Жорж Сименон: Бельгиялық жазушының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Бельгиялық жазушы (1903–1989)

Жорж Жозеф Кристиан Сименон (ʒɔʁʒ simnɔ̃; 12/13 ақпан 1903 – 4 қыркүйек 1989) – бельгиялық жазушы, ең әйгілі туындысы – ойдан шығарылған детектив Жюль Майгре. 20 ғасырдың ең танымал авторларының бірі, ол шамамен 400 роман, 21 томдық естелік және көптеген әңгімелер жариялап, 500 миллионнан астам данасын сатты. Детективтік жанрдағы шығармаларынан бөлек, ол «қатаң роман» деп атаған әдеби романдары үшін де сыншылардың жоғары бағасын алды. Оның әдеби адамы болғандардың қатарында Макс Якоб, Франсуа Мориак және Андре Жид болды. Жид: «Мен Сименонды қазіргі француз әдебиетіндегі ең ұлы және ең шынайы романист деп санаймын», – деп жазды.

Бельгияның Льеж қаласында туып өскен Сименон Францияда (1922–45), АҚШ-та (1946–55) және соңында Швейцарияда (1957–1989) ұзақ жылдар бойы өмір сүрді. Оның көптеген туындылары жартылай автобиографиялық болып табылады, олар Льеждегі балалық және жастық шағынан, Еуропа мен әлемдегі кең саяхаттарынан, соғыс жылдарындағы тәжірибесінен, қиын некелерінен және көптеген махаббат оқиғаларынан шабыттанды. Джон Банвилл сияқты сыншылар Сименонның романдарын психологиялық тереңдігі мен уақыт пен орынды жарқын бейнелеуі үшін мақтады. Оның ең танымал туындылары: «Сент-Фиакр ісі» (1932), «Месье Айрдың никесі» (1933), «Күшті құштарлық» (1947), «Қар лас болған» (1948) және «Мысық» (1967).

Ерте өмір және білім

Сименон 26 Rue Léopold (Льеж) (қазіргі No 24) мекенжайында Désiré Simenon және оның әйелі Henriette Brüll отбасында дүниеге келген. Дезире Сименон сақтандыру компаниясының есептеу кеңсесінде жұмыс істеді және 1902 жылы сәуірде Генриетке үйленді. Сименон 1903 жылғы 12 ақпан күні сағат 23.30-да (туғандық куәлігіне сәйкес) немесе 13 жұма күні түн ортасынан кейін дүниеге келген (куәліктегі дата ырым-жырымға байланысты қасақана жалған көрсетілген болуы мүмкін). Сименон отбасы валлондық және фламандтық тегінен шыққан, ол Бельгияның Лимбург аймағына он жетінші ғасырда қоныстанған. Оның анасының туыстары фламанд, голланд және неміс ұрпақтарынан тараған. Оның анасының танымал аталарының бірі Габриэль Брюль болды, ол 1720 жылдардан бастап 1743 жылы дарға асылғанға дейін Лимбург аймағын тонаған қылмыскер. 1905 жылғы сәуірде, Сименон туғалы екі жыл өткен соң, отбасы Лиеждің fr ауданындағы 3 rue Pasteur (қазіргі 25 rue Georges Simenon) мекенжайына көшіп келді. 1906 жылғы қыркүйекте дүниеге келген Сименонның інісі Кристиан анасының сүйікті баласы болды, бұл Сименонға ұнамады. Алайда, жас Сименон әкесіне табынып, кейіннен Майгредтің мінезін оның үлгісінде жасағанын айтты. Үш жасында Сименон Нотр-Дам сестері басқаратын Гуардиен мектебінде оқуға үйренді. Содан кейін 1908-1914 жылдары Христиан бауырластар басқаратын Сент-Андре институтына оқуға түсті. 1911 жылы Сименондар 53 rue de la Loi мекенжайына көшіп, онда жалдамалы тұрғындарды қабылдады, олардың көпшілігі Шығыс Еуропадан келген студенттер, еврейлер және саяси босқындар болды. Бұл жас Сименонға әлемді кеңінен тануға мүмкіндік берді, ол кейінірек оның романдарында, атап айтқанда 1948 жылы жарық көрген «Педигри» және 1938 жылғы «Le Locataire» («Жалдамалы тұрғын») шығармаларында көрініс тапты. 1914 жылғы тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Льежді неміс әскері басып алды. Генриет неміс офицерлерін жалдамалы тұрғын ретінде қабылдады, бұл Дезиреге ұнамады. Кейінірек Сименон соғыс жылдарын өміріндегі ең бақытты кезеңдердің бірі деп айтты. Олар бала үшін де есте қаларлық болды, өйткені «әкесі алдады, анасы алдады, барлығы алдады». 1914 жылғы қазан айында Сименон иезуиттердің орта мектебі, Колледж Сент-Луисте оқуды бастады. Бір жылдан кейін ол Санкт-Сервей колледжіне ауысты, онда үш жыл оқыды. Ол француз тілінен жақсы үлгерді, бірақ басқа пәндерден бағалары төмендеді. Ол орыс, француз және ағылшын классиктерін көп оқыды, жиі сабақтан қашып, соғыс уақытындағы тәттілер мен басқа да сән-салтанатты сатып алу үшін ұсақ-көлді ұрлыққа баруға мәжбүр болды. 1917 жылы Сименон отбасы rue des Maraîchers көшесіндегі бұрынғы почта ғимаратына көшіп барды. Әкесінің жүрек ауруын сылтау ретінде пайдаланып, Сименон 1918 жылғы маусымда мектепті тастап, оқуын аяқтамады. Кондитерлік және кітап дүкенінде қысқа ғана жұмыс істегеннен кейін, 1918 жылғы қарашада соғыс аяқталғанда Сименон жұмыссыз қалды. Ол Льеж тұрғындарына қарсы күдіктілердің қатыгез жазасын көрді, бұл оқиғалар оның өмірінің соңына дейін есте қалды. Ол бұл көріністерді «Педигри» және «Менің достарымның үш қылмысы» (1938) шығармаларында суреттеді.

