегі Сканторптағы Плоурайт театры оның құрметіне аталды. "Сканторп Юнайтед" және "Брайтон энд Хоув Альбион" футбол командаларында ойнаған футболшы Мэтью Спарроу Бриггте өсті, ол 1993 жылдан 1998 жылға дейін Сэр Джон Нелторп мектебінде футбол ойнады. Ол "Сканторп Юнайтед" үшін ойнаған кезде Бриггте тұруын жалғастырды. Журналист және 1998 жылдан 2003 жылға дейін "The Sun" газетінің редакторы болған Дэвид Йелланд 1976 жылдан 1981 жылға дейін Сэр Джон Нелторп мектебінің студенті болды.