Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Принстон қаласындағы аспирантура орталығы, Нью-Джерси штаты, АҚШ. Принстон қаласындағы институт, Нью-Джерси штаты.
Postgraduate center in Princeton, New Jersey, US
the institute in Princeton, New Jersey
Жоғары оқу институты (IAS) – Нью-Джерси штатының Принстон қаласында орналасқан теориялық зерттеулер мен интеллектуалдық сауалданулар үшін тәуелсіз орталық. Ол Альберт Эйнштейн, Дж. Роберт Оппенгеймер, Герман Вейл, Джон фон Нейман және Курт Гёдель сияқты халықаралық деңгейдегі көрнекті ғалымдардың академиялық үйі ретінде қызмет етті, олардың көпшілігі Еуропадан АҚШ-қа көшіп келген. Оны 1930 жылы американдық педагог Абрахам Флекснер, филантроптар Луис Бамбергер және Каролина Бамбергер Фулд бірлесіп құрды. Ынтымақтастық байланыстары мен географиялық жақын орналасуына қарамастан, институт тәуелсіз болғандықтан, Принстон университетімен "формалды байланысы жоқ". Институт оқу ақысы мен басқа да төлемдерді қабылдамайды. Флекснер институтты құрудағы басшылық қағидасы – білімді өзі үшін іздеу болды. Факультет мүшелері сабақтар оқымайды. Институтта білім беру бағдарламалары немесе тәжірибелік құрылыстар жоқ. Зерттеулер келісімшарт бойынша жүргізілмейді немесе басқарылмайды. Әрбір зерттеуші өз мақсатын өзі анықтайды. Еуропадағы фашизмнің күшеуі кезінде құрылған институт, Еуропадан Америкаға интеллектуалдық капиталды тасымалдауда маңызды рөл атқарды. Ол академиялық және ғылыми өмірдің ең жоғары деңгейі ретінде танылды – ол осы беделін қазірге дейін сақтап келеді. Институт төрт мектептен тұрады: Тарихи зерттеулер, Математика, Табиғаттану және Әлеуметтік ғылымдар. Институтта Жүйелік биология бойынша да бағдарлама бар. Ол толығымен қайырымдалықтар, гранттар және сыйлықтар есебінен қаржыландырылады. Ол Ұлттық ғылым қоры қаржылайтын сегіз американдық математика институтының бірі. Ол Кейінгі оқу институтының консорциумының он мүшесі үшін үлгі болып табылады. Флекснер жалпы білім беруге қызығушылық танытқан және 1890 жылы ресми оқу бағдарламасы, емтихандары немесе бағалары жоқ тәжірибелік мектеп құрған. Бұл мектеп студенттерді беделді колледждерге дайындауда үлкен жетістікке жетті және осы философия кейіннен оны Жоғары оқу институтын құруға бағыттады. Флекснердің медицина мектептерін зерттеуі, 1910 жылғы Флекснер есебі, медициналық білім беру реформасында маңызды рөл атқарды. Флекснер Гейдельберг университеті, Оксфордтағы All Souls колледжі және Collège de France сияқты еуропалық мектептерді зерттеді және АҚШ-та осындай озық зерттеу орталығын құруды қалады. Мен бір күні тыныш жұмыс істеп отырғанда телефон қоңырау шалып, екі джентльменмен кездесуді сұрады, олар маған едәуір ақша сомасын қалай пайдалануға болатынын талқылауды ұсынды. Кездесуде мен оларға менің құзыретім білім беру саласына ғана шектелгенін және осы салада Америкада Рокфеллер институтына ұқсайтын, жалпы білім мен ғылым саласындағы институт құру уақыты жеткенін ойлайтынымды айттым. Бұл институтты менің ағам Саймон дамытқан. Бамбергер ағайындылары Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласындағы Bamberger дүкенін сатудан түскен ақшаны Нью-Джерси штатына көрсеткен ризашылықтары үшін стоматология мектебін қаржыландыруға жұмсағысы келді. Флекснер оларды ақшаларын абстрактілірек зерттеулерге жұмсауға көндірді. (Бамбергерлер 1929 жылғы құлдыраудан аз ғана бұрын нарықтан ақшаларын шығарып алғанда, апатқа жақын болды.) Принстон университетінің танымал топологі Освальд Веблен математика саласындағы жоғары деңгейдегі зерттеу институтын құруға ұзақ уақыттан бері тырысып, Флекснерді жаңа институтты Принстонға жақын орналастыруға шақырды, ол білім беру орталығына және әлемдік деңгейдегі кітапханаға жақын болар еді. 1932 жылы Веблен Принстон университетінен кетіп, жаңа Жоғары оқу институтының алғашқы профессоры болды. Ол бастапқы факультеттің көп бөлігін таңдады және институттың Принстон қаласындағы жерді сатып алуына көмектесті, ол бастапқы құрылыс және болашақ кеңейту үшін пайдаланылды. Флекснер мен Веблен ең жақсы математиктер мен физиктерді іздеуге кірісті. Вейль қабылдау шарты ретінде институттың отыз жасар австриялық-венгр полиматы Джон фон Нейманды да тағайындауын талап етті. Шындығында, Жоғары оқу институты Еуропадан қашқан ғалымдар үшін өмірлік құтқарушыға айналды. Эйнштейн Флекснердің алғашқы табысы болды, одан кейін көп ұзамай Вебленнің талантты шәкірті Джеймс Александр және логиканың да генийі Курт Гёдель келді. Флекснер тікелей шақырған көрнекті ғалымдарға және олармен бірге келген адамдарға да сәттілікке жетті. Осылайша, 1934 жылға қарай жаңадан құрылған институтты әлемдегі ең танымал алты математик басқарды. 