Simenon was born at 26 Rue Léopold (Liège)(now number 24) to Désiré Simenon and his wife Henriette Brüll. Désiré Simenon worked in an accounting office at an insurance company and had married Henriette in April 1902. Simenon was either born at 11.30 pm on Thursday 12 February 1903 (according to the birth certificate), or just after midnight on Friday 13th (the date possibly being falsified on the certificate due to superstition). The Simenon family was of Walloon and Flemish ancestry, settling in the Belgian Limburg in the seventeenth century. His mother's family was of Flemish, Dutch and German descent. One of his mother's most notorious ancestors was Gabriel Brühl, a criminal who preyed on Limburg from the 1720s until he was hanged in 1743. In April 1905, two years after Simenon's birth, the family moved to 3 rue Pasteur (now 25 rue Georges Simenon) in Liège's fr neighbourhood. Simenon's brother Christian was born in September 1906 and eventually became their mother's favourite child, which Simenon resented. The young Simenon, however, idolised his father and later claimed to have partly modelled Maigret's temperament on him. At the age of three, Simenon learned to read at the Ecole Guardienne run by the Sisters of Notre Dame. Then, between 1908 and 1914, he attended the Institut Saint André, run by the Christian Brothers. In 1911, the Simenons moved to 53 rue de la Loi, where they took in lodgers, many of them students from Eastern Europe, Jews and political refugees. This gave the young Simenon an introduction to the wider world, which was later reflected his novels, notably Pedigree (published 1948) and Le Locataire (The Lodger) (1938). Following the outbreak of the First World War in August 1914, Liège was occupied by the German army. Henriette took in German officers as lodgers, much to Désiré's disapproval. Simenon later said that the war years provided some of the happiest times of his life. They were also memorable for a child because "my father cheated, my mother cheated, everyone cheated." In October 1914, Simenon began his studies at the Collège Saint Louis, a Jesuit high school. After a year, he switched to Collège St Servais, where he studied for three years. He excelled at French, but his marks in other subjects declined. He read widely in the Russian, French and English classics, frequently played truant, and turned to petty theft in order to buy pastries and other war time luxuries. In 1917, the Simenon family moved to a former post office building in the rue des Maraîchers. Using his father's heart condition as a pretext, Simenon quit school in June 1918, without taking his end of year exams. After brief periods working in a patisserie and a bookshop, Simenon found himself unemployed when the war ended in November 1918. He witnessed scenes of violent retribution against residents of Liège accused of collaboration which stayed with him for the rest of his life. He described these scenes in Pedigree and Les trois crimes de mes amis (My Friends' Three Crimes) (1938).

Ертедегі мансабы, 19191922

1919 жылдың қаңтар айында 15 жасар Сименон Жозеф Демарто редакциялаған оңшыл католик газеті «Gazette de Liège»-де жас тілші болып жұмысқа орналасты. Бірнеше ай ішінде ол қылмыстық жаңалықтар бөліміне ауыстырылып, мақалаларын «Жорж Сим» деген атпен қол қоя бастады. Сәуір айында оған жеке пікірлер мен құпия ақпараттар жариялайтын бағаны берді, оған «Мсье Ле Кок» деп қол қойды. Сонымен қатар, оған Жапонияның тәж мұрагері Хирохито және француз соғыс батыры маршал Фош сияқты көрнекті халықаралық тұлғалармен сұхбаттасу тапсырылды. 1920-1921 жылдары ол полицияның жаңа әдістерін жақсы білу үшін Льеж университетінде сот-медициналық сараптама курсына қатысты. 1920 жылдың мамырында Сименон «Gazette» газетінде әңгімелер жариялай бастады. 1921 жылы ол өзінің алғашқы романын, «Аркалар көпірінде» (Au Pont des Arches) атты туындысын аяқтады және 1921 жылы оны өз қаржатымен шығарды. «Gazette» газетінде жұмыс істеген кезінде ол тағы екі роман жазды, бірақ олар жарияланбады. 1919 жылдың маусым айында Сименон «Le Caque» (селенг шелек) деп аталатын жас суретшілер мен богемалар тобымен танысты. Топ түнгі уақытта жиналып, ішімдік ішіп, өнер мен философияны талқылап, морфин мен кокаин сияқты есірткілерді сынап көретін. 1922 жылдың басында топ мүшелерінің бірі Жозеф Клейн, «Le Caque» тобымен бірге өткізген түндік тойдан кейін Льеждегі Сент-Фолиен шіркеуінің алдында өзі-өзіне қол жұмсады. Сименон Клейннің тіріде соңғы көріп қалған адамдарының бірі болды және оның өлімінен терең қиналып, кейіннен бұл оқиғаға «Les trois crimes de mes amis» және «Le pendu de St Pholien» (Сен-Фолиеннің асылған адамы) (1931) еңбектерінде сілтеме жасады. «Le Caque» арқылы Сименон жас суретші Режин Реншонмен танысты және 1921 жылдың басында олардың арасында қарым-қатынас орнады. Олар көп ұзамай никелесіп, Сименонның міндетті әскери қызметін аяқтағаннан кейін үйленуге келісті. 1921 жылдың қараша айында Сименонның әкесі қайтыс болды, ол бұл оқиғаны «адам өміріндегі ең маңызды күн» деп атады. Содан кейін ол әскери қызметке шақырылды. Германиядағы одақтас әскерлерімен қысқа ғана уақыт қызметтенгеннен кейін, ол Льеждегі атты әскер казармасына ауыстырылды және жақын арада «Gazette» газетіне жазуды жалғастыруға рұқсат алды. 1922 жылдың желтоқсанында Сименонның әскери қызметі аяқталғаннан кейін, ол «Gazette» газетінен кетіп, өзінің болашақ әйелі Режинмен (ол оны «Tigy» деп атағанды ұнатқан) бірге тұру үшін Парижге көшті.

In January 1919, the 15 year old Simenon took a job as a junior reporter at the Gazette de Liège, a right wing Catholic newspaper edited by Joseph Demarteau. Within a few months he was promoted to crime reporting, signing his articles "Georges Sim". By April he was given his own opinion and gossip column which he signed "Monsieur Le Coq." He was also assigned interviews with leading international figures such as Hirohito, Crown Prince of Japan, and French war hero Marshal Foch. In 1920 21 he enrolled in a course on forensic science at the University of Liège in order to improve his knowledge of the latest police methods. In May 1920, Simenon began publishing short fiction in the Gazette. In September he completed his first novel, Au Pont des Arches which he self published in 1921. He wrote two other novels while working at the Gazette, but these were never published. In June 1919, Simenon had been introduced into a group of young artists and bohemians which called itself "Le Caque" (herring barrel). The group met at night to drink, discuss art and philosophy, and experiment with drugs such as morphine and cocaine. In early 1922 one of the members of the group, Joseph Kleine, hanged himself at the doors of the St Pholien church of Liège after a night of excess with Le Caque. Simenon was one of the last people to see Kleine alive and was deeply affected by his suicide, later referring to the incident in Les trois crimes de mes amis and Le pendu de St Pholien (The Hanged Man of Saint Pholien) (1931). Through Le Caque, Simenon met a young painter, Régine Renchon, and in early 1921 they began a relationship. They soon became engaged and agreed that Simenon should complete his year of compulsory military service before they married. Simenon's father died In November 1921, an event which Simenon called, "the most important day in a man's life." Soon after, he began his military service. After a brief posting with the allied occupation forces in Germany, he was transferred to the cavalry barracks in Liège and was soon given permission to resume writing for the Gazette. When Simenon's military service ended in December 1922, he resigned from the Gazette and moved to Paris to establish a base for himself and his future wife Régine, whom he preferred to call "Tigy".

Әдеби шеберлік, 1922-1928

Енді Парижде Сименон жазушы Бине Вальмер басқаратын оңшыл саяси ұйымда жұмыс істеді. 1923 жылдың наурыз айында ол Лиежге Регинаға үйлену үшін оралды. Сименон мен Регина екеуі де дінге сенбесе де, Сименонның әйелді анасына ұнауы үшін католик шіркеуінде үйленді. Жаңа үйленген жұбайлар Парижге көшіп, Регина суретші ретінде бекінуге тырысты, ал Сименон Бине Вальмер үшін жұмысын жалғастырып, Париж тілшісі болған Брюссельдің «Revue Sincère» журналына мақалалар жіберді. Ол сондай-ақ танымал журналдарға әңгімелер жазды, бірақ сатылым тұрақсыз болды. 1923 жылдың жазында Сименон маркиз де Трейсидің жеке хатшысы болып жұмысқа орналасты, бұл оны жылдың тоғыз айын аристократтың ауылдық иеліктерінде өткізуге міндеттеді. Көп ұзамай Регина маркиздің басты иелігіне жақын, Парай-ле-Фрезильге жақын жердегі ауылға көшіп барды. Маркизге қызмет еткен кезде Сименон «Le Matin» журналына әңгімелер жаза бастады, оның әдеби редакторы Колетт еді. Колетт оған өзінің туындыларын «әдебиеттен арылтуға» кеңес берді, яғни Сименонның ойынша, ол қарапайым сипаттамалар мен жиі қолданылатын сөздердің шектеулі тізімін пайдалануы керек еді. Сименон оның кеңесін тыңдап, бір жыл ішінде газеттің тұрақты авторына айналды. Енді жазудан тұрақты табыс тауып, Сименон 1924 жылы маркиздің қызметінен кетіп, Парижге қайтып келді, онда ол Регинамен бірге сәнді Place des Vosges алаңында пәтер жалдады. Сименон күніне 80 беттен әңгімелер жазып сататын, ал енді ол детективтік романдарға көшті. Оның алғашқы романы «Le roman d'une dactylo» («Типографтың тарихы») тез сатылып кетті, ал 1924 жылы тағы екеуі «Jean du Perry» және «Georges Simm» псевдонимдерімен жарық көрді. 1921 жылдан 1934 жылға дейін ол 358 роман мен әңгіме жазғанда 17 қалам атты қолданды. 1925 жылдың жазында Сименондар Нормандияға демалысқа барды, онда балықшының 18 жасар қызы Генриет Либергемен танысты. Регина оған Парижде үй шаруасын жүргізуді ұсынды, ал жас әйел келісті. Сименон оны «Буль» деп атады, ол келесі 39 жыл бойы осы атпен Сименонның үйінің мүшесі және сүйіктісі болды. Сименон 1926 немесе 1927 жылы Жозефина Бейкермен роман бастады және оның жартылай уақытты көмекшісі мен «Жозефина Бейкер журналының» редакторы болды. Алайда Сименондар Париждегі қарбалас өмірден шаршап, 1928 жылдың сәуірінде Бульмен бірге «Жинетта» атты шағын қайықпен Францияның өзендері мен каналдарын аралап, алты айлық сапарға шықты. Жозефина Бейкердің алаңдатуы болмағандықтан, Сименонның жарияланған танымал романдары 1927 жылы 11-ден 1928 жылы 44-ке дейін көбейді.