1935 жылы кванттық физиканың пионері Вольфганг Паули факультет мүшесі болды. Жоғары оқу институтының ашылуымен Принстон қаласы ХХ ғасырда математиканың жетекші орталығы болған Гёттинген қаласын басып озды.
The Institute for Advanced Study (IAS) is an independent center for theoretical research and intellectual inquiry located in Princeton, New Jersey. It has served as the academic home of internationally preeminent scholars, including Albert Einstein, J. Robert Oppenheimer, Hermann Weyl, John von Neumann, and Kurt Gödel, many of whom had emigrated from Europe to the United States. It was founded in 1930 by American educator Abraham Flexner, together with philanthropists Louis Bamberger and Caroline Bamberger Fuld. Despite collaborative ties and neighboring geographic location, the institute, being independent, has "no formal links" with Princeton University. The institute does not charge tuition or fees. Flexner's guiding principle in founding the institute was the pursuit of knowledge for its own sake. The faculty have no classes to teach. There are no degree programs or experimental facilities at the institute. Research is never contracted or directed. It is left to each individual researcher to pursue their own goals. Established during the rise of fascism in Europe, the institute played a key role in the transfer of intellectual capital from Europe to America. It quickly earned its reputation as the pinnacle of academic and scientific life—a reputation it has retained. The institute consists of four schools: Historical Studies, Mathematics, Natural Sciences, and Social Sciences. The institute also has a program in Systems Biology. It is supported entirely by endowments, grants, and gifts. It is one of eight American mathematics institutes funded by the National Science Foundation. It is the model for all ten members of the consortium Some Institutes for Advanced Study. Flexner was interested in education generally and as early as 1890 he had founded an experimental school which had no formal curriculum, exams, or grades. It was a great success at preparing students for prestigious colleges and this same philosophy would later guide him in the founding of the Institute for Advanced Study. Flexner's study of medical schools, the 1910 Flexner Report, played a major role in the reform of medical education. Flexner had studied European schools such as Heidelberg University, All Souls College, Oxford, and the Collège de France–and he wanted to establish a similar advanced research center in the United States. text=I was working quietly one day when the telephone rang and I was asked to see two gentlemen who wished to discuss with me the possible uses to which a considerable sum of money might be placed. At our interview, I informed them that my competency was limited to the education field and that in this field it seemed to me that the time was ripe for the creation in America of an institute in the field of general scholarship and science, resembling the Rockefeller Institute in the field of medicine—developed by my brother Simon—not a graduate school, training men in the known and to some extent in methods of research, but an institute where everyone—faculty and members—took for granted what was known and published, and in their individual ways, endeavored to advance the frontiers of knowledge. The Bamberger siblings wanted to use the proceeds from the sale of their Bamberger's department store in Newark, New Jersey, to