Now in Paris, Simenon found a menial job with a far right political group headed by the writer Binet Valmer. In March 1923, he returned to Liège to marry Régine. Although neither Simenon or Régine were religious, they were married in a Catholic church to please Simenon's mother, who was devout. The newly weds moved to Paris where Régine tried to establish herself as a painter while Simenon resumed work for Binet Valmer and sent articles to the Revue Sincère of Brussels for which he was the Paris correspondent. He also wrote short stories for popular magazines, but sales were sporadic. In the summer of 1923, Simenon was engaged by the Marquis de Tracy as his private secretary, which obliged him to spend nine months of the year at the aristocrat's various rural properties. Régine soon moved to a village near the Marquis's principal estate at Paray le Frésil, near Moulins. While working for the Marquis, Simenon began submitting stories to Le Matin whose literary editor was Colette. Colette advised him to make his work "less literary" which Simenon took to mean that he should use simple descriptions and a limited stock of common words. Simenon followed her advice and within a year became one of the paper's regular contributors. Now with a steady income from his writing, Simenon left the Marquis' employ in 1924 and returned to Paris where he and Régine found an apartment in the fashionable Place des Vosges. Simenon was writing and selling short stories at the rate of 80 typed pages a day, and now turned his hand to pulp novels. His first, Le roman d'une dactylo (The Story of a Typist) was quickly sold and two more appeared in 1924 under the pseudonyms "Jean du Perry" and "Georges Simm". From 1921 to 1934 he used a total of 17 pen names while writing 358 novels and short stories. In the summer of 1925, the Simenons took a holiday in Normandy where they met Henriette Liberge, the 18 year old daughter of a fisherman. Régine offered her a job as their housekeeper in Paris and the young woman accepted. Simenon began calling her "Boule", and she was to become his lover and part of the Simenon household under that name for the next 39 years. Simenon began an affair with Josephine Baker in 1926 or 1927, and became her part time assistant and editor of Josephine Baker's Magazine. However, the Simenons were tiring of their hectic life in Paris, and in April 1928 they set out with Boule for a six month tour of the rivers and canals of France in a small boat, the Ginette. Without the distractions provided by Josephine Baker, Simenon's tally of published popular novels increased from 11 in 1927 to 44 in 1928.

Майгредің тууы мен зейнеткерлікке шығуы, 1929-1939 жылдар

1929 жылдың көктемінде Сименон мен Буль солтүстік Франция, Бельгия және Голландияны үлкен, арнайы салынған қайық – «Острогот» арқылы аралап шықты. Сименон «Детектив» деп аталатын жаңа журналға детективтік әңгімелер жаза бастады және негізінен «Fayard» баспасында танымал романдар жариялай берді. Солтүстік саяхаты барысында Сименон полиция инспекторы Майгре туралы үш танымал роман жазды, бірақ «Fayard» баспасы олардың тек біреуін ғана қабылдады. Сименон соңғы романды (немесе мүмкін оның жалғасы «Пьетр ле Латтон» (Латвиялық Пьетр)) 1929 жылдың қыркүйегінде «Острогот» Голландияның Дельфзейл қаласында жөндеуде болған кезде жазуға кірісті. Қала қазір Сименонның ең танымал кейіпкерінің туған жері ретінде аталады. 1930 жылдың сәуір айында Парижге оралғаннан кейін Сименон «Пьетр ле Латтонды» аяқтады – бұл Париждің мобильді қылмыс бригадасының комиссары Майгре толыққанды бейнеленген алғашқы романы болды. Роман сол жылы «Fayard» журналының «Ric et Rac» басылымында жарияланды және Сименонның нағыз атымен жарық көрген тұңғыш көркем шығармасы еді. 1932 жылдың сәуір айында Сименондар мен Буль Францияның оңтүстік-батысындағы Ла-Рошель қаласына көшіп келді. Содан кейін олар Африкаға сапар шекті, онда Сименон Бельгиялық Конгода отарлық әкімші болған ағасын көріп қайтты. Сименон басқа африкалық колонияларды да аралап, колониализмді қатты сынға алған бірқатар мақалалар жазды. Ол африкалық тәжірибесін «Le Coup de Lune» («Тропикалық Ай») (1933) және «450 à l'ombre» («Аквитания бортында») (1936) сияқты романдарда пайдаланды. 1933 жылы Сименондар Германия мен Шығыс Еуропаға сапар жасады, ал Сименон Түркиядағы эмиграцияда жүрген Леон Троцкиймен «Paris Soir» газеті үшін сұхбат алды. Отанына оралғаннан кейін ол енді Майгре романдарын жазбайтынын мәлімдеді және өзінің жаңа туындылары үшін беделді «Gallimard» баспасымен келісімшартқа қол қойды. 1933 жылдың маусымында жазылған «Майгре» романы серияның соңғысы болуы тиіс еді және детективтің зейнеткерлікке шығуымен аяқталды. Сименон «Майгре» романдарын «жартылай әдеби» деп атады және өзін белгілі жазушы ретінде танытқысы келді. Ол 1947 жылға қарай Әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алуды мақсат еткенін айтты. Сименонның 1930 жылдары жазған, Майгре уақытша зейнеткерлікке шыққаннан кейін жарық көрген көрнекті романдары: «Le testament Donadieu» («Көлдің көлеңкесі») (1937), «L'homme qui regardait passer les trains» («Поездарды қарап тұрған адам») (1938) және «Le bourgmestre de Furnes» («Фурнның бургомистрі») (1939). Андре Жид және Франсуа Мориак сол кезде Сименонның ең жақын әдеби достары болды. 1935 жылы Сименондар әлемді аралап шықты, саяхаттарына Америка, Галапагос аралдары, Таити, Австралия және Үндістан кірді. Содан кейін олар Парижге, сәнді Нойли ауданына көшіп келді, онда Сименон кейін «тынышсыздықпен» сипаттаған сәнді өмір салған. 1938 жылы олар Ла-Рошельге қайта көшіп келді, себебі, Сименонның кейіннен түсіндіргеніндей, «Мен өзімнің өмір салтымнан жиреніп қалдым». Келесі жылдың сәуір айында Сименонның тұңғыш баласы Марк дүниеге келді.

In the spring of 1929, the Simenons and Boule set off for a tour of northern France, Belgium and Holland in a larger, custom built boat, the Ostrogoth. Simenon had begun contributing detective stories to a new magazine called Détective and continued to publish popular novels, mainly with the publishers Fayard. During his northern tour, Simenon wrote three popular novels featuring a police inspector named Maigret, but only one, Train de nuit (Night Train) was accepted by Fayard. Simenon began working on the latter novel (or possibly its successor Pietr le Letton (Pietr the Latvian)) in September 1929 when the Ostrogoth was undergoing repairs in the Dutch city of Delfzijl, and the city is now celebrated as the birthplace of Simenon's most famous character. On his return to Paris in April 1930, Simenon completed Pietr le Letton, the first novel in which commissioner Maigret of the Paris mobile crime brigade was a fully developed character. The novel was serialised in Fayard's magazine Ric et Rac later that year, and was the first fictional work to appear under Simenon's real name. In April 1932, the Simenons and Boule moved to La Rochelle in south west France. Soon after, they left for Africa where Simenon visited his brother, who was a colonial administrator in the Belgian Congo. Simenon also visited other African colonies and wrote a series of articles highly critical of colonialism. He drew on his African experience in novels such as Le Coup de Lune (Tropic Moon) (1933) and 450 à l'ombre (Aboard the Aquitaine) (1936). In 1933, the Simenons visited Germany and Eastern Europe, and Simenon secured an interview with Leon Trotsky in exile in Turkey for Paris Soir. On his return, he announced that he would write no more Maigret novels, and signed a contract with the prestigious publisher Gallimard for his new work. Maigret, written in June 1933, was intended to be the last of the series and ended with the detective in retirement. Simenon called the Maigret novels "semi literary" and he wanted to establish himself as a serious writer. He stated his aim was to win the Nobel Prize for Literature by 1947. Simenon's notable novels of the 1930s, written after the temporary retirement of Maigret, include Le testament Donadieu (The Shadow Falls) (1937), L'homme qui regardait passer les trains (The Man who Watched the Trains Go By) (1938) and Le bourgmestre de Furnes (The Burgomaster of Furnes) (1939). André Gide and François Mauriac were among Simenon's greatest literary admirers at the time. In 1935, the Simenons undertook a world tour which included the Americas, the Galapagos Islands, Tahiti, Australia and India. They then moved back to Paris, in the fashionable Neuilly district, where they lived a life of luxury which Simenon later described as "too sumptuous". They moved home to La Rochelle in 1938 because, as Simenon later explained, "I was sickened by the life I was leading." In April the following year, Simenon's first child, Marc, was born.

Екінші дүниежүзілік соғыс, 1939-1945

Франция 1939 жылы 3 қыркүйекте Германияға соғыс жариялаған кезде Сименон Ла-Рошельдегі кафеде болды. 1940 жылы жергілікті дәрігер Сименонды тексеріп, жүрек ауруының ауыр екенін анықтады, оған ең сүйіп жатқан әдеттерінен – түтік шегуден, шектен тыс тамақтанудан, алкогольден және секстен бас тартуға кеңес берді. Сименон естеліктерін жазуға кірісті – «Мен есімде» (Je me souviens), оны жақын арада қайтыс болатын әкесі ұлына жазған хат ретінде жоспарлаған. Кейін екінші дәрігердің пікірін сұрап, жүрегінің сау екеніне көз жеткізді. Сименон Майгре туралы әңгімелер мен романдарды жазуға қайта оралды, 1940 жылы екеуін, ал 1941 жылы үшеуін аяқтады. Ол сондай-ақ «Мен есімде» романының көркемдік өңдеуі болған «Педигри» сияқты ұзын романдар жазды. Сименон соғыс тақырыбынан және немісге қарсы көзқарастардан сақтанған, танымал еврей емес автор болғандықтан, цензура мен қағаз тапшылығы кезінде шығармаларын жариялауда көп қиындыққа тап болған жоқ. Соғыс жылдарында жазылған маңызды туындыларының қатарында «Жесір әйел» (1942), «М. Мондтың қашқаны» (1945 жылы жарық көрген) және «Педигри» (1948 жылы жарық көрген) бар. Сименон Андре Жидпен хат алмасып жүрді. Жид «Ла-Вув Кудерк» романын Камюдің «Жұртша» романынан жоғары бағалады, олар шамамен бір уақытта жарық көрген және ұқсас басты кейіпкерлер мен тақырыптарды қамтиды. Соғыс кезінде Сименон бес романының киноқұқығын Германия үкіметі қаржылаған және еврейлердің қатысуына тыйым салған Continental Films компаниясына сатты. Continental Films компаниясы Сименонның «Үйдегі бейтаныс адамдар» (Les inconnus dans la maison) романында жоқ антисемиттік идеяларды күшейте түсті. Қарсылық көрсеткен газеттер Continental Films компаниясына және олардың ақшасын алғандарға шабуыл жасады. 1942 жылы француздық «Жүдейлік мәселелер жөніндегі бас комиссариаты» Сименонға оның еврей болуына күдік танытып, оның мұндай еместігін дәлелдеуге бір ай уақыт берді. Сименон анасы арқылы туу және крещение туралы қажетті куәліктерді алып, одан кейін Сименондар Вендедегі шалғай ауылға көшіп кетті. 1944 жылы Регина Сименонның Бульмен ұзаққа созылған қарым-қатынасын білді, ал Сименон өзінің көптеген басқа қарым-қатынастарын мойындады. Олар балаларының мүддесі үшін некеде қалуға келісті, бірақ бір-біріне сексуалдық еркіндік беруге уағдаласты. 1944 жылдың қарашасында немістердің шегінуінен кейін Сименон, Марк және Буль Лес-Сабль-д'Олонн курортындағы қонақ үйге көшіп барды, ал Регина Ла-Рошельдің жанындағы үйлеріне оралды, оны немістер эвакуациялаған еді. 1945 жылдың қаңтарында Сименон полиция және Француз ішкі күштері тарапынан әрекет етуге тыйым салынды, оны жалтақтап берумен күдікпен қарады. Үш айлық тергеуден кейін ол барлық айыптан ақталды. 1945 жылдың мамырында Сименон Парижге кетті, ал Марк пен Буль Режинамен бірге Ла-Рошельдің жанындағы үйлеріне оралды. Сименон, француз коммунистік партиясы Францияны басып алуы мүмкін деген алаңдаушылықтан Америкаға көшуді шешті. Қалған отбасы оған Парижге қосылды, ал Сименон Америкаға қажетті саяхат құжаттарын алу үшін байланыстарын пайдаланды. Алайда Регина Буль Францияда қалса ғана Маркпен Америкаға баруға келісті. Сименон Режинаның талабына мәжбүрлікең келісті.