fund a dental school as an expression of gratitude to the state of New Jersey. Flexner convinced them to put their money in the service of more abstract research. (There was a brush with near disaster when the Bambergers pulled their money out of the market just before the Crash of 1929.) The eminent topologist Oswald Veblen at Princeton University, who had long been trying to found a high level research institute in mathematics, urged Flexner to locate the new institute near Princeton where it would be close to an existing center of learning and a world class library. In 1932 Veblen resigned from Princeton and became the first professor in the new Institute for Advanced Study. He selected most of the original faculty and also helped the institute acquire land in Princeton for both the original facility and future expansion. Flexner and Veblen set out to recruit the best mathematicians and physicists they could find. Weyl as a condition of accepting insisted that the institute also appoint the thirty year old Austrian Hungarian polymath John von Neumann. Indeed, the IAS became the key lifeline for scholars fleeing Europe. Einstein was Flexner's first coup and shortly after that he was followed by Veblen's brilliant student James Alexander and the wunderkind of logic Kurt Gödel. Flexner was fortunate in the luminaries he directly recruited but also in the people that they brought along with them. Thus, by 1934 the fledgeling institute was led by six of the most prominent mathematicians in the world. In 1935 quantum physics pioneer Wolfgang Pauli became a faculty member. With the opening of the Institute for Advanced Study, Princeton replaced Göttingen as the leading center for mathematics in the twentieth century.
Әсері
Ашылған күнінен бастап ИАС математика, физика, экономикалық теория және әлемдік істерге зор әсер етті. Математика саласында 61 Филдс медалінің 42-сі институтпен байланысты болды. 34 Нобель сыйлығының лауреаты ИАС-та жұмыс істеген. 2003 жылдан бері табысталған 16 Абель сыйлығының тоғызы институттың профессорлары немесе арнайы шақырылған ғалымдарға берілді. 1928 жылдан бері табысталған 56 Коул сыйлығының 39-ы мансабының бір кезеңінде ИАС-пен байланысы бар ғалымдарға бұйырды. ИАС өкілдері математика және физикадан 20 «Вульф» сыйлығын жеңіп алды. Оның 6000-нан астам бұрынғы мүшелері бүкіл академиялық әлемде интеллектуалдық және ғылыми лидерлік позицияларды иеленеді. Алан Тьюрингтің сақталатын бағдарламалық компьютер теориясы бойынша жасалған алғашқы жұмыстар ИАС-та Джон фон Нейманмен бірлесіп жүргізілді, ал 1942 жылдан 1951 жылға дейін фон Нейман басшылығымен Фулд залының жертөлесінде салынған ИАС машинасы қазіргі заманғы цифрлық компьютерлердің негізгі архитектурасын ұсынды. ИАС – ішектік теория және оның жалпылама түрі М-теориясы бойынша зерттеулердің жетекші орталығы, бұл теорияны 1995 жылы ИАС-та Эдвард Виттен енгізді. Геометрия, математикалық талдау және сандар теориясының бөліктерін біріктіретін, ауқымды Лэнглендс бағдарламасын қазір институтта Альберт Эйнштейннің бұрынғы кеңсесінде отырған математик Роберт Лэнглендс ұсынды. Лэнглендс институтпен тығыз байланысы бар Герман Вейл, Андре Вейл және Хариш Чандра ғалымдарының еңбектерінен шабыттанды, ал ИАС Лэнглендс және Лэнглендс бағдарламасының материалдарының негізгі архивін сақтайды. ИАС – гомотопиялық типтер теориясы бойынша зерттеулердің маңызды орталығы, бұл математика негіздеріне қазіргі заманғы көзқарас, ол классикалық жиын теориясына негізделмейді. Институт профессоры Владимир Воеводский және басқалар ұйымдастырған арнайы жыл 2013 жылы институттан шыққан бұл сала бойынша маңызды оқулықтың жарық көруіне әкелді. Олардың қатарында Джеймс Уэдделл Александр II, Майкл Атия, Энрико Бомбиери, Шиинг Шен Черн, Пьер Делинь, Фримен Дайсон, Альберт Эйнштейн, Клиффорд Герц, Курт Гёдель, Альберт Хиршман, Джордж Ф. Кеннан, Цунг Дао Ли, Авишай Маргалит, Дж. Роберт Оппенгеймер, Эрвин Панофский, Атле Сельберг, Джон фон Нейман, Андре Вейл, Герман Вейл, Франк Вильчек, Эдвард Виттен, Чен Нинг Ян және Шинг Тунг Яу бар.