Simenon was in a café in La Rochelle when France declared war on Germany on 3 September 1939. Later in 1940, a local doctor examined Simenon and diagnosed a serious heart illness, advising him to cut back on his favourite pastimes of pipe smoking, excessive eating, alcohol, and sex. Simenon began working on his memoirs Je me souviens (I remember), intended as a letter to his son from a father who would soon be dead. A second medical opinion was later sought, and Simenon was assured his heart was sound. Simenon returned to writing Maigret stories and novels, completing two in 1940 and three in 1941. He also wrote longer novels such as Pedigree, a fictionalised reworking of Je me souviens. As a popular, non Jewish author who avoided war themes and anti German sentiments, Simenon had few problems in having his works published at a time of censorship and paper restrictions. Among his major works written during the war years are La veuve Couderc (The Widow Couderc) (1942), Le fuite de M. Monde (Monsieur Monde Vanishes) (published 1945), and Pedigree (published 1948). Simenon also conducted correspondence, most notably with André Gide. Gide considered La veuve Couderc superior to Camus' The Stranger which was published around the same time and has a similar main character and themes. During the war, Simenon sold the film rights to five of his novels to Continental Films, which was funded by the German government and banned the participation of Jews. The Continental production of Simenon's Les inconnus dans la maison (Strangers in the House) had exaggerated anti Semitic themes which are not in the novel. Resistance underground newspapers began attacking Continental Films and anyone who took their money. In 1942, the French Commissariat Géneral aux Questions Juives notified Simenon that they suspected him of being Jewish and gave him one month to prove he wasn't. Simenon was able to obtain the necessary certificates of birth and baptism through his mother, and soon after the Simenons moved to a more remote village in the Vendée. In 1944, Régine discovered Simenon's long term affair with Boule, and Simenon also confessed to his numerous other affairs. The couple agreed to remain married for the sake of their child, but to give each other their sexual freedom. In November 1944, following the German retreat, Simenon, Marc and Boule moved to a hotel in the resort town of Les Sable d'Olonne, while Régine returned to their house near La Rochelle which had now been evacuated by the Germans. In January 1945, Simenon was placed under house arrest by the police and the French Forces of the Interior on suspicion of collaboration. After three months of investigations, he was cleared of all charges. Simenon went to Paris in May 1945 while Marc and Boule returned to their house near La Rochelle with Régine. Simenon, possibly out of concern that the French Communist Party might take over France, had decided to move to America. The rest of the family soon joined him in Paris and Simenon used his contacts to secure the required travel documents for America. Régine, however, refused to travel to America with Marc unless Boule stayed behind in France. Simenon reluctantly agreed to Régine's demand.

АҚШ пен Канада, 19451955

Сименондар 1945 жылдың қазан айында Нью-Йоркке келді және көп ұзамай Канадаға көшіп барды, онда олар Монреальдің солтүстігіндегі Сте-Маргерит-дю-Лак-Массон қаласында үй салды. Қараша айында Сименон 25 жастағы француз-канадтық Дениз Уиметпен танысты, онымен роман бастады және оны хатшысы ретінде жұмысқа алды. 1946 жылдың қаңтарында Дениз Сименонның үйіне көшіп келді, бірнеше аптадан кейін Реджинге оның жаңа сүйіктісі екенін айтты. Сименон Денизбен болған романын "Труа-шамбр-а-Манэттан" (Manhattan-дағы үш жатын бөлме) (1947) және "Летр-а-мон-жуж" (Жабық хат) (1947) романдарында бейнеледі. 1947 жылдың маусым айында Сименондар Аризонаға көшіп барды. Буль 1948 жылы оларға қосылды, Регина Сименонның үйінде әйелі мен екі сүйіктісі болуына қарсылық білдіргеннен кейін. Сименон жылдам жазуын жалғастырды, күн сайын таңғы 6-дан 9-ға дейін жұмыс істеді және күніне шамамен 4500 сөз жазды. Аризонада Сименон екі Майгре романы және бірнеше "романс дюрс" (қиын роман) жазды, оның ішінде оның маңызды туындыларының бірі – "La neige était sale" (Қар лас еді) (1948). Осы романның 1951 жылғы американдық қағаздан шыққан басылымы 2 миллион дана сатылды. 1949 жылдың басында Дениз жүкті болды, Сименон Реджинадан ажырасуды сұрады. 29 қыркүйекте Дениз Жан-Денис Кристиан Сименонды (Джон деп аталды) дүниеге әкелді. Регина Марк пен Бульмен бірге Калифорнияға көшіп кетті, ал Сименон, Дениз және бала тез арада Кармель-бай-де-Сиге көшіп келді, онда олар Маркқа жақын болады. Ажырасу туралы шешім 1950 жылдың 21 маусымында Невада штатында қабылданды. Сименон келесі күні Денизға үйленді. Жаңа үйленген жұбайлар Лейквиллге (Коннектикут штаты) көшіп келді және Регина, Марк және Буль үшін жақын жердегі Салмон-Крик қаласында үй жалдады. Коннектикут штатында тұрған бес жыл ішінде Сименон 13 Майгре романы және 14 "романс дюрс" жазды, оның ішінде маңызды туындылары "La mort de Belle" (Белльдің өлімі) (1952) және "L'horloger d'Everton" (Эвертон сағатшысы) (1954) кірді. Коннектикут штатында тұрып, Сименонның кітап сатуы жылына шамамен 3 миллионға дейін өсті және ол Американың Құпия Жазушылар Ассоциациясының президенті болып сайланды. Сименон мен Дениз 1952 және 1954 жылдары Еуропаға екі рет сапар жасады. 1952 жылғы сапарда Сименон Бельгия Корольдік академиясына қабылданды. 1953 жылдың ақпан айында Дениз Мари-Жорж Сименонды (Мари-Жо деп аталды) дүниеге әкелді. Осы кезде Буль Денизбен және Сименонмен бірге тұра бастады және оның сүйіктісі ретіндегі орнын қайта иеленді. 1955 жылға қарай Сименон Америкаға көңілі тоймады және Дениздің, Еуропада өмір сүргісі келетініне алаңдады, ол одан суынып бара жатқандай болды. Наурыз айында Сименон, Дениз және Буль Еуропаға демалысқа кетіп, Америкаға қайтып оралмады.

The Simenons arrived in New York in October 1945 and soon moved to Canada, where they set up home at Ste Marguerite du Lac Masson, north of Montreal. In November, Simenon met Denyse Ouimet, a 25 year old French Canadian, with whom he started an affair and hired as his secretary. Denyse moved into the Simenon home in January 1946, and several weeks later told Régine that she was his new lover. Simenon fictionalised his affair with Denyse in his novels Trois chambres à Manhattan (Three Bedrooms in Manhattan) (1947) and Lettre à mon juge (Act of Passion) (1947). In June 1947, the Simenons moved to Arizona. Boule joined them there in 1948, after Régine dropped her objections to Simenon's desire to have a wife and two lovers in his household. Simenon continued to write quickly, working from 6 am to 9 am daily, and averaging 4,500 words a day. While in Arizona, Simenon wrote two Maigret novels and several romans durs (hard novels) including La neige était sale (The Snow Was Dirty) (1948), one of his major works. The 1951 American paperback edition of this novel sold 2 million copies. Denyse became pregnant in early 1949, and Simenon asked Régine for a divorce. Denyse gave birth to Jean Dennis Chrétien Simenon (known as John) on 29 September. Régine had moved to California with Marc and Boule, and Simenon, Denyse and the baby soon moved to Carmel by the Sea where they would be close to Marc. The divorce was granted in Nevada on 21 June 1950. Simenon married Denyse the following day. The newly weds moved to Lakeville, Connecticut and also rented a house in nearby Salmon Creek for Régine, Marc and Boule. In the five years he lived in Connecticut, Simenon wrote 13 Maigret novels and 14 romans durs including the major works La mort de Belle (Belle) (1952) and L'horloger d'Everton (The Watchmaker of Everton) (1954). While living in Connecticut, Simenon's book sales increased to an estimated 3 million a year, and he was elected president of the Mystery Writers of America. Simenon and Denyse made two trips to Europe, in 1952 and 1954. On the 1952 trip, Simenon was admitted to the Royal Belgian Academy. In February 1953, Denyse gave birth to a daughter, Marie Georges Simenon (known as Marie Jo). By this time, Boule had moved in with Denyse and Simenon and had resumed her position as his lover. By 1955, Simenon had become disillusioned with America and concerned that Denyse, who wanted to live in Europe, was becoming more distant from him. In March, Simenon, Denyse and Boule left for a European holiday and were never to return to live in America.

Еуропаға оралу, 19551989

Сименондар Франциядағы Каннға жақын Маужин қаласында тұрып қалды, ал Реджин мен Марк жақын маңдағы қонақ үйде тұрды. Сименон француз Ривьерасындағы алғашқы алты айында екі «Мейгрет» романы мен екі «Романс дюрс» романын жазды, бірақ әлі де тұрақты үй іздеді. 1957 жылдың шілдесінде Сименон мен Буле Швейцарияның Лозанна қаласына жақын жердегі Эшанденс сарайына көшіп барды. Олар жеті жыл бойы сол жерде тұрды. 1959 жылы мамыр айында Дениз Пьер деген ұлды дүниеге әкелді, ол көп ұзамай ауыр науқастанып, бірақ ауыр бірінші жылдан аман қалды. 1961 жылдың желтоқсанында Сименон мен Дениз жас итальяндық Тереза Сбурелинді қызметші ретінде жұмысқа алды. Тереза көп ұзамай Сименонның сүйіктісі болып, өмірінің соңына дейін оның серігі болып қала берді. Сименон Эшанденде жылына үштен беске дейін роман шығара берді, оның ішінде ең танымал екісі – «Le président» («Премьер») (1958) және «Les anneaux de Bicêtre» («Пациент») (1963). Алайда, Дениз бен Сименонның қарым-қатынасы нашарлай бастады. Екеуі де көп ішімдік ішіп, Сименон оны ұрғанын мойындады. 1962 жылдың маусым айында Дениз бірнеше айға психикалық емханаға жатты. 1961 жылы Сименондар Лозаннаның үстіндегі Эпалингде жаңа үй салуды шешті. Үй 1963 жылдың желтоқсанында аяқталды, бірақ Дениз емханаға қайтып оралғанға дейін бірнеше ай ғана онда тұрды. 1964 жылдың сәуір айында Дениз Эпалингстен соңғы рет кетіп қалды. Қараша айында Сименон Булені жұмыстан шығарды, ол Маркпен бірге тұрып, балалы болды. Сименон Денизден ешқашан ажыраспағанымен, ол енді серігі Терезамен және үш баласымен – Джон, Мари Жо және Пьермен бірге өмір сүрді. Ол 1965 жылдан 1971 жылға дейін жылына үш-төрт кітап жазып, тұрақты жұмыс істей берді, соның ішінде маңызды еңбектер «Le petit saint» («Кішкентай киелі») (1965) және «Le chat» («Мысық») (1967). 1973 жылдың ақпанында Сименон жазушылықтан зейнетке шығатынын жариялады. Бірнеше айдан кейін ол Терезамен бірге Лозаннадағы кішкентай үйге көшіп барды. Ол сол күнден бастап жаңа шығарма жазбады, бірақ 21 томдық естеліктерін диктантпен жазды. 1978 жылдың мамырында Сименонның қызы Мари Жо Парижде 25 жасында өзін-өзі өлтірді. Оның соңғы естеліктері «Mémoires intimes» («Жеке естеліктер») (1981) жинағында: «Адам сүйікті қызынан айырылғаннан кейін ешқашан қалпына келмейді. Ол еш нәрсемен толтыра алмайтын бос орын қалдырады» делінген. 1984 жылы Сименон миына операция жасады, бірақ толық сауықты. 1988 жылдың соңынан бастап ол мүгедектер арбасына отырды. Ол 1989 жылдың 4 қыркүйегінде құлап қайтыс болды.