From the day it opened the IAS had a major impact on mathematics, physics, economic theory, and world affairs. In mathematics forty two out of sixty one Fields Medalists have been affiliated with the institute. Thirty four Nobel Laureates have worked at the IAS. Of the sixteen Abel Prizes awarded since the establishment of that award in 2003, nine were garnered by Institute professors or visiting scholars. Of the fifty six Cole Prizes awarded since the establishment of that award in 1928, thirty nine have gone to scholars associated with the IAS at some point in their career. IAS people have won 20 Wolf Prizes in mathematics and physics. Its more than 6,000 former members hold positions of intellectual and scientific leadership throughout the academic world. Pioneering work on the theory of the stored program computer as laid down by Alan Turing was done at the IAS by John von Neumann, and the IAS machine built in the basement of the Fuld Hall from 1942 to 1951 under von Neumann's direction introduced the basic architecture of most modern digital computers. The IAS is the leading center of research in string theory and its generalization M theory introduced by Edward Witten at the IAS in 1995. The Langlands program, a far reaching approach which unites parts of geometry, mathematical analysis, and number theory was introduced by Robert Langlands, the mathematician who now occupies Albert Einstein's old office at the institute. Langlands was inspired by the work of Hermann Weyl, André Weil, and Harish Chandra, all scholars with wide ranging ties to the institute, and the IAS maintains the key repository for the papers of Langlands and the Langlands program. The IAS is a main center of research for homotopy type theory, a modern approach to the foundations of mathematics which is not based on classical set theory. A special year organized by Institute professor Vladimir Voevodsky and others resulted in a benchmark book in the subject which was published by the institute in 2013. Among them are James Waddell Alexander II, Michael Atiyah, Enrico Bombieri, Shiing Shen Chern, Pierre Deligne, Freeman Dyson, Albert Einstein, Clifford Geertz, Kurt Gödel, Albert Hirschman, George F. Kennan, Tsung Dao Lee, Avishai Margalit, J. Robert Oppenheimer, Erwin Panofsky, Atle Selberg, John von Neumann, André Weil, Hermann Weyl, Frank Wilczek, Edward Witten, Chen Ning Yang and Shing Tung Yau.
Арнайы жыл бағдарламалары
Флекснердің білімді өзі үшін іздеуге арналған институтта қандай нәтижелерге қол жеткізілетіні туралы көзқарасын IAS математика мектебі ұйымдастырған "Арнайы жыл" бағдарламалары көрсетеді. Мысалы, 2012–13 жылдары IAS математика мектебінің зерттеушілері математиканың унивалентті негіздеріне арналған арнайы жыл өткізді. Швед логигі Пер Мартин Лёф 1972 жылы жинақы теориясына балама ретінде математиканың негізі ретінде қызмет ету үшін интуиционистік типтер теориясын жасады. Арнайы жыл топология, компьютерлік ғылым, категориялар теориясы және математикалық логика салаларындағы зерттеушілерді осы негіздер теориясын формалдау және кеңейту мақсатымен біріктірді. Бағдарламаны Стив Аводей, Тьерри Коканд және Владимир Воеводский ұйымдастырды, нәтижесінде гомотопиялық типтер теориясы бойынша кітап жарық көрді. Авторлар – жобаға 30-дан астам зерттеуші үлес қосты – IAS-тың маңызды үлесін атап өтті.