The Simenons took up residence in France at Mougins, near Cannes, while Régine and Marc lived in a hotel nearby. Simenon wrote two Maigret novels and two romans durs during his first six months on the French Riviera, but was still searching for a permanent home. In July 1957, the Simenons and Boule moved to the Château d'Echandens near Lausanne, Switzerland, and were to remain there for seven years. In May 1959, Denyse gave birth to a son, Pierre, who soon became seriously ill but survived a difficult first year. In December 1961, Simenon and Denyse employed Teresa Sburelin, a young Italian woman, as a maid. Teresa soon became Simenon's lover and was to remain his companion for the rest of his life. Simenon continued to produce novels at a rate of three to five a year at Enchandens, including two of his most notable, Le président (The Premier) (1958) and Les anneaux de Bicêtre (The Patient) (1963). However, the relationship between Denyse and Simenon was deteriorating. They were both drinking heavily and Simenon admitted that he had hit her. In June 1962, Denyse was persuaded to admit herself to a mental health clinic for several months. In 1961 the Simenons had decided to build a new house at Epalinges in the heights above Lausanne. The house was completed in December 1963, but Denyse lived there for only a few months before returning to the clinic. Denyse left Epalinges for the last time in April 1964. In November, Simenon dismissed Boule who went to live with Marc who was now married with children. Although Simenon never divorced Denyse, he was now living with his companion Teresa and three of his children: John, Marie Jo, and Pierre. He continued to work steadily, completing three to four books a year from 1965 to 1971, including the important works Le petit saint (The Little Saint) (1965) and Le chat (The Cat) (1967). In February 1973, Simenon announced that he was retiring from writing. A few months later, he and Teresa moved into a small house in Lausanne. He produced no new fiction from that date, but he dictated 21 volumes of memoirs. In May 1978, Simenon's daughter, Marie Jo, killed herself in Paris at the age of 25. In his final volume of memoirs, Mémoires intimes (Intimate memoirs) (1981), he wrote, "One never recovers from the loss of a daughter one has cherished. It leaves a void that nothing can fill." Simenon underwent a brain operation in 1984, but made a full recovery. From late 1988 he was confined to a wheelchair. He died on 4 September 1989, following a fall.

Мейгре романдары

Сименонның атымен жарық көрген алғашқы Майгре романы — 1930 жылы серияланған «Питер ле Леттон» («Латвиялық Питер»). Соңғы роман 1972 жылы жарық көрген «Майгрэт пен М. Чарльз» болды. Майгредтің алғашқы романдары көбінесе жағымды пікірлер алды және француз криминалды романының деңгейін көтеруге жасалған тытырғау ретінде мойындалды. Бірақ, бірнеше сыншылар олардың жазылу жылдамдығын сынады. «Le Canard Enchaîné» өзінің оқырмандарына былай деді: «Мсье Жорж Сименон ай сайын бір адамды өлтіріп, содан кейін кім өлтіргенін анықтап күнекерек етеді». Майгред әңгімелерінің қысқалығымен, қарапайым жазу стилімен және уәжілі шектелген сөздік қорымен (Сименонның есебі бойынша 2000 сөзден аспайтын) ерекшеленеді. Сименон өзінің Майгред романдарының орта білімі бар адамдар бір отырыста оқи алатындай етіп жазылғанын айтты. Патрик Марнхам, Скотт Брэдфилд және басқалар ертедегі Майгредтердің жаңашылдығы детективтің іздеумен айналыспауында немесе қылмыскерді табу үшін дедукция қолданбауында екенін, керісінше ол құрбанның және күдіктінің өміріне және ортасына толыққанды енуінен тұратынын мәлімдеді. Көп жағдайда Майгред қылмыскерді айыптаудың орнына оны түсінуге тырысады. Сименон өзінің Майгред әңгімелерінің көбінесе басқа романдарына қарағанда терең мәселелерді қамтитынын айтты. Қайталап келетін тақырыптарға сот жүйесіне саяси ықпал, снобизм, әлеуметтік жіктелу, адамның қылмыскерге айналуына немесе қоғамда құрметті мүше болуына әсер ететін әлеуметтік орта және таза жағдай жатады. Марнхам, Фентон Беслер және басқалар Майгред романдарының сюжеттерінің көбінесе ықпалсыз және ішкі логикасы бұзылған екенін көрсетті. Дегенмен, сыншылар Сименонның белгілі бір жердің атмосферасын шебер суреттеу және адам психологиясына түсінік беру қабілетін жоғары бағалады. «Сент-Фиакр ісі» туралы Джон Банвилл былай деп жазды: «Әңгіме әдеттегідей оқшау, бірақ шағын қала мен оның халқының бейнесі мұндай ойларды екінші деңгейге түсіреді».

The first Maigret novel published under Simenon's name was Pietr le Letton (Pietr the Latvian) which was serialised in 1930. The last Maigret novel was Maigret et M. Charles (Maigret and Monsieur Charles) published in 1972. The early Maigret novels generally received positive reviews and were acknowledged as an attempt to raise the standard of the French crime novel. Several critics, however, made fun of the speed with which they were written. Le Canard Enchaîné told its readers, "Monsieur Georges Simenon makes his living by killing someone every month and then discovering the murderer. "The Maigret stories are characterised by their short length, simple writing style and a deliberately restricted vocabulary (which Simenon estimated was limited to 2000 words). Simenon stated that his Maigret novels were designed to be read by people of average education in a single sitting. Patrick Marnham, Scott Bradfield and others state that the early Maigrets were innovative because the detective doesn't hunt for clues or use deduction to find the guilty party, but rather immerses himself in the life and environment of the victim and suspected criminal. In most cases, Maigret seeks to understand the criminal rather than judge him. Simenon stated that his Maigret stories often deal with more serious themes that those of his other novels. Recurrent themes include political influence over the justice system, snobbery and class divisions, and the role of social background and pure chance in determining whether an individual becomes a criminal or a respected member of society. Marnham, Fenton Besler and others have pointed out that the plots of the Maigret novels are often implausible and internally inconsistent. However, critics have praised Simenon's ability to concisely evoke the atmosphere of a particular place and to provide insights into human psychology. Referring to The Saint Fiacre Affair, John Banville wrote, "The story is silly, as usual, but the evocation of the little town and its people makes such considerations irrelevant."