Flexner's vision of the kind of results that can emerge in an institution devoted to the pursuit of knowledge for its own sake is illustrated by the "Special Year" programs sponsored by the IAS School of Mathematics. For example, in 2012–13 researchers at the IAS school of mathematics held A Special Year on Univalent Foundations of Mathematics. Intuitionistic type theory was created by the Swedish logician Per Martin Löf in 1972 to serve as an alternative to set theory as a foundation for mathematics. The special year brought together researchers in topology, computer science, category theory, and mathematical logic with the goal of formalizing and extending this theory of foundations. The program was organized by Steve Awodey, Thierry Coquand and Vladimir Voevodsky, and resulted in a book being published in homotopy type theory. The authors—more than 30 researchers ultimately contributed to the project—noted the essential contribution of the IAS saying,
Бұл кітап, бейресми түрде "The HoTT book" деп танылған, онлайн тегін қолжетімді.
The book, informally known as The HoTT book, is freely available online.
Директорлар, профессорлық-оқытушылар құрамы және мүшелері
Кез келген уақытта АХА-ның өмір бойы тағайындалған жиырма сегіз көрнекті ғалымнан тұратын факультеті бар. Факультет сабақтар өткізбесе де (мұндай сабақтар жоқ болғандықтан), олар көбінесе өз бастамалары бойынша лекциялар оқиды және осы атақпен байланысты беделге ие профессор атағын алады. Бұдан әрі, олар зерттеулерді басқарады және оларды таңдау және шақыру құқығына ие, көбінесе жас ғалымдардан тұратын үлкен топтың ядросы болып табылады. Жыл сайын институтқа бір семестрден бірнеше жылға дейін келетін 100-ден астам университет пен ғылыми-зерттеу институтынан келген 190-ға жуық қонақ мүшеге стипендиялар беріледі. Институт мүшесі болу үшін әрбір адам өтініш беруі керек, және әрбір мектептің өтініш қабылдау тәртібі мен мерзімдері өзгеше. АХА директорлары Аты Мерзімі Абрахам Флекснер 1930–1939 Франк Айделот 1939–1947 Ж. Роберт Оппенгеймер 1947–1966 Карл Кейсен 1966–1976 Гарри Вульф 1976–1987 Марвин Леонард Голдбергер 1987–1991 Филипп Гриффитс 1991–2003 Питер Годдард 2004–2012 Робберт Дикграф 2012–2022 Дэвид Ниренберг 2022 – қазіргі уақытқа дейін.
At any given time, the IAS has a faculty consisting of twenty eight eminent academics who are appointed for life. Although the faculty do not teach classes (because there are none), they often do give lectures at their own initiative and have the title Professor along with the prestige associated with that title. Furthermore, they direct research and serve as the nucleus of a larger and generally younger group of scholars, whom they have the power to select and invite. Each year fellowships are awarded to about 190 visiting members from over 100 universities and research institutions who come to the institute for periods from one term to a few years. Individuals must apply to become members of the institute, and each of the schools has its own application procedures and deadlines. Directors of the IAS Name Term Abraham Flexner 1930–1939 Frank Aydelotte 1939–1947 J. Robert Oppenheimer 1947–1966 Carl Kaysen 1966–1976 Harry Woolf 1976–1987 Marvin Leonard Goldberger 1987–1991 Phillip Griffiths 1991–2003 Peter Goddard 2004–2012 Robbert Dijkgraaf 2012–2022 David Nirenberg 2022–present
Кампус, жерлер, Ольден фермасы және Ольден сарайы
АХА-ның 600 акрдан астам жері бар, оның көп бөлігі 1936-1945 жылдар аралығында алынған. 1997 жылдан бері институт 589 акр орман, батпақты жерлер мен егістік жерді сақтап келеді. 1936 жылға дейін, барлығы 290 000 долларға, АХА-ның негіздеуші сенімділері 256 акр жер сатып алды, оның ішінде екі жүз акрлық Ольден фермасы және Ольден усадьбасы бар, бұл Уильям Ольденнің бұрынғы үйі еді. Ольден усадьбасы, оның үлкен бақтарымен бірге, 1940 жылдан бері институт директорының резиденциясы болып табылады.
The IAS owns over 600 acres of land, most of which was acquired between 1936 and 1945. Since 1997 the institute has preserved 589 acres of woods, wetlands, and farmland. By 1936, for total of $290,000, the founding trustees of the IAS had purchased 256 acres, including the two hundred acre Olden Farm with Olden Manor, which was the former home of William Olden. Olden Manor, with its extensive gardens, has been, since 1940, the residence of the institute's director.